ప్రాణో వా ఏష యదుపాగ్ంశు ర్యదుపాగ్శ్వగ్రా గ్రహా గృహ్యన్తే ప్రాణమేవాను ప్ర యన్త్యరుణో హ స్మా-ఽఽహౌపవేశిః ప్రాతస్సవన ఏవాహం-యంజ్ఞగ్ం సగ్గ్ స్థాపయామి తేన తత-స్సగ్గ్స్థితేన చరామీత్యష్టౌ కృత్వో-ఽగ్రే-ఽభిషుణో-త్యష్టాఖ్షరా గాయత్రీ గాయత్ర-మ్ప్రాతస్సవన-మ్ప్రాతస్సవనమేవ తేనా ఽఽప్నోత్యేకాదశ కృత్వో ద్వితీయ-మేకాదశాఖ్షరా త్రిష్టు-ప్త్రైష్టుభ-మ్మాద్ధ్యన్దినగ్ం- [-మ్మాద్ధ్యన్దినమ్, సవన-] 20
-సవన-మ్మాద్ధ్యన్దినమేవ సవన-న్తేనా-ఽఽప్నోతి ద్వాదశ కృత్వస్తృతీయ-న్ద్వాదశాఖ్షరా జగతీ జాగత-న్తృతీయసవన-న్తృతీయసవనమేవ తేనా ఽఽప్నోత్యేతాగ్ం హ వావ స యజ్ఞస్య సగ్గ్స్థితిమువాచా స్కన్దాయాస్కన్నగ్ం హి త-ద్య-ద్యజ్ఞస్య సగ్గ్స్థితస్య స్కన్దత్యథో ఖల్వాహుర్గాయత్రీ వావ ప్రాతస్సవనే నాతివాద ఇత్యనతివాదుక ఏన-మ్భ్రాతృవ్యో భవతి య ఏవం-వేంద తస్మా-దష్టావష్టౌ [-దష్టావష్టౌ, కృత్వో] 21
కృత్వో-ఽభిషుత్య-మ్బ్రహ్మవాదినో వదన్తి పవిత్రవన్తో-ఽన్యే గ్రహా గృహ్యన్తే కిమ్పవిత్ర ఉపాగ్ంశురితి వాక్పవిత్ర ఇతి బ్రూయా-ద్వాచస్పతయే పవస్వ వాజిన్నిత్యాహ వాచైవైన-మ్పవయతి వృష్ణో అగ్ంశుభ్యామిత్యాహ వృష్ణో హ్యేతావగ్ంశూ యౌ సోమస్య గభస్తిపూత ఇత్యాహ గభస్తినా హ్యేన-మ్పవయతి దేవో దేవానా-మ్పవిత్రమసీత్యాహ దేవో హ్యేష [హ్యేషః, స-న్దేవానా-] 22
స-న్దేవానా-మ్పవిత్రం-యేంషా-మ్భాగో-ఽసి తేభ్యస్త్వేత్యాహ యేషాగ్ హ్యేష భాగస్తేభ్య ఏన-ఙ్గృహ్ణాతి స్వా-ఙ్కృతో-ఽసీత్యాహ ప్రాణమేవ స్వమకృత మధుమతీర్న ఇషస్కృధీత్యాహ సర్వమేవాస్మా ఇదగ్గ్ స్వదయతి విశ్వేభ్య-స్త్వేన్ద్రియేభ్యో దివ్యేభ్యః పార్థివేభ్య ఇత్యాహోభయేష్వేవ దేవమనుష్యేషు ప్రాణా-న్దధాతి మనస్త్వా- [మనస్త్వా, అష్ట్విత్యాహ] 23
-ఽష్ట్విత్యాహ మన ఏవాశ్ఞుత ఉర్వన్తరిఖ్ష-మన్విహీత్యాహా-న్తరిఖ్షదేవత్యో హి ప్రాణ-స్స్వాహా త్వా సుభవ-స్సూర్యాయేత్యాహ ప్రాణా వై స్వభవసో దేవాస్తేష్వేవ పరోఖ్ష-ఞ్జుహోతి దేవేభ్యస్త్వా మరీచిపేభ్య ఇత్యాహా ఽఽదిత్యస్య వై రశ్మయో దేవా మరీచిపాస్తేషా-న్త-ద్భాగధేయ-న్తానేవ తేన ప్రీణాతి యది కామయేత వర్షుకః పర్జన్య- [పర్జన్యః, స్యాదితి] 24
-స్స్యాదితి నీచా హస్తేన ని మృజ్యా-ద్వృష్టిమేవ ని యచ్ఛతి యది కామయేతావర్షుక-స్స్యాదిత్యుత్తానేన ని మృజ్యా-ద్వృష్టిమేవో-ద్యచ్ఛతి యద్యభిచరేదము-ఞ్జహ్యథ త్వా హోష్యామీతి బ్రూయాదాహుతిమేవైన-మ్ప్రేఫ్సన్. హన్తి యది దూరే స్యాదా తమితోస్తిష్ఠే-త్ప్రాణమేవాస్యానుగత్య హన్తి యద్యభిచరేదముష్య- [యద్యభిచరేదముష్య, త్వా ప్రాణే] 25
-త్వా ప్రాణే సాదయామీతి సాదయేదసన్నో వై ప్రాణః ప్రాణమేవాస్య సాదయతి షడ్భిరగ్ంశుభిః పవయతి ష-డ్వా ఋతవ ఋతుభిరేవైన-మ్పవయతి త్రిః పవయతి త్రయ ఇమే లోకా ఏభిరేవైనం-లోంకైః పవయతి బ్రహ్మవాదినో వదన్తి కస్మా-థ్సత్యా-త్త్రయః పశూనాగ్ం హస్తాదానా ఇతి య-త్త్రిరుపాగ్ం శుగ్ం హస్తేన విగృహ్ణాతి తస్మా-త్త్రయః పశూనాగ్ం హస్తాదానాః పురుషో హస్తీ మర్కటః ॥ 26 ॥ (మాధ్యదిన్న - మష్టావష్టా - వేష - మనస్త్వా - పర్జన్యో - ఽముష్య - పురుషో - ద్వే చ) (అ. 5)
పదార్థము & తాత్పర్యము:
• శ్లోకము (5): ప్రాణో వా ఏష యదుపాగ్ంశు ర్యదుపాగ్శ్వగ్రా గ్రహా గృహ్యన్తే ప్రాణమేవాను ప్ర యన్త్యరుణో హ స్మా-ఽఽహౌపవేశిః ప్రాతస్సవన ఏవాహం-యంజ్ఞగ్ం సగ్గ్ స్థాపయామి తేన తత-స్సగ్గ్స్థితేన చరామీత్యష్టౌ కృత్వో-ఽగ్రే-ఽభిషుణో-త్యష్టాఖ్షరా గాయత్రీ గాయత్ర-మ్ప్రాతస్సవన-మ్ప్రాతస్సవనమేవ తేనా ఽఽప్నోత్యేకాదశ కృత్వో ద్వితీయ-మేకాదశాఖ్షరా త్రిష్టు-ప్త్రైష్టుభ-మ్మాద్ధ్యన్దినగ్ం- [-మ్మాద్ధ్యన్దినమ్, సవన-] 20 -సవన-మ్మాద్ధ్యన్దినమేవ సవన-న్తేనా-ఽఽప్నోతి ద్వాదశ కృత్వస్తృతీయ-న్ద్వాదశాఖ్షరా జగతీ జాగత-న్తృతీయసవన-న్తృతీయసవనమేవ తేనా ఽఽప్నోత్యేతాగ్ం హ వావ స యజ్ఞస్య సగ్గ్స్థితిమువాచా స్కన్దాయాస్కన్నగ్ం హి త-ద్య-ద్యజ్ఞస్య సగ్గ్స్థితస్య స్కన్దత్యథో ఖల్వాహుర్గాయత్రీ వావ ప్రాతస్సవనే నాతివాద ఇత్యనతివాదుక ఏన-మ్భ్రాతృవ్యో భవతి య ఏవం-వేంద తస్మా-దష్టావష్టౌ [-దష్టావష్టౌ, కృత్వో] 21 కృత్వో-ఽభిషుత్య-మ్బ్రహ్మవాదినో వదన్తి పవిత్రవన్తో-ఽన్యే గ్రహా గృహ్యన్తే కిమ్పవిత్ర ఉపాగ్ంశురితి వాక్పవిత్ర ఇతి బ్రూయా-ద్వాచస్పతయే పవస్వ వాజిన్నిత్యాహ వాచైవైన-మ్పవయతి వృష్ణో అగ్ంశుభ్యామిత్యాహ వృష్ణో హ్యేతావగ్ంశూ యౌ సోమస్య గభస్తిపూత ఇత్యాహ గభస్తినా హ్యేన-మ్పవయతి దేవో దేవానా-మ్పవిత్రమసీత్యాహ దేవో హ్యేష [హ్యేషః, స-న్దేవానా-] 22 స-న్దేవానా-మ్పవిత్రం-యేంషా-మ్భాగో-ఽసి తేభ్యస్త్వేత్యాహ యేషాగ్ హ్యేష భాగస్తేభ్య ఏన-ఙ్గృహ్ణాతి స్వా-ఙ్కృతో-ఽసీత్యాహ ప్రాణమేవ స్వమకృత మధుమతీర్న ఇషస్కృధీత్యాహ సర్వమేవాస్మా ఇదగ్గ్ స్వదయతి విశ్వేభ్య-స్త్వేన్ద్రియేభ్యో దివ్యేభ్యః పార్థివేభ్య ఇత్యాహోభయేష్వేవ దేవమనుష్యేషు ప్రాణా-న్దధాతి మనస్త్వా- [మనస్త్వా, అష్ట్విత్యాహ] 23 -ఽష్ట్విత్యాహ మన ఏవాశ్ఞుత ఉర్వన్తరిఖ్ష-మన్విహీత్యాహా-న్తరిఖ్షదేవత్యో హి ప్రాణ-స్స్వాహా త్వా సుభవ-స్సూర్యాయేత్యాహ ప్రాణా వై స్వభవసో దేవాస్తేష్వేవ పరోఖ్ష-ఞ్జుహోతి దేవేభ్యస్త్వా మరీచిపేభ్య ఇత్యాహా ఽఽదిత్యస్య వై రశ్మయో దేవా మరీచిపాస్తేషా-న్త-ద్భాగధేయ-న్తానేవ తేన ప్రీణాతి యది కామయేత వర్షుకః పర్జన్య- [పర్జన్యః, స్యాదితి] 24 -స్స్యాదితి నీచా హస్తేన ని మృజ్యా-ద్వృష్టిమేవ ని యచ్ఛతి యది కామయేతావర్షుక-స్స్యాదిత్యుత్తానేన ని మృజ్యా-ద్వృష్టిమేవో-ద్యచ్ఛతి యద్యభిచరేదము-ఞ్జహ్యథ త్వా హోష్యామీతి బ్రూయాదాహుతిమేవైన-మ్ప్రేఫ్సన్. హన్తి యది దూరే స్యాదా తమితోస్తిష్ఠే-త్ప్రాణమేవాస్యానుగత్య హన్తి యద్యభిచరేదముష్య- [యద్యభిచరేదముష్య, త్వా ప్రాణే] 25 -త్వా ప్రాణే సాదయామీతి సాదయేదసన్నో వై ప్రాణః ప్రాణమేవాస్య సాదయతి షడ్భిరగ్ంశుభిః పవయతి ష-డ్వా ఋతవ ఋతుభిరేవైన-మ్పవయతి త్రిః పవయతి త్రయ ఇమే లోకా ఏభిరేవైనం-లోంకైః పవయతి బ్రహ్మవాదినో వదన్తి కస్మా-థ్సత్యా-త్త్రయః పశూనాగ్ం హస్తాదానా ఇతి య-త్త్రిరుపాగ్ం శుగ్ం హస్తేన విగృహ్ణాతి తస్మా-త్త్రయః పశూనాగ్ం హస్తాదానాః పురుషో హస్తీ మర్కటః ॥ 26 ॥ (మాధ్యదిన్న - మష్టావష్టా - వేష - మనస్త్వా - పర్జన్యో - ఽముష్య - పురుషో - ద్వే చ) (అ. 5)
తాత్పర్యము:
6.4 - యజ్ఞేన వై ప్రజాపతిః ప్రజా అసృజత - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితా పాఠః లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.