యమ ద్వితీయ (భగినీ హస్త భోజనం)
Yama Dwitiya (Bhagini Hasta Bhojanam)
శాస్త్రీయ విశిష్టత & ప్రాశస్త్యం
సోదర-సోదరీమణుల మధ్య పరస్పర అనురాగాన్ని, ధర్మ నిష్ఠను చాటే పరమ పవిత్ర పర్వం 'యమ ద్వితీయ'. భవిష్యోత్తర పురాణ కథనం ప్రకారం యమధర్మరాజు తన సోదరి యమునా దేవి ఆహ్వానాన్ని మన్నించి ఆమె గృహానికి వెళ్లి, ఆమె స్వయంగా వండిన అమృతతుల్యమైన ఆహారాన్ని భుజించి సంతసించిన రోజు. ఈ తిథినాడు సోదరి చేతి భోజనం చేసిన పురుషులకు అకాల మృత్యు భయం, యమబాధలు ఉండవని శాస్త్ర వచనం.
యమ-యమునా దివ్య అనుబంధం
సూర్యభగవానుని సంతానమైన యముడు మరియు యమునల మధ్య అపారమైన అనురాగం ఉండేది. రాజ్యపాలనలో నిమగ్నమైన యముడు ఎన్నో ఏళ్లుగా సోదరి ఇంటికి వెళ్లలేకపోయాడు. కార్తీక శుద్ధ విదియనాడు యముడు అకస్మాత్తుగా రాగా, యమున ఆనంద భాష్పాలతో సోదరునికి పాదపూజ చేసి, ప్రీతికరమైన పిండివంటలతో భోజనం పెట్టింది. ఆమె నిష్కల్మషమైన ఆతిథ్యానికి మెచ్చిన యమధర్మరాజు: 'సోదరీ! నీవు కోరిన వరం ఇస్తాను' అనగా, ఆమె: 'సోదరా! ప్రతి సంవత్సరం ఈ తిథినాడు నీవు నా ఇంట భోజనం చేయాలి; అలాగే ఈ రోజున ఏ సోదరుడైనా తన సోదరి చేతి వంట భుజిస్తే అతనికి అపమృత్యు భయం లేకుండా దీర్ఘాయుష్షు ప్రసాదించు' అని కోరింది. ఆ విధంగా ఇది భారతీయ కుటుంబ వ్యవస్థలో అత్యంత విశిష్టమైన పర్వంగా నిలిచింది.
ఆచరించాల్సిన పవిత్ర విధులు & పూజా క్రమం
- 1సోదరులు తమ సోదరి నివాసానికి వెళ్లి ఆమె పాదాలకు లేదా పెద్దరికానికి నమస్కరించడం.
- 2సోదరి తన సోదరునికి నుదుట తిలకం దిద్ది, అక్షతలు వేసి ఆశీర్వదించడం లేదా క్షేమం కోరడం.
- 3సోదరి ప్రేమతో స్వయంగా సిద్ధం చేసిన భోజనాన్ని సోదరుడు స్వీకరించడం.
- 4సోదరుడు తన శక్తిమేరకు సోదరికి నూతన వస్త్రాలు, మంగళద్రవ్యాలు, కానుకలు సమర్పించడం.
సనాతన ధర్మ నియమావళి
చేయాల్సినవి (ఆచరణీయాలు)
- సోదరి ఇంట భోజనం చేసి ఆమెకు సముచిత గౌరవ మర్యాదలు అందించండి.
- తోడబుట్టిన సోదరి లేనివారు పినతండ్రి, మేనత్త కుమార్తెలను లేదా గౌరవప్రదమైన స్త్రీని సోదరిగా భావించి ఈ విధిని పాటించవచ్చు.
చేయకూడనివి (వర్జ్యాలు)
- ఈ పవిత్ర దినాన సోదరులు స్వగృహంలో ఒంటరిగా భోజనం చేయకూడదని శాస్త్ర నియమం.