త్వమగ్నే రుద్రో అసురో మహో దివస్త్వగ్ం శర్ధో మారుత-మ్పృఖ్ష ఈశిషే ।
త్వం-వాతైరరుణైర్యాసి శఙ్గయస్త్వ-మ్పూషా విధతః పాసి నుత్మనా ॥ ఆ వో రాజానమద్ధ్వరస్య రుద్రగ్ం హోతారగ్ం సత్యయజగ్ం రోదస్యోః ।
అగ్ని-మ్పురా తనయిత్నో రచిత్తాద్ధిరణ్యరూపమవసే కృణుద్ధ్వమ్ ॥ అగ్నిర్హోతా ని షసాదా యజీయానుపస్థే మాతు-స్సురభావు లోకే ।
యువా కవిః పురునిష్ఠ [పురునిష్ఠః, ఋతావా ధర్తా] 24
ఋతావా ధర్తా కృష్టీనాముత మద్ధ్య ఇద్ధః ॥ సాద్ధ్వీమక-ర్దేవవీతి-న్నో అద్య యజ్ఞస్య జిహ్వామవిదామ గుహ్యామ్ ।
స ఆయురా-ఽగా-థ్సురభిర్వసానో భద్రామక-ర్దేవహూతి-న్నో అద్య ॥ అక్రన్దదగ్ని-స్స్తనయన్నివ ద్యౌః, ఖ్షామా రేరిహద్వీరుధ-స్సమఞ్జన్న్ ।
సద్యో జజ్ఞానో వి హీమిద్ధో అఖ్యదా రోదసీ భానునా భాత్యన్తః ॥ త్వే వసూని పుర్వణీక [పుర్వణీక, హోతర్దోషా] 25
హోతర్దోషా వస్తోరేరిరే యజ్ఞియాసః ।
ఖ్షామేవ విశ్వా భువనాని యస్మిన్-థ్సగ్ం సౌభగాని దధిరే పావకే ॥ తుభ్య-న్తా అఙ్గిరస్తమ విశ్వా-స్సుఖ్షితయః పృథక్ ।
అగ్నే కామాయ యేమిరే ॥ అశ్యామ త-ఙ్కామమగ్నే తవోత్యశ్యామ రయిగ్ం రయివ-స్సువీరమ్ ।
అశ్యామ వాజమభి వాజయన్తో ఽశ్యామ ద్యుమ్నమజరాజర-న్తే ॥ శ్రేష్ఠం-యవిష్ఠ భారతాగ్నే ద్యుమన్తమా భర ॥ 26 ॥ వసో పురుస్పృహగ్ం రయిమ్ ॥ స శ్వితానస్తన్యతూ రోచనస్థా అజరేభి-ర్నానదద్భిర్యవిష్ఠః ।
యః పావకః పురుతమః పురూణి పృథూన్యగ్నిరనుయాతి భర్వన్న్ ॥ ఆయుష్టే విశ్వతో దధదయమగ్ని-ర్వరేణ్యః ।
పునస్తే ప్రాణ ఆ-ఽయతి పరా యఖ్ష్మగ్ం సువామి తే ॥ ఆయుర్దా అగ్నే హవిషో జుషాణో ఘృతప్రతీకో ఘృతయోనిరేధి ।
ఘృత-మ్పీత్వా మధు చారు గవ్య-మ్పితేవ పుత్రమభి [పుత్రమభి, రఖ్షతాదిమం] 27
రఖ్షతాదిమమ్ ।
తస్మై తే ప్రతిహర్యతే జాతవేదో విచర్షణే ।
అగ్నే జనామి సుష్టుతిమ్ ॥ దివస్పరి ప్రథమ-ఞ్జజ్ఞే అగ్నిరస్మ-ద్ద్వితీయ-మ్పరి జాతవేదాః ।
తృతీయమఫ్సు నృమణా అజస్రమిన్ధాన ఏన-ఞ్జరతే స్వాధీః ॥ శుచిః పావక వన్ద్యో-ఽగ్నే బృహద్వి రోచసే ।
త్వ-ఙ్ఘృతేభిరాహుతః ॥ దృశానో రుక్మ ఉర్వ్యా వ్యద్యౌ-ద్దుర్మర్షమాయు-శ్శ్రియే రుచానః ।
అగ్నిరమృతో అభవద్వయోభి- [అభవద్వయోభిః, యదేనం] 28
-ర్యదేన-న్ద్యౌరజనయ-థ్సురేతాః ॥ ఆ యదిషే నృపతి-న్తేజ ఆనట్ఛుచి రేతో నిషిక్త-న్ద్యౌరభీకే ।
అగ్ని-శ్శర్ధమనవద్యం-యువానగ్గ్ స్వాధియ-ఞ్జనయ-థ్సూదయచ్చ ॥ స తేజీయసా మనసా త్వోత ఉత శిఖ్ష స్వపత్యస్య శిఖ్షోః ।
అగ్నే రాయో నృతమస్య ప్రభూతౌ భూయామ తే సుష్టుతయశ్చ వస్వః ॥ అగ్నే సహన్తమా భర ద్యుమ్నస్య ప్రాసహా రయిమ్ ।
విశ్వా య- [విశ్వా యః, చర్షణీరభ్యాసా వాజేషు] 29
శ్చర్షణీరభ్యాసా వాజేషు సాసహత్ ॥ తమగ్నే పృతనాసహగ్ం రయిగ్ం సహస్వ ఆ భర ।
త్వగ్ం హి సత్యో అద్భుతో దాతా వాజస్య గోమతః ॥ ఉఖ్షాన్నాయ వశాన్నాయ సోమపృష్ఠాయ వేధసే ।
స్తోమై-ర్విధేమా-ఽగ్నయే ॥ వద్మా హి సూనో అస్యద్మసద్వా చక్రే అగ్ని-ర్జనుషా ఽజ్మా-ఽన్నమ్ ।
స త్వ-న్న ఊర్జసన ఊర్జ-న్ధా రాజేవ జేరవృకే ఖ్షేష్యన్తః ॥ అగ్న ఆయూగ్ంషి [అగ్న ఆయూగ్ంషి, పవస ఆ] 30
పవస ఆ సువోర్జమిష-ఞ్చ నః ।
ఆరే బాధస్వ దుచ్ఛునామ్ ॥ అగ్నే పవస్వ స్వపా అస్మే వర్చ-స్సువీర్యమ్ ।
దధత్పోషగ్ం రయి-మ్మయి ॥ అగ్నే పావక రోచిషా మన్ద్రయా దేవ జిహ్వయా ।
ఆ దేవాన్. వఖ్షి యఖ్షి చ ॥ స నః పావక దీదివో-ఽగ్నే దేవాగ్ం ఇహా వహ ।
ఉప యజ్ఞగ్ం హవిశ్చ నః ॥ అగ్ని-శ్శుచివ్రతతమ-శ్శుచి-ర్విప్ర-శ్శుచిః కవిః ।
శుచీ రోచత ఆహుతః ॥ ఉదగ్నే శుచయస్తవ శుక్రా భ్రాజన్త ఈరతే ।
తవ జ్యోతీగ్ష్యర్చయః ॥ 31 ॥ n(పురునిష్ఠః-పుర్వణీక-భరా-ఽభి-వయోభి-ర్య-ఆయూగ్ంషి -విప్ర-శ్శుచి-శ్చతుర్దశ చ) (అ. 14)
పదార్థము & తాత్పర్యము:
• శ్లోకము (14): త్వమగ్నే రుద్రో అసురో మహో దివస్త్వగ్ం శర్ధో మారుత-మ్పృఖ్ష ఈశిషే । త్వం-వాతైరరుణైర్యాసి శఙ్గయస్త్వ-మ్పూషా విధతః పాసి నుత్మనా ॥ ఆ వో రాజానమద్ధ్వరస్య రుద్రగ్ం హోతారగ్ం సత్యయజగ్ం రోదస్యోః । అగ్ని-మ్పురా తనయిత్నో రచిత్తాద్ధిరణ్యరూపమవసే కృణుద్ధ్వమ్ ॥ అగ్నిర్హోతా ని షసాదా యజీయానుపస్థే మాతు-స్సురభావు లోకే । యువా కవిః పురునిష్ఠ [పురునిష్ఠః, ఋతావా ధర్తా] 24 ఋతావా ధర్తా కృష్టీనాముత మద్ధ్య ఇద్ధః ॥ సాద్ధ్వీమక-ర్దేవవీతి-న్నో అద్య యజ్ఞస్య జిహ్వామవిదామ గుహ్యామ్ । స ఆయురా-ఽగా-థ్సురభిర్వసానో భద్రామక-ర్దేవహూతి-న్నో అద్య ॥ అక్రన్దదగ్ని-స్స్తనయన్నివ ద్యౌః, ఖ్షామా రేరిహద్వీరుధ-స్సమఞ్జన్న్ । సద్యో జజ్ఞానో వి హీమిద్ధో అఖ్యదా రోదసీ భానునా భాత్యన్తః ॥ త్వే వసూని పుర్వణీక [పుర్వణీక, హోతర్దోషా] 25 హోతర్దోషా వస్తోరేరిరే యజ్ఞియాసః । ఖ్షామేవ విశ్వా భువనాని యస్మిన్-థ్సగ్ం సౌభగాని దధిరే పావకే ॥ తుభ్య-న్తా అఙ్గిరస్తమ విశ్వా-స్సుఖ్షితయః పృథక్ । అగ్నే కామాయ యేమిరే ॥ అశ్యామ త-ఙ్కామమగ్నే తవోత్యశ్యామ రయిగ్ం రయివ-స్సువీరమ్ । అశ్యామ వాజమభి వాజయన్తో ఽశ్యామ ద్యుమ్నమజరాజర-న్తే ॥ శ్రేష్ఠం-యవిష్ఠ భారతాగ్నే ద్యుమన్తమా భర ॥ 26 ॥ వసో పురుస్పృహగ్ం రయిమ్ ॥ స శ్వితానస్తన్యతూ రోచనస్థా అజరేభి-ర్నానదద్భిర్యవిష్ఠః । యః పావకః పురుతమః పురూణి పృథూన్యగ్నిరనుయాతి భర్వన్న్ ॥ ఆయుష్టే విశ్వతో దధదయమగ్ని-ర్వరేణ్యః । పునస్తే ప్రాణ ఆ-ఽయతి పరా యఖ్ష్మగ్ం సువామి తే ॥ ఆయుర్దా అగ్నే హవిషో జుషాణో ఘృతప్రతీకో ఘృతయోనిరేధి । ఘృత-మ్పీత్వా మధు చారు గవ్య-మ్పితేవ పుత్రమభి [పుత్రమభి, రఖ్షతాదిమం] 27 రఖ్షతాదిమమ్ । తస్మై తే ప్రతిహర్యతే జాతవేదో విచర్షణే । అగ్నే జనామి సుష్టుతిమ్ ॥ దివస్పరి ప్రథమ-ఞ్జజ్ఞే అగ్నిరస్మ-ద్ద్వితీయ-మ్పరి జాతవేదాః । తృతీయమఫ్సు నృమణా అజస్రమిన్ధాన ఏన-ఞ్జరతే స్వాధీః ॥ శుచిః పావక వన్ద్యో-ఽగ్నే బృహద్వి రోచసే । త్వ-ఙ్ఘృతేభిరాహుతః ॥ దృశానో రుక్మ ఉర్వ్యా వ్యద్యౌ-ద్దుర్మర్షమాయు-శ్శ్రియే రుచానః । అగ్నిరమృతో అభవద్వయోభి- [అభవద్వయోభిః, యదేనం] 28 -ర్యదేన-న్ద్యౌరజనయ-థ్సురేతాః ॥ ఆ యదిషే నృపతి-న్తేజ ఆనట్ఛుచి రేతో నిషిక్త-న్ద్యౌరభీకే । అగ్ని-శ్శర్ధమనవద్యం-యువానగ్గ్ స్వాధియ-ఞ్జనయ-థ్సూదయచ్చ ॥ స తేజీయసా మనసా త్వోత ఉత శిఖ్ష స్వపత్యస్య శిఖ్షోః । అగ్నే రాయో నృతమస్య ప్రభూతౌ భూయామ తే సుష్టుతయశ్చ వస్వః ॥ అగ్నే సహన్తమా భర ద్యుమ్నస్య ప్రాసహా రయిమ్ । విశ్వా య- [విశ్వా యః, చర్షణీరభ్యాసా వాజేషు] 29 శ్చర్షణీరభ్యాసా వాజేషు సాసహత్ ॥ తమగ్నే పృతనాసహగ్ం రయిగ్ం సహస్వ ఆ భర । త్వగ్ం హి సత్యో అద్భుతో దాతా వాజస్య గోమతః ॥ ఉఖ్షాన్నాయ వశాన్నాయ సోమపృష్ఠాయ వేధసే । స్తోమై-ర్విధేమా-ఽగ్నయే ॥ వద్మా హి సూనో అస్యద్మసద్వా చక్రే అగ్ని-ర్జనుషా ఽజ్మా-ఽన్నమ్ । స త్వ-న్న ఊర్జసన ఊర్జ-న్ధా రాజేవ జేరవృకే ఖ్షేష్యన్తః ॥ అగ్న ఆయూగ్ంషి [అగ్న ఆయూగ్ంషి, పవస ఆ] 30 పవస ఆ సువోర్జమిష-ఞ్చ నః । ఆరే బాధస్వ దుచ్ఛునామ్ ॥ అగ్నే పవస్వ స్వపా అస్మే వర్చ-స్సువీర్యమ్ । దధత్పోషగ్ం రయి-మ్మయి ॥ అగ్నే పావక రోచిషా మన్ద్రయా దేవ జిహ్వయా । ఆ దేవాన్. వఖ్షి యఖ్షి చ ॥ స నః పావక దీదివో-ఽగ్నే దేవాగ్ం ఇహా వహ । ఉప యజ్ఞగ్ం హవిశ్చ నః ॥ అగ్ని-శ్శుచివ్రతతమ-శ్శుచి-ర్విప్ర-శ్శుచిః కవిః । శుచీ రోచత ఆహుతః ॥ ఉదగ్నే శుచయస్తవ శుక్రా భ్రాజన్త ఈరతే । తవ జ్యోతీగ్ష్యర్చయః ॥ 31 ॥ n(పురునిష్ఠః-పుర్వణీక-భరా-ఽభి-వయోభి-ర్య-ఆయూగ్ంషి -విప్ర-శ్శుచి-శ్చతుర్దశ చ) (అ. 14)
తాత్పర్యము:
1.3 - దేవస్య త్వా సవితుః ప్రసవే - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితా పాఠః లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.