కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయాం ప్రథమకాండే పంచమః ప్రశ్నః - పునరాధానం.
1
దేవాసురా-స్సంయ త్తా ఆసన్తే దేవా విజయముపయన్తో ఽగ్నౌ వామం-వసు స-న్న్యదధతేదము నో భవిష్యతి యది నో జేష్యన్తీతి తదగ్నిర్న్యకామయత తేనాపాక్రామ-త్తద్దేవా విజిత్యావరురుథ్సమానా అన్వాయ-న్తదస్య సహసా-ఽఽదిథ్సన్త సో ఽరోదీద్యదరోదీ-త్త-ద్రుద్రస్య రుద్రత్వం-యదశ్వ్రశీయత త- [తత్, రజతగ్ం] 1 ద్రజతగ్ం హిరణ్యమభవ-త్తస్మా-ద్రజతగ్ం హిరణ్య-మదఖ్షిణ్య-మశ్రుజగ్ం హి యో బర్హిషి దదాతి పురా-ఽస్య సంవథ్సరా-ద్గృహే రుదన్తి తస్మా-ద్బర్హిషి న దేయగ్ం సో-ఽగ్నిరబ్రవీ-ద్భాగ్యసాన్యథ వ ఇదమితి పునరాధేయ-న్తే కేవలమిత్యబ్రువ-న్నృద్ధ్నవ-త్ఖలు స ఇత్యబ్రవీద్యో మద్దేవత్య-మగ్ని-మాదధాతా ఇతి త-మ్పూషా-ఽఽధత్త తేన [ ] 2 పూషా-ఽఽర్ధ్నో-త్తస్మా-త్పౌష్ణాః పశవ ఉచ్యన్తే త-న్త్వష్టా-ఽఽధత్త తేన త్వష్టా-ఽఽర్ధ్నో-త్తస్మా-త్త్వాష్ట్రాః పశవ ఉచ్యన్తే త-మ్మనురా-ఽధత్త తేన మనురార్ధ్నో-త్తస్మాన్మానవ్యః ప్రజా ఉచ్యన్తే త-న్ధాతా-ఽఽధత్త తేన ధాతా-ఽఽర్ధ్నో-థ్సంవథ్సరో వై ధాతా తస్మా-థ్సంవథ్సర-మ్ప్రజాః పశవో-ఽను ప్ర జాయన్తే య ఏవ-మ్పునరాధేయస్యర్ధిం-వేద- [ఏవ-మ్పునరాధేయస్యర్ధిం-వేద, ఋధ్నోత్యేవ] 3 -ర్ధ్నోత్యేవ యో-ఽస్యైవ-మ్బన్ధుతాం-వేద బన్ధుమా-న్భవతి భాగధేయం-వా అగ్నిరాహిత ఇచ్ఛమానః ప్రజా-మ్పశూన్ యజమానస్యోప దోద్రావోద్వాస్య పునరా దధీత భాగధేయేనైవైనగ్ం సమర్ధయత్యథో శాన్తిరేవాస్యైషా పునర్వస్వోరా దధీతైతద్వై పునరాధేయస్య నఖ్షత్రం-య-త్పునర్వసూ స్వాయామేవైన-న్దేవతాయామాధాయ బ్రహ్మవర్చసీ భవతి దర్భై రా దధాత్యయాతయామత్వాయ దర్భైరా దధాత్యద్భ్య ఏవైనమోషధీభ్యో ఽవరుద్ధ్యా ఽఽధత్తే పఞ్చకపాలః పురోడాశో భవతి పఞ్చ వా ఋతవ ఋతుభ్య ఏవైనమవరుద్ధ్యా ఽఽధత్తే ॥ 4 ॥ (అశీయత తత్- తేన-వేద- దర్భైః పఞ్చవిగ్ంశతిశ్చ) (అ. 1)
దేవాసుర సంగ్రామ గాథ. దాగి ఉన్న అగ్ని దేవుని అన్వేషణ మరియు సృష్టిలో మరలా చైతన్యాన్ని, వేడిని నింపడానికి దేవతలు చేసిన ప్రార్థన.
The battle between Devas and Asuras. The search for the hidden fire of Agni, and the cosmic compromise to bring warmth back to the world.
2
పరా వా ఏష యజ్ఞ-మ్పశూన్ వపతి యో-ఽగ్నిముద్వాసయతే పఞ్చకపాలః పురోడాశో భవతి పాఙ్క్తో యజ్ఞః పాఙ్క్తాః పశవో యజ్ఞమేవ పశూనవ రున్ధే వీరహా వా ఏష దేవానాం-యో-ఽగ్నిముద్వాసయతే న వా ఏతస్య బ్రాహ్మణా ఋతాయవః పురా-ఽన్నమఖ్ష-న్పఙ్క్త్యో యాజ్యానువాక్యా భవన్తి పాఙ్క్తో యజ్ఞః పాఙ్క్తః పురుషో దేవానేవ వీర-న్నిరవదాయాగ్ని-మ్పునరా [పునరా, ధత్తే శతాఖ్షరా భవన్తి] 5 ధత్తే శతాఖ్షరా భవన్తి శతాయుః పురుష-శ్శతేన్ద్రియ ఆయుష్యేవేన్ద్రియే ప్రతి తిష్ఠతి యద్వా అగ్నిరాహితో నర్ధ్యతే జ్యాయో భాగధేయ-న్నికామయమానో యదాగ్నేయగ్ం సర్వ-మ్భవతి సైవాస్యర్ధి-స్సం-వా ఏతస్య గృహే వాక్ సృజ్యతే యో-ఽగ్నిముద్వాసయతే స వాచగ్ం సగ్ంసృష్టాం-యజమాన ఈశ్వరో-ఽను పరాభవితో-ర్విభక్తయో భవన్తి వాచో విధృత్యై యజమానస్యా-ఽపరాభావాయ [-ఽపరాభావాయ, విభక్తి-ఙ్కరోతి] 6 విభక్తి-ఙ్కరోతి బ్రహ్మైవ తదకరుపాగ్ంశు యజతి యథా వామం-వసు వివిదానో గూహతి తాదృగేవ తదగ్ని-మ్ప్రతి స్విష్టకృత-న్నిరాహ యథా వామం-వసు వివిదానః ప్రకాశ-ఞ్జిగమిషతి తాదృగేవ తద్విభక్తిముక్త్వా ప్రయాజేన వషట్కరోత్యాయతనాదేవ నైతి యజమానో వై పురోడాశః పశవ ఏతే ఆహుతీ యదభితః పురోడాశమేతే ఆహుతీ [ ] 7 జుహోతి యజమానమేవోభయతః పశుభిః పరి గృహ్ణాతి కృతయజు-స్సమ్భృతసమ్భార ఇత్యాహుర్న సమ్భృత్యా-స్సమ్భారా న యజుః కర్తవ్యమిత్యథో ఖలు సమ్భృత్యా ఏవ సమ్భారాః కర్తవ్యం-యజు-ర్యజ్ఞస్య సమృద్ధ్యై పునర్నిష్కృతో రథో దఖ్షిణా పునరుథ్స్యూతం-వాసః పునరుథ్సృష్టో-ఽనడ్వా-న్పునరాధేయస్య సమృద్ధ్యై సప్త తే అగ్నే సమిధ-స్సప్త జిహ్వా ఇత్యగ్నిహోత్ర-ఞ్జుహోతి యత్రయత్రైవాస్య న్యక్త-న్తత [న్యక్త-న్తతః, ఏవైనమవ రున్ధే] 8 ఏవైనమవ రున్ధే వీరహా వా ఏష దేవానాం-యో-ఽగ్నిముద్వాసయతే తస్య వరుణ ఏవర్ణయాదాగ్నివారుణ-మేకాదశకపాలమను నిర్వపేద్య-ఞ్చైవ హన్తి యశ్చాస్యర్ణయాత్తౌ భాగధేయేన ప్రీణాతి నా-ఽఽర్తిమార్చ్ఛతి యజమానః ॥ 9 ॥ (ఆ-ఽపరాభావాయ-పురోడాశమేతే-ఆహుతీ-తతః -షటత్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 2)
నష్టపోయిన అగ్నిని తిరిగి ప్రతిష్టించే పునరాధాన మంత్రములు. అగ్ని దేవుడు పరమ పవిత్రంగా, తేజోవంతంగా యజ్ఞకుండానికి తిరిగి రావాలని ప్రార్థించుట.
Mantras for the re-establishment of the sacred sacrificial fire (Punaradhana). Asking Agni to return to his home, purified and glorious.
3
భూమి-ర్భూమ్నా ద్యౌ-ర్వరిణా-ఽన్తరిఖ్ష-మ్మహిత్వా । ఉపస్థే తే దేవ్యదితే ఽగ్నిమన్నాదమన్నాద్యాయా-ఽఽదధే ॥ ఆ-ఽయ-ఙ్గౌః పృశ్ఞిరక్రమీదసన-న్మాతర-మ్పునః । పితర-ఞ్చ ప్రయన్-థ్సువః ॥ త్రిగ్ంశద్ధామ వి రాజతి వా-క్పతఙ్గాయ శిశ్రియే । ప్రత్యస్య వహ ద్యుభిః ॥ అస్య ప్రాణాదపానత్యన్తశ్చరతి రోచనా । వ్యఖ్య-న్మహిష-స్సువః ॥ యత్త్వా [ ] 10 క్రుద్ధః పరోవప మన్యునా యదవర్త్యా । సుకల్పమగ్నే తత్తవ పునస్త్వోద్దీపయామసి ॥యత్తే మన్యుపరోప్తస్య పృథివీమను దద్ధ్వసే । ఆదిత్యా విశ్వే తద్దేవా వసవశ్చ సమాభరన్న్ ॥ మనో జ్యోతి-ర్జుషతామాజ్యం-విచ్ఛిన్నం-యజ్ఞగ్ం సమిమ-న్దధాతు । బృహస్పతిస్తనుతామిమ-న్నో విశ్వే దేవా ఇహ మాదయన్తామ్ ॥ సప్త తే అగ్నే సమిధ-స్సప్త జిహ్వా-స్సప్త- [జిహ్వా-స్సప్త, ఋషయ-స్సప్త ధామ] 11 -ర్షయ-స్సప్త ధామ ప్రియాణి । సప్త హోత్రా-స్సప్తధా త్వా యజన్తి సప్త యోనీరా పృణస్వా ఘృతేన ॥ పునరూర్జా ని వర్తస్వ పునరగ్న ఇషా-ఽఽయుషా । పునర్నః పాహి విశ్వతః ॥ సహ రయ్యా ని వర్తస్వాగ్నే పిన్వస్వ ధారయా । విశ్వఫ్స్నియా విశ్వతస్పరి ॥ లేక-స్సలేక-స్సులేకస్తే న ఆదిత్యా ఆజ్య-ఞ్జుషాణా వియన్తు కేత-స్సకేత-స్సుకేతస్తే న ఆదిత్యా ఆజ్య-ఞ్జుషాణా వియన్తు వివస్వాగ్ం అదితి-ర్దేవజూతిస్తే న ఆదిత్యా ఆజ్య-ఞ్జుషాణా వియన్తు ॥ 12 ॥ (త్వా-జిహ్వా-స్సప్త-సుకేతస్తే న-స్త్రయోదశ చ ) (అ. 3)
నూతనంగా ప్రతిష్టించిన అగ్నికి సమర్పించే ప్రత్యేక హవిస్సులు. అంతఃకరణ శుద్ధిని మరియు గతంలో జరిగిన పొరపాట్ల నివారణను ప్రార్థించుట.
Specific offerings and oblations to the newly established sacred fire. Seeking spiritual purification and clearing of all past mistakes.
4
భూమి-ర్భూమ్నా ద్యౌ-ర్వరిణేత్యాహా-ఽఽశిషైవైనమా ధత్తే సర్పా వై జీర్యన్తో ఽమన్యన్త స ఏత-ఙ్కసర్ణీరః కాద్రవేయో మన్త్రమపశ్య-త్తతో వై తే జీర్ణాస్తనూరపాఘ్నత సర్పరాజ్ఞియా ఋగ్భి-ర్గార్హపత్యమా దధాతి పునర్నవమేవైనమజర-ఙ్కృత్వా ఽఽధత్తే-ఽథో పూతమేవ పృథివీమన్నాద్య-న్నోపా-ఽనమథ్సైత- [నోపా-ఽనమథ్సైతమ్, మన్త్రమపశ్య-త్తతో వై] 13 -మ్మన్త్రమపశ్య-త్తతో వై తామన్నాద్య-ముపానమద్యథ్ -సర్పరాజ్ఞియా ఋగ్భి-ర్గార్హపత్య-మాదధాత్యన్నాద్యస్యావరుద్ధ్యా అథో అస్యామేవైన-మ్ప్రతిష్ఠితమా ధత్తే యత్త్వా క్రుద్ధః పరోవపేత్యాహాపహ్నుత ఏవాస్మై త-త్పునస్త్వోద్దీపయామసీత్యాహ సమిన్ధ ఏవైనం-యత్తే మన్యుపరోప్తస్యేత్యాహ దేవతాభిరేవై- [దేవతాభిరేవ, ఏనగ్ం స-మ్భరతి వి వా] 14 -నగ్ం స-మ్భరతి వి వా ఏతస్య యజ్ఞశ్ఛిద్యతే యో-ఽగ్నిముద్వాసయతే బృహస్పతివత్యర్చోప తిష్ఠతే బ్రహ్మ వై దేవానా-మ్బృహస్పతి-ర్బ్రహ్మణైవ యజ్ఞగ్ం స-న్దధాతి విచ్ఛిన్నం-యజ్ఞగ్ం సమిమ-న్దధాత్విత్యాహ సన్తత్యై విశ్వే దేవా ఇహ మాదయన్తామిత్యాహ సన్తత్యైవ యజ్ఞ-న్దేవేభ్యో-ఽను దిశతి సప్త తే అగ్నే సమిధ-స్సప్త జిహ్వా [జిహ్వాః, ఇత్యాహ] 15 ఇత్యాహ సప్తసప్త వై సప్తధా-ఽగ్నేః ప్రియాస్తనువస్తా ఏవావ రున్ధే పునరూర్జా సహ రయ్యేత్యభితః పురోడాశమాహుతీ జుహోతి యజమానమేవోర్జా చ రయ్యా చోభయతః పరి గృహ్ణాత్యాదిత్యా వా అస్మాల్లోకాదముం-లోకమాయ-న్తే-ఽముష్మిన్ లోకే వ్యతృష్య-న్త ఇమం-లోక-మ్పునరభ్యవేత్యా ఽగ్నిమాధాయై-తాన్. హోమానజుహవుస్త ఆర్ధ్నువ-న్తే సువర్గం-లోకమాయన్. యః పరాచీన-మ్పునరాధేయాదగ్నిమాదధీత స ఏతాన్. హోమాన్ జుహుయాద్యామేవా-ఽఽదిత్యా ఋద్ధిమార్ధ్నువ-న్తామేవర్ధ్నోతి ॥ 16 ॥ (సైతం-దేవతాభిరేవ-జిహ్వా-ఏతాన్-పఞ్చవిగ్ంశతిశ్చ ) (అ. 4)
నూరు శరత్తుల ఆయుస్సును, ధైర్యాన్ని, నిరంతర ఆరోగ్యాన్ని ప్రసాదించమని అగ్నిని వేడుకొనుట. దారిద్ర్యం, భయాల నుండి విముక్తిని కోరుట.
Prayers to Agni for the grant of wealth, courage, health, and a lifespan of a hundred autumns. Seeking to be free from poverty and fear.
5
ఉపప్రయన్తో అద్ధ్వర-మ్మన్త్రం-వోచేమాగ్నయే । ఆరే అస్మే చ శృణ్వతే ॥ అస్య ప్రత్నామను ద్యుతగ్ం శుక్ర-న్దుదుహ్రే అహ్రయః । పయ-స్సహస్రసామృషిమ్ ॥ అగ్ని-ర్మూర్ధా దివః కకుత్పతిః పృథివ్యా అయమ్ । అపాగ్ం రేతాగ్ంసి జిన్వతి ॥ అయమిహ ప్రథమో ధాయి ధాతృభిర్ హోతా యజిష్ఠో అధ్వరేష్వీడ్యః ॥ యమప్నవానో భృగవో విరురుచుర్వనేషు చిత్రం-విభువం-విశేవిశే ॥ ఉభా వామిన్ద్రాగ్నీ ఆహువద్ధ్యా [ఆహువద్ధ్యై, ఉభా] 17 ఉభా రాధస-స్సహ మాదయద్ధ్యై । ఉభా దాతారావిషాగ్ం రయీణాముభా వాజస్య సాతయే హువే వామ్ ॥ అయ-న్తే యోనిర్-ఋత్వియో యతో జాతో అరోచథాః । త-ఞ్జానన్నగ్న ఆ రోహాథా నో వర్ధయా రయిమ్ ॥ అగ్న ఆయూగ్ంషి పవస ఆ సువోర్జమిష-ఞ్చ నః । ఆరే బాధస్వ దుచ్ఛునామ్ ॥ అగ్నే పవస్వ స్వపా అస్మే వర్చ-స్సువీర్యమ్ । దధత్పోషగ్ం రయి- [రయిమ్, మ్మయి ।] 18 -మ్మయి ॥ అగ్నే పావక రోచిషా మన్ద్రయా దేవ జిహ్వయా । ఆ దేవాన్. వఖ్షి యఖ్షి చ ॥ స నః పావక దీదివో-ఽగ్నే దేవాగ్ం ఇహా ఽఽవహ । ఉప యజ్ఞగ్ం హవిశ్చ నః ॥ అగ్ని-శ్శుచివ్రతతమ-శ్శుచి-ర్విప్ర-శ్శుచిః కవిః । శుచీ రోచత ఆహుతః ॥ ఉదగ్నే శుచయస్తవ శుక్రా భ్రాజన్త ఈరతే । తవ జ్యోతీగ్ష్యర్చయః ॥ ఆయుర్దా అగ్నే-ఽస్యాయుర్మే [అగ్నే-ఽస్యాయుర్మే, దేహి వర్చోదా] 19 దేహి వర్చోదా అగ్నే-ఽసి వర్చో మే దేహి తనూపా అగ్నే-ఽసి తనువ-మ్మే పాహ్యగ్నే యన్మే తనువా ఊన-న్తన్మ ఆ పృణ చిత్రావసో స్వస్తి తే పారమశీయేన్ధానాస్త్వా శతగ్ం హిమా ద్యుమన్త-స్సమిధీమహి వయస్వన్తో వయస్కృతం-యశస్వన్తో యశస్కృతగ్ం సువీరాసో అదాభ్యమ్ । అగ్నే సపత్నదమ్భనం-వర్షిష్ఠే అధి నాకే ॥ స-న్త్వమగ్నే సూర్యస్య వర్చసా ఽగథా-స్సమృషీణాగ్ స్తుతేన స-మ్ప్రియేణ ధామ్నా । త్వమగ్నే సూర్యవర్చా అసి స-మ్మామాయుషా వర్చసా ప్రజయా సృజ ॥ 20 ॥ (ఆహువద్ధ్యై-పోషగ్ం రయిం-మే-వర్చసా-సప్తదశ చ ) (అ. 5)
అగ్నిహోత్ర ఉపస్థాన మంత్రములు. అగ్ని దేవుడిని గృహ రక్షకుడిగా, పరమ మిత్రుడిగా భావిస్తూ భక్తితో చేసే ఆరాధన.
The Agnihopasthana (devout worship of the sacred fire). Establishing a deep, personal relationship with Agni as a protector and guest.
6
స-మ్పశ్యామి ప్రజా అహ-మిడప్రజసో మానవీః । సర్వా భవన్తు నో గృహే । అమ్భ-స్స్థామ్భో వో భఖ్షీయ మహ-స్స్థ మహో వో భఖ్షీయ సహ-స్స్థ సహో వో భఖ్షీయోర్జ-స్స్థోర్జం-వో భఖ్షీయ రేవతీ రమద్ధ్వ-మస్మిన్ లోకే-ఽస్మి-న్గోష్ఠే-ఽస్మిన్ ఖ్షయే-ఽస్మిన్ యోనావిహైవ స్తేతో మా-ఽప గాత బహ్వీర్మే భూయాస్త [భూయాస్త, సగ్ంహితా-ఽసి] 21 సగ్ంహితా-ఽసి విశ్వరూపీరా మోర్జా విశా ఽఽగౌపత్యేనా ఽఽరాయస్పోషేణ సహస్రపోషం-వ ః పుష్యాస-మ్మయి వో రాయ-శ్శ్రయన్తామ్ ॥ ఉప త్వా-ఽగ్నే దివేదివే దోషావస్తర్ధియా వయమ్ । నమో భరన్త ఏమసి ॥ రాజన్తమద్ధ్వరాణా-ఙ్గోపామృతస్య దీదివిమ్ । వర్ధమానగ్గ్ స్వే దమే ॥ స నః పితేవ సూనవే-ఽగ్నే సూపాయనో భవ । సచస్వా న-స్స్వస్తయే ॥ అగ్నే [అగ్నే, త్వ-న్నో అన్తమః ।] 22 త్వ-న్నో అన్తమః । ఉత త్రాతా శివో భవ వరూత్థ్యః ॥ త-న్త్వా శోచిష్ఠ దీదివః । సుమ్నాయ నూనమీమహే సఖిభ్యః ॥ వసురగ్ని-ర్వసుశ్రవాః । అచ్ఛా నఖ్షి ద్యుమత్తమో రయి-న్దాః ॥ ఊర్జా వః పశ్యామ్యూర్జా మా పశ్యత రాయస్పోషేణ వః పశ్యామి రాయస్పోషేణ మా పశ్యతేడా-స్స్థ మధుకృత-స్స్యోనా మా ఽఽవిశతేరా మదః । సహస్రపోషం-వ ః పుష్యాస- [పుష్యాసమ్, మయి] 23 మ్మయి వో రాయ-శ్శ్రయన్తామ్ ॥ తథ్సవితు-ర్వరేణ్య-మ్భర్గో దేవస్య ధీమహి । ధియో యోనః ప్రచోదయాత్ ॥ సోమానగ్గ్ స్వరణ-ఙ్కృణుహి బ్రహ్మణస్పతే । కఖ్షీవన్తం-య ఔశిజమ్ ॥ కదా చన స్తరీరసి నేన్ద్ర సశ్చసి దాశుషే ॥ ఉపోపేన్ను మఘవ-న్భుయ ఇన్ను తే దాన-న్దేవస్య పృచ్యతే ॥ పరి త్వా-ఽగ్నే పురం-వయం-విప్రగ్ం సహస్య ధీమహి ॥ ధృషద్వర్ణ-న్దివేదివే భేత్తార-మ్భఙ్గురావతః ॥ అగ్నే గృహపతే సుగృహపతిరహ-న్త్వయా గృహపతినా భూయాసగ్ం సుగృహపతిర్మయా త్వ-ఙ్గృహపతినా భూయా-శ్శతగ్ం హిమాస్తామాశిషమా శాసే తన్తవే జ్యోతిష్మతీ-న్తామాశిషమా శాసే-ఽముష్మై జ్యోతిష్మతీమ్ ॥ 24 ॥ (భూయాస్త-స్వస్తయే-ఽగ్నే-పుష్యాసం-ధృషద్వర్ణ-మేకాన్నత్రిగ్ంశచ్చ ) (అ. 6)
యజ్ఞ గోవుల పూజ మరియు ప్రార్థన. సమృద్ధిగా పాలు, వెన్న లభించాలని మరియు పశువులకు ఎలాంటి వ్యాధులు రాకూడదని కోరుట.
Worship of the cows during the Agnihotra. Invoking abundance, sweet milk, butter, and wishing for the herd to grow free from disease.
7
అయజ్ఞో వా ఏష యో-ఽసామోపప్రయన్తో అద్ధ్వరమిత్యాహ స్తోమమేవాస్మై యునక్త్యుపేత్యాహ ప్రజా వై పశవ ఉపేమం-లోక-మ్ప్రజామేవ పశూనిమం-లోకముపైత్యస్య ప్రత్నామను ద్యుతమిత్యాహ సువర్గో వై లోకః ప్రత్న-స్సువర్గమేవ లోకగ్ం సమారోహత్యగ్ని-ర్మూర్ధా దివః కకుదిత్యాహ మూర్ధాన- [మూర్ధానమ్, ఏవైనగ్ం] 25 మేవైనగ్ం సమానానా-ఙ్కరోత్యథో దేవలోకాదేవ మనుష్యలోకే ప్రతి తిష్ఠత్యయమిహ ప్రథమో ధాయి ధాతృభిరిత్యాహ ముఖ్యమేవైన-ఙ్కరోత్యుభా వామిన్ద్రాగ్నీ ఆహువద్ధ్యా ఇత్యాహౌజో బలమేవావ రున్ధే ఽయ-న్తే యోనిర్-ఋత్వియ ఇత్యాహ పశవో వై రయిః పశూనేవావ రున్ధే షడ్భిరుప తిష్ఠతే షడ్వా [షడ్వై, ఋతవ ఋతుష్వేవ] 26 ఋతవ ఋతుష్వేవ ప్రతి తిష్ఠతి షడ్భిరుత్తరాభిరుప తిష్ఠతే ద్వాదశ స-మ్పద్యన్తే ద్వాదశ మాసా-స్సంవథ్సర-స్సంవథ్సర ఏవ ప్రతి తిష్ఠతి యథా వై పురుషో-ఽశ్వో గౌ-ర్జీర్యత్యేవ-మగ్నిరాహితో జీర్యతి సంవథ్సరస్య పరస్తాదాగ్నిపావమానీభి-రుప తిష్ఠతే పునర్నవ-మేవైన-మజర-ఙ్కరోత్యథో పునాత్యేవోప తిష్ఠతే యోగ ఏవాస్యైష ఉప తిష్ఠతే [ఉప తిష్ఠతే, దమ ఏవాస్యైష] 27 దమ ఏవాస్యైష ఉప తిష్ఠతే యాచ్ఞైవా-ఽస్యైషోప తిష్ఠతే యథా పాపీయాఞ్ఛ్రేయస ఆహృత్య నమస్యతి తాదృగేవ తదాయుర్దా అగ్నే-ఽస్యాయుర్మే దేహీత్యాహా-ఽఽయుర్దా హ్యేష వర్చోదా అగ్నే-ఽసి వర్చో మే దేహీత్యాహ వర్చోదా హ్యేష తనూపా అగ్నే-ఽసి తనువ-మ్మే పాహీత్యాహ [పాహీత్యాహ, తనూపా] 28 తనూపా హ్యేషో-ఽగ్నే యన్మే తనువా ఊన-న్తన్మ ఆ పృణేత్యాహ యన్మే ప్రజాయై పశూనామూన-న్తన్మ ఆ పూరయేతి వావైతదాహ చిత్రావసో స్వస్తి తే పారమశీయేత్యాహ రాత్రి-ర్వై చిత్రావసురవ్యుష్ట్యై వా ఏతస్యై పురా బ్రాహ్మణా అభైషు-ర్వ్యుష్టిమేవావ రున్ధ ఇన్ధానాస్త్వా శతగ్ం [శతమ్, హిమా ఇత్యాహ] 29 హిమా ఇత్యాహ శతాయుః పురుష-శ్శతేన్ద్రియ ఆయుష్యేవేన్ద్రియే ప్రతి తిష్ఠత్యేషా వై సూర్మీ కర్ణకావత్యేతయా హ స్మ వై దేవా అసురాణాగ్ం శతతర్హాగ్ స్తృగ్ంహన్తి యదేతయా సమిధమాదధాతి వజ్రమేవైతచ్ఛతఘ్నీం-యజమానో భ్రాతృవ్యాయ ప్ర హరతి స్తృత్యా అఛమ్బట్కారగ్ం స-న్త్వమగ్నే సూర్యస్య వర్చసా-ఽగథా ఇత్యాహైతత్త్వమసీదమహ-మ్భూయాసమితి వావైతదాహ త్వమగ్నే సూర్యవర్చా అసీత్యాహా-ఽఽశిషమేవైతామా శాస్తే ॥ 30 ॥ (మూర్ధానగ్ం-షడ్వా-ఏష ఉప తిష్ఠతే-పాహీత్యాహ-శత-మహగ్ం షోడశ చ) (అ. 7)
సాయంకాల అగ్ని ప్రార్థనలు. రాత్రి వేళల్లో కుటుంబానికి రక్షణను, ప్రశాంతమైన నిద్రను ప్రసాదించవలసిందిగా అగ్నిని వేడుకొనుట.
The evening prayers to Agni. Seeking protection during the dark hours, safety for the family, and the peaceful rest of all living beings.
8
స-మ్పశ్యామి ప్రజా అహమిత్యాహ యావన్త ఏవ గ్రామ్యాః పశవస్తానేవావ రున్ధే-ఽమ్భ-స్స్థామ్భో వో భఖ్షీయేత్యాహామ్భో హ్యేతా మహ-స్స్థ మహో వో భఖ్షీయేత్యాహ మహో హ్యేతా-స్సహ-స్స్థ సహో వో భఖ్షీయేత్యాహ సహో హ్యేతా ఊర్జ-స్స్థోర్జం-వో భఖ్షీయే- [భఖ్షీయేతి, ఆహోర్జో హ్యేతా] 31 -త్యాహోర్జో హ్యేతా రేవతీ రమద్ధ్వమిత్యాహ పశవో వై రేవతీః పశూనేవాత్మ-న్రమయత ఇహైవ స్తేతో మా-ఽప గాతేత్యాహ ధ్రువా ఏవైనా అనపగాః కురుత ఇష్టకచిద్వా అన్యో-ఽగ్నిః పశుచిదన్య-స్సగ్ంహితాసి విశ్వరూపీరితి వథ్సమభి మృశత్యుపైవైన-న్ధత్తే పశుచితమేన-ఙ్కురుతే ప్ర [ ] 32 వా ఏషో-ఽస్మాల్లోకాచ్చ్యవతే య ఆహవనీయ-ముపతిష్ఠతే గార్హపత్యముప తిష్ఠతే ఽస్మిన్నేవ లోకే ప్రతి తిష్ఠత్యథో గార్హపత్యాయైవ ని హ్నుతే గాయత్రీభిరుప తిష్ఠతే తేజో వై గాయత్రీ తేజ ఏవాత్మ-న్ధత్తే-ఽథో యదేత-న్తృచమన్వాహ సన్తత్యై గార్హపత్యం-వా అను ద్విపాదో వీరాః ప్ర జాయన్తే య ఏవం-విద్వా-న్ద్విపదాభి-ర్గార్హపత్య-ముపతిష్ఠత [ముపతిష్ఠతే, ఆ-ఽస్య] 33 ఆ-ఽస్య వీరో జాయత ఊర్జా వః పశ్యామ్యూర్జా మా పశ్యతేత్యాహా ఽఽశిషమేవైతామా శాస్తే తథ్సవితు-ర్వరేణ్యమిత్యాహ ప్రసూత్యై సోమానగ్గ్ స్వరణమిత్యాహ సోమపీథమేవావ రున్ధే కృణుహి బ్రహ్మణస్పత ఇత్యాహ బ్రహ్మవర్చసమేవావ రున్ధే కదా చన స్తరీరసీత్యాహ న స్తరీగ్ం రాత్రిం-వసతి [రాత్రిం-వసతి, య ఏవం] 34 య ఏవం-విద్వానగ్ని-ముపతిష్ఠతే పరి త్వా-ఽగ్నే పురం-వయమిత్యాహ పరిధిమేవైత-మ్పరి దధాత్యస్కన్దాయాగ్నే గృహపత ఇత్యాహ యథాయజురేవైతచ్ఛతగ్ం హిమా ఇత్యాహ శత-న్త్వా హేమన్తానిన్ధిషీయేతి వావైతదాహ పుత్రస్య నామ గృహ్ణాత్యన్నాదమేవైన-ఙ్కరోతి తామాశిషమా శాసే తన్తవే జ్యోతిష్మతీమితి బ్రూయాద్యస్య పుత్రో-ఽజాత-స్స్యా-త్తేజస్వ్యేవాస్య బ్రహ్మవర్చసీ పుత్రో జాయతే తామాశిషమా శాసే ఽముష్మై జ్యోతిష్మతీ మితి బ్రూయాద్యస్య పుత్రో జాత-స్స్యా-త్తేజ ఏవాస్మి-న్బ్రహ్మవర్చస-న్దధాతి ॥ 35 ॥ (ఊర్జం-వో భఖ్షీయేతి - ప్ర -గార్హపత్యముపతిష్ఠతే -వసతి-జ్యోతిష్మతీ - మేకాన్నత్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 8)
ప్రాతఃకాల ఉదయ సూర్య-అగ్ని ప్రార్థనలు. నూతన శక్తిని, తేజస్సును మరియు పగటి పూట చేసే పనులలో విజయాన్ని కోరుట.
The morning prayers to Agni at sunrise. Asking for strength, new energy, and successful execution of duties during the daylight hours.
9
అగ్నిహోత్ర-ఞ్జుహోతి యదేవ కి-ఞ్చ యజమానస్య స్వ-న్తస్యైవ తద్రేత-స్సిఞ్చతి ప్రజననే ప్రజననగ్ం హి వా అగ్నిరథౌషధీరన్తగతా దహతి తాస్తతో భూయసీః ప్ర జాయన్తే యథ్సాయ-ఞ్జుహోతి రేత ఏవ తథ్సిఞ్చతి ప్రైవ ప్రాతస్తనేన జనయతి తద్రేత-స్సిక్త-న్న త్వష్ట్రా-ఽవికృత-మ్ప్రజాయతే యావచ్ఛో వై రేతస-స్సిక్తస్య [రేతస-స్సిక్తస్య, త్వష్టా రూపాణి] 36 త్వష్టా రూపాణి వికరోతి తావచ్ఛో వై తత్ప్ర జాయత ఏష వై దైవ్యస్త్వష్టా యో యజతే బహ్వీభిరుప తిష్ఠతే రేతస ఏవ సిక్తస్య బహుశో రూపాణి వి కరోతి స ప్రైవ జాయతే శ్వస్శ్వో భూయా-న్భవతి య ఏవం విద్వానగ్నిముపతిష్ఠతే ఽహర్దేవానామాసీ-ద్- రాత్రిరసురాణా-న్తే-ఽసురా యద్దేవానాం-విత్తం వేద్యమాసీత్తేన సహ [ ] 37 రాత్రి-మ్ప్రా-ఽవిశన్తే దేవా హీనా అమన్యన్త తే-ఽపశ్యన్నాగ్నేయీ రాత్రిరాగ్నేయాః పశవ ఇమమేవాగ్నిగ్గ్ స్తవామ స న-స్స్తుతః పశూ-న్పునర్దాస్యతీతి తే-ఽగ్నిమస్తువన్-థ్స ఏభ్య-స్స్తుతో రాత్రియా అద్ధ్యహరభి పశూన్నిరార్జత్తే దేవాః పశూన్ విత్త్వా కామాగ్ం అకుర్వత య ఏవం-విద్వానగ్నిముపతిష్ఠతే పశుమా-న్భవ- [పశుమా-న్భవతి, ఆదిత్యో] 38 -త్యాదిత్యో వా అస్మాల్లోకాదముం-లోకమైథ్సో-ఽముం-లోక-ఙ్గత్వా పునరిమం-లోకమభ్యద్ధ్యాయ-థ్స ఇమం-లోకమాగత్య మృత్యోరబిభేన్మృత్యుసంయుత ఇవ హ్యయం-లోక-స్సో-ఽమన్యతేమ-మేవాగ్నిగ్గ్ స్తవాని స మా స్తుత-స్సువర్గం-లోక-ఙ్గమయిష్యతీతి సో-ఽగ్నిమస్తౌ-థ్స ఏనగ్గ్ స్తుత-స్సువర్గం-లోకమగమయద్య [లోకమగమయద్యః, ఏవం-విద్వానగ్ని-] 39 ఏవం-విద్వానగ్నిముపతిష్ఠతే సువర్గమేవ లోకమేతి సర్వమాయురేత్యభి వా ఏషో-ఽగ్నీ ఆ రోహతి య ఏనావుపతిష్ఠతే యథా ఖలు వై శ్రేయానభ్యారూఢః కామయతే తథా కరోతి నక్తముప తిష్ఠతే న ప్రాత-స్సగ్ం హి నక్తం-వ్రతాని సృజ్యన్తే సహ శ్రేయాగ్శ్చ పాపీయాగ్శ్చాసాతే జ్యోతిర్వా అగ్నిస్తమో రాత్రిర్య- [రాత్రిర్యత్, నక్తముపతిష్ఠతే] 40 -న్నక్తముపతిష్ఠతే జ్యోతిషైవ తమస్తరత్యుపస్థేయో ఽగ్నీ(3)-ర్నోపస్థేయా(3) ఇత్యాహు-ర్మనుష్యాయేన్న్వై యో-ఽహరహరాహృత్యా-ఽథైనం-యాచతి స ఇన్న్వై తముపార్చ్ఛత్యథ కో దేవానహరహర్యాచిష్యతీతి తస్మాన్నోపస్థేయో ఽథో ఖల్వాహురాశిషే వై కం-యజమానో యజత ఇత్యేషా ఖలు వా [ఖలు వై, ఆహితాగ్నే-] 41 ఆహితాగ్నే రాశీ-ర్యదగ్నిముపతిష్ఠతే తస్మాదుపస్థేయః ప్రజాపతిః పశూనసృజత తే సృష్టా అహోరాత్రే ప్రా-ఽవిశ-న్తాఞ్ఛన్దోభి-రన్వవిన్ద-ద్యచ్ఛన్దోభి-రుపతిష్ఠతే స్వమేవ తదన్విచ్ఛతి న తత్ర జామ్యస్తీత్యాహుర్యో-ఽహరహరుప తిష్ఠత ఇతి యో వా అగ్ని-మ్ప్రత్యఙ్ఙుప తిష్ఠతే ప్రత్యేనమోషతి యః పరాం-విష్వ-మ్ప్రజయా పశుభి రేతి కవాతిర్యఙ్ఙివోప తిష్ఠేత నైన-మ్ప్రత్యోషతి న విష్వ-మ్ప్రజయా పశుభిరేతి ॥ 42 ॥ (సిక్తస్య-సహ-భవతి-యో-యత్-ఖలు వై-పశుభి-స్త్రయోదశ చ) (అ. 9)
శత్రు సంహార మరియు విఘ్న నివారణ మంత్రములు. మనస్సులోని చెడు ఆలోచనలను, బాహ్య విఘ్నాలను దహించి వేయవలసిందిగా అగ్నిని ప్రార్థించుట.
Prayers for overcoming enemies, evil thoughts, and obstacles. Asking Agni to burn away all negativity and pave a path of righteous progress.
10
మమ నామ ప్రథమ-ఞ్జాతవేదః పితా మాతా చ దధతుర్యదగ్రే । తత్త్వ-మ్బిభృహి పునరా మదైతోస్తవాహ-న్నామ బిభరాణ్యగ్నే ॥ మమ నామ తవ చ జాతవేదో వాససీ ఇవ వివసానౌ యే చరావః । ఆయుషే త్వ-ఞ్జీవసే వయం-య థాయథం-వి పరి దధావహై పునస్తే ॥ నమో-ఽగ్నయే ఽప్రతివిద్ధాయ నమో-ఽనాధృష్టాయ నమ-స్సమ్రాజే । అషాఢో [అషాఢః, అగ్నిర్బృహద్వయా] 43 అగ్నిర్బృహద్వయా విశ్వజి-థ్సహన్త్య-శ్శ్రేష్ఠో గన్ధర్వః । త్వత్పితారో అగ్నే దేవా-స్త్వామాహుతయ-స్త్వద్వివాచనాః । స-మ్మామాయుషా స-ఙ్గౌపత్యేన సుహితే మా ధాః ॥ అయమగ్ని-శ్శ్రేష్ఠతమో ఽయ-మ్భగవత్తమో ఽయగ్ం సహస్రసాతమః । అస్మా అస్తు సువీర్యమ్ ॥ మనో జ్యోతి-ర్జుషతామాజ్యం విచ్ఛిన్నం-యజ్ఞగ్ం సమిమ-న్దధాతు । యా ఇష్టా ఉషసో నిమ్రుచశ్చ తా-స్స-న్దధామి హవిషా ఘృతేన ॥ పయస్వతీరోషధయః- [పయస్వతీరోషధయః, పయస్వ-] 44 పయస్వద్వీరుధా-మ్పయః । అపా-మ్పయసో యత్పయస్తేన మామిన్ద్ర సగ్ం సృజ ॥ అగ్నే వ్రతపతే వ్రత-ఞ్చరిష్యామి తచ్ఛకేయ-న్తన్మే రాద్ధ్యతామ్ ॥ అగ్నిగ్ం హోతారమిహ తగ్ం హువే దేవాన్. యజ్ఞియానిహ యాన్. హవామహే ॥ ఆ యన్తు దేవా-స్సుమనస్యమానా వియన్తు దేవా హవిషో మే అస్య ॥ కస్త్వా యునక్తి స త్వా యునక్తు యాని ఘర్మే కపాలాన్యుపచిన్వన్తి [ ] 45 వేధసః । పూష్ణస్తాన్యపి వ్రత ఇన్ద్రవాయూ వి ముఞ్చతామ్ ॥అభిన్నో ఘర్మో జీరదానుర్యత ఆత్తస్తదగ-న్పునః । ఇద్ధ్మో వేదిః పరిధయశ్చ సర్వే యజ్ఞస్యా-ఽఽయురను స-ఞ్చరన్తి ॥ త్రయస్త్రిగ్ంశ-త్తన్తవో యే వితత్నిరే య ఇమం-యజ్ఞగ్గ్ స్వధయా దదన్తే తేషా-ఞ్ఛిన్న-మ్ప్రత్యేత-ద్దధామి స్వాహా ఘర్మో దేవాగ్ం అప్యేతు ॥ 46 ॥ (అషాఢ-ఓషధయ-ఉపచిన్వన్తి-పఞ్చచత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 10)
దిగ్వందన మరియు బ్రహ్మాండ నిరూపణ. పది దిక్కుల నుండి మాకు శాంతి, రక్షణ మరియు అఖండ ఐశ్వర్యం లభించాలని చేసే ప్రార్థన.
Worship of the cardinal directions (Dig-vandana) and the cosmic order. Asking for peace, support, and prosperity from all ten directions.
11
వైశ్వానరో న ఊత్యా-ఽఽ ప్ర యాతు పరావతః । అగ్నిరుక్థేన వాహసా ॥ ఋతావానం-వైశ్వానరమృతస్య జ్యోతిషస్పతిమ్ । అజస్ర-ఙ్ఘర్మమీమహే ॥ వైశ్వానరస్య దగ్ంసనాభ్యో బృహదరిణాదేక-స్స్వపస్యయా కవిః । ఉభా పితరా మహయన్నజాయతాగ్ని-ర్ద్యావాపృథివీ భూరిరేతసా ॥ పృష్టో దివి పృష్టో అగ్నిః పృథివ్యా-మ్పృష్టో విశ్వా ఓషధీరా వివేశ । వైశ్వానర-స్సహసా పృష్టో అగ్ని-స్సనో దివా స- [దివా సః, రిషః పాతు నక్తమ్ ।] 47 రిషః పాతు నక్తమ్ ॥ జాతో యదగ్నే భువనా వ్యఖ్యః పశు-న్న గోపా ఇర్యః పరిజ్మా । వైశ్వానర బ్రహ్మణే విన్ద గాతుం-యూయ-మ్పాత స్వస్తిభి-స్సదా నః ॥ త్వమగ్నే శోచిషా శోశుచాన ఆ రోదసీ అపృణా జాయమానః । త్వ-న్దేవాగ్ం అభిశస్తేరముఞ్చో వైశ్వానర జాతవేదో మహిత్వా ॥ అస్మాకమగ్నే మఘవథ్సు ధారయానామి ఖ్షత్రమజరగ్ం సువీర్యమ్ । వయ-ఞ్జయేమ శతినగ్ం సహస్రిణం-వైశ్వానర [వైశ్వానర, వాజమగ్నే] 48 వాజమగ్నే తవోతిభిః ॥ వైశ్వానరస్య సుమతౌ స్యామ రాజా హిక-మ్భువనానా-మభిశ్రీః । ఇతో జాతో విశ్వమిదం-వి చష్టే వైశ్వానరో యతతే సూర్యేణ ॥ అవ తే హేడో వరుణ నమోభిరవ యజ్ఞేభిరీమహే హవిర్భిః । ఖ్షయన్నస్మభ్యమసుర ప్రచేతో రాజన్నేనాగ్ంసి శిశ్రథః కృతాని ॥ ఉదుత్తమం-వ రుణ పాశమస్మదవా-ఽధమం-విమద్ధ్యమగ్గ్ శ్రథాయ । అథా వయమాదిత్య [ ] 49 వ్రతే తవా-ఽనాగసో అదితయే స్యామ ॥ దధిక్రావ్.ణ్ణో అకారిష-ఞ్జిష్ణోరశ్వస్య వాజినః ॥ సురభినో ముఖా కర-త్ప్రణ ఆయూగ్ంషి తారిషత్ ॥ ఆ దధిక్రా-శ్శవస పఞ్చ కృష్టీ-స్సూర్య ఇవ జ్యోతిషా-ఽపస్తతాన । సహస్రసా-శ్శతసా వాజ్యర్వా పృణక్తు మద్ధ్వా సమిమా వచాగ్ంసి । అగ్ని-ర్మూర్ధా, భువః । మరుతో యద్ధవో దివ-స్సుమ్నాయన్తో హవామహే । ఆ తూ న [ఆ తూ నః, ఉప గన్తన ।] 50 ఉప గన్తన ॥ యా వ-శ్శర్మ శశమానాయ సన్తి త్రిధాతూని దాశుషే యచ్ఛతాధి । అస్మభ్య-న్తాని మరుతో వి యన్త రయి-న్నో ధత్త వృషణ-స్సువీరమ్ ॥ అదితి-ర్న ఉరుష్యత్వదితి-శ్శర్మ యచ్ఛతు । అదితిః పాత్వగ్ంహసః ॥ మహీమూషు మాతరగ్ం సువ్రతానామృతస్య పత్నీమవసే హువేమ । తువిఖ్షత్రా-మజరన్తీ-మురూచీగ్ం సుశర్మాణమదితిగ్ం సుప్రణీతిమ్ ॥ సుత్రామాణ-మ్పృథివీ-న్ద్యామనేహసగ్ం సుశర్మాణ మదితిగ్ం సుప్రణీతిమ్ । దైవీ-న్నావగ్గ్ స్వరిత్రా-మనాగస-మస్రవన్తీమా రుహేమా స్వస్తయే ॥ ఇమాగ్ం సు నావమా-ఽరుహగ్ం శతారిత్రాగ్ం శతస్ఫ్యామ్ । అచ్ఛిద్రా-మ్పారయిష్ణుమ్ ॥ 51 ॥ (దివా స-సహస్రిణం-వైశ్వానరా-దిత్య- తూ నో - ఽనేహసగ్ం సుశర్మాణ-మేకాన్నవిగ్ంశతిశ్చ ) (అ. 11)
సంతాన అభివృద్ధి మరియు కుటుంబ సౌఖ్యం కొరకు ప్రార్థనలు. గృహంలో ఎల్లప్పుడూ సంతోషం, ప్రశాంతత నిలిచి ఉండాలని వేడుకొనుట.
Prayers for the welfare of children, family members, and domestic harmony. Asking for the preservation of health and happiness in the home.
12
(దేవాసురాః-పరా-భూమి-ర్భూమి-రుపప్రయన్తః-స-మ్పశ్యా-మ్యయజ్ఞః- స-మ్పశ్యా - మ్యగ్నిహోత్రం - మమ నామ-వైశ్వానర-ఏకాదశ । )
(దేవాసురాః-క్రుద్ధః-స-మ్పశ్యామి-స-మ్పశ్యామి-నక్త-ముపగన్త-నైకపఞ్చాశత్ । ) (దేవాసురాః, పారయిష్ణుం) ॥ హరిః ఓమ్ ॥
ఐదవ ప్రపాఠకము ముగింపు మంత్రములు మరియు అనువాక సూచిక. సమస్త జీవులకు, పర్యావరణానికి మరియు విశ్వానికి శాంతి కలగాలని చేసే ప్రార్థన.
Concluding prayers and index counts of Prapathaka 5. Invoking peace for all creatures, the environment, and cosmic stability.