అగ్నిర్మూర్ధా దివః కకు-త్పతిః పృథివ్యా అయమ్ । అపాగ్ం రేతాగ్ంసి జిన్వతి ॥ త్వామగ్నే పుష్కరాదద్ధ్యథర్వా నిరమన్థత । మూర్ధ్నో విశ్వస్య వాఘతః ॥ అయమగ్ని-స్సహస్రిణో వాజస్య శతినస్పతిః । మూర్ధా కవీ రయీణామ్ ॥ భువో యజ్ఞస్య రజసశ్చ నేతా యత్రా నియుద్భి-స్సచసే శివాభిః । దివి మూర్ధాన-న్దధిషే సువర్షా-ఞ్జిహ్వామగ్నే చకృషే హవ్యవాహమ్ ॥ అబోద్ధ్యగ్ని-స్సమిధా జనానా- [జనానామ్, ప్రతి] 10
-మ్ప్రతి ధేనుమివా యతీముషాసమ్ । యహ్వా ఇవ ప్రవయా ముజ్జిహానాః ప్ర భానవ-స్సిస్రతే నాకమచ్ఛ ॥ అవోచామ కవయే మేద్ధ్యాయ వచో వన్దారు వృషభాయ వృష్ణే । గవిష్ఠిరో నమసా స్తోమమగ్నౌ దివీవ రుక్మముర్వ్యఞ్చమశ్రేత్ ॥ జనస్య గోపా అజనిష్ట జాగృవిరగ్ని-స్సుదఖ్ష-స్సువితాయ నవ్యసే । ఘృతప్రతీకో బృహతా దివిస్పృశా ద్యుమద్వి భాతి భరతేభ్య-శ్శుచిః ॥ త్వామగ్నే అఙ్గిరసో [అఙ్గిరసః, గుహా హితమన్వ-] 11
గుహా హితమన్వ-విన్దఞ్ఛిశ్రియాణం-వంనేవనే । స జాయసే మథ్యమాన-స్సహో మహ-త్త్వామాహు-స్సహసస్పుత్రమఙ్గిరః ॥ యజ్ఞస్య కేతు-మ్ప్రథమ-మ్పురోహితమగ్ని-న్నరస్త్రిషధస్థే సమిన్ధతే । ఇన్ద్రేణ దేవై-స్సరథగ్ం స బర్హిషి సీదన్ని హోతా యజథాయ సుక్రతుః ॥ త్వా-ఞ్చిత్రశ్రవస్తమ హవన్తే విఖ్షు జన్తవః । శోచిష్కేశ-మ్పురుప్రియాగ్నే హవ్యాయ వోఢవే ॥ సఖాయ-స్సంవం -స్సమ్యఞ్చ-మిషగ్గ్- [-మిషమ్, స్తోమ-ఞ్చాగ్నయే ।] 12
-స్తోమ-ఞ్చాగ్నయే । వర్షిష్ఠాయ ఖ్షితీనామూర్జో నప్త్రే సహస్వతే ॥ సగ్ంసమిద్యువసే వృషన్నగ్నే విశ్వాన్యర్య ఆ । ఇడస్పదే సమిద్ధ్యసే స నో వసూన్యా భర ॥ ఏనా వో అగ్ని-న్నమసోర్జో నపాతమా హువే । ప్రియ-ఞ్చేతిష్ఠమరతిగ్గ్ స్వద్ధ్వరం-వింశ్వస్య దూతమమృతమ్ ॥ స యోజతే అరుషో విశ్వభోజసా స దుద్రవ-థ్స్వాహుతః । సుబ్రహ్మా యజ్ఞ-స్సుశమీ [యజ్ఞ-స్సుశమీ, వసూనా-] 13
వసూనా-న్దేవగ్ం రాధో జనానామ్ ॥ ఉదస్య శోచిరస్థాదా-జుహ్వానస్య మీఢుషః । ఉద్ధమాసో అరుషాసో దివిస్పృశ-స్సమగ్నిమిన్ధతే నరః ॥ అగ్నే వాజస్య గోమత ఈశాన-స్సహసో యహో । అస్మే ధేహి జాతవేదో మహి శ్రవః ॥ స ఇధానో వసుష్కవి-రగ్నిరీడేన్యో గిరా । రేవదస్మభ్య-మ్పుర్వణీక దీదిహి ॥ ఖ్షపో రాజన్నుత త్మనా-ఽగ్నే వస్తోరుతోషసః । స తిగ్మజమ్భ [ ] 14
రఖ్షసో దహ ప్రతి ॥ ఆ తే అగ్న ఇధీమహి ద్యుమన్త-న్దేవాజరమ్ । యద్ధ స్యా తే పనీయసీ సమి-ద్దీదయతి ద్యవీషగ్గ్ స్తోతృభ్య ఆ భర ॥ ఆ తే అగ్న ఋచా హవి-శ్శుక్రస్య జ్యోతిషస్పతే । సుశ్చన్ద్ర దస్మ విశ్పతే హవ్యవా-ట్తుభ్యగ్ం హూయత ఇషగ్గ్ స్తోతృభ్య ఆ భర ॥ ఉభే సుశ్చన్ద్ర సర్పిషో దర్వీ శ్రీణీష ఆసని । ఉతో న ఉ-త్పుపూర్యా [ఉ-త్పుపూర్యాః, ఉక్థేషు] 15
ఉక్థేషు శవసస్పత ఇషగ్గ్ స్తోతృభ్య ఆ భర ॥ అగ్నే తమద్యాశ్వ-న్న స్తోమైః క్రతు-న్న భద్రగ్ం హృదిస్పృశమ్ । ఋద్ధ్యామా త ఓహైః ॥ అధా హ్యగ్నే క్రతోర్భద్రస్య దఖ్షస్య సాధోః । రథీర్-ఋతస్య బృహతో బభూథ ॥ ఆభిష్టే అద్య గీర్భిర్గృణన్తో-ఽగ్నే దాశేమ । ప్ర తే దివో న స్తనయన్తి శుష్మాః ॥ ఏభిర్నో అర్కైర్భవా నో అర్వా- [అర్వాఙ్, సువర్న జ్యోతిః ।] 16
-ఙ్ఖ్సువర్న జ్యోతిః । అగ్నే విశ్వేభి-స్సుమనా అనీకైః ॥ అగ్నిగ్ం హోతార-మ్మన్యే దాస్వన్తం-వంసో-స్సూనుగ్ం సహసో జాతవేదసమ్ । విప్ర-న్న జాతవేదసమ్ । య ఊర్ధ్వయా స్వద్ధ్వరో దేవో దేవాచ్యా కృపా । ఘృతస్య విభ్రాష్టిమను శుక్రశోచిష ఆజుహ్వానస్య సర్పిషః ॥ అగ్నే త్వ-న్నో అన్తమః । ఉత త్రాతా శివో భవ వరూథ్యః ॥ త-న్త్వా శోచిష్ఠ దీదివః । సుమ్నాయ నూనమీమహే సఖిభ్యః ॥ వసురగ్నిర్వసుశ్రవాః । అచ్ఛా నఖ్షి ద్యుమత్తమో రయి-న్దాః ॥ 17 ॥ (జనానా - మఙ్గిరస - ఇషగ్ం - సుశమీ - తిగ్మజమ్భ - పుపూర్యా - అర్వాం - వసుశ్రవాః - పఞ్చ చ) (అ. 4)
పదార్థము & తాత్పర్యము:
• శ్లోకము (4): అగ్నిర్మూర్ధా దివః కకు-త్పతిః పృథివ్యా అయమ్ । అపాగ్ం రేతాగ్ంసి జిన్వతి ॥ త్వామగ్నే పుష్కరాదద్ధ్యథర్వా నిరమన్థత । మూర్ధ్నో విశ్వస్య వాఘతః ॥ అయమగ్ని-స్సహస్రిణో వాజస్య శతినస్పతిః । మూర్ధా కవీ రయీణామ్ ॥ భువో యజ్ఞస్య రజసశ్చ నేతా యత్రా నియుద్భి-స్సచసే శివాభిః । దివి మూర్ధాన-న్దధిషే సువర్షా-ఞ్జిహ్వామగ్నే చకృషే హవ్యవాహమ్ ॥ అబోద్ధ్యగ్ని-స్సమిధా జనానా- [జనానామ్, ప్రతి] 10 -మ్ప్రతి ధేనుమివా యతీముషాసమ్ । యహ్వా ఇవ ప్రవయా ముజ్జిహానాః ప్ర భానవ-స్సిస్రతే నాకమచ్ఛ ॥ అవోచామ కవయే మేద్ధ్యాయ వచో వన్దారు వృషభాయ వృష్ణే । గవిష్ఠిరో నమసా స్తోమమగ్నౌ దివీవ రుక్మముర్వ్యఞ్చమశ్రేత్ ॥ జనస్య గోపా అజనిష్ట జాగృవిరగ్ని-స్సుదఖ్ష-స్సువితాయ నవ్యసే । ఘృతప్రతీకో బృహతా దివిస్పృశా ద్యుమద్వి భాతి భరతేభ్య-శ్శుచిః ॥ త్వామగ్నే అఙ్గిరసో [అఙ్గిరసః, గుహా హితమన్వ-] 11 గుహా హితమన్వ-విన్దఞ్ఛిశ్రియాణం-వంనేవనే । స జాయసే మథ్యమాన-స్సహో మహ-త్త్వామాహు-స్సహసస్పుత్రమఙ్గిరః ॥ యజ్ఞస్య కేతు-మ్ప్రథమ-మ్పురోహితమగ్ని-న్నరస్త్రిషధస్థే సమిన్ధతే । ఇన్ద్రేణ దేవై-స్సరథగ్ం స బర్హిషి సీదన్ని హోతా యజథాయ సుక్రతుః ॥ త్వా-ఞ్చిత్రశ్రవస్తమ హవన్తే విఖ్షు జన్తవః । శోచిష్కేశ-మ్పురుప్రియాగ్నే హవ్యాయ వోఢవే ॥ సఖాయ-స్సంవం -స్సమ్యఞ్చ-మిషగ్గ్- [-మిషమ్, స్తోమ-ఞ్చాగ్నయే ।] 12 -స్తోమ-ఞ్చాగ్నయే । వర్షిష్ఠాయ ఖ్షితీనామూర్జో నప్త్రే సహస్వతే ॥ సగ్ంసమిద్యువసే వృషన్నగ్నే విశ్వాన్యర్య ఆ । ఇడస్పదే సమిద్ధ్యసే స నో వసూన్యా భర ॥ ఏనా వో అగ్ని-న్నమసోర్జో నపాతమా హువే । ప్రియ-ఞ్చేతిష్ఠమరతిగ్గ్ స్వద్ధ్వరం-వింశ్వస్య దూతమమృతమ్ ॥ స యోజతే అరుషో విశ్వభోజసా స దుద్రవ-థ్స్వాహుతః । సుబ్రహ్మా యజ్ఞ-స్సుశమీ [యజ్ఞ-స్సుశమీ, వసూనా-] 13 వసూనా-న్దేవగ్ం రాధో జనానామ్ ॥ ఉదస్య శోచిరస్థాదా-జుహ్వానస్య మీఢుషః । ఉద్ధమాసో అరుషాసో దివిస్పృశ-స్సమగ్నిమిన్ధతే నరః ॥ అగ్నే వాజస్య గోమత ఈశాన-స్సహసో యహో । అస్మే ధేహి జాతవేదో మహి శ్రవః ॥ స ఇధానో వసుష్కవి-రగ్నిరీడేన్యో గిరా । రేవదస్మభ్య-మ్పుర్వణీక దీదిహి ॥ ఖ్షపో రాజన్నుత త్మనా-ఽగ్నే వస్తోరుతోషసః । స తిగ్మజమ్భ [ ] 14 రఖ్షసో దహ ప్రతి ॥ ఆ తే అగ్న ఇధీమహి ద్యుమన్త-న్దేవాజరమ్ । యద్ధ స్యా తే పనీయసీ సమి-ద్దీదయతి ద్యవీషగ్గ్ స్తోతృభ్య ఆ భర ॥ ఆ తే అగ్న ఋచా హవి-శ్శుక్రస్య జ్యోతిషస్పతే । సుశ్చన్ద్ర దస్మ విశ్పతే హవ్యవా-ట్తుభ్యగ్ం హూయత ఇషగ్గ్ స్తోతృభ్య ఆ భర ॥ ఉభే సుశ్చన్ద్ర సర్పిషో దర్వీ శ్రీణీష ఆసని । ఉతో న ఉ-త్పుపూర్యా [ఉ-త్పుపూర్యాః, ఉక్థేషు] 15 ఉక్థేషు శవసస్పత ఇషగ్గ్ స్తోతృభ్య ఆ భర ॥ అగ్నే తమద్యాశ్వ-న్న స్తోమైః క్రతు-న్న భద్రగ్ం హృదిస్పృశమ్ । ఋద్ధ్యామా త ఓహైః ॥ అధా హ్యగ్నే క్రతోర్భద్రస్య దఖ్షస్య సాధోః । రథీర్-ఋతస్య బృహతో బభూథ ॥ ఆభిష్టే అద్య గీర్భిర్గృణన్తో-ఽగ్నే దాశేమ । ప్ర తే దివో న స్తనయన్తి శుష్మాః ॥ ఏభిర్నో అర్కైర్భవా నో అర్వా- [అర్వాఙ్, సువర్న జ్యోతిః ।] 16 -ఙ్ఖ్సువర్న జ్యోతిః । అగ్నే విశ్వేభి-స్సుమనా అనీకైః ॥ అగ్నిగ్ం హోతార-మ్మన్యే దాస్వన్తం-వంసో-స్సూనుగ్ం సహసో జాతవేదసమ్ । విప్ర-న్న జాతవేదసమ్ । య ఊర్ధ్వయా స్వద్ధ్వరో దేవో దేవాచ్యా కృపా । ఘృతస్య విభ్రాష్టిమను శుక్రశోచిష ఆజుహ్వానస్య సర్పిషః ॥ అగ్నే త్వ-న్నో అన్తమః । ఉత త్రాతా శివో భవ వరూథ్యః ॥ త-న్త్వా శోచిష్ఠ దీదివః । సుమ్నాయ నూనమీమహే సఖిభ్యః ॥ వసురగ్నిర్వసుశ్రవాః । అచ్ఛా నఖ్షి ద్యుమత్తమో రయి-న్దాః ॥ 17 ॥ (జనానా - మఙ్గిరస - ఇషగ్ం - సుశమీ - తిగ్మజమ్భ - పుపూర్యా - అర్వాం - వసుశ్రవాః - పఞ్చ చ) (అ. 4)
తాత్పర్యము:
4.4 - రశ్మిరసి క్షయాయ త్వా - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితా పాఠః లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.