దేవా వై మృత్యో-రబిభయుస్తే ప్రజాపతి-ముపాధావ-న్తేభ్య ఏతా-మ్ప్రాజాపత్యాగ్ం శతకృష్ణలా-న్నిరవప-త్తయైవైష్వమృత-మదధాద్యో మృత్యో-ర్బిభీయా-త్తస్మా ఏతా-మ్ప్రాజాపత్యాగ్ం శతకృష్ణలా-న్నిర్వపే-త్ప్రజాపతి-మేవ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవా-ఽస్మి-న్నాయు-ర్దధాతి సర్వమాయురేతి శతకృష్ణలా భవతి శతాయుః పురుష-శ్శతేన్ద్రియ ఆయుష్యేవేన్ద్రియే [ ] 6
ప్రతి తిష్ఠతి ఘృతే భవత్యాయుర్వై ఘృత-మమృతగ్ం హిరణ్య-మాయుశ్చైవాస్మా అమృత-ఞ్చ సమీచీ దధాతి చత్వారి చత్వారి కృష్ణలాన్యవ ద్యతి చతురవ-త్తస్యా-ఽఽప్త్యా ఏకధా బ్రహ్మణ ఉప హరత్యేకధైవ యజమాన ఆయుర్దధాత్య- సావాదిత్యో న వ్యరోచత తస్మై దేవాః ప్రాయశ్చిత్తి-మైచ్ఛ-న్తస్మా ఏతగ్ం సౌర్య-ఞ్చరు-న్నిరవప-న్తేనైవా-ఽస్మి- [-తేనైవా-ఽస్మిన్న్, రుచ-మదధుర్యో] 7
n-న్రుచ-మదధుర్యో బ్రహ్మవర్చసకామ-స్స్యా-త్తస్మా ఏతగ్ం సౌర్య-ఞ్చరు-న్నిర్వపే-దము-మేవా-ఽఽదిత్యగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవాస్మి-న్బ్రహ్మవర్చస-న్దధాతి బ్రహ్మవర్చస్యేవ భవత్యుభయతో రుక్మౌ భవత ఉభయత ఏవాస్మి-న్రుచ-న్దధాతి ప్రయాజే ప్రయాజే కృష్ణల-ఞ్జుహోతి దిగ్భ్య ఏవాస్మై బ్రహ్మవర్చసమవ రున్ధ ఆగ్నేయ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపే-థ్సావిత్ర-న్ద్వాదశకపాల-మ్భూమ్యై [-భూమ్యై, చరుం-యః కామయేత] 8
చరుం-యః కామయేత హిరణ్యం-విన్దేయ హిరణ్య-మ్మోప నమేదితి యదాగ్నేయో భవత్యాగ్నేయం-వై హిరణ్యం-యస్యైవ హిరణ్య-న్తేనైవైన-ద్విన్దతే సావిత్రో భవతి సవితృప్రసూత ఏవైన-ద్విన్దతే భూమ్యై చరుర్భవత్యస్యామేవైన-ద్విన్దత ఉపైనగ్ం హిరణ్య-న్నమతి వి వా ఏష ఇన్ద్రియేణ వీర్యేణర్ధ్యతే యో హిరణ్యం-విన్దత ఏతా- [ఏతామ్, ఏవ] 9
n-మేవ నిర్వపేద్ధిరణ్యం-విత్త్వా నేన్ద్రియేణ వీర్యేణ వ్యృద్ధ్యత ఏతామేవ నిర్వపేద్యస్య హిరణ్య-న్నశ్యేద్యదాగ్నేయో భవత్యాగ్నేయం-వై హిరణ్యం-యస్యై వ హిరణ్య-న్తేనైవైన-ద్విన్దతి సావిత్రో భవతి సవితృ-ప్రసూత ఏవైన-ద్విన్దతి భూమ్యై చరుర్భవత్యస్యాం-వా ఏతన్నశ్యతి యన్నశ్యత్యస్యామేవైన-ద్విన్దతీన్ద్ర- [ద్విన్దతీన్ద్రః, త్వష్టు-స్సోమ] 10
n-స్త్వష్టు-స్సోమ-మభీషహా-ఽ పిబ-థ్స విష్వం-వ్యార్చ్ఛ-థ్స ఇన్ద్రియేణ సోమపీథేన వ్యార్ధ్యత స యదూర్ధ్వముదవమీ-త్తే శ్యామాకా అభవన్థ్స ప్రజాపతిముపాధావ-త్తస్మా ఏతగ్ం సోమేన్ద్రగ్గ్ శ్యామాక-ఞ్చరు-న్నిరవప-త్తేనైవాస్మిన్నిన్ద్రియగ్ం సోమపీథమదధాద్వి వా ఏష ఇన్ద్రియేణ సోమపీథేనర్ధ్యతే య-స్సోమం-వమితి య-స్సోమవామీ స్యా-త్తస్మా [స్యా-త్తస్మై, ఏతగ్ం] 11
ఏతగ్ం సోమేన్ద్రగ్గ్ శ్యామాక-ఞ్చరు-న్నిర్వపే-థ్సోమ-ఞ్చైవేన్ద్ర-ఞ్చ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి తావేవాస్మిన్నిన్ద్రియగ్ం సోమపీథ-న్ధత్తో నేన్ద్రియేణ సోమపీథేన వ్యృద్ధ్యతే య-థ్సౌమ్యో భవతి సోమపీథమేవావ రున్ధే యదైన్ద్రో భవతీన్ద్రియం-వై సోమపీథ ఇన్ద్రియమేవ సోమపీథమవ రున్ధే శ్యామాకో భవత్యేష వావ స సోమ- [స సోమః, సాఖ్షాదేవ] 12
n-స్సాఖ్షాదేవ సోమపీథమవ రున్ధే ఽగ్నయే దాత్రే పురోడాశమష్టాకపాల-న్నిర్వపేదిన్ద్రాయ ప్రదాత్రే పురోడాశమేకాదశకపాల-మ్పశుకామో-ఽగ్నిరేవాస్మై పశూ-న్ప్రజనయతి వృద్ధానిన్ద్రః ప్ర యచ్ఛతి దధి మధు ఘృతమాపో ధానా భవన్త్యేతద్వై పశూనాగ్ం రూపగ్ం రూపేణైవ పశూనవ రున్ధే పఞ్చ-గృహీత-మ్భవతి పాఙ్క్తా హి పశవో బహు రూప-మ్భవతి బహు రూపా హి పశవ- [పశవః, సమృద్ధ్యై] 13
n-స్సమృద్ధ్యై ప్రాజాపత్య-మ్భవతి ప్రాజాపత్యా వై పశవః ప్రజాపతిరేవాస్మై పశూ-న్ప్రజనయత్యాత్మా వై పురుషస్య మధు యన్మద్ధ్వగ్నౌ జుహోత్యాత్మానమేవ త-ద్యజమానో-ఽగ్నౌ ప్రదధాతి పఙ్క్త్యౌ యాజ్యానువాక్యే భవతః పాఙ్క్తః పురుషః పాఙ్క్తాః పశవ ఆత్మానమేవ మృత్యోర్నిష్క్రీయపశూనవ రున్ధే ॥ 14 ॥ (ఇన్ద్రియే - ఽస్మిన్ - భూమ్యా - ఏతా - మిన్ద్రః - స్యా-త్తస్మై - సోమో - బహు రూపా హి పశవ - ఏకచత్వారిగ్ంశచ్చ ) (అ. 2)
పదార్థము & తాత్పర్యము:
• శ్లోకము (2): దేవా వై మృత్యో-రబిభయుస్తే ప్రజాపతి-ముపాధావ-న్తేభ్య ఏతా-మ్ప్రాజాపత్యాగ్ం శతకృష్ణలా-న్నిరవప-త్తయైవైష్వమృత-మదధాద్యో మృత్యో-ర్బిభీయా-త్తస్మా ఏతా-మ్ప్రాజాపత్యాగ్ం శతకృష్ణలా-న్నిర్వపే-త్ప్రజాపతి-మేవ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవా-ఽస్మి-న్నాయు-ర్దధాతి సర్వమాయురేతి శతకృష్ణలా భవతి శతాయుః పురుష-శ్శతేన్ద్రియ ఆయుష్యేవేన్ద్రియే [ ] 6 ప్రతి తిష్ఠతి ఘృతే భవత్యాయుర్వై ఘృత-మమృతగ్ం హిరణ్య-మాయుశ్చైవాస్మా అమృత-ఞ్చ సమీచీ దధాతి చత్వారి చత్వారి కృష్ణలాన్యవ ద్యతి చతురవ-త్తస్యా-ఽఽప్త్యా ఏకధా బ్రహ్మణ ఉప హరత్యేకధైవ యజమాన ఆయుర్దధాత్య- సావాదిత్యో న వ్యరోచత తస్మై దేవాః ప్రాయశ్చిత్తి-మైచ్ఛ-న్తస్మా ఏతగ్ం సౌర్య-ఞ్చరు-న్నిరవప-న్తేనైవా-ఽస్మి- [-తేనైవా-ఽస్మిన్న్, రుచ-మదధుర్యో] 7 n-న్రుచ-మదధుర్యో బ్రహ్మవర్చసకామ-స్స్యా-త్తస్మా ఏతగ్ం సౌర్య-ఞ్చరు-న్నిర్వపే-దము-మేవా-ఽఽదిత్యగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవాస్మి-న్బ్రహ్మవర్చస-న్దధాతి బ్రహ్మవర్చస్యేవ భవత్యుభయతో రుక్మౌ భవత ఉభయత ఏవాస్మి-న్రుచ-న్దధాతి ప్రయాజే ప్రయాజే కృష్ణల-ఞ్జుహోతి దిగ్భ్య ఏవాస్మై బ్రహ్మవర్చసమవ రున్ధ ఆగ్నేయ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపే-థ్సావిత్ర-న్ద్వాదశకపాల-మ్భూమ్యై [-భూమ్యై, చరుం-యః కామయేత] 8 చరుం-యః కామయేత హిరణ్యం-విన్దేయ హిరణ్య-మ్మోప నమేదితి యదాగ్నేయో భవత్యాగ్నేయం-వై హిరణ్యం-యస్యైవ హిరణ్య-న్తేనైవైన-ద్విన్దతే సావిత్రో భవతి సవితృప్రసూత ఏవైన-ద్విన్దతే భూమ్యై చరుర్భవత్యస్యామేవైన-ద్విన్దత ఉపైనగ్ం హిరణ్య-న్నమతి వి వా ఏష ఇన్ద్రియేణ వీర్యేణర్ధ్యతే యో హిరణ్యం-విన్దత ఏతా- [ఏతామ్, ఏవ] 9 n-మేవ నిర్వపేద్ధిరణ్యం-విత్త్వా నేన్ద్రియేణ వీర్యేణ వ్యృద్ధ్యత ఏతామేవ నిర్వపేద్యస్య హిరణ్య-న్నశ్యేద్యదాగ్నేయో భవత్యాగ్నేయం-వై హిరణ్యం-యస్యై వ హిరణ్య-న్తేనైవైన-ద్విన్దతి సావిత్రో భవతి సవితృ-ప్రసూత ఏవైన-ద్విన్దతి భూమ్యై చరుర్భవత్యస్యాం-వా ఏతన్నశ్యతి యన్నశ్యత్యస్యామేవైన-ద్విన్దతీన్ద్ర- [ద్విన్దతీన్ద్రః, త్వష్టు-స్సోమ] 10 n-స్త్వష్టు-స్సోమ-మభీషహా-ఽ పిబ-థ్స విష్వం-వ్యార్చ్ఛ-థ్స ఇన్ద్రియేణ సోమపీథేన వ్యార్ధ్యత స యదూర్ధ్వముదవమీ-త్తే శ్యామాకా అభవన్థ్స ప్రజాపతిముపాధావ-త్తస్మా ఏతగ్ం సోమేన్ద్రగ్గ్ శ్యామాక-ఞ్చరు-న్నిరవప-త్తేనైవాస్మిన్నిన్ద్రియగ్ం సోమపీథమదధాద్వి వా ఏష ఇన్ద్రియేణ సోమపీథేనర్ధ్యతే య-స్సోమం-వమితి య-స్సోమవామీ స్యా-త్తస్మా [స్యా-త్తస్మై, ఏతగ్ం] 11 ఏతగ్ం సోమేన్ద్రగ్గ్ శ్యామాక-ఞ్చరు-న్నిర్వపే-థ్సోమ-ఞ్చైవేన్ద్ర-ఞ్చ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి తావేవాస్మిన్నిన్ద్రియగ్ం సోమపీథ-న్ధత్తో నేన్ద్రియేణ సోమపీథేన వ్యృద్ధ్యతే య-థ్సౌమ్యో భవతి సోమపీథమేవావ రున్ధే యదైన్ద్రో భవతీన్ద్రియం-వై సోమపీథ ఇన్ద్రియమేవ సోమపీథమవ రున్ధే శ్యామాకో భవత్యేష వావ స సోమ- [స సోమః, సాఖ్షాదేవ] 12 n-స్సాఖ్షాదేవ సోమపీథమవ రున్ధే ఽగ్నయే దాత్రే పురోడాశమష్టాకపాల-న్నిర్వపేదిన్ద్రాయ ప్రదాత్రే పురోడాశమేకాదశకపాల-మ్పశుకామో-ఽగ్నిరేవాస్మై పశూ-న్ప్రజనయతి వృద్ధానిన్ద్రః ప్ర యచ్ఛతి దధి మధు ఘృతమాపో ధానా భవన్త్యేతద్వై పశూనాగ్ం రూపగ్ం రూపేణైవ పశూనవ రున్ధే పఞ్చ-గృహీత-మ్భవతి పాఙ్క్తా హి పశవో బహు రూప-మ్భవతి బహు రూపా హి పశవ- [పశవః, సమృద్ధ్యై] 13 n-స్సమృద్ధ్యై ప్రాజాపత్య-మ్భవతి ప్రాజాపత్యా వై పశవః ప్రజాపతిరేవాస్మై పశూ-న్ప్రజనయత్యాత్మా వై పురుషస్య మధు యన్మద్ధ్వగ్నౌ జుహోత్యాత్మానమేవ త-ద్యజమానో-ఽగ్నౌ ప్రదధాతి పఙ్క్త్యౌ యాజ్యానువాక్యే భవతః పాఙ్క్తః పురుషః పాఙ్క్తాః పశవ ఆత్మానమేవ మృత్యోర్నిష్క్రీయపశూనవ రున్ధే ॥ 14 ॥ (ఇన్ద్రియే - ఽస్మిన్ - భూమ్యా - ఏతా - మిన్ద్రః - స్యా-త్తస్మై - సోమో - బహు రూపా హి పశవ - ఏకచత్వారిగ్ంశచ్చ ) (అ. 2)
తాత్పర్యము:
2.3 - ఆదిత్యేభ్యో భువద్వద్భ్యశ్చరుం - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితా పాఠః లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.