భగవద్గీత
The Divine Song of God
అభ్యుత్థానమధర్మస్య తదాత్మానం సృజామ్యహమ్ ॥"
The Bhagavad Gita is the essence of Vedic knowledge and one of the most important Upanishads in Vedic literature. Spoken directly by Lord Krishna to Arjuna on the battlefield of Kurukshetra, these 18 chapters hold the absolute truth of life, duty, devotion, and moksha.
పిల్లల కోసం భగవద్గీత పరిచయం
శ్రీమద్భగవద్గీత ఆవిర్భావ నేపథ్యము, తాత్త్విక విశేషములు మరియు జీవన వికాస సాధనా మార్గముల సమగ్ర పరిచయము.
Read Chapter →
అర్జున విషాద యోగం
దాయాదులైన కౌరవులు, పాండవుల మధ్య మొదలవ్వబోతున్న గొప్ప మహాభారత సంగ్రామ యుద్ధభూమి యందు భగవద్గీత చెప్పబడింది. ఈ భారీ యుద్ధానికి దారి తీసిన పరిణామాల యొక్క వివరణాత్మక వర్ణన ఈ పుస్తకం యొక్క ఉపోద్ఘాతంలో, భగవద్గీత సమయ పరిస్థితి అనే భాగంలో చెప్పబడింది.ధృతరాష్ట్ర మహారాజు మరియు అతని మంత్రి సంజయుడికి మధ్య జరిగిన సంభాషణ రూపంలో భగవద్గీత విశదీకరింపబడటం మొదలౌతుంది. ధృతరాష్ట్రుడు అంధుడైన కారణం చేత, తానే స్వయంగా యుద్ధభూమి యందు లేడు, అందుకే సంజయుడు అతనికి యుద్ధరంగ విశేషాలని యథాతథంగా చెప్తున్నాడు. సంజయుడు, మహాభారతాన్ని రచించిన మహాత్ముడైన వేద వ్యాసుని శిష్యుడు. వేద వ్యాసునికి సుదూరంలో జరిగే విషయాలని చూసే దివ్యశక్తి వుంది. అదే శక్తిని సంజయుడికి, యుద్ధభూమిలో జరిగే విశేషాలని ధృతరాష్ట్రునికి వివరించటానికి, ఆయన ప్రసాదించాడు.
Read Chapter →
సాంఖ్య యోగం
శ్రీమద్ భగవద్గీతలోని అత్యంత ప్రాముఖ్యమైన మరియు సమగ్రమైన అధ్యాయాలలో రెండవ అధ్యాయమైన 'సాంఖ్య యోగము' ఒకటి. ఈ అధ్యాయాన్ని భగవద్గీత యొక్క సంక్షిప్త రూపంగా భావిస్తారు, ఎందుకంటే గీత బోధించే నిగూఢ తత్వాలన్నింటికీ ఇది పునాది వేస్తుంది. యుద్ధరంగంలో బంధుప్రీతి, మోహంతో నిరాశానిస్పృహలకు లోనైన అర్జునుడు, తన కర్తవ్యాన్ని మరచి విలపిస్తాడు. తాను తీవ్ర గందరగోళంలో ఉన్నానని అంగీకరిస్తూ, రథంపై కూలబడి, శ్రీకృష్ణుడిని తన ఆధ్యాత్మిక గురువుగా శరణు కోరతాడు. తనను రక్షించి, సరైన మార్గాన్ని చూపించమని ప్రార్థిస్తాడు. ఈ శరణాగతితో భగవంతుడి దివ్యోపదేశం ప్రారంభమవుతుంది. శ్రీకృష్ణుడు ప్రథమంగా అర్జునుడికి 'ఆత్మ జ్ఞానాన్ని' (సాంఖ్య సిద్ధాంతం) బోధిస్తాడు. శరీరం నశించినా ఆత్మ నశించదని, ఆత్మకు పుట్టుక, మరణం లేవని వివరిస్తాడు. చిరిగిన వస్త్రాలను విడిచి కొత్త వస్త్రాలనుధరించినట్లే, ఆత్మ ఒక దేహం నుండి మరొక దేహంలోకి ప్రవేశిస్తుందని స్పష్టం చేస్తాడు. కనుక మరణానికి దుఃఖించడం అవివేకమని ప్రబోధిస్తాడు. ఆ తరువాత, ఒక క్షత్రియుడిగా అర్జునుడి సామాజిక బాధ్యతలను గుర్తుచేస్తాడు. ధర్మాన్ని రక్షించడం కోసం చేసే యుద్ధం పవిత్రమైనదని, అది స్వర్గద్వారాలను తెరుస్తుందని తెలియజేస్తాడు. కర్తవ్యాన్ని విస్మరిస్తే అపకీర్తి, అవమానం కలుగుతాయని హెచ్చరిస్తాడు. లౌకిక బాధ్యతలను గుర్తుచేసిన అనంతరం, శ్రీకృష్ణుడు అత్యంత లోతైన 'నిష్కామ కర్మ' లేదా 'బుద్ధి యోగ' రహస్యాన్ని ఉపదేశిస్తాడు. కర్మలు చేయడంపైనే మనకు అధికారం ఉందని, వాటి ఫలితాలపై ఆశపడకూడదని బోధిస్తాడు. కర్మ ఫలాసక్తిని విడిచిపెట్టి, బుద్ధి స్థిరత్వంతో బాధ్యతలను నెరవేరిస్తే, ఆ కర్మలే బంధవిముక్తికి కారణమవుతాయని వివరిస్తాడు. చివరగా, అర్జునుడు అడిగిన ప్రశ్నకు సమాధానంగా 'స్థితప్రజ్ఞుని' (ఆధ్యాత్మిక స్థితిని పొందిన వ్యక్తి) యొక్క విశిష్ట లక్షణాలను కృష్ణుడు వివరిస్తాడు. సుఖదుఃఖాలను, శీతోష్ణాలను సమానంగా స్వీకరిస్తూ, రాగద్వేషాలకు లోనుకాకుండా ప్రశాంతంగా ఉండేవాడే స్థితప్రజ్ఞుడు. ఇంద్రియ నిగ్రహాన్ని సాధించి, మనస్సును పరమాత్మ యందు లగ్నం చేయడం ద్వారా మానసిక ప్రశాంతతను ఎలా సాధించవచ్చో మరియు కామ-క్రోధ-లోభాల వల్ల కలిగే వినాశనాన్ని ఎలా అధిగమించవచ్చో ఈ అధ్యాయంలో శ్రీకృష్ణుడు అద్భుతంగా దశలవారీగా విశ్లేషించారు.
Read Chapter →
కర్మ యోగం
ఈ అధ్యాయంలో శ్రీ కృష్ణుడు నిష్కామ కర్మ యోగం యొక్క ప్రాముఖ్యతను వివరిస్తున్నాడు. జీవుడు ప్రకృతి త్రిగుణాల ప్రభావం చేత ఒక్క క్షణం కూడా కర్మలు చేయకుండా ఉండలేడని, బాహ్య సన్యాసం కంటే అంతఃకరణ శుద్ధితో కర్తవ్యాన్ని నిర్వహించడమే శ్రేష్ఠమైనదని బోధిస్తున్నాడు. సృష్టి చక్రం మరియు లోకసంగ్రహాన్ని వివరిస్తూ, నిష్కామ కర్మ ద్వారానే పరమపద ప్రాప్తి సాధ్యమని నిరూపిస్తున్నాడు.
Read Chapter →
జ్ఞాన కర్మ సన్న్యాస యోగం
నాలుగవ అధ్యాయంలో శ్రీ కృష్ణుడు భగవత్ అవతార రహస్యాన్ని, అవతార జన్మకర్మల దివ్యత్వాన్ని వెల్లడిస్తున్నాడు. అకర్మలో కర్మను, కర్మలో అకర్మను దర్శించడమే నిజమైన జ్ఞానమని బోధిస్తున్నాడు. వివిధ రకాల యజ్ఞాలను వివరిస్తూ, లౌకిక కర్మల కంటే జ్ఞానయజ్ఞమే శ్రేష్ఠమైనదని నిరూపిస్తున్నాడు. చివరగా, ఒక సద్గురువును ఆశ్రయించి జ్ఞానోపదేశాన్ని పొంది, జ్ఞానమనే ఖడ్గంతో సమస్త సంశయాలను ఖండించి కర్తవ్యాన్ని నిర్వహించవలసిందిగా అర్జునుడిని ప్రబోధిస్తున్నాడు.
Read Chapter →
కర్మ సన్న్యాస యోగం
ఐదవ అధ్యాయంలో శ్రీకృష్ణుడు కర్మసన్న్యాసము మరియు నిష్కామ కర్మయోగముల తులనాత్మకతను వివరిస్తున్నాడు. ఈ రెండింటిలోనూ కర్మయోగమే సులభమైనది మరియు శ్రేష్ఠమైనదని ప్రతిపాదిస్తున్నాడు. యోగయుక్తుడైన సాధకుడు బాహ్యంగా కర్మలు చేస్తూనే అంతర్గతంగా సాక్షిభావంతో ఏ విధంగా ముక్తుడవుతాడో ఇక్కడ అద్భుతంగా నిరూపించబడింది. తామరాకుపై నీటిబొట్టు వలె సంసారంలో నివసిస్తూ పాపపుణ్యాల లేపము లేకుండా భగవదర్పితంగా జీవించే రహస్యాన్ని బోధిస్తూ, చివరగా ఇంద్రియ మనోబుద్ధి నియంత్రణ ద్వారా నిత్య ముక్త స్థితిని పొందే పరమ శాంతి మార్గాన్ని ఉపదేశిస్తున్నాడు.
Read Chapter →
ఆత్మ సంయమ యోగం
ఆరవ అధ్యాయమైన ఆత్మ సంయమ యోగంలో (ధ్యాన యోగంలో) శ్రీకృష్ణుడు మనోనిగ్రహానికి, ఆత్మనిష్ఠకు సంబంధించిన దివ్య సాధనలను సమగ్రంగా ఉపదేశిస్తున్నాడు. మనస్సే జీవుడికి బంధువు, మనస్సే శత్రువని ప్రకటిస్తూ, బుద్ధి బలంతో మనస్సును జయించిన సాధకుడు సమత్వ స్థితిలో స్థిరపడతాడని వివరిస్తున్నాడు. ఆసన నిర్మాణము, ఏకాంత సాధన, ప్రాణాధార నిశ్చలత్వము మరియు నాసికాగ్ర వీక్షణము వంటి ధ్యాన పద్ధతులను సూచిస్తూ, ఆహార విహారములలో చక్కని సమతుల్యత (యుక్తాహార విహారము) లేనిదే యోగసిద్ధి లభించదని స్పష్టం చేస్తున్నాడు. చంచల మనస్సును మళ్లీ మళ్లీ మరల్చి ఆత్మ వశం చేసే క్రమాన్ని, అనేక జన్మల సాధనతో పొందే పరమ మోక్షాన్ని బోధిస్తూ, చివరగా సమస్త యోగులలో అనన్య శ్రద్ధాభక్తులతో భగవంతుడిని ఆరాధించేవాడే అత్యుత్తమ పరమ యోగి అని శ్రీకృష్ణుడు శంఖారావం చేస్తున్నాడు.
Read Chapter →
జ్ఞాన విజ్ఞాన యోగం
ఏడవ అధ్యాయమైన జ్ఞాన విజ్ఞాన యోగంలో శ్రీకృష్ణుడు తన దివ్య స్వరూపాన్ని, భౌతిక మరియు ఆధ్యాత్మిక శక్తుల వైవిధ్యాన్ని అర్జునుడికి ఉపదేశిస్తున్నాడు. తన జడ ప్రకృతి (అపరా) మరియు చేతన ప్రకృతి (పరా) శక్తుల కలయికే సకల సృష్టికి మూలమని, సమస్త విశ్వం తనలోనే దారంలో పూసల వలె అమరి ఉందని వివరిస్తున్నాడు. ఆర్త, అర్థార్థి, జిజ్ఞాసు, జ్ఞాని అనే నాలుగు రకాల భక్తుల గురించి ప్రస్తావిస్తూ, వీరిలో నిరంతరం పరమాత్మ యందే లగ్నమై ఉండే జ్ఞానియే తనకు అత్యంత ప్రియమైన వాడని ప్రకటిస్తున్నాడు. మాయ యొక్క కఠినత్వాన్ని వివరిస్తూ, కేవలం శరణాగతి ద్వారానే ఆ మాయను దాటగలరని స్పష్టం చేస్తూ, చివరకు తనను శరణుజొచ్చిన సాధకుడికి లభించే సంపూర్ణ బ్రహ్మ సాక్షాత్కార దివ్య తత్త్వాన్ని బోధిస్తున్నాడు.
Read Chapter →
అక్షర పరబ్రహ్మ యోగం
ఎనిమిదవ అధ్యాయమైన అక్షర పరబ్రహ్మ యోగంలో శ్రీకృష్ణుడు బ్రహ్మము, అధ్యాత్మము, కర్మము, మరియు అధిభూతాది వేదాంత తత్త్వాలను వివరిస్తూ, మరణ కాలంలో జీవుని గమనాన్ని గూర్చి ప్రబోధిస్తున్నాడు. అంత్యకాలంలో మానవుడు ఏ భావాన్ని స్మరిస్తూ దేహాన్ని వదులుతాడో, ఆ భావాన్నే మరుజన్మలో పొందుతాడని స్పష్టం చేస్తున్నాడు. కాబట్టి నిరంతరం తన నామస్మరణను, రూపధ్యానాన్ని కలిగి ఉంటూ కర్తవ్య కర్మలను ఆచరించాలని బోధిస్తూ, ప్రాణాయామ సాధన ద్వారా ప్రాణాలను భ్రూమధ్యంలో నిలిపి దేహాన్ని త్యజించే క్రమాన్ని చూపిస్తున్నాడు. జగత్తు యొక్క పునరావృత్తి స్వభావాన్ని వివరిస్తూ, తన పరమ ధామాన్ని చేరిన పుణ్యాత్ములకు మళ్ళీ జనన మరణాల బంధనం ఉండదని, వారు శాశ్వత మోక్ష సిద్ధిని పొందుతారని శంఖారావం చేస్తున్నాడు.
Read Chapter →
రాజ విద్య రాజ గుహ్య యోగం
తొమ్మిదవ అధ్యాయమైన రాజ విద్య రాజ గుహ్య యోగంలో శ్రీకృష్ణుడు అత్యంత రహస్యమైన, పవిత్రమైన బ్రహ్మవిద్యా సారాన్ని అర్జునుడికి ఉపదేశిస్తున్నాడు. ఇది ప్రత్యక్ష అనుభవ పూర్వకమైనది మరియు సులభంగా ఆచరించదగినదని ప్రకటిస్తూ, తన సార్వభౌమ శక్తుల లీలా విశేషాలను వివరిస్తున్నాడు. సమస్త జగత్తు తనలోనే ఉన్నా తాను వాటిలో లేనని, తన అధ్యక్షతన ప్రకృతి ఈ చరాచర సృష్టిని నడిపిస్తుందని చెబుతున్నాడు. మూఢులు తన మానవ రూపాన్ని చూసి అవహేళన చేస్తారని, కానీ మహాత్ములు తనను అనన్య భక్తితో ఆరాధిస్తారని స్పష్టం చేస్తున్నాడు. ఒక ఆకు, పువ్వు, పండు లేదా కొద్దిగా నీటిని శ్రద్ధాభక్తులతో సమర్పిస్తే చాలు తాను ప్రీతితో స్వీకరిస్తానని చెబుతూ, చివరకు అత్యంత పాపాత్ముడైనా సరే అనన్య భక్తితో శరణు వేడితే క్షణంలో పరమ సాధువుగా మారి మోక్షానికి అర్హుడవుతాడని అభయప్రదానం చేస్తున్నాడు.
Read Chapter →
విభూతి యోగం
పదవ అధ్యాయమైన విభూతి యోగంలో శ్రీకృష్ణుడు సృష్టిలోని సమస్త ఐశ్వర్యము, తేజస్సు, మరియు శక్తులు తన విభూతుల రూపాలేనని అర్జునుడికి బోధిస్తున్నాడు. తన పుట్టుకను, ఆదిని దేవతలు కానీ మహర్షులు కానీ ఎరుగరని, తానే సమస్తానికీ మూలమని వివరిస్తున్నాడు. తన విభూతులను వినడం ద్వారా భక్తి పటిష్టమవుతుందని కోరిన అర్జునుడికి, తన దివ్య రూపాల అనంత ప్రకాశాన్ని సంక్షిప్తంగా వివరిస్తున్నాడు. ఆదిత్యులలో విష్ణువుగా, నక్షత్రాలలో చంద్రుడిగా, వేదాలలో సామవేదంగా, రుద్రులలో శంకరుడిగా, వృక్షాలలో రావిచెట్టుగా, నదులలో గంగగా తానే ఉన్నానని చెబుతూ, లోకంలో ఎక్కడ తేజస్సు, శ్రీ, శక్తి వ్యక్తమవుతున్నాయో అవన్నీ తన దివ్య తేజస్సులోని ఒక చిన్న అంశతోనే జరిగాయని ప్రకటిస్తూ, ఈ అనంత సృష్టిని తన ఒకే ఒక అంశతో భరిస్తున్నానని వివరిస్తున్నాడు.
Read Chapter →
విశ్వరూప దర్శన యోగం
పదకొండవ అధ్యాయమైన విశ్వరూప దర్శన యోగంలో భగవద్గీత పరమ అద్భుత ఘట్టాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది. అర్జునుడి కోరిక మేరకు శ్రీకృష్ణుడు అతనికి దివ్య దృష్టిని ప్రసాదించి, తన అనంత కోటి సూర్య ప్రకాశ సదృశమైన 'విశ్వరూపాన్ని' సాక్షాత్కరింపజేస్తున్నాడు. వేల కొద్దీ దివ్య ముఖములు, నయనములు, ఆయుధాలు మరియు కిరీటాలతో నిండిన ఆ విశ్వరూపాన్ని చూసి అర్జునుడు విస్మయంతో, భయకంపితుడై నమస్కరిస్తున్నాడు. సకల దేవతలు, రుద్రులు, మరియు శత్రుపక్ష వీరులంతా ఆ దివ్య కాళాగ్ని వంటి ముఖాలలోకి దూకి నశించిపోతున్న దృశ్యాన్ని చూసి తల్లడిల్లుతున్నాడు. తానే సృష్టిని సంహరించే 'కాల స్వరూపాన్ని' అని, భీష్మ ద్రోణాది వీరులంతా తన చేత ముందే సంహరింపబడ్డారని, అర్జునుడిని కేవలం ఒక నెపము (నిమిత్త మాత్రుడు) గా నిలబడమని శాసిస్తున్నాడు. చివరకు అర్జునుడి భయాన్ని పోగొట్టి తన సౌమ్యమైన చతుర్భుజ, ద్విభుజ రూపాలను చూపిస్తూ, అనన్య భక్తి చేత మాత్రమే తనను ఇలా దర్శించగలరని ఉపదేశిస్తున్నాడు.
Read Chapter →
భక్తి యోగం
పన్నెండవ అధ్యాయమైన భక్తి యోగంలో శ్రీకృష్ణుడు అత్యంత మధురమైన నిరాకార, సాకార సాధనల భేదాన్ని వివరిస్తూ, భక్తుడికి ఉండవలసిన పవిత్ర లక్షణాలను ఉపదేశిస్తున్నాడు. నిరాకార బ్రహ్మారాధన అత్యంత క్లిష్టమైనదని, సాకార రూపంలో తనను శరణుజొచ్చిన భక్తులను తాను సంసార సాగరం నుండి త్వరగా ఉద్ధరిస్తానని చెబుతున్నాడు. మనస్సును తన యందే నిలపాలని, అది సాధ్యం కాకపోతే అభ్యాస యోగాన్ని ఆశ్రయించాలని, అది కూడా సాధ్యం కాకపోతే కర్మఫల త్యాగాన్ని ఆచరించాలని సులభమైన సోపానాలను సూచిస్తున్నాడు. చివరగా ఎవరిపైనా ద్వేషం లేనివాడు, కరుణ గలవాడు, మమకార అహంకారాలు లేనివాడు, సుఖదుఃఖాల యందు సమత్వం కలిగినవాడు, శత్రు మిత్రుల యందు మరియు మానావమానాల యందు సమాన బుద్ధి కలవాడైన పరమ భక్తుడే తనకు అత్యంత ప్రియమైన వాడని అమృత వచనాలను పలికాడు.
Read Chapter →
క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞ విభాగ యోగం
పదమూడవ అధ్యాయమైన క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞ విభాగ యోగంలో శ్రీకృష్ణుడు ప్రకృతి, పురుషుడు, మరియు దేహ తత్త్వాల నడుమ గల సూక్ష్మ భేదాలను అర్జునుడికి విశ్లేషిస్తున్నాడు. ఈ భౌతిక శరీరాన్ని 'క్షేత్రము' (పంటపొలము) అని, దీనిని తెలుసుకునే ఆత్మను 'క్షేత్రజ్ఞుడు' అని పిలుస్తారని చెబుతున్నాడు. పంచభూతాలు, అహంకారం, బుద్ధి, ఇంద్రియాలు మరియు సుఖదుఃఖాలతో కూడిన 24 తత్త్వాల కలయికే దేహమని వివరిస్తూ, నిజమైన జ్ఞానానికి ఉండవలసిన అణకువ, నిగర్వము, అహింస, శాంతి, గురుసేవ మరియు ఇంద్రియ నిగ్రహం వంటి 20 దివ్య లక్షణాలను బోధిస్తున్నాడు. పరబ్రహ్మ తత్త్వాన్ని వర్ణిస్తూ, ఆయన సకల ఇంద్రియ రహితుడైనా ఇంద్రియ జ్ఞానాన్ని ఇచ్చేవాడని, ప్రకృతి పురుషుల కలయిక వల్లే సకల జీవకోటి జన్మిస్తోందని తెలుపుతూ, పరమాత్మ దేహంలో ఉన్నా దేహధర్మాలకు అతీతుడని స్పష్టం చేస్తున్నాడు.
Read Chapter →
గుణత్రయ విభాగ యోగం
పద్నాలుగవ అధ్యాయమైన గుణత్రయ విభాగ యోగంలో శ్రీకృష్ణుడు సృష్టిలను శాసించే సత్త్వ, రజస్, తమస్ అనే త్రిగుణాల స్వభావాలను, బంధన క్రమాలను అర్జునుడికి బోధిస్తున్నాడు. సత్త్వగుణం పవిత్రమైనదై సుఖాన్ని, జ్ఞానాన్ని ఇస్తూ జీవుడిని బంధిస్తుందని, రజోగుణం తీవ్ర ఆశతో కర్మలలో బంధిస్తుందని, తమోగుణం ప్రమాదం, సోమరితనం మరియు నిద్రతో అజ్ఞానంలో ముంచేస్తుందని వివరిస్తున్నాడు. ఈ మూడు గుణాల తీవ్రతను బట్టి జీవుల గమనాలు (ఊర్ధ్వ, మధ్య, అధో లోకాలు) ఉంటాయని చెబుతున్నాడు. ఈ త్రిగుణాలను దాటినప్పుడే మానవుడికి జనన మరణాల నుండి విముక్తి, అమృతత్వం లభిస్తాయని కోరిన అర్జునుడికి, గుణాతీతుడైన సాధకుడి లక్షణాలను వివరిస్తూ, నిందాస్తుతులను, మట్టిని బంగారాన్ని సమానంగా చూస్తూ, నిష్కామంగా భగవత్ సేవ చేసేవాడే గుణాతీతుడని మరియు బ్రహ్మప్రాప్తికి అర్హుడని స్పష్టం చేస్తున్నాడు.
Read Chapter →
పురుషోత్తమ ప్రాప్తి యోగం
పదిహేనవ అధ్యాయమైన పురుషోత్తమ ప్రాప్తి యోగంలో శ్రీకృష్ణుడు సంసార వృక్షం యొక్క దివ్య రహస్యాన్ని బోధిస్తున్నాడు. ఈ భౌతిక ప్రపంచాన్ని ఊర్ధ్వమూలము (పైకి వేళ్ళు కలిగి) మరియు అధశ్శాఖము (క్రిందికి కొమ్మలు కలిగి) ఉన్న ఒక అశ్వత్థ (రావి) వృక్షంతో పోలుస్తున్నాడు. వేదాలు దీని ఆకులు. ఈ సంసార వృక్షాన్ని వైరాగ్యం అనే పదునైన గొడ్డలితో నరికినప్పుడే పరమాత్మ యొక్క పరమ పదాన్ని చేరుకోగలరని చెప్తున్నాడు. తన దివ్య ధామం స్వయం ప్రకాశవంతమైనదని, అక్కడ సూర్యచంద్రాగ్నుల అవసరం లేదని, అక్కడికి వెళ్ళిన జీవుడు తిరిగి ఈ భౌతిక ప్రపంచానికి రాడని ప్రకటిస్తున్నాడు. జీవాత్మలు తన నిత్య అంశలని, అవి ఇంద్రియాలను లాగుతూ ఒక శరీరం నుండి మరొక శరీరానికి మారుతుంటాయని వివరిస్తూ, సూర్యునిలోని తేజస్సు, చంద్రునిలోని రసం, భూమిలోని గురుత్వాకర్షణ శక్తి మరియు జఠరాగ్ని రూపంలో తానే ఉండి సృష్టిని రక్షిస్తున్నానని, సమస్త జీవుల హృదయాల్లో తానే ఉండి స్మృతి, జ్ఞానము మరియు వాటి అపోహలను కలిగిస్తున్నానని బోధిస్తున్నాడు. చివరగా క్షర (నశించే), అక్షర (నశించని) పురుషులకు అతీతుడైన పరమ పురుషోత్తముడు తానేనని పరమ సత్యాన్ని ఆవిష్కరిస్తున్నాడు.
Read Chapter →
దైవాసుర సంపద్విభాగ యోగం
పదహారవ అధ్యాయమైన దైవాసుర సంపద్విభాగ యోగంలో శ్రీకృష్ణుడు మానవులలో ఉండే దైవీ (దైవిక) మరియు ఆసురీ (రాక్షస) గుణాల విభజనను వివరిస్తున్నాడు. అభయం, అంతఃకరణ శుద్ధి, జ్ఞాన నిష్ఠ, దానం, దమం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, తపస్సు, ఆర్జవం (నిజాయితీ), అహింస, సత్యం, అక్రోధం (కోపం లేకపోవడం), త్యాగం, శాంతి, అపైశునం (కొండెములు చెప్పకపోవడం), దయ, అలోలుపత్వం (దురాశ లేకపోవడం), మృదుత్వం, హ్రీః (సిగ్గు), అచాపలం, తేజస్సు, క్షమ, ధృతి (ధైర్యం), శౌచం (శుభ్రత), అద్రోహం, అనతిమానిత (అహంకారం లేకపోవడం) అనే 26 దైవిక గుణాలను పేర్కొంటూ, ఇవి మానవునికి మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాయని చెబుతున్నాడు. దానికి భిన్నంగా దంభం (ఆడంబరం), దర్పం (గర్వం), అభిమానం, క్రోధం, పారుష్యం (కఠినత్వం), అజ్ఞానం అనే ఆసురీ గుణాలు జీవుడిని బంధిస్తాయని హెచ్చరిస్తున్నాడు. రాక్షస ప్రవృత్తి గలవారు ఈ జగత్తు సత్యం కాదని, దేవుడు లేడని భావిస్తూ వినాశకర పనులకు పాల్పడతారని చెబుతూ, కామము, క్రోధము, లోభము అనేవి నరకానికి మూడు ద్వారాలని, వీటిని త్యజించినప్పుడే మానవుడు పరమ శ్రేయస్సును పొందుతాడని మరియు శాస్త్ర ప్రమాణాలను అనుసరించి తన కర్తవ్యాన్ని నిర్వహించాలని ఉపదేశిస్తున్నాడు.
Read Chapter →
శ్రద్ధాత్రయ విభాగ యోగం
పదిహేడవ అధ్యాయమైన శ్రద్ధాత్రయ విభాగ యోగంలో శ్రీకృష్ణుడు మానవుల శ్రద్ధ, ఆహారము, యజ్ఞము, తపస్సు మరియు దానములు త్రిగుణాల (సత్త్వ, రజస్, తమస్) ప్రభావం వల్ల ఎలా మారుతాయో వివరిస్తున్నాడు. శాస్త్ర నియమాలను విడిచిపెట్టి కేవలం తమ శ్రద్ధతో పూజించేవారి చిత్తవృత్తి వారి సహజ గుణాన్ని బట్టి ఉంటుందని చెబుతున్నాడు. సాత్త్వికులు దేవతలను, రాజసికులు యక్షరక్షస్సులను, తామసికులు భూతప్రేతాలను పూజిస్తారని వివరిస్తున్నాడు. ఆయువు, సత్త్వము, బలము, ఆరోగ్యము పెంచే రసవత్తరమైన ఆహారం సాత్త్వికమని; చేదు, పులుపు, ఉప్పు గల అతి వేడి ఆహారం రాజసికమని; పాచిపోయిన, రుచిలేని, అపవిత్రమైన ఆహారం తామసికమని చెప్తున్నాడు. అలాగే ఫలాపేక్ష లేకుండా చేసే యజ్ఞం సాత్త్వికమని, దంభం కొరకు చేసేది రాజసికమని, శాస్త్రవిరుద్ధంగా చేసేది తామసికమని చెబుతూ, శరీరం-వాక్కు-మనస్సుల ద్వారా చేసే త్రివిధ తపస్సులను పేర్కొంటున్నాడు. చివరగా సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మదేవుని స్మరించే 'ఓం తత్ సత్' అనే దివ్య మంత్ర ప్రాశస్త్యాన్ని వివరిస్తూ, ఈ నామస్మరణతో చేసే సమస్త యజ్ఞ దాన తపస్సులు పవిత్రమవుతాయని, శ్రద్ధ లేకుండా చేసే ఏ కర్మ అయినా 'అసత్' అని, అది ఇహపర లోకాలలో నిష్ప్రయోజనమని ఉద్ఘాటిస్తున్నాడు.
Read Chapter →
మోక్ష సన్న్యాస యోగం
పద్దెనిమిదవ అధ్యాయమైన మోక్ష సన్న్యాస యోగం భగవద్గీతలోని సమస్త ఉపదేశాల పరమ సారం మరియు మకుటాయమానమైన ముగింపు ఘట్టం. సన్న్యాసము (కర్మల విసర్జన) మరియు త్యాగము (కర్మఫలాల విసర్జన) ల మధ్య గల వ్యత్యాసాన్ని వివరిస్తూ శ్రీకృష్ణుడు ఈ అధ్యాయాన్ని ప్రారంభిస్తున్నాడు. యజ్ఞ, దాన, తపస్సులనే కర్మలను ఎన్నటికీ విడిచిపెట్టరాదని, వాటిని కూడా ఆసక్తి లేకుండా భగవదర్పితంగా చేయడమే నిజమైన సాత్త్విక త్యాగమని స్పష్టం చేస్తున్నాడు. కర్మ సిద్ధికి ఐదు కారణాలను (అధిష్ఠానము, కర్త, ఇంద్రియాలు, చేష్టలు, దైవము) పేర్కొంటూ, జ్ఞానము, కర్మ, మరియు కర్త త్రిగుణాల వల్ల ఎలా మూడు విధాలుగా ఉంటారో వివరిస్తున్నాడు. సమాజ రక్షణ మరియు సమతుల్యత కొరకు చాతుర్వర్ణాల (బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్ర) సహజ గుణకర్మలను వివరిస్తూ, తన స్వధర్మాన్ని గుణరహితంగానైనా ఆచరించడం పరధర్మాన్ని చక్కగా ఆచరించడం కంటే శ్రేష్ఠమని ఉద్బోధిస్తున్నాడు. చివరగా సమస్త సందేహాలను పటాపంచలు చేస్తూ, 'సర్వధర్మాన్ పరిత్యజ్య మామేకం శరణం వ్రజ' - అంటే సమస్త ధర్మాలను నాకే వదిలిపెట్టి నన్ను ఒక్కడినే శరణు వేడు, నిన్ను సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడిని చేస్తానని పరమ అభయ ప్రదానం చేస్తున్నాడు. ఈ గీతా సంవాదాన్ని వినేవాడు మరియు ప్రచారం చేసేవాడు ముక్తుడవుతాడని చెబుతూ, ఎక్కడ యోగీశ్వరుడైన శ్రీకృష్ణుడు మరియు గాండీవధారియైన అర్జునుడు ఉంటారో అక్కడ విజయం, ఐశ్వర్యం మరియు నీతి నిశ్చయంగా ఉంటాయని సంజయుని మంగళవాక్యంతో గీతామృతం పరిసమాప్తమవుతోంది.
Read Chapter →