శివానంద లహరి వ్రాసినది ఎవరు?

శివానంద లహరి స్తోత్రమును శ్రీ ఆది శంకరాచార్యులు గారు రచించారు.

ఈ స్తోత్రం ఏ దేవతకు సంబంధించినది?

ఈ స్తోత్రం శ్రీ శివుడు కి సంబంధించినది. శ్రీ శివుడు అనుగ్రహాన్ని పొందడానికి ఈ స్తోత్రాన్ని భక్తితో పఠించండి.

శివానంద లహరి

Q: శివానంద లహరి పఠించడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు ఏమిటి?

శివానంద లహరి స్తోత్రం పఠించడం ద్వారా దైవ అనుగ్రహము, ప్రశాంతత మరియు మనశ్శాంతి లభిస్తాయి. ఆది శంకరాచార్యుల వారు రచించిన 'శివానంద లహరి' (Shivananda Lahari) పరమశివుని భక్తి రస ప్రవాహం. భక్తుని మనస్సును శివ చైతన్యంతో నింపి, మానసిక ప్రశాంతతను, ఆత్మ నివేదనను మరియు మోక్షాన్ని ప్రసాదించే 100 దివ్య శ్లోకాల కావ్యమిది.

Shivananda Lahari

🔱

శివానంద లహరి

Shivananda Lahari

100 శ్లోకాలు🔱 Lord Shiva

ఆది శంకరాచార్యుల వారు రచించిన 'శివానంద లహరి' (Shivananda Lahari) పరమశివుని భక్తి రస ప్రవాహం. భక్తుని మనస్సును శివ చైతన్యంతో నింపి, మానసిక ప్రశాంతతను, ఆత్మ నివేదనను మరియు మోక్షాన్ని ప్రసాదించే 100 దివ్య శ్లోకాల కావ్యమిది.

🕉️ తాత్పర్యం (Overall Meaning)

శివానంద లహరి అంటే 'శివానంద ప్రవాహం' అని అర్థం. ఆదిశంకరాచార్యులు శ్రీశైల మహాక్షేత్రంలో మల్లికార్జున స్వామిని మరియు భ్రమరాంబా దేవిని దర్శించినప్పుడు భక్తి పరవశంతో రచించిన అద్భుతమైన కావ్యం ఇది. ఈ 100 శ్లోకాలలో శంకరులు పరమశివుని దివ్య రూపాన్ని, కరుణా గుణాన్ని కీర్తిస్తూ, భక్తుడు తన చంచలమైన మనస్సును శివుడి పాదపద్మాలకు ఎలా సమర్పించాలో హృదయవిదారకంగా, అత్యంత సుందరంగా వర్ణించారు. సంసార తాపాలతో అలసిపోయిన జీవుడికి ఈ స్తోత్రం ఒక అమృతధార వంటిది.

📖 సులభమైన వివరణ (Simple Explanation)

ఆదిశంకరాచార్యుల వారు దేశాటన చేస్తూ శ్రీశైల క్షేత్రానికి చేరుకున్నప్పుడు, అక్కడ వెలసిన భ్రమరాంబా సమేత మల్లికార్జున స్వామిని సేవించి భక్తి రసంలో మునిగిపోయారు. ఆ దివ్య అనుభూతి నుండి జన్మించినదే 'శివానంద లహరి'. ఇందులో ప్రతి శ్లోకం భక్తి యోగానికి, ఆత్మ శరణాగతికి ఒక నిలువుటద్దం. శంకరాచార్యులు భక్తుడి మనస్సును కోతితో (హృదయ కపి), అడవితో (మనోకాంతారం), ఏనుగుతో (హృదయమదేభం) పోలుస్తూ, ఆ చంచలత్వాన్ని కేవలం శివ భక్తి అనే గొలుసుతో మాత్రమే బంధించగలమని నిరూపించారు. కేవలం పూజా ద్రవ్యాలతోనే కాకుండా, మనస్సునే పుష్పంగా, బుద్ధినే కన్యగా పరమేశ్వరుడికి సమర్పించడమే నిజమైన పూజ అని ఈ కావ్యం మనకు ప్రబోధిస్తుంది. ఈ స్తోత్రం చదివినప్పుడు భక్తుడి అంతరంగం పరమశివుని ఆనంద తరంగాలలో ఓలలాడుతుంది.

🔍

వేగం:

Script:

కళాభ్యాం చూడాలంకృత-శశికళాభ్యాం నిజతపః-
-ఫలాభ్యాం భక్తేషు ప్రకటిత-ఫలాభ్యాం భవతు మే ।
శివాభ్యా-మస్తోక-త్రిభువన-శివాభ్యాం హృది పున-
-ర్భవాభ్యా-మానంద-స్ఫురదనుభవాభ్యాం నతిరియమ్ |

📝 ప్రతిపదార్థం:

కలాభ్యామ్ — సకల కళా స్వరూపులైన; చూడాలంకృత-శశికలాభ్యామ్ — శిరస్సుపై చంద్రరేఖలను అలంకారంగా ధరించినవారైన; నిజతపః-ఫలాభ్యామ్ — ఒకరి తపస్సుకు ఒకరు ఫలమైనవారైన; భక్తేషు — భక్తుల యందు; ప్రకటిత-ఫలాభ్యామ్ — కోరిన ఫలాలను ప్రసాదించేవారైన; అస్తోక-త్రిభువన-శివాభ్యామ్ — ముల్లోకాలకు గొప్ప మంగళాలను చేకూర్చేవారైన; హృది — హృదయము నందు; పునర్భవాభ్యామ్ — మళ్ళీ మళ్ళీ జన్మించేవారైన (సాక్షాత్కరించే వారైన); ఆనంద-స్ఫురదనుభవాభ్యామ్ — ఆనందంతో కూడిన అనుభూతిని ప్రసాదించేవారైన; శివాభ్యామ్ — ఆ పార్వతీ పరమేశ్వరులకు; ఇయమ్ — నా ఈ; నతిః — నమస్కారము; భవతు — చెందుగాక.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (1): కళాభ్యాం చూడాలంకృత-శశికళాభ్యాం నిజతపః- -ఫలాభ్యాం భక్తేషు ప్రకటిత-ఫలాభ్యాం భవతు మే । శివాభ్యా-మస్తోక-త్రిభువన-శివాభ్యాం హృది పున- -ర్భవాభ్యా-మానంద-స్ఫురదనుభవాభ్యాం నతిరియమ్ తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

గళంతీ శంభో త్వచ్చరిత-సరితః కిల్బిషరజో
దళంతీ ధీకుల్యా-సరణిషు పతంతీ విజయతామ్ ।
దిశంతీ సంసార-భ్రమణ-పరితాపోపశమనం
వసంతీ మచ్చేతోహ్రదభువి శివానందలహరీ |

📝 ప్రతిపదార్థం:

శంభో — ఓ శంభూ!; త్వత్-చరిత-సరితః — నీ చరిత్ర అనే నది నుండి; గళంతీ — ప్రవహించేది; కిల్బిష-రజః — పాపమనే ధూళిని; దళంతీ — నశింపజేసేది; ధీ-కుల్యా-సరణిషు — బుద్ధి అనే కాలువల మార్గాలలో; పతంతీ — ప్రవేశించేది; సంసార-భ్రమణ — సంసారంలో తిరగడం వల్ల కలిగే; పరితాప-ఉపశమనం — దుఃఖ ఉపశమనాన్ని; దిశంతీ — ప్రసాదించేది; మత్-చేతః-హ్రదభువి — నా మనస్సనే సరస్సు నందు; వసంతీ — నివసించేదైన; శివానందలహరీ — శివానంద లహరి; విజయతామ్ — ఎల్లప్పుడూ జయించుగాక.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (2): గళంతీ శంభో త్వచ్చరిత-సరితః కిల్బిషరజో దళంతీ ధీకుల్యా-సరణిషు పతంతీ విజయతామ్ । దిశంతీ సంసార-భ్రమణ-పరితాపోపశమనం వసంతీ మచ్చేతోహ్రదభువి శివానందలహరీ తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

త్రయీవేద్యం హృద్యం త్రిపుర-హరమాద్యం త్రినయనం
జటాభారోదారం చలదురగహారం మృగధరమ్ ।
మహాదేవం దేవం మయి సదయభావం పశుపతిం
చిదాలంబం సాంబం శివమతి-విడంబం హృది భజే |

📝 ప్రతిపదార్థం:

త్రయీవేద్యం — వేదాల చేత తెలియదగినవానిని; హృద్యం — హృదయానికి మనోహరమైనవానిని; త్రిపుర-హరమ్ — త్రిపురాలను సంహరించినవానిని; ఆద్యం — సృష్టికి మూలమైన ఆదిపురుషుడిని; త్రినయనం — మూడు కన్నులు గలవానిని; జటాభార-ఉదారమ్ — జటాజూటము చేత గంభీరుడైనవానిని; చలత్-ఉరగ-హారమ్ — కదిలే సర్పములను హారముగాధరించినవానిని; మృగధరమ్ — చేత జింకను ధరించినవానిని; మహాదేవమ్ — దేవాదిదేవుడైన మహాదేవుని; దేవమ్ — ప్రకాశమానుడైన భగవంతుని; మయి — నా యందు; సదయభావమ్ — దయాభావము కలవానిని; పశుపతిమ్ — జీవులకు ప్రభువైన పశుపతిని; చిదాలంబమ్ — చైతన్యానికి ఆధారమైనవానిని; సాంబమ్ — అంబికతో కూడినవానిని (పార్వతీసమేతుడిని); అతి-విడంబమ్ — లీలావిలాసాలు కలవానిని; హృది — హృదయమునందు; భజే — భజిస్తున్నాను.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (3): త్రయీవేద్యం హృద్యం త్రిపుర-హరమాద్యం త్రినయనం జటాభారోదారం చలదురగహారం మృగధరమ్ । మహాదేవం దేవం మయి సదయభావం పశుపతిం చిదాలంబం సాంబం శివమతి-విడంబం హృది భజే తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

సహస్రం వర్తంతే జగతి విబుధాః క్షుద్రఫలదా
న మన్యే స్వప్నే వా తదనుసరణం తత్కృతఫలమ్ ।
హరి-బ్రహ్మాదీనా-మపి నికట-భాజామసులభం
చిరం యాచే శంభో శివ తవ పదాంభోజ-భజనమ్ |

📝 ప్రతిపదార్థం:

జగతి — ఈ లోకములో; క్షుద్రఫలదాః — అల్పమైన ఫలములను ఇచ్చెడి; విబుధాః — దేవతలు; సహస్రం — వేలకొలది; వర్తంతే — ఉన్నారు; స్వప్నే వా — కలలోనైనా; తద్-అనుసరణం — వారిని అనుసరించుటను; తత్-కృత-ఫలమ్ — వారి వల్ల కలుగు ఫలమును; న మన్యే — నేను నిశ్చయముగా కోరను; శంభో — ఓ శంభూ!; శివ — ఓ శివా!; హరి-బ్రహ్మాదీనాం అపి — విష్ణువు, బ్రహ్మ మొదలైనవారికి కూడా; నికట-భాజామ్ — నీ సమీపమున ఉన్నవారైనప్పటికీ; అసులభం — పొంద శక్యము కాని; తవ — నీ యొక్క; పదాంభోజ-భజనమ్ — పాదపద్మములను సేవించుటను; చిరం — నిరంతరము; యాచే — ప్రార్థించుచున్నాను.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (4): సహస్రం వర్తంతే జగతి విబుధాః క్షుద్రఫలదా న మన్యే స్వప్నే వా తదనుసరణం తత్కృతఫలమ్ । హరి-బ్రహ్మాదీనా-మపి నికట-భాజామసులభం చిరం యాచే శంభో శివ తవ పదాంభోజ-భజనమ్ తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

స్మృతౌ శాస్త్రే వైద్యే శకున-కవితా-గానఫణితౌ
పురాణే మంత్రే వా స్తుతి-నటన-హాస్యేష్వచతురః ।
కథం రాజ్ఞాం ప్రీతిర్భవతి మయి కోఽహం పశుపతే
పశుం మాం సర్వజ్ఞ ప్రథిత కృపయా పాలయ విభో |

📝 ప్రతిపదార్థం:

స్మృతౌ — స్మృతి శాస్త్రమునందు; శాస్త్రే — వేదాంత శాస్త్రమునందు; వైద్యే — వైద్య శాస్త్రమునందు; శకున-కవితా-గానఫణితౌ — శకున జ్ఞానము, కవిత్వము, సంగీతాలాపనము నందు; పురాణే — పురాణములందు; మంత్రే వా — మంత్రములందుగాని; స్తుతి-నటన-హాస్యేషు — స్తోత్రము చేయుట, నటన, పరిహాసము నందు; అచతురః — నైపుణ్యము లేనివాడను; పశుపతే — ఓ పశుపతీ!; మయి — నా యందు; రాజ్ఞామ్ — రాజుల యొక్క; ప్రీతిః — ప్రేమ; కథం భవతి — ఎలా కలుగును?; కోఽహం — నేను ఎవరిని?; సర్వజ్ఞ — సర్వము తెలిసినవాడా!; ప్రథిత — ప్రసిద్ధి చెందినవాడా!; విభో — ఓ విభూ!; పశుం — పశ�.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (5): స్మృతౌ శాస్త్రే వైద్యే శకున-కవితా-గానఫణితౌ పురాణే మంత్రే వా స్తుతి-నటన-హాస్యేష్వచతురః । కథం రాజ్ఞాం ప్రీతిర్భవతి మయి కోఽహం పశుపతే పశుం మాం సర్వజ్ఞ ప్రథిత కృపయా పాలయ విభో తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

ఘటో వా మృత్పిండో-ఽప్యణురపి చ ధూమోఽగ్నిరచలః
పటో వా తంతుర్వా పరిహరతి కిం ఘోరశమనమ్ ।
వృథా కంఠక్షోభం వహసి తరసా తర్కవచసా
పదాంభోజం శంభోర్భజ పరమసౌఖ్యం వ్రజ సుధీః |

📝 ప్రతిపదార్థం:

ఘటః — కుండ; మృత్పిండః — మట్టి ముద్ద; అణుః — పరమాణువు; ధూమః — పొగ; అగ్నిః — నిప్పు; అచలః — పర్వతము; పటః — వస్త్రము; తంతుః — దారము; పరిహరతి కిం — తొలగించగలదా; ఘోరశమనం — భయంకరమైన యమధర్మరాజును; వృథా — వ్యర్థముగా; కంఠక్షోభం — గొంతు శ్రమను; వహసి — భరిస్తావు; తరసా — వేగంగా; తర్కవచసా — తర్కపు మాటలతో; పదాంభోజం — పాదపద్మములను; శంభోః — శంభుని యొక్క; భజ — సేవించు; పరమసౌఖ్యం — పరమానందమును; వ్రజ — పొందు; సుధీః — బుద్ధిమంతుడా

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (6): ఘటో వా మృత్పిండో-ఽప్యణురపి చ ధూమోఽగ్నిరచలః పటో వా తంతుర్వా పరిహరతి కిం ఘోరశమనమ్ । వృథా కంఠక్షోభం వహసి తరసా తర్కవచసా పదాంభోజం శంభోర్భజ పరమసౌఖ్యం వ్రజ సుధీః తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

మనసతయే పాదాబ్జే నివసతు వచః స్తోత్రఫణితౌ
కరౌ చాభ్యర్చాయాం శ్రుతిరపి కథా కర్ణనవిధౌ ।
తవ ధ్యానే బుద్ధిర్నయనయుగళం మూర్తివిభవే [బుద్ధిః నయనయుగళం]
పర-గ్రంథాన్కైర్వా పరమశివ జానే పరమతః |

📝 ప్రతిపదార్థం:

పరమశివ — ఓ పరమశివా!; మనః — నా మనస్సు; తే పాదాబ్జే — నీ పాదపద్మములందు; నివసతు — నివసించుగాక; వచః — నా మాట; స్తోత్రఫణితౌ — నీ స్తోత్రములను పలుకుట యందు; కరౌ చ — నా హస్తములు కూడా; అభ్యర్చాయామ్ — నీ పూజ చేయుట యందు; శ్రుతిః అపి — నా చెవులు కూడా; కథా కర్ణనవిధౌ — నీ కథలను వినుట యందు; బుద్ధిః — నా బుద్ధి; తవ ధ్యానే — నిన్ను ధ్యానించుట యందు; నయనయుగళమ్ — నా కన్నుల జంట; మూర్తివిభవే — నీ దివ్య మంగళ స్వరూపాన్ని దర్శించుట యందు; పరతః — ఇతరమైన; పర-గ్రంథైః — ఇతర శాస్త్ర గ్రంథములతో; కిం వా — ఏమి ప్రయోజనము?; న జానే — నేను తెలుసుకోదల్చుకోలేదు.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (7): మనసతయే పాదాబ్జే నివసతు వచః స్తోత్రఫణితౌ కరౌ చాభ్యర్చాయాం శ్రుతిరపి కథా కర్ణనవిధౌ । తవ ధ్యానే బుద్ధిర్నయనయుగళం మూర్తివిభవే [బుద్ధిః నయనయుగళం] పర-గ్రంథాన్కైర్వా పరమశివ జానే పరమతః తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

యథా బుద్ధిః శుక్తౌ రజతమితి కాచాశ్మని మణి- [మణిః జలే]
-ర్జలే పైష్టే క్షీరం భవతి మృగతృష్ణా-సు సలిలమ్ ।
తథా దేవభ్రాంత్యా భజతి భవదన్యం జడజనో
మహాదేవేశం త్వాం మనసి చ న మత్వా పశుపతే |

📝 ప్రతిపదార్థం:

పశుపతే — ఓ పశుపతీ!; యథా — ఏ విధముగానైతే; జడజనః — మూర్ఖుడైనవాడు; శుక్తౌ — ముత్యపుచిప్ప యందు; రజతమ్ ఇతి — వెండి అని; కాచాశ్మని — గాజు పెంకునందు; మణిః — రత్నమని; జలే పైష్టే — పిండి కలిపిన నీటి యందు; క్షీరమ్ — పాలు అని; మృగతృష్ణాసు — ఎండమావుల యందు; సలిలమ్ — నీరు అని; బుద్ధిః భవతి — భ్రాంతి కలుగునో; తథా — ఆ విధముగానే; మహాదేవేశం — సర్వేశ్వరుడవైన మహాదేవుడవగు; త్వాం — నిన్ను; మనసి — మనస్సు నందు; న మత్వా — భావించకుండా; దేవభ్రాంత్యా — దైవమనే భ్రమతో; భవత్-అన్యమ్ — నీకంటే ఇతరులను; భజతి — పూజించుచున్నాడు.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (8): యథా బుద్ధిః శుక్తౌ రజతమితి కాచాశ్మని మణి- [మణిః జలే] -ర్జలే పైష్టే క్షీరం భవతి మృగతృష్ణా-సు సలిలమ్ । తథా దేవభ్రాంత్యా భజతి భవదన్యం జడజనో మహాదేవేశం త్వాం మనసి చ న మత్వా పశుపతే తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

గభీరే కాసారే విశతి విజనే ఘోరవిపినే
విశాలే శైలే చ భ్రమతి కుసుమార్థం జడమతిః ।
సమర్ప్యైకం చేతః సరసిజము-మానాథ భవతే
సుఖే-నావస్థాతుం జన ఇహ న జానాతి కిమహో |

📝 ప్రతిపదార్థం:

ఉమానాథ — ఓ పార్వతీపతీ!; సరసిజమ్ — తామరపువ్వు వంటి; ఏకమ్ — ఒక్కటైన; చేతః — మనస్సును; భవతే — నీకు; సమర్ప్య — సమర్పించి; ఇహ — ఈ లోకములో; సుఖేన — ఆనందముగా; అవస్థాతుమ్ — నివసించుటకు; జనః — మనుష్యుడు; న జానాతి కిమ్ — తెలుసుకోలేకపోతున్నాడా!; అహో — ఎంత ఆశ్చర్యము!; జడమతిః — మందబుద్ధి కలవాడు; కుసుమార్థమ్ — పువ్వుల కొరకు; గభీరే — లోతైన; కాసారే — చెరువులలో; విశతి — ప్రవేశించుచున్నాడు; విజనే — జనులు లేని; ఘోరవిపినే — భయంకరమైన అడవి యందు; విశాలే — విశాలమైన; శైలే చ — పర్వతము నందును; భ్రమతి — తిరుగుచున్నాడు.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (9): గభీరే కాసారే విశతి విజనే ఘోరవిపినే విశాలే శైలే చ భ్రమతి కుసుమార్థం జడమతిః । సమర్ప్యైకం చేతః సరసిజము-మానాథ భవతే సుఖే-నావస్థాతుం జన ఇహ న జానాతి కిమహో తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

నరత్వం దేవత్వం నగవన-మృగత్వం మశకతా
పశుత్వం కీటత్వం భవతు విహగత్వాది జననమ్ ।
సదా త్వత్పాదాబ్జ-స్మరణ-పరమానందలహరీ-
-విహారాసక్తం చేద్ధృదయమిహ కిం తేన వపుషా |

📝 ప్రతిపదార్థం:

భవ — ఓ శివా!; నరత్వమ్ — మనుష్య జన్మగాని; దేవత్వమ్ — దేవతా జన్మగాని; నగవన-మృగత్వమ్ — కొండలలో అడవులలో తిరిగే జంతువుగాని; మశకతా — దోమ జన్మగాని; పశుత్వమ్ — పశువుగాగాని; కీటత్వమ్ — పురుగుగాగాని; విహగత్వాది — పక్షి మొదలగు; జననమ్ — జన్మము; భవతు — కలుగుగాక; చేత్ — ఒకవేళ; హృదయమ్ — నా హృదయము; సదా — ఎల్లప్పుడూ; త్వత్-పాదాబ్జ-స్మరణ — నీ పాదపద్మములను స్మరించుట యనెడి; పరమానందలహరీ — పరమానంద తరంగములలో; విహార-ఆసక్తమ్ — విహరించుటకు ఆసక్తి కలదియైతే; తేన వపుషా — ఆయా శరీరములతో; కిమ్ — ఏమి ప్రయోజనము (నష్టము లేదు).

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (10): నరత్వం దేవత్వం నగవన-మృగత్వం మశకతా పశుత్వం కీటత్వం భవతు విహగత్వాది జననమ్ । సదా త్వత్పాదాబ్జ-స్మరణ-పరమానందలహరీ- -విహారాసక్తం చేద్ధృదయమిహ కిం తేన వపుషా తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

వటుర్వా గేహీ వా యతిరపి జటీ వా తదితరో
నరో వా యః కశ్చిద్భవతు భవ కిం తేన భవతి ।
యదీయం హృత్పద్మం యది భవదధీనం పశుపతే
తదీయస్త్వం శంభో భవసి భవభారం చ వహసి |

📝 ప్రతిపదార్థం:

పశుపతే — ఓ పశుపతీ!; శంభో — ఓ శంభూ!; వటుః వా — బ్రహ్మచారి గాని; గేహీ వా — గృహస్థు గాని; యతిః అపి — సన్యాసి గాని; జటీ వా — జటాధారి గాని; తదితరః — అంతకంటే ఇతరుడైన; యః కశ్చిత్ — ఏ మనుష్యుడైనా; నరుడు; భవతు — కావచ్చు; తేన — దానివలన; కిమ్ భవతి — ఏమి ప్రయోజనము?; యదీయమ్ — ఎవరి యొక్క; హృత్పద్మమ్ — హృదయ పద్మము; భవత్-అధీనమ్ యది — నీ ఆధీనములో ఉండునో; తదీయః — వానికి చెందినవాడవుగా; త్వమ్ భవసి — నీవు అవుతావు; భవభారమ్ చ — సంసార భారాన్ని కూడా; వహసి — మోస్తావు.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (11): వటుర్వా గేహీ వా యతిరపి జటీ వా తదితరో నరో వా యః కశ్చిద్భవతు భవ కిం తేన భవతి । యదీయం హృత్పద్మం యది భవదధీనం పశుపతే తదీయస్త్వం శంభో భవసి భవభారం చ వహసి తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

గుహాయాం గేహే వా బహిరపి వనే వాఽద్రిశిఖరే
జలే వా వహ్నౌ వా వసతు వసతేః కిం వద ఫలమ్ ।
సదా యస్యైవాంతః-కరణమపి శంభో తవ పదే
స్థితం చేద్యోగోఽసౌ స చ పరమయోగీ స చ సుఖీ |

📝 ప్రతిపదార్థం:

శంభో — ఓ శంభూ!; గుహాయామ్ — గుహ నందు గాని; గేహే వా — ఇంట గాని; బహిః అపి — బయట గాని; వనే వా — అడవి యందు గాని; అద్రిశిఖరే — కొండ శిఖరమున గాని; జలే వా — నీటి యందు గాని; వహ్నౌ వా — అగ్ని యందు గాని; వసతు — నివసించనిమ్ము; వసతేః — నివాసము వలన; ఫలమ్ కిమ్ వద — ఏమి ఫలమో చెప్పుము?; యస్య — ఎవని యొక్క; అంతఃకరణమ్ అపి — అంతఃకరణము కూడా; సదా — ఎల్లప్పుడూ; తవ పదే — నీ పాదముల యందు; స్థితమ్ — నిలిచి ఉండునో; ఏషః — ఇట్టి స్థితియే; యోగః — యోగము; స చ — అతడే; పరమయోగీ — గొప్ప యోగి; స చ — అతడే; సుఖీ — సుఖవంతుడు.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (12): గుహాయాం గేహే వా బహిరపి వనే వాఽద్రిశిఖరే జలే వా వహ్నౌ వా వసతు వసతేః కిం వద ఫలమ్ । సదా యస్యైవాంతః-కరణమపి శంభో తవ పదే స్థితం చేద్యోగోఽసౌ స చ పరమయోగీ స చ సుఖీ తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

అసారే సంసారే నిజ-భజనదూరే జడధియా
భ్రమంతం మామంధం పరమకృపయా పాతుముచితమ్ ।
మదన్యః కో దీనస్తవ కృపణ-రక్షాతినిపుణ- [రక్షాతినిపుణః త్వదన్యః]
-స్త్వదన్యః కో వా మే త్రిజగతి శరణ్యః పశుపతే |

📝 ప్రతిపదార్థం:

పశుపతే — ఓ పశుపతీ!; అసారే — సారం లేని; సంసారే — సంసారమునందు; నిజ-భజనదూరే — నీ భజనకు దూరమై; జడధియా — మందబుద్ధితో; భ్రమంతం — తిరుగుచున్న; అంధం — గ్రుడ్డివాడనైన; మామ్ — నన్ను; పరమకృపయా — గొప్ప దయతో; పాతుమ్ — రక్షించుట; ఉచితమ్ — తగినది; త్రిజగతి — ముల్లోకములలో; మదన్యః — నాకంటే; దీనః — దీనుడైనవాడు; కః — ఎవడు?; కృపణ-రక్షా-అతినిపుణః — దీనులను రక్షించుటలో అత్యంత సమర్థుడైన; త్వదన్యః — నీకంటే ఇతరుడు; కః — ఎవడు?; మే — నాకు; శరణ్యః — రక్షకుడు; కః వా — ఎవడు కలడు?.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (13): అసారే సంసారే నిజ-భజనదూరే జడధియా భ్రమంతం మామంధం పరమకృపయా పాతుముచితమ్ । మదన్యః కో దీనస్తవ కృపణ-రక్షాతినిపుణ- [రక్షాతినిపుణః త్వదన్యః] -స్త్వదన్యః కో వా మే త్రిజగతి శరణ్యః పశుపతే తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

ప్రభుస్త్వం దీనానాం ఖలు పరమబంధుః పశుపతే
ప్రముఖ్యోఽహం తేషామపి కిముత బంధుత్వమనయోః ।
త్వయైవ క్షంతవ్యాః శివ మదపరాధాశ్చ సకలాః
ప్రయత్నా-త్కర్తవ్యం మదవనమియం బంధుసరణిః |

📝 ప్రతిపదార్థం:

పశుపతే — ఓ పశుపతీ!; త్వమ్ — నీవు; దీనానామ్ — దీనులకు; ప్రభుః — ప్రభువువు; పరమబంధుః ఖలు — శ్రేష్ఠుడైన బంధువువు కదా!; తేషామ్ అపి — ఆ దీనులలో కూడా; అహమ్ — నేను; ప్రముఖ్యః — ముఖ్యుడను; అనయోః — మన ఇద్దరి మధ్య; బంధుత్వమ్ — బంధుత్వము ఉన్నదనుటలో; కిముత — సందేహమేముంది?; శివ — ఓ శివా!; త్వయైవ — నీ చేతనే; మత్-అపరాధాః చ — నా అపరాధములు కూడా; సకలాః — సమస్తము; క్షంతవ్యాః — క్షమింపబడదగినవి; ప్రయత్నాత్ — ప్రయత్నపూర్వకముగా; మత్-అవనమ్ — నన్ను రక్షించుట; కర్తవ్యమ్ — చేయవలెను; ఇయమ్ — ఇది; బంధుసరణిః — బంధువుల యొక్క పద్ధతి.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (14): ప్రభుస్త్వం దీనానాం ఖలు పరమబంధుః పశుపతే ప్రముఖ్యోఽహం తేషామపి కిముత బంధుత్వమనయోః । త్వయైవ క్షంతవ్యాః శివ మదపరాధాశ్చ సకలాః ప్రయత్నా-త్కర్తవ్యం మదవనమియం బంధుసరణిః తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

ఉపేక్షా నో చేత్కిం న హరసి భవద్ధ్యాన-విముఖాం
దురాశా-భూయిష్ఠాం విధిలిపి-మశక్తో యది భవాన్ ।
శిరస్తద్వైధాత్రం ననఖలు సువృత్తం పశుపతే
కథం వా నిర్యత్నం కరనఖ-ముఖేనైవ లులితమ్ |

📝 ప్రతిపదార్థం:

పశుపతే — ఓ పశుపతీ!; ఉపేక్షా నో చేత్ — నీకు నాపై ఉపేక్ష లేకపోతే; భవత్-ధ్యాన-విముఖామ్ — నీ ధ్యానమునకు విముఖమైనట్టియు; దురాశా-భూయిష్ఠామ్ — దురాశలతో నిండినట్టియు (నా లలాట లిపిని); కిం న హరసి — ఎందుకు తుడిచివేయవు?; భవాన్ — నీవు; అశక్తః యది — అశక్తుడవు అని అంటావా; తత్ — ఆ; వైధాత్రమ్ — బ్రహ్మ సంబంధమైన; శిరః — ఐదవ శిరస్సు; నిర్యత్నమ్ — ప్రయత్నము లేకుండానే; కరనఖ-ముఖేనైవ — నీ చేతి గోటి కొనతోనే; కథం వా — ఎలా; లులితమ్ — ఖండించబడెను?.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (15): ఉపేక్షా నో చేత్కిం న హరసి భవద్ధ్యాన-విముఖాం దురాశా-భూయిష్ఠాం విధిలిపి-మశక్తో యది భవాన్ । శిరస్తద్వైధాత్రం ననఖలు సువృత్తం పశుపతే కథం వా నిర్యత్నం కరనఖ-ముఖేనైవ లులితమ్ తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

విరించి-ర్దీర్ఘాయు-ర్భవతు భవతా తత్పరశిర- [తత్పరశిరః చతుష్కం]
-శ్చతుష్కం సంరక్ష్యం స ఖలు భువి దైన్యం లిఖితవాన్ ।
విచారః కో వా మాం విశద కృపయా పాతి శివ తే
కటాక్షవ్యాపారః స్వయమపి చ దీనావనపరః |

📝 ప్రతిపదార్థం:

విరించిః — బ్రహ్మదేవుడు; దీర్ఘాయుః — దీర్ఘాయుష్మంతుడు; భవతు — అగుగాక; భవతా — నీ చేత; తత్-పరశిరః-చతుష్కమ్ — వాని మిగిలిన నాలుగు తలలు; సంరక్ష్యం — రక్షించబడుగాక; సః — అతడు; భువి — భూమిపై; దైన్యమ్ — నా దారిద్ర్యమును; లిఖితవాన్ ఖలు — వ్రాసాడు కదా!; శివ — ఓ శివా!; విచారః కః వా — నాకేమి విచారము?; విశద — నిర్మలుడవైన నీ యొక్క; కటాక్షవ్యాపారః — కటాక్ష వీక్షణ ప్రసారము; స్వయమ్ అపి చ — స్వయముగా కూడా; దీనావనపరః — దీనులను రక్షించుటలో తత్పరత కలదై; మామ్ — నన్ను; పాతి — రక్షించును.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (16): విరించి-ర్దీర్ఘాయు-ర్భవతు భవతా తత్పరశిర- [తత్పరశిరః చతుష్కం] -శ్చతుష్కం సంరక్ష్యం స ఖలు భువి దైన్యం లిఖితవాన్ । విచారః కో వా మాం విశద కృపయా పాతి శివ తే కటాక్షవ్యాపారః స్వయమపి చ దీనావనపరః తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

ఫలాద్వా పుణ్యానాం మయి కరుణయా వా త్వయి విభో
ప్రసన్నేఽపి స్వామిన్ భవదమల-పాదాబ్జ-యుగళమ్ ।
కథం పశ్యేయం మాం స్థగయతి నమః సంభ్రమజుషాం
నిలింపానాం శ్రేణి-ర్నిజ-కనక-మాణిక్య-మకుటైః |

📝 ప్రతిపదార్థం:

విభో — ఓ విభూ!; పుణ్యానామ్ — నా పుణ్యముల; ఫలాత్ వా — ఫలము వలన గాని; మయి — నా యందు; కరుణయా వా — నీ దయ వలన గాని; త్వయి — నీవు; ప్రసన్నే అపి — ప్రత్యక్షమైనప్పటికీ; స్వామిన్ — ఓ స్వామీ!; భవత్-అమల-పాదాబ్జ-యుగళమ్ — నీ పవిత్రమైన పాదపద్మముల జంటను; కథం పశ్యేయమ్ — నేను ఎలా చూడగలను?; నమః-సంభ్రమ-జుషామ్ — నమస్కరించుటయందు త్వరపడుతున్న; నిలింపానాం — దేవతల యొక్క; శ్రేణిః — వరుస; నిజ-కనక-మాణిక్య-మకుటైః — తమ బంగారు, మాణిక్య కిరీటములతో; మామ్ — నన్ను; స్థగయతి — కప్పివేయుచున్నది (అడ్డుకొనుచున్నది).

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (17): ఫలాద్వా పుణ్యానాం మయి కరుణయా వా త్వయి విభో ప్రసన్నేఽపి స్వామిన్ భవదమల-పాదాబ్జ-యుగళమ్ । కథం పశ్యేయం మాం స్థగయతి నమః సంభ్రమజుషాం నిలింపానాం శ్రేణి-ర్నిజ-కనక-మాణిక్య-మకుటైః తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

త్వమేకో లోకానాం పరమఫలదో దివ్యపదవీం
వహంతస్త్వన్మూలాం పునరపి భజంతే హరిముఖాః ।
కియద్వా దాక్షిణ్యం తవ శివ మదాశా చ కియతీ
కదా వా మద్రక్షాం వహసి కరుణా-పూరితదృశా |

📝 ప్రతిపదార్థం:

శివ — ఓ శివా!; త్వమ్ ఏకః — నీవు ఒక్కడివే; లోకానామ్ — లోకములకు; పరమఫలదః — ఉత్తమ ఫలములను ఇచ్చువాడవు; హరిముఖాః — విష్ణువు మొదలగు దేవతలు; త్వన్-మూలామ్ — నీ వల్ల కలిగిన; దివ్యపదవీమ్ — దివ్య పదవులను; వహంతః — పొందినవారై; పునరపి — మరల; భజంతే — నిన్నే పూజించుచున్నారు; తవ — నీ యొక్క; దాక్షిణ్యమ్ — దయ (ఔదార్యం); కియద్ వా — ఎంత గొప్పదో!; మత్-ఆశా చ — నా కోరిక కూడా; కియతీ — ఎంత చిన్నదో!; కదా వా — ఎప్పుడు; కరుణా-పూరిత-దృశా — కరుణతో నిండిన చూపుతో; మత్-రక్షామ్ — నన్ను రక్షించు భారాన్ని; వహసి — వహిస్తావు.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (18): త్వమేకో లోకానాం పరమఫలదో దివ్యపదవీం వహంతస్త్వన్మూలాం పునరపి భజంతే హరిముఖాః । కియద్వా దాక్షిణ్యం తవ శివ మదాశా చ కియతీ కదా వా మద్రక్షాం వహసి కరుణా-పూరితదృశా తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

దురాశా-భూయిష్ఠే దురధిప-గృహద్వార-ఘటకే
దురంతే సంసారే దురితనిలయే దుఃఖజనకే ।
మదాయాసం కిం న వ్యపనయసి కస్యోపకృతయే
వదేయం ప్రీతిశ్చేత్తవ శివ కృతార్థాః ఖలు వయమ్ |

📝 ప్రతిపదార్థం:

శివ — ఓ శివా!; దురాశా-భూయిష్ఠే — దురాశలతో నిండినట్టి; దురధిప-గృహద్వార-ఘటకే — దుర్మార్గులైన ప్రభువుల ఇండ్ల ద్వారముల వద్ద కనిపెట్టుకుని ఉండేలా చేయునట్టి; దురంతే — అంతము లేనట్టి; దురితనిలయే — పాపములకు స్థానమైనట్టి; దుఃఖజనకే — దుఃఖమును కలిగించునట్టి; సంసారే — సంసారమునందు; మత్-ఆయాసమ్ — నా శ్రమను; కిం న వ్యపనయసి — ఎందుకు పోగొట్టవు?; కస్య — ఎవరి యొక్క; ఉపకృతయే — మేలు కొరకు?; వద — చెప్పుము; తవ — నీకు; ఇయమ్ ప్రీతిః చేత్ — నాపై ప్రేమ ఉంటే; వయమ్ — మేము; కృతార్థాః ఖలు — ధన్యులమే కదా!.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (19): దురాశా-భూయిష్ఠే దురధిప-గృహద్వార-ఘటకే దురంతే సంసారే దురితనిలయే దుఃఖజనకే । మదాయాసం కిం న వ్యపనయసి కస్యోపకృతయే వదేయం ప్రీతిశ్చేత్తవ శివ కృతార్థాః ఖలు వయమ్ తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

సదా మోహాటవ్యాం చరతి యువతీనాం కుచగిరౌ
నటత్యాశా-శాఖా-స్వటతి ఝటితి స్వైరమభితః ।
కపాలిన్ భిక్షో మే హృదయ-కపిమత్యంత-చపలం
దృఢం భక్త్యా బద్ధ్వా శివ భవదధీనం కురు విభో |

📝 ప్రతిపదార్థం:

కపాలిన్ — కపాలమును ధరించినవాడా!; భిక్షో — భిక్షురూపుడా!; విభో — ఓ విభూ!; శివ — ఓ శివా!; మోహాటవ్యామ్ — మోహమనే అడవి నందు; సదా — ఎల్లప్పుడూ; చరతి — సంచరించునట్టి; యువతీనామ్ — యువతుల యొక్క; కుచగిరౌ — స్తనములనెడి పర్వతములందు; నటతి — నర్తించునట్టి; ఆశా-శాఖాసు — ఆశలనెడి కొమ్మలపై; జటితి — శీఘ్రముగా; అభితః — అంతటా; స్వైర-అటతి — స్వేచ్ఛగా తిరుగునట్టి; అత్యంత-చపలమ్ — మిక్కిలి చంచలమైన; మే — నా యొక్క; హృదయ-కపిమ్ — మనస్సనెడి కోతిని; భక్త్యా — భక్తితో; దృఢమ్ — గట్టిగా; బద్ధ్వా — బంధించి; భవత్-అధీనమ్ — నీకు వశమైనదానిగా; కురు — చేయుము.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (20): సదా మోహాటవ్యాం చరతి యువతీనాం కుచగిరౌ నటత్యాశా-శాఖా-స్వటతి ఝటితి స్వైరమభితః । కపాలిన్ భిక్షో మే హృదయ-కపిమత్యంత-చపలం దృఢం భక్త్యా బద్ధ్వా శివ భవదధీనం కురు విభో తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

ధృతి-స్తంభాధారాం దృఢ-గుణ-నిబద్ధాం సగమనాం
విచిత్రాం పద్మాఢ్యాం ప్రతిదివస-సన్మార్గ-ఘటితామ్ ।
స్మరారే మచ్చేతః-స్ఫుట-పటకుటీం ప్రాప్య విశదాం
జయ స్వామిన్ శక్త్యా సహ శివ గణైః సేవిత విభో |

📝 ప్రతిపదార్థం:

స్మరారే — ఓ మన్మథ శత్రువైన శివా!; స్వామిన్ — ఓ నా ప్రభువా!; శివ — ఓ మంగళకరుడా!; విభో — ఓ సర్వవ్యాపీ!; ధృతి-స్తంభ-ఆధారామ్ — ధైర్యమనెడి స్తంభమే ఆధారముగా కలదియు; దృఢ-గుణ-నిబద్ధామ్ — గట్టివైన సద్గుణములతో (లేదా దృఢమైన త్రాళ్లతో) కట్టబడినట్టియు; సగమనామ్ — కదలగలిగినట్టియు; విచిత్రామ్ — ఆశ్చర్యకరమైనట్టియు; పద్మాఢ్యామ్ — పద్మములతో (లేదా భక్తితో) కూడినట్టియు; ప్రతిదివస-సన్మార్గ-ఘటితామ్ — ప్రతిరోజూ సన్మార్గమునందు నడుచునట్టియు; విశదామ్ — స్వచ్ఛమైన; మత్-చేతః-స్ఫుట-పటకుటీమ్ — నా మనస్సనెడి గుడారమును; ప్రాప్య — పొంది; శక్త్యా సహ — గౌరీదేవితో కూడి; గణైః సేవితః — ప్రమథ గణముల చేత సేవింపబడుచు; జయ — విజయమును పొందుము.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (21): ధృతి-స్తంభాధారాం దృఢ-గుణ-నిబద్ధాం సగమనాం విచిత్రాం పద్మాఢ్యాం ప్రతిదివస-సన్మార్గ-ఘటితామ్ । స్మరారే మచ్చేతః-స్ఫుట-పటకుటీం ప్రాప్య విశదాం జయ స్వామిన్ శక్త్యా సహ శివ గణైః సేవిత విభో తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

ప్రలోభాద్యైరర్థాహరణ-పరతంత్రో ధనిగృహే [ప్రలోభాద్యైః అర్థాహరణ-పరతంత్రో]
ప్రవేశోద్యుక్తః సన్ భ్రమతి బహుధా తస్కరపతే ।
ఇమం చేతశ్చోరం కథమిహ సహే శంకర విభో
తవాధీనం కృత్వా మయి నిరపరాధే కురు కృపామ్ |

📝 ప్రతిపదార్థం:

తస్కరపతే — ఓ దొంగలకు నాయకుడా!; శంకర — ఓ శంకరుడా!; విభో — ఓ విభూ!; ప్రలోభాద్యైః — లోభము మొదలైన వాటి చేత; అర్థ-ఆహరణ-పరతంత్రః — ధనమును అపహరించుట యందు ఆసక్తి కలదై; ధనిగృహే — ధనవంతుల ఇండ్ల యందు; ప్రవేశ-ఉద్యుక్తః సన్ — ప్రవేశించుటకు సిద్ధపడినదై; బహుధా — అనేక విధములుగా; భ్రమతి — తిరుగుచున్నది; ఇమమ్ — ఇట్టి; చేతః-చోరమ్ — నా మనస్సనెడి దొంగను; కథమ్ — ఎలా; ఇహ — ఈ లోకములో; సహే — భరింపగలను?; తవ-అధీనమ్ — నీకు ఆధీనమైనదానిగా; కృత్వా — చేసి; నిరపరాధే మయి — అపరాధము లేని నా యందు; కృపామ్ కురు — దయ ఉంచుము.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (22): ప్రలోభాద్యైరర్థాహరణ-పరతంత్రో ధనిగృహే [ప్రలోభాద్యైః అర్థాహరణ-పరతంత్రో] ప్రవేశోద్యుక్తః సన్ భ్రమతి బహుధా తస్కరపతే । ఇమం చేతశ్చోరం కథమిహ సహే శంకర విభో తవాధీనం కృత్వా మయి నిరపరాధే కురు కృపామ్ తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

కరోమి త్వత్పూజాం సపది సుఖదో మే భవ విభో
విధిత్వం విష్ణుత్వం దిశసి ఖలు తస్యాః ఫలమితి ।
పునశ్చ త్వాం ద్రష్టుం దివి భువి వహన్పక్షి-మృగతా-
-మదృష్ట్వా తత్ఖేదం కథమిహ సహే శంకర విభో |

📝 ప్రతిపదార్థం:

శివ — ఓ శివా!; శంకర — ఓ శంకరా!; విభో — ఓ ప్రభువా!; సపది — శీఘ్రముగా; త్వత్-పూజామ్ — నీ పూజను; కరోమి — చేయుచున్నాను; మే — నాకు; సుఖదః భవ — సుఖమును ఇచ్చువాడవు కమ్ము; తస్యాః ఫలమ్ — ఆ పూజ యొక్క ఫలము; విధిత్వమ్ — బ్రహ్మత్వము; విష్ణుత్వమ్ — విష్ణుత్వము; దిశసి ఖలు — ఇచ్చుచున్నావు కదా!; పునశ్చ — మరల; త్వామ్ — నిన్ను; ద్రష్టుమ్ — దర్శించుటకు; దివి — ఆకాశమునందు; భువి — భూమియందు; పక్షి-మృగతామ్ — పక్షి రూపమును (హంసను), జంతు రూపమును (వరాహమును); వహన్ — ధరించి; అదృష్ట్వా — నిన్ను చూడలేక; తత్-ఖేదమ్ — ఆ దుఃఖమును; కథమ్ సహే — ఎలా భరించగలను?.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (23): కరోమి త్వత్పూజాం సపది సుఖదో మే భవ విభో విధిత్వం విష్ణుత్వం దిశసి ఖలు తస్యాః ఫలమితి । పునశ్చ త్వాం ద్రష్టుం దివి భువి వహన్పక్షి-మృగతా- -మదృష్ట్వా తత్ఖేదం కథమిహ సహే శంకర విభో తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

కదా వా కైలాసే కనకమణిసౌధే సహ గణై- [సహ గణైః వసన్]
-ర్వసన్ శంభోరగ్రే స్ఫుట-ఘటిత-మూర్ధాంజలిపుటః ।
విభో సాంబ స్వామి-న్పరమశివ పాహీతి నిగద-
-న్విధాతౄణాం కల్పాన్ క్షణమివ వినేష్యామి సుఖతః |

📝 ప్రతిపదార్థం:

శంభో — ఓ శంభూ!; విభో — ఓ విభూ!; సాంబ — పార్వతీసమేతుడా!; స్వామిన్ — ఓ నా స్వామీ!; పరమశివ — ఓ పరమశివా!; కైలాసే — కైలాసము నందు; కనకమణిసౌధే — బంగారు మణిమయ ప్రసాదమున; గణైః సహ — ప్రమథ గణములతో కూడి; వసన్ — నివసించుచు; అగ్రే — నీ ఎదుట; స్ఫుట-ఘటిత-మూర్ధ-అంజలిపుటః సన్ — స్పష్టముగా తలపై ముడిచిన చేతులు కలవాడనై; పాహి ఇతి — రక్షించుము అని; నిగదన్ — పలుకుచు; విధాతౄణామ్ — బ్రహ్మల యొక్క; కల్పాన్ — కల్పములను (యుగములను); క్షణమ్ ఇవ — క్షణము వలె; సుఖతః — సుఖముగా; కదా — ఎప్పుడు; వినేష్యామి — గడపగలను?.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (24): కదా వా కైలాసే కనకమణిసౌధే సహ గణై- [సహ గణైః వసన్] -ర్వసన్ శంభోరగ్రే స్ఫుట-ఘటిత-మూర్ధాంజలిపుటః । విభో సాంబ స్వామి-న్పరమశివ పాహీతి నిగద- -న్విధాతౄణాం కల్పాన్ క్షణమివ వినేష్యామి సుఖతః తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

స్తవై-ర్బ్రహ్మాదీనాం జయజయ-వచోభిర్నియమినాం
గణానాం కేళీభిర్మదకలమహోక్షస్య కకుది ।
[కేళీభిః మదకల-మహోక్షస్య]
స్థితం నీలగ్రీవం త్రినయన-ముమాశ్లిష్ట-వపుషం
కదా త్వాం పశ్యేయం కరధృత-మృగం ఖండ-పరశుమ్ |

📝 ప్రతిపదార్థం:

గిరిశ — ఓ గిరిశా (పర్వతమున నివసించువాడా)!; బ్రహ్మాదీనామ్ — బ్రహ్మ మొదలైనవారి; స్తవైః — స్తుతులతోను; నియమినామ్ — మునుల యొక్క; జయజయ-వచోభిః — జయ జయ శబ్దములతోను; గణానామ్ — ప్రమథ గణముల; కేళీభిః — వినోదములతోను; మదకల-మహోక్షస్య — మదించిన ఎద్దు యొక్క; కకుది — కుంభస్థలముపై; స్థితమ్ — కూర్చున్నట్టియు; నీలగ్రీవమ్ — నీల కంఠము కలవానిని; త్రినయనమ్ — మూడు కన్నులు గలవానిని; ఉమా-ఆశ్లిష్ట-వపుషమ్ — పార్వతి చేత ఆలింగనము చేసుకొనబడిన శరీరము కలవానిని; కరధృత-మృగమ్ — చేతిలో జింకను పట్టుకున్నవానిని; ఖండ-పరశుమ్ — గొడ్డలిని ధరించిన; త్వామ్ — నిన్ను; కదా — ఎప్పుడు; పశ్యేయమ్ — చూడగలను?.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (25): స్తవై-ర్బ్రహ్మాదీనాం జయజయ-వచోభిర్నియమినాం గణానాం కేళీభిర్మదకలమహోక్షస్య కకుది । [కేళీభిః మదకల-మహోక్షస్య] స్థితం నీలగ్రీవం త్రినయన-ముమాశ్లిష్ట-వపుషం కదా త్వాం పశ్యేయం కరధృత-మృగం ఖండ-పరశుమ్ తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

కదా వా త్వాం దృష్ట్వా గిరిశ తవ భవ్యాంఘ్రి యుగళం
గృహీత్వా హస్తాభ్యాం శిరసి నయనే వక్షసి వహన్ ।
సమా శ్లిష్యా ఘ్రాయ స్ఫుట జలజ గంధాన్ పరిమలా-
-నలాభ్యాం  బ్రహ్మాద్యైర్ముదమనుభవిష్యామి హృదయే |

📝 ప్రతిపదార్థం:

కదా వా — ఎప్పుడు; త్వాం — నిన్ను; దృష్ట్వా — చూచి; గిరిశ — కొండలకు ప్రభువా (శివా); తవ — నీ; భవ్యాంఘ్రి యుగళం — శుభకరమైన పాదద్వయమును; గృహీత్వా — పట్టుకొని; హస్తాభ్యాం — రెండు చేతులతో; శిరసి — శిరసుపై; నయనే — కన్నులపై; వక్షసి — రొమ్ముపై; వహన్ — ధరించి; సమాశ్లిష్య — ఆలింగనము చేసికొని; ఆఘ్రాయ — వాసన చూసి; స్ఫుటజలజగంధాన్ — వికసించిన పద్మముల సుగంధములను; పరిమలాన్ — సువాసనలను; అలాభ్యాం — పొందశక్యముకాని; బ్రహ్మాద్యైః — బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలచే; ముదం — ఆనందమును; అనుభవిష్యామి — అనుభవిస్తాను; హృదయే — హృదయములో

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (26): కదా వా త్వాం దృష్ట్వా గిరిశ తవ భవ్యాంఘ్రి యుగళం గృహీత్వా హస్తాభ్యాం శిరసి నయనే వక్షసి వహన్ । సమా శ్లిష్యా ఘ్రాయ స్ఫుట జలజ గంధాన్ పరిమలా- -నలాభ్యాం బ్రహ్మాద్యైర్ముదమనుభవిష్యామి హృదయే తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

[బ్రహ్మాద్యైః ముద-మనుభవిష్యామి]

కరస్థే హేమాద్రౌ గిరిశ నికటస్థే ధనపతౌ
గృహస్థే స్వర్భూజా మర సురభి చింతామణిగణే ।
శిరఃస్థే శీతాంశౌ చరణయుగళస్థేఽఖిలశుభే
కమర్థం దాస్యేఽహం భవతు భవదర్థం మమ మనః |

📝 ప్రతిపదార్థం:

కరస్థే — చేతిలో ఉన్న; హేమాద్రౌ — బంగారు పర్వతము (మేరువు); గిరిశ — కొండలప్రభువా; నికటస్థే — సమీపంలో ఉన్న; ధనపతౌ — ధనాధిపతి (కుబేరుడు); గృహస్థే — ఇంటిలో ఉన్న; స్వర్భూజా — కల్పవృక్షము; అమరసురభి — కామధేనువు; చింతామణిగణే — చింతామణి రత్నసమూహములు; శిరఃస్థే — శిరసుపై ఉన్న; శీతాంశౌ — చంద్రుడు; చరణయుగళస్థే — పాదద్వయంలో ఉన్న; అఖిలశుభే — సమస్త శుభములు; కమర్థం — ఏ ప్రయోజనం కొరకు; దాస్యే అహం — నేను ఇస్తాను; భవతు — అగుగాక; భవదర్థం — నీ కొరకు; మమ మనః — నా మనస్సు

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (27): [బ్రహ్మాద్యైః ముద-మనుభవిష్యామి] కరస్థే హేమాద్రౌ గిరిశ నికటస్థే ధనపతౌ గృహస్థే స్వర్భూజా మర సురభి చింతామణిగణే । శిరఃస్థే శీతాంశౌ చరణయుగళస్థేఽఖిలశుభే కమర్థం దాస్యేఽహం భవతు భవదర్థం మమ మనః తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

సారూప్యం తవ పూజనే శివ మహాదేవేతి సంకీర్తనే
సామీప్యం శివభక్తి-ధుర్యజనతా-సాంగత్య-సంభాషణే ॥ సాలోక్యం చ చరాచరాత్మకతనుధ్యానే భవానీపతే
సాయుజ్యం మమ సిద్ధమత్ర భవతి స్వామిన్ కృతార్థోఽస్మ్యహమ్ |

📝 ప్రతిపదార్థం:

సారూప్యం — సమానరూపము పొందుట; తవ పూజనే — నీ పూజలో; శివ — శివా; మహాదేవేతి — 'మహాదేవ' అని; సంకీర్తనే — సంకీర్తనలో; సామీప్యం — సమీపము పొందుట; శివభక్తిధుర్యజనతా — శివభక్తి శ్రేష్ఠులైన భక్తజనులు; సాంగత్య — సహవాసము; సంభాషణే — సంభాషణలో; సాలోక్యం — సమానలోకము పొందుట; చరాచరాత్మకతను — చరాచర స్వరూపమైన; ధ్యానే — ధ్యానములో; భవానీపతే — భవానీ భర్తా; సాయుజ్యం — ఐక్యము; మమ — నాకు; సిద్ధం — సిద్ధించినది; అత్ర — ఇక్కడే; భవతి — అవుతుంది; స్వామిన్ — ఓ ప్రభూ; కృతార్థః అస్మి అహం — నేను ధన్యుడను

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (28): సారూప్యం తవ పూజనే శివ మహాదేవేతి సంకీర్తనే సామీప్యం శివభక్తి-ధుర్యజనతా-సాంగత్య-సంభాషణే ॥ సాలోక్యం చ చరాచరాత్మకతనుధ్యానే భవానీపతే సాయుజ్యం మమ సిద్ధమత్ర భవతి స్వామిన్ కృతార్థోఽస్మ్యహమ్ తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

త్వత్పాదాంబుజమర్చయామి పరమం త్వాం చింతయామ్యన్వహం
త్వామీశం శరణం వ్రజామి వచసా త్వామేవ యాచే విభో ।
వీక్షాం మే దిశ చాక్షుషీం సకరుణాం దివ్యైశ్చిరం ప్రార్థితాం
శంభో లోకగురో మదీయమనసః సౌఖ్యోపదేశం కురు |

📝 ప్రతిపదార్థం:

త్వత్పాదాంబుజం — నీ పాదపద్మములను; అర్చయామి — పూజిస్తున్నాను; పరమం — పరమేశ్వరుడవైన; త్వాం — నిన్ను; చింతయామి — ధ్యానిస్తున్నాను; అన్వహం — ప్రతిదినం; త్వాం ఈశం — నిన్ను ఈశ్వరుని; శరణం వ్రజామి — శరణు పొందుతున్నాను; వచసా — వాక్కుతో; త్వామేవ — నిన్నే; యాచే — వేడుకొంటున్నాను; విభో — సర్వవ్యాపకా; వీక్షాం — చూపును; మే — నాకు; దిశ — ఇమ్ము; చాక్షుషీం — కన్నులతో చూసే; సకరుణాం — కరుణతో కూడిన; దివ్యైః — దేవతలచే; చిరం — చాలాకాలం; ప్రార్థితాం — ప్రార్థించబడిన; శంభో — శంభో; లోకగురో — లోకానికి గురువా; మదీయమనసః — నా మనస్సుకు; సౌఖ్యోపదేశం — సుఖబోధను; కురు — చేయుము

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (29): త్వత్పాదాంబుజమర్చయామి పరమం త్వాం చింతయామ్యన్వహం త్వామీశం శరణం వ్రజామి వచసా త్వామేవ యాచే విభో । వీక్షాం మే దిశ చాక్షుషీం సకరుణాం దివ్యైశ్చిరం ప్రార్థితాం శంభో లోకగురో మదీయమనసః సౌఖ్యోపదేశం కురు తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

వస్త్రోద్ధూతవిధౌ సహస్రకరతా పుష్పార్చనే విష్ణుతా
గంధే గంధవహాత్మతాఽన్నపచనే బర్హిర్ముఖాధ్యక్షతా ।
పాత్రే కాంచనగర్భతాస్తి మయి చేద్బాలేందుచూడామణే
శుశ్రూషాం కరవాణి తే పశుపతే స్వామింస్త్రిలోకీగురో |

📝 ప్రతిపదార్థం:

వస్త్రోద్ధూతవిధౌ — వస్త్రము విసిరే సేవలో; సహస్రకరతా — వెయ్యి చేతులు కలిగి ఉండుట (సూర్యునివలె); పుష్పార్చనే — పుష్పములతో అర్చనలో; విష్ణుతా — విష్ణువు అయి ఉండుట; గంధే — సుగంధములో; గంధవహాత్మతా — వాయుదేవుడగుట; అన్నపచనే — అన్నం వండుటలో; బర్హిర్ముఖాధ్యక్షతా — అగ్నిదేవుని అధ్యక్షత; పాత్రే — పాత్రలో; కాంచనగర్భతా — బంగారుగర్భుడగుట (బ్రహ్మ); అస్తి మయి చేత్ — నాలో ఉంటే; బాలేందుచూడామణే — బాలచంద్రుని శిరోభూషణముగా ధరించినవాడా; శుశ్రూషాం — సేవను; కరవాణి — చేస్తాను; తే — నీకు; పశుపతే — పశుపతీ; స్వామిన్ — స్వామీ; త్రిలోకీగురో — మూడు లోకాలకు గురువా

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (30): వస్త్రోద్ధూతవిధౌ సహస్రకరతా పుష్పార్చనే విష్ణుతా గంధే గంధవహాత్మతాఽన్నపచనే బర్హిర్ముఖాధ్యక్షతా । పాత్రే కాంచనగర్భతాస్తి మయి చేద్బాలేందుచూడామణే శుశ్రూషాం కరవాణి తే పశుపతే స్వామింస్త్రిలోకీగురో తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

నాలం వా పరమోపకారకమిదం త్వేకం పశూనాం పతే
పశ్యన్ కుక్షిగతాంశ్చరాచరగణాన్ బాహ్యస్థితాన్ రక్షితుమ్ ।
సర్వామర్త్యపలాయనౌషధమతిజ్వాలాకరం భీకరం
నిక్షిప్తం గరళం గళే న గిళితం నోద్గీర్ణమేవ త్వయా |

📝 ప్రతిపదార్థం:

నాలం వా — చాలదా; పరమోపకారకం — గొప్ప ఉపకారము; ఇదం — ఇది; త్వేకం — ఒక్కటే; పశూనాం పతే — ప్రాణులకు ప్రభువా; పశ్యన్ — చూస్తూ; కుక్షిగతాన్ — ఉదరంలో ఉన్న; చరాచరగణాన్ — చరాచర సమూహములను; బాహ్యస్థితాన్ — బయట ఉన్నవారిని; రక్షితుం — రక్షించుటకు; సర్వామర్త్యపలాయనౌషధం — సమస్త దేవతలను పారిపోయేలా చేసే విషం; అతిజ్వాలాకరం — మిక్కిలి జ్వాలలు కలిగిన; భీకరం — భయంకరమైన; నిక్షిప్తం — ఉంచబడినది; గరళం — విషము; గళే — కంఠములో; న గిళితం — మ్రింగబడలేదు; న ఉద్గీర్ణం — ఉమ్మివేయబడలేదు; ఏవ — నిజముగా; త్వయా — నీచేత

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (31): నాలం వా పరమోపకారకమిదం త్వేకం పశూనాం పతే పశ్యన్ కుక్షిగతాంశ్చరాచరగణాన్ బాహ్యస్థితాన్ రక్షితుమ్ । సర్వామర్త్యపలాయనౌషధమతిజ్వాలాకరం భీకరం నిక్షిప్తం గరళం గళే న గిళితం నోద్గీర్ణమేవ త్వయా తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

జ్వాలోగ్రః సకలామరాతిభయదః క్ష్వేళః కథం వా త్వయా
దృష్టః కిం చ కరే ధృతః కరతలే కిం పక్వజంబూఫలమ్ ।
జిహ్వాయాం నిహితశ్చ సిద్ధఘుటికా వా కంఠదేశే భృతః
కిం తే నీలమణిర్విభూషణమయం శంభో మహాత్మన్ వద |

📝 ప్రతిపదార్థం:

జ్వాలోగ్రః — ఉగ్రమైన జ్వాలలు కల; సకలామరాతిభయదః — సమస్త దేవతలకు భయమిచ్చే; క్ష్వేళః — విషము; కథం వా — ఎలా; త్వయా — నీచేత; దృష్టః — చూడబడింది; కిం చ — మరియు ఏమి; కరే ధృతః — చేతిలో పట్టుకోబడింది; కరతలే — అరచేతిలో; కిం — ఏమిటి; పక్వజంబూఫలం — మాగిన నేరేడుపండు; జిహ్వాయాం — నాలుకపై; నిహితః — ఉంచబడినది; చ — మరియు; సిద్ధఘుటికా వా — సిద్ధ గుళిక అనుకున్నావా; కంఠదేశే — కంఠప్రదేశంలో; భృతః — ధరించబడినది; కిం — ఏమిటి; తే — నీకు; నీలమణిః — నీలమణి; విభూషణం — ఆభరణము; అయం — ఇది; శంభో — ఓ శంభో; మహాత్మన్ — గొప్ప ఆత్మ కలవాడా; వద — చెప్పు

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (32): జ్వాలోగ్రః సకలామరాతిభయదః క్ష్వేళః కథం వా త్వయా దృష్టః కిం చ కరే ధృతః కరతలే కిం పక్వజంబూఫలమ్ । జిహ్వాయాం నిహితశ్చ సిద్ధఘుటికా వా కంఠదేశే భృతః కిం తే నీలమణిర్విభూషణమయం శంభో మహాత్మన్ వద తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

నాలం వా సకృదేవ దేవ భవతః సేవా నతిర్వా నుతిః
పూజా వా స్మరణం కథాశ్రవణమప్యాలోకనం మాదృశామ్ ।
స్వామిన్నస్థిరదేవతానుసరణాయాసేన కిం లభ్యతే
కా వా ముక్తిరితః కుతో భవతి చేత్కిం ప్రార్థనీయం తదా |

📝 ప్రతిపదార్థం:

నాలం వా — చాలదా; సకృత్ ఏవ — ఒక్కసారి మాత్రమే; దేవ — దేవా; భవతః — నీ యొక్క; సేవా — సేవ; నతిః వా — లేదా నమస్కారము; నుతిః — స్తుతి; పూజా వా — లేదా పూజ; స్మరణం — స్మరించుట; కథాశ్రవణం — కథలు వినుట; అపి — కూడా; ఆలోకనం — దర్శనం; మాదృశాం — మావంటివారికి; స్వామిన్ — స్వామీ; అస్థిరదేవతా — అస్థిరమైన దేవతలను; అనుసరణ — అనుసరించే; ఆయాసేన — శ్రమతో; కిం లభ్యతే — ఏమి లభిస్తుంది; కా వా ముక్తిః — ఏ ముక్తి; ఇతః — దీనివలన; కుతో భవతి — ఎక్కడి నుండి కలుగుతుంది; చేత్ — అయితే; కిం ప్రార్థనీయం — ఏమి ప్రార్థించాలి; తదా — అప్పుడు

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (33): నాలం వా సకృదేవ దేవ భవతః సేవా నతిర్వా నుతిః పూజా వా స్మరణం కథాశ్రవణమప్యాలోకనం మాదృశామ్ । స్వామిన్నస్థిరదేవతానుసరణాయాసేన కిం లభ్యతే కా వా ముక్తిరితః కుతో భవతి చేత్కిం ప్రార్థనీయం తదా తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

కిం బ్రూమస్తవ సాహసం పశుపతే కస్యాస్తి శంభో భవ-
-ద్ధైర్యం చేదృశమాత్మనః స్థితిరియం చాన్యైః కథం లభ్యతే ।
భ్రశ్యద్దేవగణం త్రసన్మునిగణం నశ్యత్ప్రపంచం లయం
పశ్యన్నిర్భయ ఏక ఏవ విహరత్యానందసాంద్రో భవాన్ |

📝 ప్రతిపదార్థం:

కిం బ్రూమః — ఏమని చెప్పగలం; తవ — నీ; సాహసం — సాహసమును; పశుపతే — పశుపతీ; కస్య అస్తి — ఎవరికి ఉన్నది; శంభో — శంభో; భవత్ధైర్యం — నీ ధైర్యము; చ ఈదృశం — ఇటువంటి; ఆత్మనః — తన యొక్క; స్థితిః ఇయం — ఈ స్థితి; చ — మరియు; అన్యైః — ఇతరులచేత; కథం లభ్యతే — ఎలా పొందబడుతుంది; భ్రశ్యత్ — పతనమవుతున్న; దేవగణం — దేవతా సమూహము; త్రసత్ — భయపడుతున్న; మునిగణం — ముని సమూహము; నశ్యత్ — నశిస్తున్న; ప్రపంచం — ప్రపంచము; లయం — ప్రళయమును; పశ్యన్ — చూస్తూ; నిర్భయః — భయరహితుడు; ఏకః ఏవ — ఒక్కడివే; విహరతి — విహరిస్తున్నావు; ఆనందసాంద్రః — ఆనందఘనమైన; భవాన్ — నీవు

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (34): కిం బ్రూమస్తవ సాహసం పశుపతే కస్యాస్తి శంభో భవ- -ద్ధైర్యం చేదృశమాత్మనః స్థితిరియం చాన్యైః కథం లభ్యతే । భ్రశ్యద్దేవగణం త్రసన్మునిగణం నశ్యత్ప్రపంచం లయం పశ్యన్నిర్భయ ఏక ఏవ విహరత్యానందసాంద్రో భవాన్ తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

యోగక్షేమధురంధరస్య సకలశ్రేయఃప్రదోద్యోగినో
దృష్టాదృష్టమతోపదేశకృతినో బాహ్యాంతరవ్యాపినః ।
సర్వజ్ఞస్య దయాకరస్య భవతః కిం వేదితవ్యం మయా
శంభో త్వం పరమాంతరంగ ఇతి మే చిత్తే స్మరామ్యన్వహమ్ |

📝 ప్రతిపదార్థం:

యోగక్షేమధురంధరస్య — యోగక్షేమాల భారం వహించేవాని; సకలశ్రేయఃప్రదోద్యోగినః — సమస్త శ్రేయస్సులను ఇచ్చే ప్రయత్నం చేసేవాని; దృష్టాదృష్టమతోపదేశకృతినః — ఇహపరలోక విషయాలను బోధించేవాని; బాహ్యాంతరవ్యాపినః — బయట లోపల వ్యాపించిన; సర్వజ్ఞస్య — సర్వము తెలిసినవాని; దయాకరస్య — దయకు నిలయమైనవాని; భవతః — నీకు; కిం వేదితవ్యం — ఏమి తెలియజేయాలి; మయా — నాచేత; శంభో — శంభో; త్వం — నీవు; పరమాంతరంగః — అత్యంత ఆత్మీయుడవు; ఇతి — అని; మే — నా; చిత్తే — మనసులో; స్మరామి — స్మరిస్తాను; అన్వహం — ప్రతిదినము

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (35): యోగక్షేమధురంధరస్య సకలశ్రేయఃప్రదోద్యోగినో దృష్టాదృష్టమతోపదేశకృతినో బాహ్యాంతరవ్యాపినః । సర్వజ్ఞస్య దయాకరస్య భవతః కిం వేదితవ్యం మయా శంభో త్వం పరమాంతరంగ ఇతి మే చిత్తే స్మరామ్యన్వహమ్ తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

భక్తో భక్తిగుణావృతే ముదమృతాపూర్ణే ప్రసన్నే మనః
కుంభే సాంబ తవాంఘ్రిపల్లవయుగం సంస్థాప్య సంవిత్ఫలమ్ ।
సత్వం మంత్రముదీరయన్నిజశరీరాగారశుద్ధిం వహన్
పుణ్యాహం ప్రకటీకరోమి రుచిరం కళ్యాణమాపాదయన్ |

📝 ప్రతిపదార్థం:

భక్తః — భక్తుడను; భక్తిగుణావృతే — భక్తి గుణంతో చుట్టబడిన; ముదమృతాపూర్ణే — ఆనందామృతంతో నిండిన; ప్రసన్నే — ప్రసన్నమైన; మనఃకుంభే — మనస్సు అనే కలశంలో; సాంబ — ఉమాసహితుడైన శివా; తవ — నీ; అంఘ్రిపల్లవయుగం — పాదపల్లవ జంటను; సంస్థాప్య — ఉంచి; సంవిత్ఫలం — జ్ఞానమనే ఫలమును; సత్త్వం — సత్త్వగుణమనే; మంత్రం — మంత్రమును; ఉదీరయన్ — పలుకుతూ; నిజశరీరాగారశుద్ధిం — తన శరీరమనే గృహ శుద్ధిని; వహన్ — చేపట్టి; పుణ్యాహం — పుణ్యాహవాచనమును; ప్రకటీకరోమి — చేస్తున్నాను; రుచిరం — సుందరమైన; కళ్యాణం — శుభమును; ఆపాదయన్ — కలిగిస్తూ

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (36): భక్తో భక్తిగుణావృతే ముదమృతాపూర్ణే ప్రసన్నే మనః కుంభే సాంబ తవాంఘ్రిపల్లవయుగం సంస్థాప్య సంవిత్ఫలమ్ । సత్వం మంత్రముదీరయన్నిజశరీరాగారశుద్ధిం వహన్ పుణ్యాహం ప్రకటీకరోమి రుచిరం కళ్యాణమాపాదయన్ తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

ఆమ్నాయాంబుధిమాదరేణ సుమనఃసంఘాః సముద్యన్మనో [సముద్యన్మనః]
మంథానం దృఢభక్తిరజ్జుసహితం కృత్వా మథిత్వా తతః ।
సోమం కల్పతరుం సుపర్వసురభిం చింతామణిం ధీమతాం
నిత్యానందసుధాం నిరంతరరమాసౌభాగ్యమాతన్వతే |

📝 ప్రతిపదార్థం:

ఆమ్నాయాంబుధిం — వేదమనే సముద్రమును; ఆదరేణ — ఆదరముతో; సుమనఃసంఘాః — సజ్జనుల సమూహములు; సముద్యన్మనః — ఉద్యమించిన మనస్సు అనే; మంథానం — మంథర పర్వతమును (కవ్వమును); దృఢభక్తిరజ్జుసహితం — దృఢమైన భక్తి అనే తాడుతో కూడిన; కృత్వా — చేసి; మథిత్వా — మథించి; తతః — అటుపై; సోమం — చంద్రుని; కల్పతరుం — కల్పవృక్షమును; సుపర్వసురభిం — దేవలోక కామధేనువును; చింతామణిం — చింతామణి రత్నమును; ధీమతాం — బుద్ధిమంతులకు; నిత్యానందసుధాం — శాశ్వతానంద అమృతమును; నిరంతరరమాసౌభాగ్యం — నిరంతర లక్ష్మీ సౌభాగ్యమును; ఆతన్వతే — పొందుతారు

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (37): ఆమ్నాయాంబుధిమాదరేణ సుమనఃసంఘాః సముద్యన్మనో [సముద్యన్మనః] మంథానం దృఢభక్తిరజ్జుసహితం కృత్వా మథిత్వా తతః । సోమం కల్పతరుం సుపర్వసురభిం చింతామణిం ధీమతాం నిత్యానందసుధాం నిరంతరరమాసౌభాగ్యమాతన్వతే తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

ప్రాక్పుణ్యాచలమార్గదర్శితసుధామూర్తిః ప్రసన్నః శివః
సోమః సద్గణసేవితో మృగధరః పూర్ణస్తమోమోచకః ।
చేతః పుష్కరలక్షితో భవతి చేదానందపాథోనిధిః
ప్రాగల్భ్యేన విజృంభతే సుమనసాం వృత్తిస్తదా జాయతే |

📝 ప్రతిపదార్థం:

ప్రాక్పుణ్యాచలమార్గదర్శితః — పూర్వపుణ్యమనే పర్వతం ద్వారా చూపబడిన; సుధామూర్తిః — అమృతస్వరూపుడు; ప్రసన్నః — ప్రసన్నుడు; శివః — శివుడు (శుభకరుడు); సోమః — చంద్రుడు/సోముడు; సద్గణసేవితః — మంచి గణాలచే సేవింపబడిన; మృగధరః — జింకను ధరించినవాడు; పూర్ణః — పూర్ణుడు; తమోమోచకః — చీకటిని తొలగించేవాడు; చేతః — మనస్సు అనే; పుష్కరలక్షితః — పద్మంలో కనిపించేవాడు; భవతి చేత్ — అవుతాడంటే; ఆనందపాథోనిధిః — ఆనందసముద్రము; ప్రాగల్భ్యేన — ప్రాగల్భ్యంతో; విజృంభతే — ఉప్పొంగుతుంది; సుమనసాం — సజ్జనుల; వృత్తిః — జీవనవిధానము; తదా — అప్పుడు; జాయతే — కలుగుతుంది

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (38): ప్రాక్పుణ్యాచలమార్గదర్శితసుధామూర్తిః ప్రసన్నః శివః సోమః సద్గణసేవితో మృగధరః పూర్ణస్తమోమోచకః । చేతః పుష్కరలక్షితో భవతి చేదానందపాథోనిధిః ప్రాగల్భ్యేన విజృంభతే సుమనసాం వృత్తిస్తదా జాయతే తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

ధర్మో మే చతురంఘ్రికః సుచరితః పాపం వినాశం గతం
కామక్రోధమదాదయో విగళితాః కాలాః సుఖావిష్కృతాః ।
జ్ఞానానందమహౌషధిః సుఫలితా కైవల్యనాథే సదా
మాన్యే మానసపుండరీకనగరే రాజావతంసే స్థితే |

📝 ప్రతిపదార్థం:

ధర్మః — ధర్మము; మే — నా; చతురంఘ్రికః — నాలుగు పాదాలు కలది; సుచరితః — బాగా నడుస్తున్నది; పాపం — పాపము; వినాశం గతం — నాశనమైపోయింది; కామక్రోధమదాదయః — కామ, క్రోధ, మదము మొదలైనవి; విగళితాః — కరిగిపోయాయి; కాలాః — కాలములు; సుఖావిష్కృతాః — సుఖంతో నిండినవి; జ్ఞానానందమహౌషధిః — జ్ఞానానందమనే గొప్ప ఔషధము; సుఫలితా — బాగా ఫలించినది; కైవల్యనాథే — మోక్షప్రభువు; సదా — ఎల్లప్పుడు; మాన్యే — గౌరవనీయుడు; మానసపుండరీకనగరే — మనస్సు అనే పద్మ నగరంలో; రాజావతంసే — రాజశ్రేష్ఠుడు; స్థితే — స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (39): ధర్మో మే చతురంఘ్రికః సుచరితః పాపం వినాశం గతం కామక్రోధమదాదయో విగళితాః కాలాః సుఖావిష్కృతాః । జ్ఞానానందమహౌషధిః సుఫలితా కైవల్యనాథే సదా మాన్యే మానసపుండరీకనగరే రాజావతంసే స్థితే తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

ధీయంత్రేణ వచోఘటేన కవితాకుల్యోపకుల్యాక్రమై- [కవితాకుల్యోపకుల్యాక్రమైః]
-రానీతైశ్చ సదాశివస్య చరితాంభోరాశిదివ్యామృతైః ।
హృత్కేదారయుతాశ్చ భక్తికలమాః సాఫల్యమాతన్వతే
దుర్భిక్షాన్మమ సేవకస్య భగవన్విశ్వేశ భీతిః కుతః |

📝 ప్రతిపదార్థం:

ధీయంత్రేణ — బుద్ధి అనే యంత్రముతో; వచోఘటేన — వాక్కు అనే కుండతో; కవితాకుల్యోపకుల్యాక్రమైః — కవిత్వమనే పెద్ద చిన్న కాలువల క్రమంతో; ఆనీతైః — తీసుకురాబడిన; చ — మరియు; సదాశివస్య — సదాశివుని; చరితాంభోరాశి — చరిత్ర అనే సముద్రము యొక్క; దివ్యామృతైః — దివ్యమైన అమృతములతో; హృత్కేదారయుతాః — హృదయమనే పొలాలతో కూడిన; చ — మరియు; భక్తికలమాః — భక్తి అనే నారుమడులు; సాఫల్యం — ఫలసిద్ధిని; ఆతన్వతే — పొందుతున్నాయి; దుర్భిక్షాత్ — కరువు వలన; మమ — నా; సేవకస్య — సేవకునికి; భగవన్ — భగవంతుడా; విశ్వేశ — విశ్వేశ్వరా; భీతిః — భయము; కుతః — ఎక్కడిది

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (40): ధీయంత్రేణ వచోఘటేన కవితాకుల్యోపకుల్యాక్రమై- [కవితాకుల్యోపకుల్యాక్రమైః] -రానీతైశ్చ సదాశివస్య చరితాంభోరాశిదివ్యామృతైః । హృత్కేదారయుతాశ్చ భక్తికలమాః సాఫల్యమాతన్వతే దుర్భిక్షాన్మమ సేవకస్య భగవన్విశ్వేశ భీతిః కుతః తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

పాపోత్పాతవిమోచనాయ రుచిరైశ్వర్యాయ మృత్యుంజయ
స్తోత్రధ్యాననతిప్రదక్షిణసపర్యాలోకనాకర్ణనే ।
జిహ్వాచిత్తశిరోంఘ్రిహస్తనయనశ్రోత్రైరహం ప్రార్థితో
మామాజ్ఞాపయ తన్నిరూపయ ముహుర్మామేవ మా మేఽవచః |

📝 ప్రతిపదార్థం:

పాపోత్పాతవిమోచనాయ — పాపాల వల్ల కలిగే ఉత్పాతముల నుండి విమోచనము కొరకు; రుచిరైశ్వర్యాయ — అందమైన ఐశ్వర్యము కొరకు; మృత్యుంజయ — మృత్యువును జయించినవాడా; స్తోత్ర — స్తుతించుట; ధ్యాన — ధ్యానించుట; నతి — నమస్కరించుట; ప్రదక్షిణ — ప్రదక్షిణము చేయుట; సపర్యా — పూజించుట; ఆలోకన — దర్శించుట; ఆకర్ణనే — వినుట; జిహ్వా — నాలుకతో; చిత్త — మనసుతో; శిరః — తలతో; అంఘ్రి — పాదాలతో; హస్త — చేతులతో; నయన — కన్నులతో; శ్రోత్రైః — చెవులతో; అహం ప్రార్థితః — నేను ప్రార్థిస్తున్నాను; మామాజ్ఞాపయ — నాకు ఆజ్ఞాపించు; తన్నిరూపయ — దాన్ని నిర్ణయించు; ముహుః — మరల మరల; మామేవ — నన్నే; మా మే అవచః — నన్ను నిర్లక్ష్యం చేయకు.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (41): పాపోత్పాతవిమోచనాయ రుచిరైశ్వర్యాయ మృత్యుంజయ స్తోత్రధ్యాననతిప్రదక్షిణసపర్యాలోకనాకర్ణనే । జిహ్వాచిత్తశిరోంఘ్రిహస్తనయనశ్రోత్రైరహం ప్రార్థితో మామాజ్ఞాపయ తన్నిరూపయ ముహుర్మామేవ మా మేఽవచః తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

గాంభీర్యం పరిఖాపదం ఘనధృతిః ప్రాకార ఉద్యద్గుణ-
-స్తోమశ్చాప్తబలం ఘనేంద్రియచయో ద్వారాణి దేహే స్థితః ।
విద్యా వస్తుసమృద్ధిరిత్యఖిలసామగ్రీసమేతే సదా
దుర్గాతిప్రియదేవ మామకమనోదుర్గే నివాసం కురు |

📝 ప్రతిపదార్థం:

గాంభీర్యం — లోతైన గాంభీర్యము; పరిఖాపదం — అగడ్త స్థానంలో; ఘనధృతిః — గొప్ప ధైర్యము; ప్రాకారః — కోట గోడ; ఉద్యద్గుణస్తోమః — ఉదయిస్తున్న గుణ సమూహము; ఆప్తబలం — నమ్మకస్తుల బలము; ఘనేంద్రియచయః — బలమైన ఇంద్రియ సమూహము; ద్వారాణి — ద్వారములు; దేహే స్థితః — దేహమునందు ఉన్నవాడు; విద్యా — విద్య; వస్తుసమృద్ధిః — ధన సమృద్ధి; ఇతి — అని; అఖిలసామగ్రీసమేతే — సమస్త సామగ్రితో కూడిన; సదా — ఎల్లప్పుడూ; దుర్గాతిప్రియదేవ — దుర్గాదేవికి ప్రియుడైన దేవా; మామక — నా; మనోదుర్గే — మనసు అనే కోటలో; నివాసం కురు — నివాసము చేయుము.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (42): గాంభీర్యం పరిఖాపదం ఘనధృతిః ప్రాకార ఉద్యద్గుణ- -స్తోమశ్చాప్తబలం ఘనేంద్రియచయో ద్వారాణి దేహే స్థితః । విద్యా వస్తుసమృద్ధిరిత్యఖిలసామగ్రీసమేతే సదా దుర్గాతిప్రియదేవ మామకమనోదుర్గే నివాసం కురు తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

మా గచ్ఛ త్వమితస్తతో గిరిశ భో మయ్యేవ వాసం కురు
స్వామిన్నాదికిరాత మామకమనఃకాంతారసీమాంతరే ।
వర్తంతే బహుశో మృగా మదజుషో మాత్సర్యమోహాదయ-
-స్తాన్హత్వా మృగయావినోదరుచితా లాభం చ సంప్రాప్స్యసి |

📝 ప్రతిపదార్థం:

మా గచ్ఛ — వెళ్ళకు; త్వం — నీవు; ఇతస్తతః — అటూ ఇటూ; గిరిశ — ఓ గిరీశా; భో — ఓ; మయి ఏవ — నాలోనే; వాసం కురు — నివాసం చేయుము; స్వామిన్ — ఓ స్వామీ; ఆదికిరాత — ఆది వేటగాడా (శివుడు); మామక — నా; మనఃకాంతారసీమాంతరే — మనసు అనే అడవి సరిహద్దులలో; వర్తంతే — ఉన్నాయి; బహుశః — అనేకములు; మృగాః — మృగములు; మదజుషః — మదంతో కూడిన; మాత్సర్యమోహాదయః — మాత్సర్యం, మోహం మొదలైనవి; తాన్ — వాటిని; హత్వా — చంపి; మృగయావినోదరుచితా — వేట వినోదం పట్ల ఆసక్తి కలవాడా; లాభం — లాభమును; సంప్రాప్స్యసి — పొందగలవు.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (43): మా గచ్ఛ త్వమితస్తతో గిరిశ భో మయ్యేవ వాసం కురు స్వామిన్నాదికిరాత మామకమనఃకాంతారసీమాంతరే । వర్తంతే బహుశో మృగా మదజుషో మాత్సర్యమోహాదయ- -స్తాన్హత్వా మృగయావినోదరుచితా లాభం చ సంప్రాప్స్యసి తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

కరలగ్నమృగః కరీంద్రభంగో
ఘనశార్దూలవిఖండనోఽస్తజంతుః ।
గిరిశో విశదాకృతిశ్చ చేతః-
-కుహరే పంచముఖోఽస్తి మే కుతో భీః |

ఛందః శాఖిశిఖాన్వితైర్ ద్విజవరైః సంసేవితే శాశ్వతే
సౌఖ్యాపాదిని ఖేదభేదిని సుధాసారైః ఫలైర్దీపితే ।
చేతఃపక్షిశిఖామణే త్యజ వృథా అంచారమన్యైరలం
నిత్యం శంకర పాదపద్మయుగళీనీడే విహారం కురు |

📝 ప్రతిపదార్థం:

ఛందఃశాఖిశిఖాన్వితైః — వేద ఛందస్సులనే శాఖలు, శిఖలు గలవి; ద్విజవరైః — ఉత్తమ బ్రాహ్మణులచే (ద్విజులచే); సంసేవితే — బాగా సేవించబడినది; శాశ్వతే — శాశ్వతమైనది; సౌఖ్యాపాదిని — సుఖమునిచ్చేది; ఖేదభేదిని — దుఃఖమును నశింపజేసేది; సుధాసారైః ఫలైః — అమృత సారముగల ఫలములతో; దీపితే — ప్రకాశించేది; చేతఃపక్షిశిఖామణే — మనసు అనే పక్షి శిరోమణీ; త్యజ — విడిచిపెట్టు; వృథా — వ్యర్థమైన; అంచారం — సంచారమును; అన్యైః అలం — ఇతరమైన వాటివలన చాలు; నిత్యం — ఎల్లప్పుడూ; శంకరపాదపద్మయుగళీనీడే — శంకరుని రెండు పాదపద్మాలనే గూటిలో; విహారం కురు — విహరించుము.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (45): ఛందః శాఖిశిఖాన్వితైర్ ద్విజవరైః సంసేవితే శాశ్వతే సౌఖ్యాపాదిని ఖేదభేదిని సుధాసారైః ఫలైర్దీపితే । చేతఃపక్షిశిఖామణే త్యజ వృథా అంచారమన్యైరలం నిత్యం శంకర పాదపద్మయుగళీనీడే విహారం కురు తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

ఆకీర్ణే నఖరాజికాంతివిభవై  రుద్యత్సుధావైభవై-
-రాధౌతేఽపి చ పద్మరాగలలితే హంసవ్రజైరాశ్రితే ।
నిత్యం భక్తివధూగణైశ్చ రహసి స్వేచ్ఛావిహారం కురు
స్థిత్వా మానసరాజహంస గిరిజానాథాంఘ్రిసౌధాంతరే |

📝 ప్రతిపదార్థం:

ఆకీర్ణే — నిండినది; నఖరాజికాంతివిభవైః — గోటి వరుసల కాంతి వైభవములతో; ఉద్యత్సుధావైభవైః — ఉదయిస్తున్న అమృతపు (వెన్నెల) వైభవాలతో; ఆధౌతే — కడగబడినది (పరిశుద్ధమైనది); పద్మరాగలలితే — పద్మరాగమణి వలె సుందరమైనది; హంసవ్రజైః — హంస సమూహాలచే; ఆశ్రితే — ఆశ్రయించబడినది; నిత్యం — ఎల్లప్పుడూ; భక్తివధూగణైః చ — భక్తి అనే వధూ సమూహాలతో; రహసి — ఏకాంతంలో; స్వేచ్ఛావిహారం కురు — స్వేచ్ఛగా విహరించుము; స్థిత్వా — ఉండి; మానసరాజహంస — మనసు అనే రాజహంసా; గిరిజానాథాంఘ్రిసౌధాంతరే — గిరిజానాథుని పాదాలనే సౌధమునందు.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (46): ఆకీర్ణే నఖరాజికాంతివిభవై రుద్యత్సుధావైభవై- -రాధౌతేఽపి చ పద్మరాగలలితే హంసవ్రజైరాశ్రితే । నిత్యం భక్తివధూగణైశ్చ రహసి స్వేచ్ఛావిహారం కురు స్థిత్వా మానసరాజహంస గిరిజానాథాంఘ్రిసౌధాంతరే తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

శంభుధ్యాన వసంతసంగిని హృదారామేఽఘజీర్ణచ్ఛదాః
స్రస్తా భక్తిలతాచ్ఛటా విలసితాః పుణ్యప్రవాళశ్రితాః ।
దీప్యంతే గుణకోరకా జపవచఃపుష్పాణి సద్వాసనా
జ్ఞానానంద సుధామరందలహరీ సంవిత్ఫలాభ్యున్నతిః |

📝 ప్రతిపదార్థం:

శంభుధ్యానవసంతసంగిని — శంభుని ధ్యానమనే వసంతకాలం తోడుగా వచ్చినప్పుడు; హృదారామే — హృదయమనే తోటలో; అఘజీర్ణచ్ఛదాః — పాపాలనే ఎండిపోయిన ఆకులు; స్రస్తాః — రాలిపోతాయి; భక్తిలతాచ్ఛటా — భక్తి అనే లతల సమూహం; విలసితాః — విలసిల్లుతాయి; పుణ్యప్రవాళశ్రితాః — పుణ్యమనే చిగురులతో కూడినవి; దీప్యంతే — ప్రకాశిస్తాయి; గుణకోరకాః — సద్గుణాలనే మొగ్గలు; జపవచఃపుష్పాణి — జప వాక్కులనే పుష్పములు; సద్వాసనా — మంచి సువాసన; జ్ఞానానందసుధామరందలహరీ — జ్ఞానానందమనే అమృతపు తేనె అలలు; సంవిత్ఫలాభ్యున్నతిః — ఆత్మజ్ఞానమనే ఫలం యొక్క ఉన్నతి.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (47): శంభుధ్యాన వసంతసంగిని హృదారామేఽఘజీర్ణచ్ఛదాః స్రస్తా భక్తిలతాచ్ఛటా విలసితాః పుణ్యప్రవాళశ్రితాః । దీప్యంతే గుణకోరకా జపవచఃపుష్పాణి సద్వాసనా జ్ఞానానంద సుధామరందలహరీ సంవిత్ఫలాభ్యున్నతిః తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

నిత్యానందరసాలయం సురమునిస్వాంతాంబుజాతాశ్రయం
స్వచ్ఛం సద్ద్విజసేవితం కలుషహృత్సద్వాసనా విష్కృతమ్ ।
శంభుధ్యాన సరోవరం వ్రజ మనోహం సావతంస స్థిరం
కిం క్షుద్రా శ్రయపల్వల భ్రమణ సంజాతశ్రమం ప్రాప్స్యసి |

📝 ప్రతిపదార్థం:

నిత్యానందరసాలయం — నిత్యానందమనే రసానికి నిలయం; సురమునిస్వాంతాంబుజాతాశ్రయం — దేవతల, మునుల హృదయ కమలాలకు ఆశ్రయం; స్వచ్ఛం — స్వచ్ఛమైనది; సద్ద్విజసేవితం — ఉత్తమ బ్రాహ్మణులచే సేవించబడినది; కలుషహృత్ — మాలిన్యాన్ని హరించేది; సద్వాసనావిష్కృతం — మంచి వాసనలను ప్రకటింపజేసేది; శంభుధ్యానసరోవరం — శంభుని ధ్యానమనే సరోవరం; వ్రజ — వెళ్ళు; మనః — ఓ మనసా; హంసావతంస — హంసలలో శ్రేష్ఠమా; స్థిరం — స్థిరంగా; కిం — ఎందుకు; క్షుద్రాశ్రయపల్వలభ్రమణసంజాతశ్రమం — నీచమైన నీటి గుంటల చుట్టూ తిరిగి కలిగిన అలసటను; ప్రాప్స్యసి — పొందుతావు.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (48): నిత్యానందరసాలయం సురమునిస్వాంతాంబుజాతాశ్రయం స్వచ్ఛం సద్ద్విజసేవితం కలుషహృత్సద్వాసనా విష్కృతమ్ । శంభుధ్యాన సరోవరం వ్రజ మనోహం సావతంస స్థిరం కిం క్షుద్రా శ్రయపల్వల భ్రమణ సంజాతశ్రమం ప్రాప్స్యసి తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

ఆనందామృత పూరితా హరపదాం భోజా లవాలోద్యతా
స్థైర్యోపఘ్నముపేత్య భక్తిలతికా శాఖోప శాఖాన్వితా ।
ఉచ్ఛైర్ మానస కాయమాన పటలీమాక్రమ్య నిష్కల్మషా
నిత్యాభీష్ట ఫలప్రదా భవతు మే సత్కర్మ సంవర్ధితా |

📝 ప్రతిపదార్థం:

ఆనందామృతపూరితా — ఆనందమనే అమృతంతో నిండినది; హరపదాంభోజాలవాలోద్యతా — హరుని పాదపద్మాల మొదలు నుండి పుట్టినది; స్థైర్యోపఘ్నముపేత్య — స్థైర్యమనే ఆధారస్తంభాన్ని పొందినది; భక్తిలతికా — భక్తి అనే లతిక; శాఖోపశాఖాన్వితా — శాఖలు ఉపశాఖలతో కూడినది; ఉచ్ఛైః — ఎత్తుగా; మానసకాయమానపటలీమాక్రమ్య — మనసనే పందిరిపై ప్రాకి; నిష్కల్మషా — కల్మషం లేనిది; నిత్యాభీష్టఫలప్రదా — ఎల్లప్పుడూ కోరిన ఫలాలనిచ్చేది; భవతు — అగుగాక; మే — నాకు; సత్కర్మసంవర్ధితా — సత్కర్మలచే పెంచబడినది.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (49): ఆనందామృత పూరితా హరపదాం భోజా లవాలోద్యతా స్థైర్యోపఘ్నముపేత్య భక్తిలతికా శాఖోప శాఖాన్వితా । ఉచ్ఛైర్ మానస కాయమాన పటలీమాక్రమ్య నిష్కల్మషా నిత్యాభీష్ట ఫలప్రదా భవతు మే సత్కర్మ సంవర్ధితా తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

సంధ్యా రంభ విజృంభితం శ్రుతిశిరః స్థానాంతరాధి ష్ఠితం
సప్రేమ భ్రమరాభిరామం అసకృత్ సద్వాసనా శోభితమ్ ।
భోగీంద్రా భరణం సమస్తసుమనః పూజ్యం గుణావిష్కృతం
సేవే శ్రీగిరి మల్లికార్జున మహాలింగం శివాలింగితమ్ |

📝 ప్రతిపదార్థం:

సంధ్యారంభవిజృంభితం — సంధ్యాసమయం ఆరంభంలో విజృంభించేది; శ్రుతిశిరఃస్థానాంతరాధిష్ఠితం — వేదాంతమనే శిఖరంలో అధిష్ఠించినది; సప్రేమభ్రమరాభిరామం — ప్రేమగల భ్రమరాలతో (తుమ్మెదలతో) అందమైనది; అసకృత్ — పదే పదే; సద్వాసనాశోభితం — మంచి వాసనలతో శోభించేది; భోగీంద్రాభరణం — నాగరాజును ఆభరణంగా ధరించినది; సమస్తసుమనఃపూజ్యం — సమస్త దేవతలచే పూజ్యమైనది; గుణావిష్కృతం — సద్గుణాలతో ప్రకటితమైనది; సేవే — సేవిస్తున్నాను; శ్రీగిరి — శ్రీశైలము; మల్లికార్జునమహాలింగం — మల్లికార్జున మహాలింగమును; శివాలింగితం — శివాదేవిచే (పార్వతిచే) ఆలింగనం చేయబడినది.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (50): సంధ్యా రంభ విజృంభితం శ్రుతిశిరః స్థానాంతరాధి ష్ఠితం సప్రేమ భ్రమరాభిరామం అసకృత్ సద్వాసనా శోభితమ్ । భోగీంద్రా భరణం సమస్తసుమనః పూజ్యం గుణావిష్కృతం సేవే శ్రీగిరి మల్లికార్జున మహాలింగం శివాలింగితమ్ తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

భృంగీచ్ఛా నటనోత్కటః కరమదగ్రాహీ స్ఫురన్ మాధవా-
-హ్లాదో నాదయుతో మహాసితవపుః పంచేషుణా చాదృతః ।
సత్పక్షః సుమనో వనేషు స పునః సాక్షాన్మదీయే మనో-
-రాజీవే భ్రమరాధిపో విహరతాం శ్రీశైలవాసీ విభుః |

📝 ప్రతిపదార్థం:

భృంగీచ్ఛానటనోత్కటః — భృంగి కోరిక మేరకు నాట్యంలో ఉత్సాహం గలవాడు; కరమదగ్రాహీ — చేతితో మకరందాన్ని పట్టుకునేవాడు; స్ఫురన్మాధవాహ్లాదః — వసంతకాలంలో ఆనందంతో స్ఫురించేవాడు; నాదయుతః — నాదంతో కూడినవాడు; మహాసితవపుః — గొప్ప నల్లని (నీల) శరీరం గలవాడు; పంచేషుణా ఆదృతః — మన్మథునిచే గౌరవించబడేవాడు; సత్పక్షః — మంచి పక్షములు (రెక్కలు) గలవాడు; సుమనోవనేషు — పూలతోటలలో; సః — అతడు; సాక్షాత్ — ప్రత్యక్షంగా; మదీయే మనోరాజీవే — నా మనసనే పద్మంలో; భ్రమరాధిపః — తుమ్మెదల రాజు; విహరతాం — విహరించుగాక; శ్రీశైలవాసీ — శ్రీశైలవాసి; విభుః — సర్వవ్యాపి.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (51): భృంగీచ్ఛా నటనోత్కటః కరమదగ్రాహీ స్ఫురన్ మాధవా- -హ్లాదో నాదయుతో మహాసితవపుః పంచేషుణా చాదృతః । సత్పక్షః సుమనో వనేషు స పునః సాక్షాన్మదీయే మనో- -రాజీవే భ్రమరాధిపో విహరతాం శ్రీశైలవాసీ విభుః తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

కారుణ్యామృత వర్షిణం ఘనవిపద్గ్రీష్మచ్ ఛిదాకర్మఠం
విద్యాసస్య ఫలోదయాయ సుమనః సంసేవ్య మిచ్ఛాకృతిమ్ ।
నృత్యద్ భక్త మయూరమద్రి నిలయం చంచజ్జటామండలం
శంభో వాంఛతి నీలకంధర సదా త్వాం మే మనశ్చాతకః |

📝 ప్రతిపదార్థం:

కారుణ్యామృతవర్షిణం — కరుణామృతాన్ని వర్షించేవాడు; ఘనవిపద్గ్రీష్మచ్ఛిదాకర్మఠం — గొప్ప ఆపదలనే గ్రీష్మాన్ని నాశనం చేయగలవాడు; విద్యాసస్యఫలోదయాయ — విద్యాసస్యం ఫలించుటకు; సుమనఃసంసేవ్యం — దేవతలచే సేవించబడేవాడు; ఇచ్ఛాకృతిం — ఇచ్ఛానుసారం రూపం ధరించేవాడు; నృత్యద్భక్తమయూరం — భక్తులనే నెమళ్ళు నాట్యం చేసేవాడు; అద్రినిలయం — పర్వతంపై నివసించేవాడు; చంచజ్జటామండలం — కదిలే జటామండలం గలవాడు; శంభో — ఓ శంభో; వాంఛతి — కోరుకుంటోంది; నీలకంధర — నీలకంఠా; సదా — ఎల్లప్పుడూ; త్వాం — నిన్ను; మే — నా; మనశ్చాతకః — మనసనే చాతకపక్షి.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (52): కారుణ్యామృత వర్షిణం ఘనవిపద్గ్రీష్మచ్ ఛిదాకర్మఠం విద్యాసస్య ఫలోదయాయ సుమనః సంసేవ్య మిచ్ఛాకృతిమ్ । నృత్యద్ భక్త మయూరమద్రి నిలయం చంచజ్జటామండలం శంభో వాంఛతి నీలకంధర సదా త్వాం మే మనశ్చాతకః తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

ఆకాశేన శిఖీ సమస్తఫణినాం నేత్రా కలాపీ నతా-
-నుగ్రాహి ప్రణవోపదే శనినదైః కేకీతి యో గీయతే ।
శ్యామాం శైలసముద్భవాం ఘనరుచిం దృష్ట్వా నటంతం ముదా
వేదాంతోపవనే విహారరసికం తం నీలకంఠం భజే |

📝 ప్రతిపదార్థం:

ఆకాశేన — ఆకాశముచేత; శిఖీ — పింఛము (నెమలి ఈకలు) గలవాడు; సమస్తఫణినాం నేత్రా — సమస్త సర్పాలే కన్నులుగా గలవాడు; కలాపీ — కలాపము (శిఖ) ధరించినవాడు; నతానుగ్రాహి — భక్తులను అనుగ్రహించేవాడు; ప్రణవోపదేశనినదైః — ప్రణవ (ఓంకార) ఉపదేశమనే ధ్వనులతో; కేకీ — నెమలి (కేకవేసేది); ఇతి — అని; యః — ఎవడు; గీయతే — కీర్తించబడతాడు; శ్యామాం — శ్యామవర్ణమైన (పార్వతిని); శైలసముద్భవాం — పర్వతం నుండి పుట్టినది; ఘనరుచిం — మేఘకాంతి గలది; దృష్ట్వా — చూసి; నటంతం — నాట్యం చేస్తున్నవాడు; ముదా — ఆనందంతో; వేదాంతోపవనే — వేదాంతమనే ఉపవనంలో; విహారరసికం — విహారంలో ఆసక్తి గలవాడు; తం నీలకంఠం — ఆ నీలకంఠుని; భజే — భజిస్తున్నాను.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (53): ఆకాశేన శిఖీ సమస్తఫణినాం నేత్రా కలాపీ నతా- -నుగ్రాహి ప్రణవోపదే శనినదైః కేకీతి యో గీయతే । శ్యామాం శైలసముద్భవాం ఘనరుచిం దృష్ట్వా నటంతం ముదా వేదాంతోపవనే విహారరసికం తం నీలకంఠం భజే తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

సంధ్యా ఘర్మదినాత్యయో హరికరాఘాత ప్రభూతానక-
-ధ్వానో వారిదగర్జితం దివిషదాం దృష్టిచ్ఛటా చంచలా ।
భక్తానాం పరితోషబాష్ప వితతిర్ వృష్టిర్ మయూరీ శివా
యస్మిన్నుజ్జ్వల తాండవం విజయతే తం నీలకంఠం భజే |

📝 ప్రతిపదార్థం:

సంధ్యా — సంధ్యాకాలం; ఘర్మదినాత్యయః — వేసవి దినం ముగియడం; హరికరాఘాతప్రభూతానకధ్వానః — హరి (విష్ణువు) చేతి చరుపుతో పుట్టిన దుందుభి ధ్వని; వారిదగర్జితం — మేఘగర్జన; దివిషదాం — దేవతల; దృష్టిచ్ఛటా — చూపుల వరుసలు; చంచలా — మెరుపులు; భక్తానాం — భక్తుల; పరితోషబాష్పవితతిః — ఆనందబాష్పాల విస్తారం; వృష్టిః — వర్షం; మయూరీ — నెమిలి (ఆడనెమలి); శివా — పార్వతి; యస్మిన్ — ఎవనియందు; ఉజ్జ్వలతాండవం — ఉజ్జ్వలమైన తాండవ నృత్యం; విజయతే — విజయిస్తుంది; తం నీలకంఠం — ఆ నీలకంఠుని; భజే — భజిస్తున్నాను.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (54): సంధ్యా ఘర్మదినాత్యయో హరికరాఘాత ప్రభూతానక- -ధ్వానో వారిదగర్జితం దివిషదాం దృష్టిచ్ఛటా చంచలా । భక్తానాం పరితోషబాష్ప వితతిర్ వృష్టిర్ మయూరీ శివా యస్మిన్నుజ్జ్వల తాండవం విజయతే తం నీలకంఠం భజే తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

ఆద్యాయామిత తేజసే శ్రుతిపదైర్వేద్యాయ సాధ్యాయ తే 
విద్యానందమయాత్మనే త్రిజగతః సంరక్షణోద్యోగినే ।
ధ్యేయాయాఖిలయోగిభిః సురగణైర్గేయాయ మాయావినే
సమ్యక్తాండవ సంభ్రమాయ జటినే సేయం నతిః శంభవే |

📝 ప్రతిపదార్థం:

ఆద్యాయ — ఆదిపురుషునకు; అమితతేజసే — అమితమైన తేజస్సు గలవానికి; శ్రుతిపదైః — వేద వాక్కులచే; వేద్యాయ — తెలియబడేవానికి; సాధ్యాయ — సాధనచే పొందబడేవానికి; తే — నీకు; విద్యానందమయాత్మనే — విద్యానందమయమైన ఆత్మ గలవానికి; త్రిజగతః — మూడు లోకాల; సంరక్షణోద్యోగినే — రక్షణలో నిమగ్నమైనవానికి; ధ్యేయాయ — ధ్యానించతగినవానికి; అఖిలయోగిభిః — సమస్త యోగులచే; సురగణైః — దేవతా సమూహాలచే; గేయాయ — కీర్తించబడేవానికి; మాయావినే — మాయాశక్తి గలవానికి; సమ్యక్తాండవసంభ్రమాయ — చక్కగా తాండవం చేసేవానికి; జటినే — జటాధారికి; సా ఇయం నతిః — ఈ నమస్కారం; శంభవే — శంభువునకు.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (55): ఆద్యాయామిత తేజసే శ్రుతిపదైర్వేద్యాయ సాధ్యాయ తే విద్యానందమయాత్మనే త్రిజగతః సంరక్షణోద్యోగినే । ధ్యేయాయాఖిలయోగిభిః సురగణైర్గేయాయ మాయావినే సమ్యక్తాండవ సంభ్రమాయ జటినే సేయం నతిః శంభవే తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

నిత్యాయ త్రిగుణాత్మనే పురజితే కాత్యాయనీ శ్రేయసే
సత్యాయాది కుటుంబినే మునిమనః ప్రత్యక్ష చిన్మూర్తయే ।
మాయాసృష్ట జగత్త్రయాయ సకలామ్నాయాంతసంచారిణే
సాయం తాండవ సంభ్రమాయ జటినే సేయం నతిః శంభవే |

📝 ప్రతిపదార్థం:

నిత్యాయ — శాశ్వతమైనవానికి; త్రిగుణాత్మనే — త్రిగుణ స్వరూపునకు; పురజితే — త్రిపురాసురుని జయించినవానికి; కాత్యాయనీశ్రేయసే — కాత్యాయని (పార్వతి) కి శ్రేయస్కరుడైనవానికి; సత్యాయ — సత్యస్వరూపునకు; ఆదికుటుంబినే — ఆది గృహస్థునకు; మునిమనఃప్రత్యక్షచిన్మూర్తయే — మునుల మనసులో ప్రత్యక్షంగా కనిపించే చైతన్య మూర్తికి; మాయాసృష్టజగత్త్రయాయ — మాయచే మూడు లోకాలను సృష్టించినవానికి; సకలామ్నాయాంతసంచారిణే — సమస్త వేదాంతాలలో సంచరించేవానికి; సాయంతాండవసంభ్రమాయ — సాయంకాల తాండవంలో ఆనందించేవానికి; జటినే — జటాధారికి; సా ఇయం నతిః — ఈ నమస్కారం; శంభవే — శంభువునకు.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (56): నిత్యాయ త్రిగుణాత్మనే పురజితే కాత్యాయనీ శ్రేయసే సత్యాయాది కుటుంబినే మునిమనః ప్రత్యక్ష చిన్మూర్తయే । మాయాసృష్ట జగత్త్రయాయ సకలామ్నాయాంతసంచారిణే సాయం తాండవ సంభ్రమాయ జటినే సేయం నతిః శంభవే తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

నిత్యం స్వోదరపోషణాయ సకలానుద్దిశ్య విత్తాశయా
వ్యర్థం పర్యటనం కరోమి భవతః సేవాం న జానే విభో ।
మజ్జన్మాంతర పుణ్య పాక బలతస్త్వం శర్వ సర్వాంతర-
-స్తిష్ఠస్యేవ హి తేన వా పశుపతే తే రక్షణీయోఽస్మ్యహమ్ |

📝 ప్రతిపదార్థం:

నిత్యం — ఎల్లప్పుడూ; స్వోదరపోషణాయ — తన కడుపు నింపుకోవడం కోసం; సకలాన్ — అందరినీ; ఉద్దిశ్య — ఉద్దేశించి; విత్తాశయా — ధనాశతో; వ్యర్థం — వ్యర్థంగా; పర్యటనం — తిరుగుట; కరోమి — చేస్తున్నాను; భవతః — నీ యొక్క; సేవాం — సేవను; న జానే — తెలియదు; విభో — ఓ సర్వవ్యాపకా; మజ్జన్మాంతరపుణ్యపాకబలతః — నా జన్మాంతర పుణ్యం పండిన బలం వల్ల; త్వం — నీవు; శర్వ — ఓ శర్వా; సర్వాంతరః — అందరిలోనూ; తిష్ఠసి ఏవ — ఉంటున్నావు; హి — నిశ్చయంగా; తేన వా — అందువల్ల; పశుపతే — ఓ పశుపతీ; తే — నీచేత; రక్షణీయః — రక్షించబడతగిన; అస్మి — ఉన్నాను; అహం — నేను.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (57): నిత్యం స్వోదరపోషణాయ సకలానుద్దిశ్య విత్తాశయా వ్యర్థం పర్యటనం కరోమి భవతః సేవాం న జానే విభో । మజ్జన్మాంతర పుణ్య పాక బలతస్త్వం శర్వ సర్వాంతర- -స్తిష్ఠస్యేవ హి తేన వా పశుపతే తే రక్షణీయోఽస్మ్యహమ్ తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

ఏకో వారిజ బాంధవః క్షితినభో వ్యాప్తం తమో మండలం
భిత్త్వా లోచన గోచరోఽపి భవతి త్వం కోటి సూర్యప్రభః ।
వేద్యః కిం న భవస్యహో ఘనతరం కీదృగ్భవేన్మత్తమ-
-స్తత్సర్వం వ్యపనీయ మే పశుపతే సాక్షాత్ప్రసన్నో భవ |

📝 ప్రతిపదార్థం:

ఏకః — ఒక్కడు; వారిజబాంధవః — పద్మానికి బంధువు (సూర్యుడు); క్షితినభోవ్యాప్తం — భూమ్యాకాశాలను వ్యాపించిన; తమోమండలం — చీకటి మండలాన్ని; భిత్త్వా — చీల్చి; లోచనగోచరః అపి — కన్నులకు గోచరుడు కూడా; భవతి — అగుచున్నాడు; త్వం — నీవు; కోటిసూర్యప్రభః — కోటి సూర్యుల ప్రభ గలవాడవు; వేద్యః — తెలియదగినవాడవు; కిం న భవసి — ఎందుకు తెలియవు; అహో — ఆశ్చర్యం; ఘనతరం — చాలా దట్టమైన; కీదృక్ భవేత్ — ఎలాంటిది ఉండాలి; మత్తమః — నా చీకటి (అజ్ఞానం); తత్సర్వం — ఆ అన్నింటినీ; వ్యపనీయ — తొలగించి; మే — నాకు; పశుపతే — ఓ పశుపతీ; సాక్షాత్ — ప్రత్యక్షంగా; ప్రసన్నః భవ — ప్రసన్నుడవు కమ్ము.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (58): ఏకో వారిజ బాంధవః క్షితినభో వ్యాప్తం తమో మండలం భిత్త్వా లోచన గోచరోఽపి భవతి త్వం కోటి సూర్యప్రభః । వేద్యః కిం న భవస్యహో ఘనతరం కీదృగ్భవేన్మత్తమ- -స్తత్సర్వం వ్యపనీయ మే పశుపతే సాక్షాత్ప్రసన్నో భవ తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

హంసః పద్మవనం సమిచ్ఛతి యథా నీలాంబుదం చాతకః
కోకః కోకనదప్రియం ప్రతిదినం చంద్రం చకోరస్తథా ।
చేతో వాంఛతి మామకం పశుపతే చిన్మార్గమృగ్యం విభో
గౌరీనాథ భవత్పదాబ్జ యుగళం కైవల్య సౌఖ్యప్రదమ్ |

📝 ప్రతిపదార్థం:

హంసః — హంస; పద్మవనం — పద్మవనమును; సమిచ్ఛతి — కోరుకుంటుంది; యథా — ఎలాగైతే; నీలాంబుదం — నీలమేఘమును; చాతకః — చాతకపక్షి; కోకః — చక్రవాకపక్షి; కోకనదప్రియం — ఎర్రతామరను (కోకనదమును); ప్రతిదినం — ప్రతిదినం; చంద్రం — చంద్రుని; చకోరః — చకోరపక్షి; తథా — అలాగే; చేతః — మనసు; వాంఛతి — కోరుకుంటోంది; మామకం — నాదైన; పశుపతే — ఓ పశుపతీ; చిన్మార్గమృగ్యం — జ్ఞానమార్గంలో అన్వేషించబడేవి; విభో — ఓ సర్వవ్యాపీ; గౌరీనాథ — గౌరీపతీ; భవత్పదాబ్జయుగళం — నీ పాదపద్మ జంట; కైవల్యసౌఖ్యప్రదం — ముక్తి సౌఖ్యాన్నిచ్చేవి.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (59): హంసః పద్మవనం సమిచ్ఛతి యథా నీలాంబుదం చాతకః కోకః కోకనదప్రియం ప్రతిదినం చంద్రం చకోరస్తథా । చేతో వాంఛతి మామకం పశుపతే చిన్మార్గమృగ్యం విభో గౌరీనాథ భవత్పదాబ్జ యుగళం కైవల్య సౌఖ్యప్రదమ్ తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

రోధస్తోయహృతః శ్రమేణ పథికశ్ఛాయాం తరోర్వృష్టితో
భీతః స్వస్థగృహం గృహస్థమతిథిర్ దీనః ప్రభుం ధార్మికమ్ ।
దీపం సంతమసాకులశ్చ శిఖినం శీతా వృతస్త్వం తథా
చేతః సర్వభయాపహం వ్రజ సుఖం శంభోః పదాంభోరుహమ్ |

📝 ప్రతిపదార్థం:

రోధస్తోయహృతః — ప్రవాహ జలంలో కొట్టుకుపోయినవాడు (ఒడ్డును కోరుకుంటాడు); శ్రమేణ — అలసటతో; పథికః — బాటసారి; ఛాయాం — నీడను (కోరుకుంటాడు); తరోః — చెట్టు యొక్క; వృష్టితః — వర్షం నుండి; భీతః — భయపడినవాడు; స్వస్థగృహం — తన ఇంటిని (చేరుకుంటాడు); గృహస్థం — గృహస్థుని; అతిథిః — అతిథి (ఆశ్రయిస్తాడు); దీనః — దీనుడు; ప్రభుం ధార్మికం — ధార్మికుడైన ప్రభువును; దీపం — దీపమును; సంతమసాకులః — చీకటిలో చిక్కుకున్నవాడు; శిఖినం — అగ్నిని; శీతావృతః — చలిలో ఉన్నవాడు; త్వం — నీవు; తథా — అలాగే; చేతః — ఓ మనసా; సర్వభయాపహం — సమస్త భయాలను పోగొట్టేది; వ్రజ — వెళ్ళు; సుఖం — సుఖంగా; శంభోః — శంభుని; పదాంభోరుహం — పాదపద్మమును.

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (60): రోధస్తోయహృతః శ్రమేణ పథికశ్ఛాయాం తరోర్వృష్టితో భీతః స్వస్థగృహం గృహస్థమతిథిర్ దీనః ప్రభుం ధార్మికమ్ । దీపం సంతమసాకులశ్చ శిఖినం శీతా వృతస్త్వం తథా చేతః సర్వభయాపహం వ్రజ సుఖం శంభోః పదాంభోరుహమ్ తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

అంకోలం నిజ-బీజ-సంతతిరయస్కాంతోపలం [సంతతిః అయస్కాంతోపలం] సూచికా  
సాధ్వీ నైజవిభుం లతా క్షితిరుహం సింధుః సరిద్ వల్లభమ్ ।
ప్రాప్నోతీహ యథా తథా పశుపతేః పాదారవింద ద్వయం
చేతోవృత్తి రుపేత్య తిష్ఠతి సదా సా భక్తి రిత్యుచ్యతే |

📝 ప్రతిపదార్థం:

అంకోలం — అంకోల వృక్షాన్ని; నిజ-బీజ-సంతతిః — తన స్వంత విత్తన సంతానము; అయస్కాంతోపలం — అయస్కాంతపు రాయిని; సూచికా — సూది; సాధ్వీ — పతివ్రత; నైజవిభుం — తన భర్తను; లతా — తీగ; క్షితిరుహం — చెట్టును (భూమిలో పెరిగేది); సింధుః — నది; సరిద్వల్లభమ్ — నదుల ప్రియుడైన సముద్రాన్ని; ప్రాప్నోతి — చేరుకుంటుంది; ఇహ — ఈ లోకంలో; యథా — ఏ విధంగా; తథా — ఆ విధంగా; పశుపతేః — పశుపతి (శివుని) యొక్క; పాదారవింద-ద్వయం — రెండు పాదపద్మాలను; చేతోవృత్తిః — మనస్సు యొక్క వృత్తి; ఉపేత్య — చేరి; తిష్ఠతి — ఉంటుంది; సదా — ఎల్లప్పుడూ; సా — అది; భక్తిః — భక్తి అని; ఇతి — ఈ విధంగా; ఉచ్యతే — చెప్పబడుతుంది

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (61): అంకోలం నిజ-బీజ-సంతతిరయస్కాంతోపలం [సంతతిః అయస్కాంతోపలం] సూచికా సాధ్వీ నైజవిభుం లతా క్షితిరుహం సింధుః సరిద్ వల్లభమ్ । ప్రాప్నోతీహ యథా తథా పశుపతేః పాదారవింద ద్వయం చేతోవృత్తి రుపేత్య తిష్ఠతి సదా సా భక్తి రిత్యుచ్యతే తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

ఆనందాశ్రుభిరాతనోతి పులకం నైర్మల్యతశ్ఛాదనం
వాచా-శంఖముఖే స్థితైశ్చ జఠరాపూర్తిం చరిత్రామృతైః ।
రుద్రాక్షైర్ హసితేన దేవ వపుషో రక్షాం భవద్భావనా-
-పర్యంకే వినివేశ్య భక్తిజననీ భక్తార్భకం రక్షతి |

📝 ప్రతిపదార్థం:

ఆనందాశ్రుభిః — ఆనందబాష్పాలతో; ఆతనోతి — కలిగిస్తుంది; పులకం — పులకింత (రోమాంచం); నైర్మల్యతః — నిర్మలత్వం వల్ల; ఛాదనం — వస్త్రాన్ని (కప్పుటను); వాచా — వాక్కు ద్వారా; శంఖముఖే — శంఖం వంటి నోటిలో; స్థితైః — ఉన్నవాటితో; చ — మరియు; జఠరాపూర్తిం — కడుపు నింపుటను; చరిత్రామృతైః — చరిత్ర అనే అమృతముతో; రుద్రాక్షైః — రుద్రాక్షలతో; హసితేన — నవ్వు ద్వారా; దేవ — ఓ దేవా; వపుషః — శరీరపు; రక్షాం — రక్షణను; భవద్భావనా-పర్యంకే — నీ ధ్యానమనే ఊయలలో; వినివేశ్య — ఉంచి; భక్తిజననీ — భక్తి అనే తల్లి; భక్తార్భకం — భక్తుడనే శిశువును; రక్షతి — రక్షిస్తుంది

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (62): ఆనందాశ్రుభిరాతనోతి పులకం నైర్మల్యతశ్ఛాదనం వాచా-శంఖముఖే స్థితైశ్చ జఠరాపూర్తిం చరిత్రామృతైః । రుద్రాక్షైర్ హసితేన దేవ వపుషో రక్షాం భవద్భావనా- -పర్యంకే వినివేశ్య భక్తిజననీ భక్తార్భకం రక్షతి తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

మార్గావర్తితపాదుకా పశుపతేరంగస్య కూర్చాయతే
గండూషాంబునిషేచనం పురరిపోర్దివ్యాభిషేకాయతే ।
కించి-ద్భక్షిత-మాంస-శేషకబళం నవ్యోపహారాయతే
భక్తిః కిం న కరోత్యహో వనచరో భక్తావతంసాయతే |

📝 ప్రతిపదార్థం:

మార్గావర్తిత-పాదుకా — దారిలో అరిగిపోయిన చెప్పులు; పశుపతేః — పశుపతి (శివుని) యొక్క; అంగస్య — శరీరమునకు; కూర్చాయతే — కుంచె అవుతుంది; గండూషాంబు-నిషేచనం — నోటి నీటితో చేసే సేచనము; పురరిపోః — పురాలకు శత్రువైన (త్రిపురాంతకుని); దివ్యాభిషేకాయతే — దివ్యమైన అభిషేకమవుతుంది; కించిత్ — కొద్దిగా; భక్షిత — తినబడిన; మాంస-శేష-కబళం — మాంసం మిగిలిన ముద్ద; నవ్యోపహారాయతే — కొత్త నైవేద్యమవుతుంది; భక్తిః — భక్తి; కిం — ఏమి; న కరోతి — చేయలేదు; అహో — ఆశ్చర్యం; వనచరః — అడవిలో తిరుగువాడు (వేటగాడు); భక్తావతంసాయతే — భక్తులలో శిరోభూషణమవుతాడు

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (63): మార్గావర్తితపాదుకా పశుపతేరంగస్య కూర్చాయతే గండూషాంబునిషేచనం పురరిపోర్దివ్యాభిషేకాయతే । కించి-ద్భక్షిత-మాంస-శేషకబళం నవ్యోపహారాయతే భక్తిః కిం న కరోత్యహో వనచరో భక్తావతంసాయతే తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

వక్షస్తాడనమంతకస్య కఠినాపస్మారసంమర్దనం
భూభృత్పర్యటనం నమత్సురశిరఃకోటీరసంఘర్షణమ్ ।
కర్మేదం మృదులస్య తావకపదద్వంద్వస్య కిం వోచితం
మచ్చేతోమణిపాదుకావిహరణం శంభో సదాంగీకురు |

📝 ప్రతిపదార్థం:

వక్షస్తాడనం — వక్షస్థలాన్ని తన్నడం; అంతకస్య — యమధర్మరాజు యొక్క; కఠిన-అపస్మార-సంమర్దనం — కఠినమైన అపస్మార పురుషుని అణచడం; భూభృత్-పర్యటనం — పర్వతాలపై సంచారం; నమత్-సుర-శిరః-కోటీర-సంఘర్షణం — నమస్కరించే దేవతల కిరీటాలతో రాపిడి; కర్మ — పని; ఇదం — ఇది; మృదులస్య — మృదువైనవి అయిన; తావక-పద-ద్వంద్వస్య — నీ రెండు పాదాలకు; కిం వా — ఏమిటి; ఉచితం — తగినది; మత్-చేతః-మణి-పాదుకా — నా మనస్సు అనే మణిపాదుకలలో; విహరణం — విహరించడం; శంభో — ఓ శంభో; సదా — ఎల్లప్పుడూ; అంగీకురు — అంగీకరించు

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (64): వక్షస్తాడనమంతకస్య కఠినాపస్మారసంమర్దనం భూభృత్పర్యటనం నమత్సురశిరఃకోటీరసంఘర్షణమ్ । కర్మేదం మృదులస్య తావకపదద్వంద్వస్య కిం వోచితం మచ్చేతోమణిపాదుకావిహరణం శంభో సదాంగీకురు తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

వక్షస్తాడనశంకయా విచలితో వైవస్వతో నిర్జరాః
కోటీరోజ్జ్వలరత్నదీపకలికానీరాజనం కుర్వతే ।
దృష్ట్వా ముక్తివధూస్తనోతి నిభృతాశ్లేషం భవానీపతే
యచ్చేతస్తవ పాదపద్మభజనం తస్యేహ కిం దుర్లభమ్ |

📝 ప్రతిపదార్థం:

వక్షస్తాడన-శంకయా — వక్షస్థలం తన్నబడుతుందనే భయంతో; విచలితః — కలవరపడిన; వైవస్వతః — యమధర్మరాజు (సూర్యపుత్రుడు); నిర్జరాః — దేవతలు; కోటీర-ఉజ్జ్వల-రత్న-దీపకలికా — కిరీటాలలోని ప్రకాశవంతమైన రత్నాల దీపకళికలతో; నీరాజనం — హారతి; కుర్వతే — ఇస్తారు; దృష్ట్వా — చూసి; ముక్తివధూః — ముక్తి అనే వధువు; తనోతి — ఇస్తుంది; నిభృత-ఆశ్లేషం — గాఢమైన ఆలింగనం; భవానీపతే — భవానీ భర్తా; యత్ — ఎవరి; చేతః — మనస్సు; తవ — నీ; పాదపద్మ-భజనం — పాదపద్మ సేవ; తస్య — అతనికి; ఇహ — ఈ లోకంలో; కిం — ఏమి; దుర్లభం — దుర్లభమైనది

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (65): వక్షస్తాడనశంకయా విచలితో వైవస్వతో నిర్జరాః కోటీరోజ్జ్వలరత్నదీపకలికానీరాజనం కుర్వతే । దృష్ట్వా ముక్తివధూస్తనోతి నిభృతాశ్లేషం భవానీపతే యచ్చేతస్తవ పాదపద్మభజనం తస్యేహ కిం దుర్లభమ్ తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

క్రీడార్థం సృజసి ప్రపంచమఖిలం క్రీడామృగాస్తే జనాః
యత్కర్మాచరితం మయా చ భవతః ప్రీత్యై భవత్యేవ తత్ ।
శంభో స్వస్య కుతూహలస్య కరణం మచ్చేష్టితం నిశ్చితం
తస్మాన్మామకరక్షణం పశుపతే కర్తవ్యమేవ త్వయా |

📝 ప్రతిపదార్థం:

క్రీడార్థం — ఆట కోసం; సృజసి — సృష్టిస్తావు; ప్రపంచం — ప్రపంచాన్ని; అఖిలం — సమస్తమైన; క్రీడామృగాః — ఆట బొమ్మలు; తే — నీ; జనాః — జనులు; యత్ — ఏ; కర్మ — కర్మ; ఆచరితం — ఆచరించబడినది; మయా — నా చేత; చ — కూడా; భవతః — నీ; ప్రీత్యై — ప్రీతి కొరకు; భవతి — అవుతుంది; ఏవ — నిశ్చయంగా; తత్ — అది; శంభో — ఓ శంభో; స్వస్య — స్వంత; కుతూహలస్య — కుతూహలము యొక్క; కరణం — సాధనం; మత్-చేష్టితం — నా చేష్టలు; నిశ్చితం — నిశ్చయంగా; తస్మాత్ — అందుచేత; మామక-రక్షణం — నన్ను రక్షించడం; పశుపతే — ఓ పశుపతీ; కర్తవ్యం — కర్తవ్యము; ఏవ — తప్పక; త్వయా — నీ చేత

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (66): క్రీడార్థం సృజసి ప్రపంచమఖిలం క్రీడామృగాస్తే జనాః యత్కర్మాచరితం మయా చ భవతః ప్రీత్యై భవత్యేవ తత్ । శంభో స్వస్య కుతూహలస్య కరణం మచ్చేష్టితం నిశ్చితం తస్మాన్మామకరక్షణం పశుపతే కర్తవ్యమేవ త్వయా తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

బహువిధపరితోషబాష్పపూర-
-స్ఫుటపులకాంకితచారుభోగభూమిమ్ ।
చిరపదఫలకాంక్షిసేవ్యమానాం
పరమసదాశివభావనాం ప్రపద్యే |

అమితముదమృతం ముహుర్దుహంతీం
విమలభవత్పదగోష్ఠమావసంతీమ్ ।
సదయ పశుపతే సుపుణ్యపాకాం
మమ పరిపాలయ భక్తిధేనుమేకామ్ |

జడతా పశుతా కళంకితా
కుటిలచరత్వం చ నాస్తి మయి దేవ ।
అస్తి యది రాజమౌళే
భవదాభరణస్య నాస్మి కిం పాత్రమ్ |

అరహసి రహసి స్వతంత్రబుద్ధ్యా
వరివసితుం సులభః ప్రసన్నమూర్తిః ।
అగణితఫలదాయకః ప్రభుర్మే
జగదధికో హృది రాజశేఖరోఽస్తి |

ఆరూఢభక్తిగుణకుంచితభావచాప-
-యుక్తైః శివస్మరణబాణగణైరమోఘైః ।
నిర్జిత్య కిల్బిషరిపూన్విజయీ సుధీంద్రః
సానందమావహతి సుస్థిరరాజలక్ష్మీమ్ |

ధ్యానాంజనేన సమవేక్ష్య తమఃప్రదేశం
భిత్త్వా మహాబలిభిరీశ్వరనామమంత్రైః ।
దివ్యాశ్రితం భుజగభూషణముద్వహంతి
యే పాదపద్మమిహ తే శివ తే కృతార్థాః |

📝 ప్రతిపదార్థం:

ధ్యాన-అంజనేన — ధ్యానమనే కాటుకతో; సమవేక్ష్య — చూసి; తమః-ప్రదేశం — చీకటి ప్రదేశాన్ని (అజ్ఞానాన్ని); భిత్త్వా — చీల్చి; మహా-బలిభిః — మహా శక్తివంతమైన బలులతో; ఈశ్వర-నామ-మంత్రైః — ఈశ్వరుని నామ మంత్రాలతో; దివ్య-ఆశ్రితం — దివ్యలోకంలో ఉన్న; భుజగ-భూషణం — సర్పాలను ఆభరణంగా ధరించినవాని; ఉద్వహంతి — ఎత్తి ధరిస్తారు; యే — ఎవరైతే; పాదపద్మం — పాదపద్మాన్ని; ఇహ — ఇక్కడ; తే — వారు; శివ — ఓ శివా; తే — వారు; కృతార్థాః — ధన్యులు

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (72): ధ్యానాంజనేన సమవేక్ష్య తమఃప్రదేశం భిత్త్వా మహాబలిభిరీశ్వరనామమంత్రైః । దివ్యాశ్రితం భుజగభూషణముద్వహంతి యే పాదపద్మమిహ తే శివ తే కృతార్థాః తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

భూదారతాముదవహద్యదపేక్షయా శ్రీ-
-భూదార ఏవ కిమతః సుమతే లభస్వ ।
కేదారమాకలితముక్తిమహౌషధీనాం
పాదారవిందభజనం పరమేశ్వరస్య |

ఆశాపాశక్లేశదుర్వాసనాది-
-భేదోద్యుక్తైర్దివ్యగంధైరమందైః ।
ఆశాశాటీకస్య పాదారవిందం
చేతఃపేటీం వాసితాం మే తనోతు |

కళ్యాణినం సరసచిత్రగతిం సవేగం
సర్వేంగితజ్ఞమనఘం ధ్రువలక్షణాఢ్యమ్ ।
చేతస్తురంగమధిరుహ్య చర స్మరారే
నేతః సమస్తజగతాం వృషభాధిరూఢ |

భక్తిర్మహేశపదపుష్కరమావసంతీ
కాదంబినీవ కురుతే పరితోషవర్షమ్ ।
సంపూరితో భవతి యస్య మనస్తటాక-
-స్తజ్జన్మసస్యమఖిలం సఫలం చ నాన్యత్ |

బుద్ధిః స్థిరా భవితుమీశ్వరపాదపద్మ-
-సక్తా వధూర్విరహిణీవ సదా స్మరంతీ ।
సద్భావనాస్మరణదర్శనకీర్తనాది
సమ్మోహితేవ శివమంత్రజపేన వింతే |

సదుపచారవిధిష్వనుబోధితాం
సవినయాం సుహృదం సముపాశ్రితామ్ ।
మమ సముద్ధర బుద్ధిమిమాం ప్రభో
వరగుణేన నవోఢవధూమివ |

నిత్యం యోగిమనః సరోజదళసంచారక్షమస్త్వత్క్రమః
శంభో తేన కథం కఠోరయమరాడ్వక్షఃకవాటక్షతిః ।
అత్యంతం మృదులం త్వదంఘ్రియుగళం హా మే మనశ్చింతయ-
-త్యేతల్లోచనగోచరం కురు విభో హస్తేన సంవాహయే |

📝 ప్రతిపదార్థం:

నిత్యం — ఎల్లప్పుడూ; యోగి-మనః-సరోజ-దళ — యోగుల మనస్సు అనే పద్మ దళాలపై; సంచార-క్షమః — సంచరించగల; త్వత్-క్రమః — నీ అడుగులు; శంభో — ఓ శంభో; తేన — వాటితో; కథం — ఎలా; కఠోర-యమరాట్-వక్షః-కవాట-క్షతిః — కఠినమైన యముని వక్షస్థలం అనే తలుపును పగలగొట్టడం; అత్యంతం — మిక్కిలి; మృదులం — మృదువైన; త్వత్-అంఘ్రి-యుగళం — నీ రెండు పాదాలు; హా — అయ్యో; మే — నా; మనః — మనస్సు; చింతయతి — చింతిస్తుంది; ఏతత్ — ఈ; లోచన-గోచరం — కన్నులకు కనిపించేలా; కురు — చెయ్యి; విభో — ఓ విభూ; హస్తేన — చేతులతో; సంవాహయే — ఒత్తి సేవ చేస్తాను

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (79): నిత్యం యోగిమనః సరోజదళసంచారక్షమస్త్వత్క్రమః శంభో తేన కథం కఠోరయమరాడ్వక్షఃకవాటక్షతిః । అత్యంతం మృదులం త్వదంఘ్రియుగళం హా మే మనశ్చింతయ- -త్యేతల్లోచనగోచరం కురు విభో హస్తేన సంవాహయే తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

ఏష్యత్యేష జనిం మనోఽస్య కఠినం తస్మిన్నటానీతి మ-
-ద్రక్షాయై గిరిసీమ్ని కోమలపదన్యాసః పురాభ్యాసితః ।
నో చేద్దివ్యగృహాంతరేషు సుమనస్తల్పేషు వేద్యాదిషు
ప్రాయః సత్సు శిలాతలేషు నటనం శంభో కిమర్థం తవ |

📝 ప్రతిపదార్థం:

ఏష్యతి — రాబోతున్నాడు; ఏషః — ఈ జీవుడు; జనిం — జన్మలోకి; మనః — మనస్సు; అస్య — ఇతని; కఠినం — కఠినమైనది; తస్మిన్ — దానిపై; నటాని — నటించాలి (నృత్యం చేయాలి); ఇతి — అని; మత్-రక్షాయై — నన్ను రక్షించడం కోసం; గిరి-సీమ్ని — పర్వత శిఖరాలపై; కోమల-పద-న్యాసః — కోమలమైన అడుగులు వేయడం; పురా — ముందుగానే; అభ్యాసితః — అభ్యసించబడినది; నో చేత్ — లేకపోతే; దివ్య-గృహ-అంతరేషు — దివ్యమైన మందిరాలలో; సుమనః-తల్పేషు — పూల పరుపులపై; వేద్యాదిషు — వేదికలు మొదలైనవాటిపై; ప్రాయః — తరచుగా; సత్సు — ఉన్నప్పుడు; శిలాతలేషు — రాతి నేలలపై; నటనం — నాట్యం; శంభో — ఓ శంభో; కిమర్థం — ఎందుకు; తవ — నీకు

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (80): ఏష్యత్యేష జనిం మనోఽస్య కఠినం తస్మిన్నటానీతి మ- -ద్రక్షాయై గిరిసీమ్ని కోమలపదన్యాసః పురాభ్యాసితః । నో చేద్దివ్యగృహాంతరేషు సుమనస్తల్పేషు వేద్యాదిషు ప్రాయః సత్సు శిలాతలేషు నటనం శంభో కిమర్థం తవ తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

కంచిత్కాలముమామహేశ భవతః పాదారవిందార్చనైః
కంచిద్ధ్యానసమాధిభిశ్చ నతిభిః కంచిత్కథాకర్ణనైః ।
కంచిత్కంచిదవేక్షణైశ్చ నుతిభిః కంచిద్దశామీదృశీం
యః ప్రాప్నోతి ముదా త్వదర్పితమనా జీవన్ స ముక్తః ఖలు |

📝 ప్రతిపదార్థం:

కంచిత్ కాలం — కొంత సమయం; ఉమామహేశ — ఉమాదేవి సహితుడైన మహేశ్వరా; భవతః — నీయొక్క; పాదారవిందార్చనైః — పాదపద్మముల పూజలతో; కంచిత్ — కొంతసేపు; ధ్యానసమాధిభిః — ధ్యానము మరియు సమాధితో; నతిభిః — నమస్కారములతో; కంచిత్ — కొంతసేపు; కథాకర్ణనైః — కథలను వినుటతో; అవేక్షణైః — దర్శనములతో; నుతిభిః — స్తుతులతో; దశాం ఈదృశీం — ఇటువంటి స్థితిని; యః ప్రాప్నోతి — ఎవడు పొందుతాడో; ముదా — ఆనందంతో; త్వదర్పితమనాః — నీయందు సమర్పించిన మనస్సు కలవాడు; జీవన్ — బ్రతికి ఉండగానే; సః ముక్తః ఖలు — అతడు ముక్తుడే నిశ్చయంగా

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (81): కంచిత్కాలముమామహేశ భవతః పాదారవిందార్చనైః కంచిద్ధ్యానసమాధిభిశ్చ నతిభిః కంచిత్కథాకర్ణనైః । కంచిత్కంచిదవేక్షణైశ్చ నుతిభిః కంచిద్దశామీదృశీం యః ప్రాప్నోతి ముదా త్వదర్పితమనా జీవన్ స ముక్తః ఖలు తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

బాణత్వం వృషభత్వమర్ధవపుషా భార్యాత్వమార్యాపతే
ఘోణిత్వం సఖితా మృదంగవహతా చేత్యాది రూపం దధౌ ।
త్వత్పాదే నయనార్పణం చ కృతవాంస్త్వద్దేహభాగో హరిః
పూజ్యాత్పూజ్యతరః స ఏవ హి న చేత్కో వా తదన్యోఽధికః |

📝 ప్రతిపదార్థం:

బాణత్వం — బాణముగా ఉండుట; వృషభత్వం — ఎద్దుగా ఉండుట; అర్ధవపుషా — అర్ధ శరీరముతో; భార్యాత్వం — భార్యగా ఉండుట; ఆర్యాపతే — పార్వతీ పతీ; ఘోణిత్వం — వరాహ రూపం; సఖితా — స్నేహితునిగా ఉండుట; మృదంగవహతా — మృదంగమును మోయుట; ఇత్యాది రూపం దధౌ — ఇత్యాది రూపాలను ధరించాడు; త్వత్పాదే — నీ పాదమునందు; నయనార్పణం — నేత్రమును అర్పించుట; కృతవాన్ — చేసినవాడు; త్వద్దేహభాగః — నీ శరీర భాగమైన; హరిః — విష్ణువు; పూజ్యాత్ పూజ్యతరః — పూజ్యులలో అత్యంత పూజ్యుడు; సః ఏవ — ఆయనే; తదన్యః అధికః కో వా — ఆయన కంటే గొప్పవాడు ఇంకెవరు

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (82): బాణత్వం వృషభత్వమర్ధవపుషా భార్యాత్వమార్యాపతే ఘోణిత్వం సఖితా మృదంగవహతా చేత్యాది రూపం దధౌ । త్వత్పాదే నయనార్పణం చ కృతవాంస్త్వద్దేహభాగో హరిః పూజ్యాత్పూజ్యతరః స ఏవ హి న చేత్కో వా తదన్యోఽధికః తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

జననమృతియుతానాం సేవయా దేవతానాం
న భవతి సుఖలేశః సంశయో నాస్తి తత్ర ।
అజనిమమృతరూపం సాంబమీశం భజంతే
య ఇహ పరమసౌఖ్యం తే హి ధన్యా లభంతే |

శివ తవ పరిచర్యాసన్నిధానాయ గౌర్యా
భవ మమ గుణధుర్యాం బుద్ధికన్యాం ప్రదాస్యే ।
సకలభువనబంధో సచ్చిదానందసింధో
సదయ హృదయగేహే సర్వదా సంవస త్వమ్ |

📝 ప్రతిపదార్థం:

శివ — శివుడా; తవ — నీ యొక్క; పరిచర్యా — సేవ కొరకు; సన్నిధానాయ — సన్నిధిలో ఉండుట కొరకు; గౌర్యాః — గౌరీదేవి యొక్క; భవ — అగుము; మమ — నా యొక్క; గుణధుర్యాం — సద్గుణాలలో శ్రేష్ఠమైన; బుద్ధికన్యాం — బుద్ధి అనే కన్యను; ప్రదాస్యే — సమర్పిస్తాను; సకలభువనబంధో — సమస్త లోకాలకు బంధువైనవాడా; సచ్చిదానందసింధో — సత్-చిత్-ఆనంద సముద్రమా; సదయ — దయామయుడా; హృదయగేహే — హృదయమనే ఇంటిలో; సర్వదా — ఎల్లవేళలా; సంవస — నివసించుము; త్వం — నీవు

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (84): శివ తవ పరిచర్యాసన్నిధానాయ గౌర్యా భవ మమ గుణధుర్యాం బుద్ధికన్యాం ప్రదాస్యే । సకలభువనబంధో సచ్చిదానందసింధో సదయ హృదయగేహే సర్వదా సంవస త్వమ్ తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

జలధిమథనదక్షో నైవ పాతాళభేదీ
న చ వనమృగయాయాం నైవ లుబ్ధః ప్రవీణః ।
అశనకుసుమభూషావస్త్రముఖ్యాం సపర్యాం
కథయ కథమహం తే కల్పయానీందుమౌళే |

పూజాద్రవ్యసమృద్ధయో విరచితాః పూజాం కథం కుర్మహే
పక్షిత్వం న చ వా కిటిత్వమపి న ప్రాప్తం మయా దుర్లభమ్ ।
జానే మస్తకమంఘ్రిపల్లవముమాజానే న తేఽహం విభో
న జ్ఞాతం హి పితామహేన హరిణా తత్త్వేన తద్రూపిణా |

📝 ప్రతిపదార్థం:

పూజాద్రవ్యసమృద్ధయః — పూజాద్రవ్యాల సమృద్ధి; విరచితాః — సమకూర్చబడినవి; పూజాం — పూజను; కథం కుర్మహే — ఎలా చేయగలము; పక్షిత్వం — పక్షి రూపం (హంస); న చ — కాదు; కిటిత్వం — వరాహ రూపం; అపి న — కూడా కాదు; ప్రాప్తం మయా — నాకు లభించినది; దుర్లభం — దుర్లభము; జానే — తెలుసు; మస్తకం — శిరస్సు; అంఘ్రిపల్లవం — పాదపల్లవాలు; ఉమాజానే — ఉమానాథా; న తే అహం — నీ గురించి నాకు తెలియదు; విభో — సర్వవ్యాపీ; న జ్ఞాతం — తెలియబడలేదు; పితామహేన — బ్రహ్మ చేత; హరిణా — విష్ణువు చేత; తత్త్వేన — తత్త్వముతో; తద్రూపిణా — ఆ రూపమును ధరించినవాడు

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (86): పూజాద్రవ్యసమృద్ధయో విరచితాః పూజాం కథం కుర్మహే పక్షిత్వం న చ వా కిటిత్వమపి న ప్రాప్తం మయా దుర్లభమ్ । జానే మస్తకమంఘ్రిపల్లవముమాజానే న తేఽహం విభో న జ్ఞాతం హి పితామహేన హరిణా తత్త్వేన తద్రూపిణా తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

అశనం గరళం ఫణీ కలాపో
వసనం చర్మ చ వాహనం మహోక్షః ।
మమ దాస్యసి కిం కిమస్తి శంభో
తవ పాదాంబుజభక్తిమేవ దేహి |

యదా కృతాంభోనిధిసేతుబంధనః
కరస్థలాధఃకృతపర్వతాధిపః ।
భవాని తే లంఘితపద్మసంభవ-
-స్తదా శివార్చాస్తవభావనక్షమః |

నతిభిర్నుతిభిస్త్వమీశ పూజా-
-విధిభిర్ధ్యానసమాధిభిర్న తుష్టః ।
ధనుషా ముసలేన చాశ్మభిర్వా
వద తే ప్రీతికరం తథా కరోమి |

వచసా చరితం వదామి శంభో-
-రహముద్యోగవిధాసు తేఽప్రసక్తః ।
మనసాకృతిమీశ్వరస్య సేవే
శిరసా చైవ సదాశివం నమామి |

ఆద్యావిద్యా హృద్గతా నిర్గతాసీ-
-ద్విద్యా హృద్యా హృద్గతా త్వత్ప్రసాదాత్ ।
సేవే నిత్యం శ్రీకరం త్వత్పదాబ్జం
భావే ముక్తేర్భాజనం రాజమౌళే |

📝 ప్రతిపదార్థం:

ఆద్యా — ఆదిమ, మొదటిది; అవిద్యా — అజ్ఞానం; హృద్గతా — హృదయంలో ఉన్నది; నిర్గతా ఆసీత్ — బయటకు వెళ్ళిపోయింది; విద్యా — జ్ఞానం; హృద్యా — మనోహరమైనది; హృద్గతా — హృదయంలో ప్రవేశించింది; త్వత్ప్రసాదాత్ — నీ కృపవలన; సేవే — సేవిస్తాను; నిత్యం — ఎల్లప్పుడూ; శ్రీకరం — ఐశ్వర్యప్రదమైన; త్వత్పదాబ్జం — నీ పాదపద్మాన్ని; భావే — భక్తిభావంతో; ముక్తేః — ముక్తికి; భాజనం — పాత్ర; రాజమౌళే — చంద్రశేఖరా (చంద్రుని శిరస్సున ధరించినవాడా)

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (91): ఆద్యావిద్యా హృద్గతా నిర్గతాసీ- -ద్విద్యా హృద్యా హృద్గతా త్వత్ప్రసాదాత్ । సేవే నిత్యం శ్రీకరం త్వత్పదాబ్జం భావే ముక్తేర్భాజనం రాజమౌళే తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

దూరీకృతాని దురితాని దురక్షరాణి
దౌర్భాగ్యదుఃఖదురహంకృతిదుర్వచాంసి ।
సారం త్వదీయచరితం నితరాం పిబంతం
గౌరీశ మామిహ సముద్ధర సత్కటాక్షైః |

సోమకళాధరమౌళౌ
కోమలఘనకంధరే మహామహసి ।
స్వామిని గిరిజానాథే
మామకహృదయం నిరంతరం రమతామ్ |

సా రసనా తే నయనే
తావేవ కరౌ స ఏవ కృతకృత్యః ।
యా యే యౌ యో భర్గం
వదతీక్షేతే సదార్చతః స్మరతి |

అతిమృదులౌ మమ చరణా-
-వతికఠినం తే మనో భవానీశ ।
ఇతి విచికిత్సాం సంత్యజ
శివ కథమాసీద్గిరౌ తథా వేశః |

ధైర్యాంకుశేన నిభృతం
రభసాదాకృష్య భక్తిశృంఖలయా ।
పురహర చరణాలానే
హృదయమదేభం బధాన చిద్యంత్రైః |

ప్రచరత్యభితః ప్రగల్భవృత్త్యా
మదవానేష మనః కరీ గరీయాన్ ।
రిగృహ్య నయేన భక్తిరజ్వా
పరమ స్థాణు పదం దృఢం నయాముమ్ |

సర్వాలంకారయుక్తాం సరళపదయుతాం సాధువృత్తాం సువర్ణాం
సద్భిః సంస్తూయమానాం సరసగుణయుతాం లక్షితాం లక్షణాఢ్యామ్ ।
ఉద్యద్భూషావిశేషాముపగతవినయాం ద్యోతమానార్థరేఖాం
కల్యాణీం దేవ గౌరీప్రియ మమ కవితాకన్యకాం త్వం గృహాణ |

📝 ప్రతిపదార్థం:

సర్వాలంకారయుక్తాం — అన్ని అలంకారాలతో కూడినది; సరళపదయుతాం — సరళమైన పదాలు కలది; సాధువృత్తాం — మంచి వృత్తం/నడవడిక కలది; సువర్ణాం — బంగారు వర్ణం కలది/సుందరమైన అక్షరాలు కలది; సద్భిః — సజ్జనులచే; సంస్తూయమానాం — స్తుతించబడేది; సరసగుణయుతాం — సరసమైన గుణాలు కలది; లక్షితాం — గుర్తించబడినది; లక్షణాఢ్యాం — లక్షణాలతో సమృద్ధమైనది; ఉద్యద్భూషావిశేషాం — ప్రకాశించే ఆభరణ విశేషాలు కలది; ఉపగతవినయాం — వినయం కలిగినది; ద్యోతమానార్థరేఖాం — ప్రకాశించే అర్థరేఖలు కలది; కల్యాణీం — మంగళకరమైనది; దేవ — దేవా; గౌరీప్రియ — గౌరీ ప్రియుడా; మమ — నా యొక్క; కవితాకన్యకాం — కవిత అనే కన్యను; త్వం — నీవు; గృహాణ — స్వీకరించు

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (98): సర్వాలంకారయుక్తాం సరళపదయుతాం సాధువృత్తాం సువర్ణాం సద్భిః సంస్తూయమానాం సరసగుణయుతాం లక్షితాం లక్షణాఢ్యామ్ । ఉద్యద్భూషావిశేషాముపగతవినయాం ద్యోతమానార్థరేఖాం కల్యాణీం దేవ గౌరీప్రియ మమ కవితాకన్యకాం త్వం గృహాణ తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

ఇదం తే యుక్తం వా పరమశివ కారుణ్యజలధే
గతౌ తిర్యగ్రూపం తవ పదశిరోదర్శనధియా ।
హరిబ్రహ్మాణౌ తౌ దివి భువి చరంతౌ శ్రమయుతౌ
కథం శంభో స్వామిన్కథయ మమ వేద్యోఽసి పురతః |

📝 ప్రతిపదార్థం:

ఇదం — ఇది; తే — నీకు; యుక్తం వా — తగినదా, న్యాయమా; పరమశివ — పరమశివుడా; కారుణ్యజలధే — కరుణాసముద్రమా; గతౌ — వెళ్ళి; తిర్యగ్రూపం — తిర్యక్ (జంతు) రూపాన్ని ధరించి; తవ — నీ యొక్క; పద — పాదాలను; శిరః — శిరస్సును; దర్శనధియా — చూడాలనే బుద్ధితో; హరిబ్రహ్మాణౌ — విష్ణువు మరియు బ్రహ్మ; తౌ — ఆ ఇద్దరు; దివి — ఆకాశంలో; భువి — భూమిలో; చరంతౌ — తిరుగుతూ; శ్రమయుతౌ — అలసిపోయినవారు; కథం — ఎలా; శంభో — శంభుడా; స్వామిన్ — స్వామీ; కథయ — చెప్పు; మమ — నాకు; వేద్యః అసి — తెలియగలవు; పురతః — ఎదురుగా

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (99): ఇదం తే యుక్తం వా పరమశివ కారుణ్యజలధే గతౌ తిర్యగ్రూపం తవ పదశిరోదర్శనధియా । హరిబ్రహ్మాణౌ తౌ దివి భువి చరంతౌ శ్రమయుతౌ కథం శంభో స్వామిన్కథయ మమ వేద్యోఽసి పురతః తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

స్తోత్రేణాలమహం ప్రవచ్మి న మృషా దేవా విరించాదయః
స్తుత్యానాం గణనాప్రసంగసమయే త్వామగ్రగణ్యం విదుః ।
మాహాత్మ్యాగ్రవిచారణప్రకరణే ధానాతుషస్తోమవ-
-ద్ధూతాస్త్వాం విదురుత్తమోత్తమఫలం శంభో భవత్సేవకాః |

📝 ప్రతిపదార్థం:

స్తోత్రేణ — స్తోత్రంగా; అలం — చాలు; అహం — నేను; ప్రవచ్మి — చెబుతున్నాను; న మృషా — అబద్ధం కాదు; దేవాః — దేవతలు; విరించాదయః — బ్రహ్మ మొదలైనవారు; స్తుత్యానాం — స్తుతికి అర్హులైనవారిలో; గణనాప్రసంగసమయే — లెక్కించే సందర్భంలో; త్వాం — నిన్ను; అగ్రగణ్యం — అగ్రగణ్యునిగా; విదుః — తెలుసుకున్నారు; మాహాత్మ్య — మహత్త్వం; అగ్రవిచారణ — ముఖ్య విచారణ; ప్రకరణే — సందర్భంలో; ధానాతుషస్తోమవత్ — ధాన్యం-పొట్టు సమూహం వలె; ధూతాః — తొలగించబడినవారు; త్వాం — నిన్ను; విదుః — తెలుసుకున్నారు; ఉత్తమోత్తమఫలం — ఉత్తమోత్తమ ఫలంగా; శంభో — శంభుడా; భవత్సేవకాః — నీ సేవకులు

పదార్థము & తాత్పర్యము: • శ్లోకము (100): స్తోత్రేణాలమహం ప్రవచ్మి న మృషా దేవా విరించాదయః స్తుత్యానాం గణనాప్రసంగసమయే త్వామగ్రగణ్యం విదుః । మాహాత్మ్యాగ్రవిచారణప్రకరణే ధానాతుషస్తోమవ- -ద్ధూతాస్త్వాం విదురుత్తమోత్తమఫలం శంభో భవత్సేవకాః తాత్పర్యము: శివానంద లహరి లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.

❓ తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

🕉️ View all శ్రీ శివుడు Stotrams / శ్రీ శివుడు స్తోత్రాలు అన్నీ చూడండి

ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.

← Previousశివ తాండవ స్తోత్రం Next →శివాష్టకం

✦ 🙏 ✦

శివానంద లహరి

శివానంద లహరి

🕉️ తాత్పర్యం (Overall Meaning)

📖 సులభమైన వివరణ (Simple Explanation)

❓ తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

Related Stotrams

భస్మ ధారణ విధి

బిల్వాష్టకం

కాలభైరవాష్టకం

జటాపాఠః 4.5 - నమస్తే రుద్ర మన్యవ - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితా