శివ తాండవ స్తోత్రం

**జటాటవీ**: జటలనేడి అరణ్యము నుండి **గలజ్జల**: ప్రవహిస్తున్న గంగా జలాల యొక్క **ప్రవాహ**: ప్రవాహము చేత **పావిత స్థలే**: పవిత్రము చేయబడిన కంఠ ప్రదేశము కలవాడును **గలే**: మెడ యందు **అవలంబ్య**: ధరించి **లంబితామ్**: క్రిందికి వేలాడుతున్న **భుజంగ**: సర్పము యొక్క **తుంగ మాలికామ్**: పెద్ద దండను కలవాడును **డమడ్-డమడ్-డమడ్-డమత్**: డమడ్ డమడ్ అనే **నినాదవత్**: శబ్దము చేయుచున్న **డమర్వయమ్**: డమరుకముతో **చకార**: చేసెనో **చండ తాండవమ్**: రౌద్రమైన/శక్తివంతమైన తాండవ నృత్యమును **తనోతు**: కలుగజేయుగాక **నః**: మాకు **శివః**: మంగళస్వరూపుడైన శివుడు **శివమ్**: శుభములను

**జటా కటాహ**: జటాజూటమనే పాత్రలో **సంభ్రమ భ్రమత్**: వేగంగా తిరుగుతున్న **నిలింప నిర్ఝరీ**: దేవనది అయిన గంగ యొక్క **విలోల వీచి**: చంచలమైన అలలనెడి **వల్లరీ**: తీగలతో **విరాజమాన**: ప్రకాశించుచున్న **మూర్ధని**: శిరస్సు కలవాడును **ధగత్-ధగత్-ధగత్-జ్వలత్**: ధగధగమని మండుచున్న **లలాట పట్ట పావకే**: నొసటి భాగమనెడి బల్లపై అగ్ని కలవాడును **కిశోర చంద్ర**: బాలచంద్రుడిని **శేఖరే**: కిరీటముగా ధరించినవాని యందు **రతిః**: ప్రీతి/భక్తి **ప్రతిక్షణం**: ప్రతి క్షణము **మమ**: నా యొక్క (కలుగుగాక)

**ధరాధరేంద్ర నందినీ**: పర్వతరాజ పుత్రీ అయిన పార్వతి యొక్క **విలాస బంధు**: విలాసములతో కూడిన **బంధుర**: మనోహరమైన లీలా విలాసములు గలవాడు **స్ఫురత్**: ప్రకాశించుచున్న **దిగంత సంతతి**: దిగంతముల యందలి సమస్త ప్రాణులకు **ప్రమోదమాన**: ఆనందాన్ని కలిగించే **మానసే**: మనస్సు కలవాడును **కృపా కటాక్ష**: కరుణాపూరిత వీక్షణాల యొక్క **ధోరణీ**: పరంపర చేత **నిరుద్ధ**: అడ్డుకోబడిన/హరింపబడిన **దుర్ధర ఆపది**: భరింపశక్యము కాని ఆపదలు కలవాడును **క్వచిత్**: అట్టి ఒకానొక **దిగంబరే**: దిక్కులే వస్త్రములుగా గలవాని యందు **మనో**: నా మనస్సు **వినోదమ్ ఏతు**: పరమానందాన్ని పొందుగాక **వస్తుని**: పరబ్రహ్మ తత్వము నందు

**జటా భుజంగ**: జటాజూటమునందలి పాముల యొక్క **పింగళ**: పసుపు-ఎరుపు వర్ణము గల **స్ఫురత్ ఫణా మణి**: ప్రకాశించుచున్న పడగల మణుల యొక్క **ప్రభా**: కాంతి సమూహమనెడి **కదంబ కుంకుమ ద్రవ**: కదంబ కుంకుమ ద్రవముతో **ప్రలిప్త**: పూయబడిన **దిగ్వధూ ముఖే**: దిక్కులనెడి వధువుల ముఖములు గలవాడును **మదాంధ సింధుర**: మదించిన ఏనుగు యొక్క **స్ఫురత్ త్వగ్**: ప్రకాశించుచున్న చర్మాన్ని **ఉత్తరీయ**: పైవస్త్రముగా ధరించి **మేదురే**: స్నిగ్ధమైనవాడును/మనోహరుడును **మనో**: నా మనస్సు **వినోదమ్ అద్భుతమ్**: అద్భుతమైన ఆనందమును **బిభర్తు**: పొందుగాక/ధరించుగాక **భూతభర్తరి**: సమస్త భూతములకు భర్త (ప్రభువు) అయినవాని యందు

**సహస్ర లోచన**: వేయి కన్నులు గల ఇంద్రుడు **ప్రభృతి**: మొదలైన **అశేష లేఖ**: సమస్త దేవతల యొక్క **శేఖర ప్రసూన**: కిరీటములలోని పూల యొక్క **ధూళి ధోరణీ**: పరాగ పరంపర చేత **విధూసర**: ధూళిధూసరితమైన **అంఘ్రి పీఠ భూః**: పాదపీఠ భాగము కలవాడును **భుజంగ రాజ మాలయా**: సర్పరాజైన వాసుకి అనే మాలచే **నిబద్ధ**: బంధింపబడిన **జాటజూటక**: జటాజూటము కలవాడును **శ్రియై**: సంపదల కొరకు **చిరాయ**: శాశ్వత కాలము **జాయతామ్**: కలుగజేయుగాక **చకోర బంధు శేఖరః**: చంద్రుడిని శిరస్సున ధరించినవాడు

**లలాట చత్వర**: నొసలనెడి వేదికపై **జ్వలత్**: రగులుతున్న **ధనంజయ**: అగ్ని యొక్క **స్ఫులింగ భా**: నిప్పుకణాల కాంతిచే **నిపీత**: దహింపబడిన/మింగబడిన **పంచ సాయకమ్**: ఐదు బాణాలు కల మన్మథుడు గలవాడును **నమత్**: నమస్కరిస్తున్న **నిలింప నాయకమ్**: దేవతల రాజైన ఇంద్రుడు కలవాడును **సుధా మయూఖ లేఖయా**: అమృత కిరణాలు గల చంద్రకళతో **విరాజమాన**: ప్రకాశిస్తున్న **శేఖరమ్**: శిరస్సు కలవాడును **మహాకపాలి**: మహా కపాలధారి అయిన శివుని యొక్క **సంపదే**: ఐశ్వర్యము కొరకు **శిరోజటాలమ్**: జటాజూటము **అస్తు**: అగుగాక **నః**: మాకు

**కరాల**: భీకరమైన **ఫాల పట్టికా**: నొసటి భాగమునందు **ధగత్-ధగత్-ధగత్-జ్వలత్**: ధగధగ ప్రజ్వరిల్లుచున్న **ధనంజయ**: అగ్నిచే **అధరీకృత**: లొంగదీసుకోబడిన/భస్మము చేయబడిన **ప్రచండ పంచసాయకే**: ప్రచండ కోపము గల మన్మథుడు కలవాడును **ధరాధరేంద్ర నందినీ**: పార్వతీదేవి యొక్క **కుచాగ్ర**: వక్షస్థలముపై **చిత్రపత్రక**: కస్తూరికా చిత్రములను **ప్రకల్పన**: లిఖించుటలో **ఏక శిల్పిని**: నిపుణుడైన ఏకైక చిత్రకారుడైన **త్రిలోచనే**: త్రిణేత్రుని యందు **మతిః**: బుద్ధి/మనస్సు **మమ**: నా యొక్క (ఉండుగాక)

**నవీన మేఘ మండలీ**: నూతన మేఘ సమూహాల చేత **నిరుద్ధ**: ఆవరించబడిన **దుర్ధర స్ఫురత్**: భరించశక్యం కాని విధంగా ప్రకాశించే **కుహూ నిశీథినీ**: అమావాస్య అర్ధరాత్రి యొక్క **తమః**: చీకటి వంటి **ప్రబంధ**: కృష్ణ వర్ణముతో కూడిన **అందమైన నీలకంఠము కలవాడును** **నిలింప నిర్ఝరీ ధరః**: గంగాధరుడును **తనోతు**: కలుగజేయుగాక **కృత్తి సింధురః**: గజచర్మాన్ని ధరించినవాడును **కళా నిధాన బంధురః**: చంద్రునిచే మనోహరుడైనవాడును **జగత్ ధురంధరః**: సకల సృష్టిని రక్షించేవాడును

**ప్రఫుల్ల నీలపంకజ**: వికసించిన నల్లకలువల **ప్రపంచ**: సమూహము యొక్క **కాలిమ ప్రభా**: నలుపు కాంతి వలె **విలంబి**: వ్రేలాడుతున్న **కంఠ కందలీ**: కంఠ ప్రదేశపు **రుచి**: కాంతిచే **ప్రబద్ధ కంధరమ్**: శోభిల్లే నీలకంఠము గలవానిని **స్మర చ్ఛిదమ్**: మన్మథుడిని సంహరించినవానిని **పుర చ్ఛిదమ్**: త్రిపురాసురులను సంహరించినవానిని **భవ చ్ఛిదమ్**: సంసార బంధాలను నశింపజేయువానిని **మఖ చ్ఛిదమ్**: దక్షయజ్ఞాన్ని ధ్వంసం చేసినవానిని **గజ చ్ఛిదమ్**: గజాసురుడిని చంపినవానిని **అంధక చ్ఛిదమ్**: అంధకాసురుడిని చంపినవానిని **తమ్ అంతక చ్ఛిదమ్**: ఆ యమసంహారకుడిని **భజే**: సేవించుచున్నాను

**అగర్వ**: గర్వము లేని **సర్వమంగళా**: సర్వమంగళా దేవి (పార్వతి) యొక్క **కళా కదంబ**: కళలనెడి కదంబ వృక్షపు **మంజరీ**: పూల గుత్తుల యొక్క **రస ప్రవాహ**: రస ప్రవాహము యొక్క **మాధురీ**: మధురత్వాన్ని **విజృంభణా**: ఆస్వాదించుటలో **మధువ్రతమ్**: తుమ్మెద వంటివానిని **స్మర అంతకమ్**: మన్మథుని అంతకుడిని **పుర అంతకమ్**: త్రిపురాసుర సంహారకుడిని **భవ అంతకమ్**: సంసార నాశకుడిని **మఖ అంతకమ్**: దక్షయజ్ఞ నాశకుడిని **గజ అంతక**: గజాసురుని చంపినవానిని **అంధక అంతకమ్**: అంధకాసురుని చంపినవానిని **తమ్ అంతక అంతకమ్**: ఆ యమునికే యముడైనవానిని **భజే**: సేవించుచున్నాను

**జయతు**: జయించుగాక **అదభ్ర విభ్రమ**: ఆకాశమంతటా వేగంగా తిరుగుతున్న **భ్రమత్ భుజంగమ**: తిరుగుతున్న సర్పముల యొక్క **అశ్వసత్**: ఊపిరి పీల్చడం/శ్వాసించడం వల్ల **వినిర్గమత్**: బయటకు వస్తున్న **క్రమ స్ఫురత్**: క్రమముగా ప్రజ్వరిల్లుతున్న **కరాల ఫాల హవ్యవాట్**: భీకరమైన నొసటి కంటి అగ్ని కలవాడును **ధిమిత్-ధిమిత్-ధిమిత్-ధ్వనత్**: ధిమిధిమి అని మ్రోగుచున్న **మృదంగ**: మృదంగము యొక్క **తుంగ**: గంభీరమైన **మంగళ ధ్వని**: శుభప్రదమైన శబ్దము యొక్క **క్రమ ప్రవర్తిత**: అనుసరణతో కూడి చేయబడుతున్న **ప్రచండ తాండవః**: ప్రచండమైన తాండవ నృత్యము గల **శివః**: శివుడు

**దృషద్**: రాతి నేల **విచిత్ర తల్పయోః**: విచిత్రమైన శయ్యల యందును **భుజంగ**: సర్పము నందును **మౌక్తిక స్రజోః**: ముత్యాల హారము నందును **గరిష్ఠ రత్న**: అత్యంత విలువైన రత్నము నందును **లోష్ఠయోః**: మట్టిబిళ్ల యందును **సుహృద్**: మిత్రుని యందును **విపక్ష పక్షయోః**: శత్రుపక్షము నందును **తృణ**: గడ్డిపోచ యందును **అరవింద చక్షుషోః**: పద్మముల వంటి కన్నులు గల స్త్రీ యందును **ప్రజా**: సామాన్య ప్రజల యందును **మహీమహేంద్రయోః**: రాజుల యందును **సమమ్**: సమత్వమును **ప్రవర్తయన్**: ప్రవర్తింపజేస్తూ **మనః**: మనస్సును **కదా**: ఎప్పుడు **సదాశివమ్**: సదాశివుని **భజే**: సేవింతునో

**కదా**: ఎప్పుడు **నిలింప నిర్ఝరీ**: దేవనది అయిన గంగ యొక్క **నికుంజ కోటరే**: పొదరిండ్ల వంటి గుహలలో **వసన్**: నివసించుచు **విముక్త దుర్మతిః**: దుర్బుద్ధులను విడిచినవాడనై **సదా**: ఎల్లప్పుడు **శిరఃస్థ**: శిరస్సుపై ఉంచబడిన **అంజలిమ్**: నమస్కార ముద్రను **వహన్**: ధరించినవాడనై **విముక్త లోల లోచనో**: చంచలమైన చూపులను విడిచినవాడనై **లలాట ఫాల లగ్నకః**: నొసటి కన్ను గల శివుని యందు మనస్సు లగ్నము చేసినవాడనై **శివ ఇతి**: శివ అని **మంత్రమ్**: మంత్రాన్ని **ఉచ్చరన్**: ఉచ్చరిస్తూ **సదా**: ఎల్లప్పుడూ **సుఖీ**: సుఖము కలవాడను **భవామి అహమ్**: నేను అవుతాను

**ఇమమ్**: ఈ **హి**: నిశ్చయముగా **నిత్యమ్**: ప్రతిరోజూ **ఏవమ్**: ఈ విధముగా **ఉక్తమ్**: చెప్పబడిన **ఉత్తమోత్తమమ్**: అత్యంత శ్రేష్ఠమైన **స్తవమ్**: స్తోత్రమును **పఠన్**: పఠించువాడు **స్మరన్**: స్మరించువాడు **బ్రువన్**: చెప్పువాడు (వినువాడు) అయిన **నరః**: మనుష్యుడు **విశుద్ధిమ్ ఏతి**: పవిత్రతను పొందును **సంతతమ్**: నిరంతరము **హరే**: శివుని యందును (హరుని యందును) **గురౌ**: జగద్గురువు యందును **సుభక్తిమ్**: మంచి భక్తిని **ఆశు**: శీఘ్రముగా **యాతి**: పొందును **న అన్యథా గతిమ్**: వేరే మార్గము లేదు **విమోహనమ్**: మోహమును పోగొట్టునది **హి**: నిశ్చయముగా **దేహినామ్**: మానవులకు **సుశంకరస్య**: మంగళకరుడైన శంకరుని యొక్క **చింతనమ్**: ధ్యానము

**పూజావసాన సమయే**: పూజ ముగిసిన సమయంలో **దశవక్త్ర గీతమ్**: రావణాసురుడి (పది తలలు కలవాడి) చేత పాడబడిన దీనిని **యః**: ఎవరైతే **శంభు పూజనపరమ్**: శివుని పూజించిన పిదప **పఠతి**: పఠిస్తారో **ప్రదోషే**: సాయంత్రం ప్రదోష కాలమున **తస్య**: వారికి **స్థిరామ్**: స్థిరమైన **రథ-గజేంద్ర-తురంగ-యుక్తామ్**: రథములు, ఏనుగులు, గుర్రములతో కూడిన **లక్ష్మీమ్**: ఐశ్వర్యమును (లక్ష్మిని) **సదా ఏవ**: ఎల్లప్పుడూ **సుముఖిమ్**: ప్రసన్నురాలైన లక్ష్మిగా **ప్రదదాతి**: ప్రసాదించును **శంభుః**: శంభుడు