ప్రధాన విషయమునకు వెళ్ళు

Bhagavad Gita: Chapter 11, Verse 16

అనేకబాహూదరవక్త్రనేత్రం
పశ్యామి త్వాం సర్వతోఽనంతరూపమ్ ।
నాంతం న మధ్యం న పునస్తవాదిం
పశ్యామి విశ్వేశ్వర విశ్వరూప ।। 16 ।।
అనేక — అసంఖ్యాకమైన; బాహు — చేతులు; ఉదర — ఉదరములు; వక్త్ర — ముఖములు; నేత్రం — కన్నులు; పశ్యామి — చూస్తున్నాను; త్వాం — నీవు; సర్వతః — అన్ని దిక్కులలో; అనంత-రూపమ్ — అనంతమైన రూపములు; న అంతం — అంతము లేదు; న మధ్యం — మధ్యభాగము లేదు; న-పునః-తవ-ఆదిం — మరల నీ యొక్క మొదలు లేదు; పశ్యామి — చూచుతున్నాను; విశ్వ-ఈశ్వర — విశ్వమునకు ప్రభువు; విశ్వ-రూప — విశ్వ రూపము.
Translation

BG 11.16:అసంఖ్యాకమైన చేతులతో, ఉదరములతో, ముఖములతో, మరియు కళ్ళతో ఉన్న నీ యొక్క అనంతమైన రూపములను అన్ని దిశలలో చూస్తున్నాను. ఓ విశ్వేశ్వరా, విశ్వమే నీ యొక్క స్వరూపముగా కలవాడా, నీ యందు ఎటువంటి ఆదిమధ్యాంతరములు చూడలేకున్నాను.

Commentary
కీలక పదం · Key Word
నాంతం న మధ్యం న పునస్తవాదిమ్ · nāntaṁ na madhyaṁ na punas tavādim
నీకు అంతము గాని, మధ్యము గాని, ఆది గాని లేదు · No end, middle, or beginning to You

అనంత బాహు వక్త్ర నేత్ర విశ్వరూపం
ఆది మధ్యాంత రహిత బ్రహ్మ సాక్షాత్కారం

Infinite Arms, Mouths, and Eyes: Seeing No Beginning, Middle, or End

వినండి ఆ అపరిమితమైన విశ్వరూప వైభవాన్ని అర్జునుడు ఎలా కీర్తిస్తున్నాడో! ఎటు చూసినా అనంతమైన చేతులు, పొట్టలు, ముఖాలు, నేత్రాలతో ఆ రూపం ఒప్పారుతోంది. అర్జునుడు తన కళ్లతో ఆ రూపాన్ని ఎంత పరిశీలించినా, దానికి మొదలు (ఆది), నడుము (మధ్యం), ముగింపు (అంతం) అనేవి కనిపించడం లేదు. ఎందుకంటే ఆ పరమాత్మ అనంత స్వరూపుడు. ఆయనకు స్థల కాల పరిమితులు లేవు. సమస్త జగత్తుకూ ఆయనే విశ్వేశ్వరుడు, ఆయనే విశ్వరూపుడు.

అర్జునుడు పలికెను: ఓ విశ్వేశ్వరా! విశ్వరూపా! అసంఖ్యాకమైన చేతులు, ఉదరములు, ముఖములు, నేత్రములు కలిగి అంతటా వ్యాపించి యున్న నిన్ను నేను చూచుచున్నాను. నీ ఈ అనంత రూపమునకు ఆది, మధ్యము, అంతము అనునవి నాకు ఎక్కడా కనిపించుట లేదు.

మనుషులకు, వస్తువులకు పుట్టుక, ఉనికి, చావు ఉంటాయి. కానీ పరమాత్మ వీటన్నింటికీ అతీతుడు. ఆయనే అన్నింటికీ మూల కారణం.

అనంతత్వము (కాలాతీత స్థితి)
ఆది, మధ్యము, అంతములు లేక నిరంతరం శాశ్వతంగా ప్రకాశించే పరమాత్మ యొక్క పరమ నిత్య చైతన్య స్వరూపము.
సాంతత్వము (పరిమిత భౌతిక స్థితి)
పుట్టుక, ఎదుగుదల, మరణము అనే స్థల కాల నియమాలకు లోబడి క్షణక్షణము నశించిపోయే నశ్వర లౌకిక స్థితి.

పరమాత్మను ఆది, మధ్యాంత రహితుడిగా గ్రహించడమే తత్వజ్ఞానం.

ఆ అనంతత్వంలో మన మనస్సును లీనం చేసినప్పుడు అమరత్వం సిద్ధిస్తుంది.

అనంత ఆకాశం
మనం బయటకు వచ్చి నీలి ఆకాశం వైపు చూస్తే, ఆ ఆకాశం ఎక్కడ మొదలైంది, ఎక్కడ ముగిసిందో ఎవరైనా చెప్పగలరా? లేదు కదా! మనం ఎంత దూరం వెళ్లినా ఆకాశం అంతటా వ్యాపించే ఉంటుంది. అలాగే, అర్జునుడు చూసిన విశ్వరూపం అనంతమైన ఆకాశం కంటే విశాలమైంది. దానికి ఆది, మధ్యాంతాలు లేవు.

ఈ శ్లోకంలో అర్జునుడు భగవంతుని 'విశ్వేశ్వర' (విశ్వానికి ప్రభువు) మరియు 'విశ్వరూప' (విశ్వమే రూపంగా కలవాడు) అని పిలిచాడు. ఇది అద్భుతమైన వైరుధ్యం. ఆయన విశ్వానికి వేరుగా ఉండే ప్రభువు (Immanent), అలాగే విశ్వమంతా తానే అయినవాడు (Transcendent).

ఈ వేదాంత సత్యాన్నే ఉపనిషత్తులు 'పూర్ణమదః పూర్ణమిదమ్...' అని వర్ణించాయి. పూర్ణమైన పరమాత్మ నుండి పూర్ణమైన విశ్వం వచ్చినా, ఆయన పూర్ణుడిగానే మిగిలి ఉంటాడు. ఆది, మధ్యాంతాలు లేని ఆ పరమేశ్వరుని తత్వమే ఈ గీతా పాఠం.

కీలక పాత్ర / భావన · Key Concept
విశ్వేశ్వర విశ్వరూప · viśveśvara viśvarūpa
విశ్వనాథుడు విశ్వరూపుడు · Lord of the Universe

సమస్త సృష్టిని ఏలే పరమ ప్రభువు. విశ్వేశ్వర నామ స్మరణ వల్ల మనకు సమస్త భౌతిక, ఆధ్యాత్మిక కష్టాల నుండి మోక్షం లభిస్తుంది.

ఆ విశ్వనాథుని మన హృదయాంతరాలలో ప్రతిష్ఠించుకోవడం వల్ల భయాలు తొలగిపోయి, గాఢమైన ఆధ్యాత్మిక తేజస్సు కలుగుతుంది.

📢 ఈ జ్ఞానాన్ని పంచుకోండి / Share Devotion

భగవద్గీత యొక్క అమూల్యమైన జ్ఞానాన్ని మీ బంధుమిత్రులతో పంచుకోవడం ద్వారా సనాతన ధర్మ ప్రచారంలో భాగస్వాములు అవ్వండి.

ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
భగవద్గీత 11వ అధ్యాయము - విశ్వరూప దర్శన యోగం దైవిక చిత్రం