అగ్నిర్వృత్రాణి జఙ్ఘన-ద్ద్రవిణస్యుర్విపన్యయా । సమిద్ధ-శ్శుక్ర ఆహుతః ॥ త్వగ్ం సోమాసి సత్పతిస్త్వగ్ం రాజోత వృత్రహా । త్వ-మ్భద్రో అసి క్రతుః ॥ భద్రా తే అగ్నే స్వనీక సదృఙ్గ్ఘోరస్య సతో విషుణస్య చారుః । న య-త్తే శోచిస్తమసా వరన్త న ధ్వస్మానస్తనువి రేప ఆ ధుః ॥ భద్ర-న్తే అగ్నే సహసిన్ననీకముపాక ఆ రోచతే సూర్యస్య । 29
రుశ-ద్దృశే దదృశే నక్తయా చిదరూఖ్షిత-న్దృశ ఆ రూపే అన్నమ్ ॥ సైనా-ఽనీకేన సువిదత్రో అస్మే యష్టా దేవాగ్ం ఆయజిష్ఠ-స్స్వస్తి । అదబ్ధో గోపా ఉత నః పరస్పా అగ్నే ద్యుమదుత రేవ-ద్దిదీహి ॥ స్వస్తి నో దివో అగ్నే పృథివ్యా విశ్వాయుర్ధేహి యజథాయ దేవ । య-థ్సీమహి దివిజాత ప్రశస్త-న్తదస్మాసు ద్రవిణ-న్ధేహి చిత్రమ్ ॥ యథా హోతర్మనుషో [హోతర్మనుషః, దేవతాతా] 30
దేవతాతా యజ్ఞేభి-స్సూనో సహసో యజాసి । ఏవా నో అద్య సమనా సమానాను-శన్నగ్న ఉశతో యఖ్షి దేవాన్ ॥ అగ్నిమీడే పురోహితం-యంజ్ఞస్య దేవమృత్విజమ్ । హోతారగ్ం రత్నధాతమమ్ ॥ వృషా సోమ ద్యుమాగ్ం అసి వృషా దేవ వృషవ్రతః । వృషా ధర్మాణి దధిషే ॥ సాన్తపనా ఇదగ్ం హవిర్మరుతస్తజ్జుజుష్టన । యుష్మాకోతీ రిశాదసః ॥ యో నో మర్తో వసవో దుర్హృణాయుస్తిర-స్సత్యాని మరుతో [మరుతః, జిఘాగ్ంసాత్ ।] 31
జిఘాగ్ంసాత్ । ద్రుహః పాశ-మ్ప్రతి స ముచీష్ట తపిష్ఠేన తపసా హన్తనా తమ్ ॥ సంవంథ్సరీణా మరుత-స్స్వర్కా ఉరుఖ్షయా-స్సగణా మానుషేషు । తే-ఽస్మ-త్పాశా-న్ప్ర ముఞ్చన్త్వగ్ంహస-స్సాన్తపనా మదిరా మాదయిష్ణవః ॥ పిప్రీహి దేవాగ్ం ఉశతో యవిష్ఠ విద్వాగ్ం ఋతూగ్ంర్-ఋతుపతే యజేహ । యే దైవ్యా ఋత్విజస్తేభిరగ్నే త్వగ్ం హోతౄణామస్యాయజిష్ఠః ॥ అగ్నే యదద్య విశో అద్ధ్వరస్య హోతః పావక [పావక, శోచే వేష్ట్వగ్ం హి] 32
శోచే వేష్ట్వగ్ం హి యజ్వా । ఋతా యజాసి మహినా వి యద్భూర్హవ్యా వహ యవిష్ఠ యా తే అద్య ॥ అగ్నినా రయి-మశ్ఞవ-త్పోషమేవ దివేదివే । యశసం-వీంరవత్తమమ్ ॥ గయస్ఫానో అమీవహా వసువి-త్పుష్టివర్ధనః । సుమిత్ర-స్సోమ నో భవ ॥ గృహమేధాస ఆ గత మరుతో మా-ఽప భూతన । ప్రముఞ్చన్తో నో అగ్ంహసః ॥ పూర్వీభిర్హి దదాశిమ శరద్భిర్మరుతో వయమ్ । మహోభి- [మహోభిః, చర్షణీనామ్ ।] 33
-శ్చర్షణీనామ్ ॥ ప్రబుద్ధ్నియా ఈరతే వో మహాగ్ంసి ప్రణామాని ప్రయజ్యవస్తిరద్ధ్వమ్ । సహస్రియ-న్దమ్య-మ్భాగమేత-ఙ్గృహమేధీయ-మ్మరుతో జుషద్ధ్వమ్ ॥ ఉప యమేతి యువతి-స్సుదఖ్ష-న్దోషా వస్తోర్. హవిష్మతీ ఘృతాచీ । ఉప స్వైనమరమతిర్వ-సూయుః ॥ ఇమో అగ్నే వీతతమాని హవ్యా ఽజస్రో వఖ్షి దేవతాతిమచ్ఛ । ప్రతి న ఈగ్ం సురభీణి వియన్తు ॥ క్రీడం-వం-శ్శర్ధో మారుతమనర్వాణగ్ం రథేశుభమ్ । 34
కణ్వా అభి ప్ర గాయత ॥ అత్యాసో న యే మరుత-స్స్వఞ్చో యఖ్షదృశో న శుభయన్త మర్యాః । తే హర్మ్యేష్ఠా-శ్శిశవో న శుభ్రా వథ్సాసో న ప్రక్రీడినః పయోధాః ॥ ప్రైషామజ్మేషు విథురేవ రేజతే భూమిర్యామేషు యద్ధ యుఞ్జతే శుభే । తే క్రీడయో ధునయో భ్రాజదృష్టయ-స్స్వయ-మ్మహిత్వ-మ్పనయన్త ధూతయః ॥ ఉపహ్వరేషు యదచిద్ధ్వం-యంయిం-వంయ ఇవ మరుతః కేన [కేన, చి-త్పథా ।] 35
చి-త్పథా । శ్చోతన్తి కోశా ఉప వో రథేష్వా ఘృతముఖ్షతా మధువర్ణమర్చతే ॥ అగ్నిమగ్నిగ్ం హవీమభి-స్సదా హవన్త విశ్పతిమ్ । హవ్యవాహ-మ్పురుప్రియమ్ ॥ తగ్ం హి శశ్వన్త ఈడతే స్రుచా దేవ-ఙ్ఘృతశ్చుతా । అగ్నిగ్ం హవ్యాయ వోఢవే ॥ ఇన్ద్రాగ్నీ రోచనా దివ-శ్శ్ఞథద్వృత్ర మిన్ద్రం-వోం విశ్వతస్పరీన్ద్ర-న్నరో విశ్వకర్మన్. హవిషా వావృధానో విశ్వకర్మన్. హవిషా వర్ధనేన ॥ 36 ॥ (సూర్యస్య - మనుషో - మరుతః - పావక - మహోభీ - రథేశుభ - ఙ్కేన - షడ్చత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 13)
పదార్థము & తాత్పర్యము:
• శ్లోకము (13): అగ్నిర్వృత్రాణి జఙ్ఘన-ద్ద్రవిణస్యుర్విపన్యయా । సమిద్ధ-శ్శుక్ర ఆహుతః ॥ త్వగ్ం సోమాసి సత్పతిస్త్వగ్ం రాజోత వృత్రహా । త్వ-మ్భద్రో అసి క్రతుః ॥ భద్రా తే అగ్నే స్వనీక సదృఙ్గ్ఘోరస్య సతో విషుణస్య చారుః । న య-త్తే శోచిస్తమసా వరన్త న ధ్వస్మానస్తనువి రేప ఆ ధుః ॥ భద్ర-న్తే అగ్నే సహసిన్ననీకముపాక ఆ రోచతే సూర్యస్య । 29 రుశ-ద్దృశే దదృశే నక్తయా చిదరూఖ్షిత-న్దృశ ఆ రూపే అన్నమ్ ॥ సైనా-ఽనీకేన సువిదత్రో అస్మే యష్టా దేవాగ్ం ఆయజిష్ఠ-స్స్వస్తి । అదబ్ధో గోపా ఉత నః పరస్పా అగ్నే ద్యుమదుత రేవ-ద్దిదీహి ॥ స్వస్తి నో దివో అగ్నే పృథివ్యా విశ్వాయుర్ధేహి యజథాయ దేవ । య-థ్సీమహి దివిజాత ప్రశస్త-న్తదస్మాసు ద్రవిణ-న్ధేహి చిత్రమ్ ॥ యథా హోతర్మనుషో [హోతర్మనుషః, దేవతాతా] 30 దేవతాతా యజ్ఞేభి-స్సూనో సహసో యజాసి । ఏవా నో అద్య సమనా సమానాను-శన్నగ్న ఉశతో యఖ్షి దేవాన్ ॥ అగ్నిమీడే పురోహితం-యంజ్ఞస్య దేవమృత్విజమ్ । హోతారగ్ం రత్నధాతమమ్ ॥ వృషా సోమ ద్యుమాగ్ం అసి వృషా దేవ వృషవ్రతః । వృషా ధర్మాణి దధిషే ॥ సాన్తపనా ఇదగ్ం హవిర్మరుతస్తజ్జుజుష్టన । యుష్మాకోతీ రిశాదసః ॥ యో నో మర్తో వసవో దుర్హృణాయుస్తిర-స్సత్యాని మరుతో [మరుతః, జిఘాగ్ంసాత్ ।] 31 జిఘాగ్ంసాత్ । ద్రుహః పాశ-మ్ప్రతి స ముచీష్ట తపిష్ఠేన తపసా హన్తనా తమ్ ॥ సంవంథ్సరీణా మరుత-స్స్వర్కా ఉరుఖ్షయా-స్సగణా మానుషేషు । తే-ఽస్మ-త్పాశా-న్ప్ర ముఞ్చన్త్వగ్ంహస-స్సాన్తపనా మదిరా మాదయిష్ణవః ॥ పిప్రీహి దేవాగ్ం ఉశతో యవిష్ఠ విద్వాగ్ం ఋతూగ్ంర్-ఋతుపతే యజేహ । యే దైవ్యా ఋత్విజస్తేభిరగ్నే త్వగ్ం హోతౄణామస్యాయజిష్ఠః ॥ అగ్నే యదద్య విశో అద్ధ్వరస్య హోతః పావక [పావక, శోచే వేష్ట్వగ్ం హి] 32 శోచే వేష్ట్వగ్ం హి యజ్వా । ఋతా యజాసి మహినా వి యద్భూర్హవ్యా వహ యవిష్ఠ యా తే అద్య ॥ అగ్నినా రయి-మశ్ఞవ-త్పోషమేవ దివేదివే । యశసం-వీంరవత్తమమ్ ॥ గయస్ఫానో అమీవహా వసువి-త్పుష్టివర్ధనః । సుమిత్ర-స్సోమ నో భవ ॥ గృహమేధాస ఆ గత మరుతో మా-ఽప భూతన । ప్రముఞ్చన్తో నో అగ్ంహసః ॥ పూర్వీభిర్హి దదాశిమ శరద్భిర్మరుతో వయమ్ । మహోభి- [మహోభిః, చర్షణీనామ్ ।] 33 -శ్చర్షణీనామ్ ॥ ప్రబుద్ధ్నియా ఈరతే వో మహాగ్ంసి ప్రణామాని ప్రయజ్యవస్తిరద్ధ్వమ్ । సహస్రియ-న్దమ్య-మ్భాగమేత-ఙ్గృహమేధీయ-మ్మరుతో జుషద్ధ్వమ్ ॥ ఉప యమేతి యువతి-స్సుదఖ్ష-న్దోషా వస్తోర్. హవిష్మతీ ఘృతాచీ । ఉప స్వైనమరమతిర్వ-సూయుః ॥ ఇమో అగ్నే వీతతమాని హవ్యా ఽజస్రో వఖ్షి దేవతాతిమచ్ఛ । ప్రతి న ఈగ్ం సురభీణి వియన్తు ॥ క్రీడం-వం-శ్శర్ధో మారుతమనర్వాణగ్ం రథేశుభమ్ । 34 కణ్వా అభి ప్ర గాయత ॥ అత్యాసో న యే మరుత-స్స్వఞ్చో యఖ్షదృశో న శుభయన్త మర్యాః । తే హర్మ్యేష్ఠా-శ్శిశవో న శుభ్రా వథ్సాసో న ప్రక్రీడినః పయోధాః ॥ ప్రైషామజ్మేషు విథురేవ రేజతే భూమిర్యామేషు యద్ధ యుఞ్జతే శుభే । తే క్రీడయో ధునయో భ్రాజదృష్టయ-స్స్వయ-మ్మహిత్వ-మ్పనయన్త ధూతయః ॥ ఉపహ్వరేషు యదచిద్ధ్వం-యంయిం-వంయ ఇవ మరుతః కేన [కేన, చి-త్పథా ।] 35 చి-త్పథా । శ్చోతన్తి కోశా ఉప వో రథేష్వా ఘృతముఖ్షతా మధువర్ణమర్చతే ॥ అగ్నిమగ్నిగ్ం హవీమభి-స్సదా హవన్త విశ్పతిమ్ । హవ్యవాహ-మ్పురుప్రియమ్ ॥ తగ్ం హి శశ్వన్త ఈడతే స్రుచా దేవ-ఙ్ఘృతశ్చుతా । అగ్నిగ్ం హవ్యాయ వోఢవే ॥ ఇన్ద్రాగ్నీ రోచనా దివ-శ్శ్ఞథద్వృత్ర మిన్ద్రం-వోం విశ్వతస్పరీన్ద్ర-న్నరో విశ్వకర్మన్. హవిషా వావృధానో విశ్వకర్మన్. హవిషా వర్ధనేన ॥ 36 ॥ (సూర్యస్య - మనుషో - మరుతః - పావక - మహోభీ - రథేశుభ - ఙ్కేన - షడ్చత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 13)
తాత్పర్యము:
4.3 - అపాన్ త్వేమంత సాదయామి - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితా పాఠః లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.