శ్రీ విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్రం
Vishnu Sahasranamam
శ్రీ విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్రం — మహాభారత అంతర్గత భీష్మ పితామహుడు ధర్మరాజుకు ఉపదేశించిన విష్ణుదేవుని వెయ్యి నామముల స్తోత్రం. సంపూర్ణ పూర్వపీఠికా, 9 ధ్యాన శ్లోకములు, 1000 దివ్య నామములు మరియు 34 ఫలశ్రుతి శ్లోకములు ఖచ్చితమైన తెలుగు పదార్థము, తాత్పర్యములతో.
ఆడియో పారాయణం (Chanting Audio)
శ్రీ విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్ర పారాయణ ఆడియో త్వరలో అందుబాటులోకి రానుంది.
🕉️ తాత్పర్యం (Overall Meaning)
శ్రీ విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్రం సనాతన ధర్మంలో అత్యంత పవిత్రమైన మరియు శక్తివంతమైన దివ్య స్తోత్రం. శ్రీమహాభారతంలోని అనుశాసన పర్వంలో, అంపశయ్యపై వేంచేసి ఉన్న భీష్మ పితామహుడు ధర్మరాజుకు శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ సమక్షంలో ఉపదేశించిన భగవంతుని 1000 దివ్య నామముల సముచ్చయం ఇది. ఈ స్తోత్ర పారాయణ సర్వ పాపములను, గ్రహదోషములను నివారించి మనఃశాంతిని, మోక్షమును కలిగిస్తుంది.
📖 సులభమైన వివరణ (Simple Explanation)
మహాభారత యుద్ధానంతరం ధర్మరాజు తీవ్ర మనస్తాపంతో భీష్ముని సమీపించి — 'ఈ లోకంలో ఏకైక దైవము ఎవరు? ఎవరిని కీర్తిస్తే మానవునికి శ్రేయస్సు కలుగుతుంది? సర్వ ధర్మములలో కల్లా అత్యుత్తమ ధర్మం ఏది?' అని ఆరు దివ్య ప్రశ్నలు వేశాడు. వాటికి భీష్మాచార్యుడు సమాధానంగా సాక్షాత్ శ్రీకృష్ణుని చూపిస్తూ విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్రమును ఉపదేశించాడు.
|| అథ పూర్వన్యాసః ||
అస్య శ్రీవిష్ణు సహస్రనామ స్తోత్ర మహామంత్రస్య, శ్రీవేదవ్యాసో భగవాన్ ఋషిః, అనుష్టుప్ ఛందః, శ్రీమహావిష్ణుః పరమాత్మా శ్రీమన్నారాయణో దేవతా | అమృతంశూద్భవో భానురితి బీజమ్, దేవకీనందనః స్రష్టేతి శక్తిః, త్రిసామా సామగః సామేతి కవచమ్, శంఖభృచ్ఛక్రీత్యస్త్రమ్, శార్ఙ్గధన్వా గదాధర ఇత్యర్గళమ్, రథాంగపాణిరక్షోభ్య ఇతి నేత్రమ్, త్రిసామా సామగః సామేతి బీజమ్, విశుద్ధాత్మా సురశ్శరణమిత్యంగమ్ | శ్రీమహావిష్ణు ప్రీత్యర్థే సహస్రనామ జపే వినియోగః ||
పదాల అర్థం: • శుక్లాంబరధరమ్ = తెల్లని (పరిశుద్ధమైన) వస్త్రములు ధరించినవానిని • విష్ణుమ్ = సర్వవ్యాపి అయిన భగవంతుని • శశివర్ణమ్ = చంద్రుని వంటి ఆహ్లాదకరమైన తెల్లని కాంతి గలవానిని • చతుర్భుజమ్ = నాలుగు బాహువులు (చేతులు) గలవానిని • ప్రసన్నవదనమ్ = శాంతము, చిరునవ్వుతో కూడిన ప్రసన్న ముఖమండలము కలవానిని • సర్వవిఘ్నోపశాంతయే = సమస్త విఘ్నములు (అంతరాయములు) తొలగిపోవుటకై • ధ్యాయేత్ = నిత్యము ధ్యానించవలెను. తాత్పర్యము: సమస్త విఘ్నములు శమించి మన కార్యములు నిర్విఘ్నముగా సిద్ధించుటకై—పరిశుద్ధ వస్త్రధారి, శశివర్ణశోభితుడు, చతుర్భుజుడు, ప్రసన్నవదనుడైన సర్వవ్యాపి శ్రీమహావిష్ణువును (విఘ్నేశ్వరుని) భక్తితో ధ్యానిస్తున్నాను.
Word-by-Word: • Shuklambaradharam = Dressed in pure white garments • Vishnum = All-pervading Supreme Lord • Shashivarnam = Possessing the radiant sheen of the full moon • Chaturbhujam = Four-armed Lord • Prasannavadanam = Having a compassionate, serene face • Sarva vighnopa shantaye = For the removal of all obstacles • Dhyayet = One should meditate upon Him. Summary: We meditate upon the all-pervading Supreme Lord Vishnu, who wears pure white garments, shines with moonlike effulgence, has four arms and a pleasant radiant face, for the peaceful removal of all obstacles.
పదాల అర్థం: • యస్య = ఎవరి యొక్క • ద్విరదవక్త్రాద్యాః = గజముఖుడు (వినాయకుడు) మొదలైన • పారిషద్యాః = పారిషదులు (దివ్య పరివార గణములు) • పరః శతమ్ = నూరు కంటే ఎక్కువమందిగా ఉండి • సతతమ్ = ఎల్లప్పుడూ • విఘ్నమ్ = విఘ్నములను • నిఘ్నంతి = నాశనము చేయుదురో • తమ్ = అట్టి • విష్వక్సేనమ్ = వైష్ణవ సేనాధిపతియైన విష్వక్సేనుని • ఆశ్రయే = శరణు వేడుచున్నాను. తాత్పర్యము: గజముఖుడు మొదలైన వందలాది దివ్య పరివార గణములు ఎవరి ఆజ్ఞను పరిపాలిస్తూ సమస్త అంతరాయాలను నాశనం చేస్తారో, శ్రీమహావిష్ణువు సర్వ సేనాధిపతియైన ఆ విష్వక్సేన భగవానుని శరణు వేడుచున్నాను.
Word-by-Word: • Yasya = Whose • Dvirada-vaktradyaah = Elephant-faced Ganesha and other divine commanders • Parishadyaah = Assemblage of divine attendants • Parah shatam = Numbering more than a hundred • Satatam = Constantly • Vighnam = Obstacles • Nighnanti = Destroy • Tam = That • Vishvaksenam = Commander-in-Chief Vishvaksena • Aashraye = I take refuge in. Summary: I take refuge in Lord Vishvaksena, the supreme commander of Lord Vishnu's divine forces, whose celestial attendants led by Ganesha continuously destroy all obstacles.
పదాల అర్థం: • వసిష్ఠ నప్తారమ్ = వసిష్ఠ మహర్షికి మునిమనుమడు • శక్తేః పౌత్రమ్ = శక్తి మహర్షికి మనుమడు • అకల్మషమ్ = నిష్కల్మషజ్ఞాని • పరాశరాత్మజమ్ = పరాశర మహర్షి యొక్క పుత్రుడు • శుకతాతమ్ = శుకమహర్షికి తండ్రి • తపోనిధిమ్ = తపస్సుకు నిధియైన • వ్యాసమ్ = వేదవ్యాస మహర్షికి • వందే = నమస్కరించుచున్నాను. తాత్పర్యము: వసిష్ఠుని మునిమనుమడు, శక్తికి మనుమడు, పరాశరుని పుత్రుడు, నిష్కల్మష జ్ఞానమూర్తి, శుకమహర్షి తండ్రి మరియు తపోనిధియైన శ్రీ వేదవ్యాస మహర్షికి హృదయపూర్వక ప్రణామాలు సమర్పిస్తున్నాను.
Word-by-Word & Summary: I bow to Sage Vyasa, the great-grandson of Vasishta, grandson of Shakti, son of Parashara, father of Shuka, the sinless treasure of penance.
పదాల అర్థం: • వ్యాసాయ = వ్యాసరూపుడైన • విష్ణురూపాయ = విష్ణుభగవానునికి • వ్యాసరూపాయ విష్ణవే = విష్ణుస్వరూపుడైన వ్యాసమహర్షికి • బ్రహ్మనిధయే = బ్రహ్మజ్ఞాన నిధియైన • వాసిష్ఠాయ = వసిష్ఠ వంశసంభూతునికి • నమో వై నమో నమః = మరల మరల నమస్కారములు చేయుచున్నాను. తాత్పర్యము: వ్యాసుడే విష్ణువు, విష్ణువే వ్యాసుడు! బ్రహ్మజ్ఞాన నిధియైన వసిష్ఠ వంశ సంభూతుడు, సాక్షాత్ శ్రీమహావిష్ణు అవతారమైన వ్యాసభగవానునికి నా పునఃపునః ప్రణామములు.
Word-by-Word & Summary: Salutations to Vyasa who is Vishnu Himself, and to Vishnu who is in the form of Vyasa, the ocean of Vedic knowledge.
పదాల అర్థం: • అవికారాయ = వికారములు (మార్పులు) లేనివానికి • శుద్ధాయ = నిత్య పరిశుద్ధునికి • నిత్యాయ = శాశ్వతుడైన • పరమాత్మనే = పరమాత్మకు • సదా ఏకరూప రూపాయ = ఎల్లప్పుడూ ఒకే సత్యరూపము గలవానికి • సర్వజిష్ణవే = సర్వాన్ని జయించే శక్తి గల • విష్ణవే = విష్ణువునకు • నమః = నమస్కారము. తాత్పర్యము: జన్మ వికారములు లేనివాడు, నిత్య పరిశుద్ధుడు, ఎల్లప్పుడూ ఏకరూపుడై అలరారు పరమాత్మ, సర్వమును జయించే శ్రీమహావిష్ణువునకు నమస్కారములు.
Word-by-Word & Summary: Salutations to Lord Vishnu, the all-conquering Supreme Self, who is changeless, pure, eternal, and of constant divine form.
పదాల అర్థం: • యస్య = ఎవరి యొక్క • స్మరణ మాత్రేణ = నామ స్మరణము చేసినంత మాత్రము చేతనే • జన్మసంసారబంధనాత్ = జన్మ మరణ సంసార బంధముల నుండి • విముచ్యతే = విముక్తి పొందునో • తస్మై = అట్టి • ప్రభవిష్ణవే = అపరిమిత సమర్థుడైన • విష్ణవే = విష్ణుభగవానునికి • నమః = నమస్కారము. తాత్పర్యము: ఎవరి దివ్య నామాన్ని స్మరించినంత మాత్రము చేతనే మనుషులు సంసార బంధముల నుండి విముక్తి పొందుతారో, ఆ అపరిమిత సమర్థుడైన శ్రీమహావిష్ణువునకు ప్రణామములు.
Word-by-Word & Summary: Salutations to the Supreme Lord Vishnu, by merely remembering whom one is released from the bondage of worldly birth and death.
పదాల అర్థం: • శ్రీ వైశంపాయన ఉవాచ = వైశంపాయన మహర్షి పలికెను • అశేషేణ = సమస్తమైన • పావనాని చ = పవిత్రమైన • ధర్మాన్ = ధర్మములను • సర్వశః = సర్వవిధములుగా • శ్రుత్వా = వినిన పిమ్మట • యుధిష్ఠిరః = ధర్మరాజు • శాంతనవమ్ = శాంతనుని పుత్రుడైన భీష్ముని • పునః ఏవ = మరల • అభ్యభాషత = ఇట్లు అడిగెను. తాత్పర్యము: వైశంపాయన మహర్షి జనమేజయునితో ఇట్లనెను: ధర్మరాజు భీష్ముని నుండి పవిత్రములైన సమస్త రాజధర్మములను వినిన పిదప, తృప్తి చెందక మరల భీష్మ పితామహుడిని ఇట్లు ప్రశ్నించెను.
Word-by-Word & Summary: Vaishampayana said: Having heard all the purifying duties in detail, King Yudhishthira once again addressed Bhishma.
పదాల అర్థం: • యుధిష్ఠిర ఉవాచ = ధర్మరాజు ఇట్లు అడిగెను • లోకే = ఈ లోకములో • ఏకమ్ దైవతమ్ కిమ్ = ఒక్కడే అయిన పరమ దైవము ఎవడు? • ఏకమ్ పరాయణమ్ కిమ్ వా = అందరూ చేరవలసిన అత్యున్నత గమ్యస్థానము ఏది? • మానవాః = మానవులు • కమ్ స్తువంతః = ఎవరిని స్తుతించడం వలన? • కమ్ అర్చంతః = ఎవరిని పూజించడం వలన? • శుభమ్ ప్రాప్నుయుః = శుభములను పొందుదురు? తాత్పర్యము: ధర్మరాజు అడిగెను: తాతా! ఈ జగత్తులో పరమ దైవము ఎవడు? మానవాళికి అంతిమ శరణ్యం ఏది? ఎవరిని కీర్తించడం వలన, ఎవరిని ఆరాధించడం వలన మనుషులకు సమస్త శుభములు ప్రాప్తిస్తాయి?
Word-by-Word & Summary: Yudhishthira asked: Who is the sole Supreme Deity in the world? What is the supreme goal? By praising whom and worshipping whom do human beings attain auspiciousness?
పదాల అర్థం: • సర్వ ధర్మాణామ్ = సమస్త ధర్మములలో • భవతః = మీ దృష్టిలో • పరమః మతః = అత్యుత్తమమైన • ధర్మః కః = ధర్మము ఏది? • జంతుః = జీవుడు • కిమ్ జపన్ = ఏ మంత్రమును లేదా నామమును జపించుట వలన • జన్మసంసారబంధనాత్ = జన్మ మరణ సంసార బంధముల నుండి • ముచ్యతే = విముక్తి పొందును? తాత్పర్యము: సమస్త ధర్మములలో మీ అభిప్రాయం ప్రకారం అత్యుత్తమ ధర్మము ఏది? ఏ నామాన్ని జపించడం వలన జీవుడు ఈ సంసార చక్రం నుండి మోక్షాన్ని పొందుతాడు?
Word-by-Word & Summary: Which in your view is the highest Dharma among all Dharmas? By chanting what does a living being break free from the cycle of birth and death?
పదాల అర్థం: • శ్రీ భీష్మ ఉవాచ = భీష్మ పితామహుడు ఇట్లు పలికెను • పురుషః = మానవుడు • సతతోత్థితః = ఎల్లప్పుడూ ఉత్సాహముతో జాగరూకుడై • జగత్ప్రభుమ్ = జగత్తుకు ప్రభువైన • దేవదేవమ్ = దేవాదిదేవుడైన • అనంతమ్ = అంతము లేని • పురుషోత్తమమ్ = పురుషోత్తముని • నామసహస్రేణ = వేయి దివ్య నామములతో • స్తువన్ = స్తుతిస్తూ ఉండవలెను. తాత్పర్యము: భీష్ముడు చెప్పెను: మానవుడు నిత్యం జాగరూకుడై సమస్త లోకములకు ప్రభువు, దేవాదిదేవుడు, అనంత స్వరూపుడైన శ్రీ పురుషోత్తముని 1,000 దివ్య నామములతో నిత్యం కీర్తించవలెను.
Word-by-Word & Summary: Bhishma said: Man attains liberation by constantly and diligently glorifying with the thousand names the Supreme Lord of the universe, the God of gods, infinite and Supreme Person.
పదాల అర్థం: • తమ్ ఏవ చ = ఆ పరమాత్మనే • అవ్యయమ్ పురుషమ్ = అవ్యయుడైన పురుషుని • నిత్యమ్ = నిత్యము • భక్త్యా = భక్తితో • అర్చయన్ = పూజిస్తూ • ధ్యాయన్ = ధ్యానిస్తూ • స్తువన్ = స్తుతిస్తూ • నమస్యన్ చ = నమస్కరిస్తూ • యజమానః = ఆరాధించువాడై ప్రవర్తించవలెను. తాత్పర్యము: ఆ విష్ణుభగవానుని భక్తితో నిత్యము ఆరాధిస్తూ, ధ్యానిస్తూ, నామ కీర్తనము చేస్తూ, ప్రణామములు అర్పిస్తూ జీవితాన్ని ధన్యం చేసుకోవాలి.
Word-by-Word & Summary: By worshipping Him always with devotion, meditating upon Him, praising Him, and bowing before Him, one becomes liberated.
పదాల అర్థం: • అనాది నిధనమ్ = ఆది (పుట్టుక), అంతము (చావు) లేనివానిని • సర్వలోక మహేశ్వరమ్ = సమస్త లోకములకు పరమేశ్వరుడైన • లోకాధ్యక్షమ్ = లోకములను పరిపాలించే • విష్ణుమ్ = విష్ణువును • నిత్యమ్ = నిత్యము • స్తువన్ = కీర్తించువాడు • సర్వ దుఃఖాతిగః = సమస్త దుఃఖములను దాటినవాడు • భవేత్ = అగును. తాత్పర్యము: ఆది అంతములు లేనివాడు, సర్వలోక నియంత, విశ్వాధ్యక్షుడైన శ్రీమహావిష్ణువును నిత్యం స్తుతించే మానవుడు సమస్త దుఃఖముల నుండి విముక్తుడవుతాడు.
Word-by-Word & Summary: Praising constantly Vishnu who is without beginning or end, the Supreme Lord of all worlds and ruler of the cosmos, one transcends all sorrows.
పదాల అర్థం: • బ్రహ్మణ్యమ్ = వేద బ్రాహ్మణ ప్రియుడు • సర్వ ధర్మజ్ఞమ్ = సమస్త ధర్మములు తెలిసినవాడు • లోకానామ్ కీర్తి వర్ధనమ్ = లోకముల యందు కీర్తిని పెంచువాడు • లోకనాథమ్ = సమస్త లోకములకు నాథుడు • మహద్భూతమ్ = అత్యున్నత దివ్య సత్యము • సర్వభూత భవోద్భవమ్ = సమస్త ప్రాణుల ఉత్పత్తికి కారణమైనవానిని (స్తుతించవలెను). తాత్పర్యము: వేదసంరక్షకుడు, సర్వధర్మవేత్త, కీర్తివర్ధనుడు, లోకనాథుడు, సర్వప్రాణుల సృష్టికి మూలకారణమైన పరమాత్మను భక్తితో కీర్తించాలి.
Word-by-Word & Summary: He is the protector of Vedas, knower of all Dharmas, enhancer of world's fame, Lord of the worlds, the Great Reality, and source of all beings.
పదాల అర్థం: • ఏషః = ఈ విష్ణు ఆరాధనయే • సర్వ ధర్మాణామ్ = సమస్త ధర్మముల కంటే • అధికతమః ధర్మః = అత్యంత శ్రేష్ఠమైన ధర్మమని • మే మతః = నా యొక్క నిశ్చిత అభిప్రాయము • నరః = మానవుడు • యత్ = ఏ విధముగా • పుండరీకాక్షమ్ = కమలనేత్రుడైన విష్ణువును • భక్త్యా = భక్తితో • స్తవైః = స్తోత్రముల చేత • సదా అర్చేత్ = ఎల్లప్పుడూ పూజించునో (అదే ఉత్తమ ధర్మం). తాత్పర్యము: మానవుడు ఎల్లప్పుడూ భక్తితో కమలనేత్రుడైన శ్రీమహావిష్ణువును స్తుతులతో ఆరాధించడమే సమస్త ధర్మముల కంటే అత్యుత్తమమైన ధర్మమని నా నిశ్చితాభిప్రాయము.
Word-by-Word & Summary: This in my view is the highest of all Dharmas: that a person with devotion should ever worship the Lotus-eyed Lord Vishnu with hymns.
పదాల అర్థం: • యః = ఎవడు • పరమమ్ మహత్ తేజః = అత్యున్నత దివ్య తేజస్సో • యః = ఎవడు • పరమమ్ మహత్ తపః = పరమ తపస్సు స్వరూపమో • యః = ఎవడు • పరమమ్ మహద్ బ్రహ్మ = అత్యున్నత పరబ్రహ్మమో • యః = ఎవడు • పరమమ్ పరాయణమ్ = అందరికీ పరమ గమ్యస్థానమో (ఆయనే విష్ణువు). తాత్పర్యము: ఏ పరమాత్మ దివ్య తేజస్సో, పరమ తపస్సో, పరబ్రహ్మ స్వరూపమో, జీవులందరికీ పరమ గమ్యస్థానమో ఆయనే శ్రీమహావిష్ణువు.
Word-by-Word & Summary: He is the Supreme Great Light, Supreme Great Penance, Supreme Great Brahman, and Supreme Refuge of all.
పదాల అర్థం: • యః = ఎవడు • పవిత్రాణామ్ పవిత్రమ్ = పవిత్రమైన వాటి కంటే పరమ పవిత్రుడో • మంగళానామ్ చ మంగళమ్ = మంగళకరమైన వాటికి మహామంగళమో • దైవతానామ్ దైవతమ్ = దేవతలకే పరమ దేవుడో • భూతానామ్ = సమస్త ప్రాణులకు • అవ్యయః పితా = శాశ్వతుడైన తండ్రియో (ఆయనే విష్ణువు). తాత్పర్యము: పవిత్రమైన వాటిలోకెల్లా పరమ పవిత్రుడు, శుభములలోకెల్లా మహామంగళకరుడు, దేవతలకు దేవుడు, సమస్త ప్రాణులకు నిత్యమైన తండ్రి శ్రీమహావిష్ణువు.
Word-by-Word & Summary: He is the purest of pure, most auspicious of auspicious, God of gods, and imperishable Father of all living beings.
పదాల అర్థం: • ఆదియుగాగమే = సృష్టి ప్రారంభంలో • యతః = ఏ పరమాత్మ నుండి • సర్వాణి భూతాని = సమస్త జీవరాశులు • భవంతీ = ఉద్భవించుచున్నవో • యుగక్షయే = ప్రళయ కాలంలో • యస్మిన్ చ = ఏ పరమాత్మ యందు • పునః ఏవ = మరల • ప్రళయమ్ యాంతి = లీనమవుచున్నవో (ఆయనే విష్ణువు). తాత్పర్యము: సృష్టి ఆరంభంలో సమస్త చరాచర జగత్తు ఏ భగవంతుని నుండి ఆవిర్భవిస్తుందో, ప్రళయ కాలంలో మరల ఏ భగవంతుని యందే లీనమవుతుందో ఆయనే విష్ణువు.
Word-by-Word & Summary: From whom all beings originate at the beginning of cosmic creation, and into whom they merge again at the end of cosmic dissolution.
పదాల అర్థం: • భూపతే = ఓ యుధిష్ఠిరా! • లోకప్రధానస్య = లోకములకే ముఖ్యుడైన • జగన్నాథస్య = జగన్నాథుడైన • తస్య విష్ణోః = ఆ విష్ణుభగవానుని యొక్క • పాపభయాపహమ్ = పాపములను, భయములను పోగొట్టే • నామసహస్రమ్ = వేయి నామములను • మే = నా నుండి • శృణు = వినుము. తాత్పర్యము: ఓ ధర్మరాజా! సమస్త లోకనాథుడు, జగన్నాథుడైన శ్రీమహావిష్ణువు యొక్క సమస్త పాపభయాలను నశింపజేసే దివ్య సహస్రనామావళిని నా ద్వారా వినుము.
Word-by-Word & Summary: O King! Hear from me the thousand names of that Supreme Lord of the universe, Vishnu, which destroy all sin and fear.
పదాల అర్థం: • మహాత్మనః = పరమాత్మ యొక్క • ఋషిభిః = ప్రాచీన మహర్షుల చేత • పరిగీతాని = కీర్తించబడినవి • గౌణాని = గుణములను బట్టి ఏర్పడినవి • విఖ్యాతాని = జగత్ప్రసిద్ధములైన • యాని నామాని = ఏ నామములు ఉన్నవో • తాని = ఆ నామములను • భూతయే = నీ శ్రేయస్సు కొరకు • వక్ష్యామి = ఉపదేశించెదను. తాత్పర్యము: మహర్షుల చేత గానము చేయబడినవి, పరమాత్మ కళ్యాణ గుణాలను తెలిపే జగత్ప్రసిద్ధ దివ్య నామాలను నీ ఐశ్వర్యము, మోక్షము కొరకు ఉపదేశిస్తున్నాను.
Word-by-Word & Summary: I shall recite for your welfare those famous names of the Great Soul which describe His divine attributes as sung by ancient sages.
పదాల అర్థం & న్యాసము: • ఋషిః = శ్రీ వేదవ్యాస భగవానుడు • ఛందః = అనుష్టుప్ ఛందస్సు • దేవతా = శ్రీమహావిష్ణుః పరమాత్మా శ్రీమన్నారాయణః • బీజమ్ = అమృతాంశూద్భవః భానుః • శక్తిః = దేవకీనందనః స్రష్టా • కీలకమ్ = త్రిసామా సాマグః సామ • అస్త్రమ్ = శంఖభృన్నందకీ చక్రీ • ధ్యానమ్ = క్షీరోధన్వత్ప్రదేశే... తాత్పర్యము: శ్రీ విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్ర మహామంత్రమునకు శ్రీవేదవ్యాసుడు ఋషి, అనుష్టుప్పు ఛందస్సు, శ్రీమహావిష్ణువు పరమ దేవత. ఈ స్తోత్ర పారాయణ సర్వ పాపహరణానికి, మోక్ష సిద్ధికి అమూల్యమైనది.
Word-by-Word & Nyasa: Rishi: Vedavyasa, Meter: Anushtup, Deity: Lord Sriman Narayana. This Mahamantra is chanted for inner purity, peace, and ultimate liberation.
పదాల అర్థం: కరన్యాసము అనగా హస్తములలో (చేతులలో) మరియు వేళ్లలో దివ్య నామాంశములను న్యాసము చేయుట. అంగుష్ఠము (బొటనవేలు), తర్జని (చూపుడువేలు), మధ్యమ (నడుమువేలు), అనామిక (ఉంగరపువేలు), కనిష్ఠిక (చిటికెనవేలు), కరతల కరపృష్ఠములయందు విష్ణు నామావళిని నిలిపి ప్రార్థించుట. తాత్పర్యము: ఈ కరన్యాస మంత్రముల ద్వారా మన కరములలో దైవిక శక్తిని నిలిపి, పూజా సంకల్పము పరిశుద్ధముగా నెరవేరునట్లు చేయబడును.
Word-by-Word & Summary: Karanyasa involves establishing divine energies within the fingers and palms before chanting. It purifies the hands and prepares the devotee mentally and spiritually for the sacred recitation.
పదాల అర్థం: అంగన్యాసము అనగా శరీరములోని వివిధ ప్రధాన అవయవములలో (హృదయము, శిరస్సు, శిఖ, కవచము, నేత్రములు, అస్త్రము) దివ్య నామాంశములను నిలిపి దిగ్బంధనము చేయుట. తాత్పర్యము: ఈ అంగన్యాస మంత్రముల ద్వారా శరీరాంగములను పవిత్రీకరించి, సమస్త దిక్కుల నుండి రక్షణ కవచమును ఏర్పాటు చేసుకుందుము.
Word-by-Word & Summary: Anganyasa establishes spiritual protection across key points of the physical body (heart, head, crown, armor, eyes, and weapon). It creates an armor of divine vibrations around the chanter.
పదాల అర్థం: • శాంతాకారమ్ = ప్రశాంతమైన ఆకారము గలవానిని • భుజగశయనమ్ = శేషనాగునిపై పవళించినవానిని • పద్మనాభమ్ = నాభియందు పద్మము గలవానిని • సురేశమ్ = దేవతలకు ఈశ్వరుడైనవానిని • విశ్వాధారమ్ = సమస్త విశ్వమునకు ఆధారమైనవానిని • గగనసదృశమ్ = ఆకాశము వలె అనంతమైనవానిని • మేఘవర్ణమ్ = మేఘము వంటి నీలమేఘ శ్యామ వర్ణము గలవానిని • శుభాంగమ్ = మంగళకరమైన అవయవములు గలవానిని • లక్ష్మీకాంతమ్ = లక్ష్మీదేవికి పతియైనవానిని • కమలనయనమ్ = తామర రేకుల వంటి కన్నులు గలవానిని • యోగిభిః ధ్యానగమ్యమ్ = యోగుల ధ్యానమునకు మాత్రమే గోచరమయ్యేవానిని • భవభయహరమ్ = సంసార భయమును హరించేవానిని • సర్వలోకైకనాథమ్ = సమస్త లోకములకు ఏకైక నాథుడైన • విష్ణుమ్ = విష్ణుభగవానునికి • వందే = నమస్కరిస్తున్నాను. తాత్పర్యము: శాంత స్వరూపుడు, శేషశాయి, పద్మనాభుడు, సురేశుడు, విశ్వాధారుడు, ఆకాశ సదృశుడు, నీలమేఘ శ్యాముడు, లక్ష్మీపతి, కమలాక్షుడు, యోగిధ్యేయుడు, భవభయ నాశకుడు మరియు సర్వలోకైక నాథుడైన శ్రీమహావిష్ణువునకు ప్రణామములు.
Word-by-Word & Summary: I bow to Lord Vishnu, who possesses a peaceful form, rests on the serpent Ananta, has a lotus emerging from His navel, and is the Lord of Devas. He supports the universe, is vast like the sky, dark as rainclouds, beloved of Goddess Lakshmi, lotus-eyed, realized by yogis through meditation, the remover of all worldly fear, and the sole Lord of all worlds.
పదాల అర్థం: • మేఘశ్యామమ్ = నల్లని మేఘం వంటి కాంతి గలవానిని • పీత కౌశేయ వాసమ్ = పచ్చని పట్టు వస్త్రములు ధరించినవానిని • శ్రీవత్సాంకమ్ = వక్షస్థలమున శ్రీవత్సమను దివ్య చిహ్నము గలవానిని • కౌస్తుభ ఉద్భాసిత అంగమ్ = కౌస్తుభ మణితో శోభిల్లు దేహము గలవానిని • పుణ్యోపేతమ్ = సమస్త పుణ్యముల స్వరూపుడైనవానిని • పుండరీక ఆయతాక్షమ్ = వికసించిన పద్మముల వంటి విశాల నేత్రములు గలవానిని • సర్వలోకైకనాథమ్ విష్ణుమ్ = సర్వలోక నాథుడైన విష్ణువును • వందే = నమస్కరిస్తున్నాను. తాత్పర్యము: నీలమేఘ శ్యాముడు, పీతాంబరధారి, శ్రీవత్స లాంఛనుడు, కౌస్తుభమణి శోభితుడు, పుణ్య స్వరూపుడు, విశాల పద్మనేత్రుడైన సర్వలోకైక నాథుడగు శ్రీమహావిష్ణువునకు ప్రణామములు.
Word-by-Word & Summary: I bow to Lord Vishnu, the sole master of all worlds, who is dark as a raincloud, dressed in yellow silks, adorned with the Shrivatsa mark and glowing Kaustubha gem, holy and possessing expansive lotus eyes.
పదాల అర్థం: • సమస్త భూతానామ్ = సమస్త ప్రాణులకు • ఆదిభూతాయ = ఆదికారణమైనవానికి • భూభృతే = భూమిని ధరించినవానికి • అనేక రూప రూపాయ = అనేక దివ్య రూపములను ధరించువానికి • ప్రభవిష్ణవే = అనంత సమర్థుడైన • విష్ణవే = విష్ణువునకు • నమః = నమస్కారము. తాత్పర్యము: సకల ప్రాణులకు ఆదికారణుడు, భూమిని భరించువాడు, అనంత రూపములు ధరించు సమర్థుడైన శ్రీమహావిష్ణువునకు ప్రణామములు.
Word-by-Word & Summary: Salutations to Lord Vishnu, the primordial cause of all beings, the bearer of the earth, who assumes countless divine forms and possesses infinite prowess.
పదాల అర్థం: • సశంఖ చక్రమ్ = శంఖము, చక్రములతో కూడినవానిని • సకిరీట కుండలమ్ = రత్న కిరీటము, మకర కుండలములు ధరించినవానిని • సపీత వస్త్రమ్ = పట్టు పీతాంబరములు ధరించినవానిని • సరసీరుహేక్షణమ్ = పద్మముల వంటి నేత్రములు గలవానిని • సహార వక్షఃస్థల కౌస్తుభ శ్రియమ్ = ముత్యాల హారములు, కౌస్తుభ మణి, లక్ష్మీదేవితో శోభిల్లు వక్షస్థలము గలవానిని • చతుర్భుజమ్ విష్ణుమ్ = నాల్గు భుజములు గల విష్ణువును • శిరసా నమామి = శిరస్సు వంచి నమస్కరిస్తున్నాను. తాత్పర్యము: శంఖ చక్ర ధారి, కిరీట కుండలాలంకృతుడు, పీతాంబరధారి, కమలాక్షుడు, హార కౌస్తుభ శ్రీమద్వక్షస్థలుడైన చతుర్భుజ శ్రీమహావిష్ణువునకు శిరస్సు వంచి ప్రణమిల్లుచున్నాను.
Word-by-Word & Summary: I bow with my head to the four-armed Lord Vishnu, who holds the conch and discus, wears a radiant crown and earrings, is clad in yellow silk, has lotus eyes, and whose chest shines with garlands, the Kaustubha gem, and Goddess Lakshmi.
పదాల అర్థం: • పారిజాతస్య ఛాయాయామ్ = పారిజాత వృక్షము నీడలో • హేమ సింహాసన ఉపరి = సువర్ణ (బంగారు) సింహాసనముపై • ఆసీనమ్ = వేంచేసి ఉన్నవానిని • అంబుద శ్యామమ్ = మేఘము వలె నీలకాంతి గలవానిని • ఆయతాక్షమ్ = విశాల నేత్రములు గలవానిని • అలంకృతమ్ = సకల దివ్యాభరణములతో అలంకరించబడినవానిని (ధ్యానించుచున్నాను). తాత్పర్యము: పారిజాత వృక్షచ్ఛాయలో దివ్య సువర్ణ సింహాసనముపై వేంచేసి, నీలమేఘ కాంతితో, విశాల నేత్రములతో, దివ్యాభరణ శోభితుడై ప్రకాశించు శ్రీకృష్ణ పరమాత్మను ధ్యానించుచున్నాను.
Word-by-Word & Summary: We meditate upon the Supreme Lord seated on a golden throne beneath the shade of the celestial Parijata tree, dark as a raincloud, large-eyed, and brilliantly adorned with divine ornaments.
పదాల అర్థం: • చంద్రాననమ్ = పూర్ణచంద్రుని వంటి మనోహర ముఖమండలము గలవానిని • చతుర్బాహుమ్ = నాలుగు చేతులు గలవానిని • శ్రీవత్సాంకిత వక్షసమ్ = శ్రీవత్స చిహ్నముతో కూడిన వక్షస్థలము గలవానిని • రుక్మిణీ సత్యభామాభ్యామ్ సహితమ్ = రుక్మిణీ, సత్యభామా దేవులతో కూడియున్న • కృష్ణమ్ = శ్రీకృష్ణుని • ఆశ్రయే = శరణు వేడుచున్నాను. తాత్పర్యము: పూర్ణచంద్ర బింబము వంటి ముఖము, నాలుగు హస్తములు, శ్రీవత్సాంకిత వక్షస్థలము కలిగి రుక్మిణీ సత్యభామలతో కూడి విరాజిల్లు శ్రీకృష్ణ పరమాత్మను శరణు వేడుచున్నాను.
Word-by-Word & Summary: I take refuge in Lord Krishna, whose face is pleasant like the full moon, four-armed, with the Shrivatsa mark on His chest, accompanied by Goddesses Rukmini and Satyabhama.
పదాల అర్థం: పంచభూతాత్మకమైన మానసిక పూజ — పృథివి (గంధము), ఆకాశము (పుష్పములు), వాయువు (ధూపము), అగ్ని (దీపము), జలము/అమృతము (నైవేద్యము), మరియు సర్వాత్మకత్వము (సమస్త ఉపచారములు) భగవంతునికి సమర్పించుట. తాత్పర్యము: ఈ పంచపూజా మంత్రముల ద్వారా పంచభూతముల స్వరూపుడైన భగవంతునికి హృదయపూర్వకముగా పంచోపచార పూజను సమర్పించి స్తోత్ర పారాయణను ప్రారంభించుదుము.
Word-by-Word & Summary: Pancha Puja represents offering the five elemental aspects of nature—Earth (sandalwood), Space (flowers), Air (incense), Fire (lamp), and Water (food offerings)—to the Supreme Almighty present in all existence.
పదాల అర్థం: • క్షీరోధన్వత్ ప్రదేశే = క్షీరసాగర ప్రదేశంలో • శుచిమణివిలసత్ సైకతే = పరిశుద్ధమైన దివ్య రత్నముల ఇసుక తిన్నెలపై • మౌక్తికానామ్ మాలా క్లుప్త ఆసనస్థః = ముత్యాల దండలతో అలంకరించబడిన ఆసనముపై కూర్చున్నవాడు • స్ఫటికమణి నిభైః మౌక్తికైః మండితాంగః = స్ఫటిక మణుల వంటి ముత్యాల ఆభరణములతో ప్రకాశించు శరీరము గలవాడు • అరి నలిన గదా శంఖ పాణిః = సుదర్శన చక్రము, పద్మము, కౌమోదకీ గద, పాంచజన్య శంఖములను చేతులలో ధరించిన • ముకుందః = ముక్తిని ప్రసాదించే ముకుంద భగవానుడు • నః ఆనందీ పునీయాత్ = మనకు ఆనందాన్ని ఇస్తూ మనలను పరిశుద్ధులను చేయుగాక! తాత్పర్యము: క్షీరసాగర తీరాన ముత్యాల ఆసనముపై వేంచేసి, చక్ర పద్మ గదా శంఖములను ధరించి, మోక్షమునిచ్చే శ్రీముకుంద భగవానుడు మనకు సకల ఆనందములను ప్రసాదించి పరిశుద్ధులను చేయుగాక!
Word-by-Word & Summary: May Lord Mukunda, who resides on the pearl throne by the Ocean of Milk, adorned with crystal jewels and holding the Disc, Lotus, Mace, and Conch, purify us with divine joy.
పదాల అర్థం: • యస్య పాదౌ భూః = ఎవరి పాదములు భూలోకమో • నాభిః వియత్ = నాభి ఆకాశమో • అసురనిలః = శ్వాస వాయుదేవుడో • నేత్రే చంద్ర సూర్యౌ = కన్నులు చంద్రసూర్యులో • కర్ణౌ ఆశాః = చెవులు దిక్కులో • శిరః ద్యౌః = శిరస్సు స్వర్గలోకమో • ముఖమ్ దహనః = ముఖము అగ్నిదేవుడో • యస్య వాస్తేయమ్ అబ్ధిః = కడుపు సముద్రమో • త్రిభువన వపుషమ్ = ముల్లోకములే శరీరముగా గల • విష్ణుమ్ ఈశమ్ = విష్ణు పరమేశ్వరునికి • నమామి = నమస్కరిస్తున్నాను. తాత్పర్యము: భూమి పాదాలుగా, ఆకాశం నాభిగా, చంద్రసూర్యులు నేత్రాలుగా, దిక్కులు చెవులుగా, స్వర్గం శిరస్సుగా, ముల్లోకాలే దివ్య శరీరంగా విరాజిల్లుతున్న విశ్వరూప విష్ణుభగవానునికి ప్రణామములు.
Word-by-Word & Summary: I bow to Supreme Lord Vishnu whose cosmic body comprises the three worlds—whose feet are the earth, navel the sky, eyes the sun and moon, and head the heavens.
పదాల అర్థం: • విశ్వమ్ = సమస్త జగత్తు తన స్వరూపముగా ఉన్నవాడు • విష్ణుః = సర్వవ్యాపి అయిన భగవంతుడు • వషట్కారః = యజ్ఞయాగాదులందు వషట్కార శబ్దముచే ఆహ్వానింపబడువాడు • భూతభవ్యభవత్ప్రభుః = భూత, భవిష్యత్, వర్తమాన త్రికాలములకు ప్రభువైనవాడు • భూతకృత్ = సమస్త జీవరాశులను సృష్టించేవాడు • భూతభృత్ = సకల ప్రాణులను పోషించు దయామయుడు • భావః = స్వయంప్రకాశమాన సత్తా స్వరూపుడు • భూతాత్మా = సర్వ భూతములకు అంతర్యామియైన ఆత్మస్వరూపుడు • భూతభావనః = సమస్త ప్రాణుల వృద్ధిని చేకూర్చువాడు. తాత్పర్యము: సమస్త జగత్స్వరూపుడు, సర్వవ్యాపి, యజ్ఞ పురుషుడు, త్రికాల నియంత, సర్వ సృష్టికర్త, సకల ప్రాణుల పోషకుడు, సత్తాస్వరూపుడు, సర్వభూతాంతర్యామి మరియు ప్రాణుల అభ్యుదయకారకుడైన శ్రీమహావిష్ణువునకు ప్రణామములు.
Word-by-Word: • Vishvam = The Universe Himself • Vishnuhu = The All-Pervading Lord • Vashatkaaraha = Invoked by the sacred sound Vashat in Yagnas • Bhutabhavyabhavatprabhuhu = The Lord of past, present, and future • Bhutakrit = The Creator of all beings • Bhutabhrit = The Sustainer of all creatures • Bhaavaha = The Absolute Being • Bhutaatmaa = The Soul residing in all creatures • Bhutabhaavanaha = The Nurturer who promotes the welfare of all beings. Summary: We bow to Lord Vishnu who is Himself the Universe, the all-pervading Supreme Lord, the target of Vedic sacrifices, the sovereign of past, present, and future, the creator, sustainer, inner soul, and well-wisher of all living beings.
పదాల అర్థం: • పూతాత్మా = పవిత్రమైన స్వరూపము కలవాడు • పరమాత్మా = సర్వశ్రేష్ఠుడైన అంతర్యామి • ముక్తానాం పరమాగతిః = ముక్తిని పొందినవారికి చేరవలసిన పరమ గమ్యము • అవ్యయః = ఎన్నటికీ వినాశము లేనివాడు • పురుషః = దేహము అనెడి పురములో నివసించువాడు • సాక్షీ = సర్వమునకు సాక్షియైనవాడు • క్షేత్రజ్ఞః = క్షేత్రమైన శరీరమును ఎరిగినవాడు • అక్షరః = నాశనము లేనివాడు తాత్పర్యము: శ్రీ మహావిష్ణువు పవిత్రాత్ముడు, సకల జీవులకు అంతర్యామియైన పరమాత్మ. ఆయన మోక్షము పొందినవారికి పరమ గతి. నాశనము లేనివాడు, దేహమున వసించువాడు. సకల కార్యములకు సాక్షియైనవాడు, దేహతత్వము నెరిగినవాడు మరియు ఎన్నటికీ క్షీణించనివాడు.
Word-by-Word: • Pootaatmaa = He who has an extremely pure essence • Paramaatmaa = The Supreme Soul • Muktaanaam paramaagatihi = The ultimate goal for the liberated souls • Avyayaha = The indestructible one • Purushaha = He who dwells in the city of the body • Saakshee = The ultimate witness • Kshetragnyaha = The knower of the field (body) • Aksharaha = The imperishable one Summary: Lord Vishnu is the supremely pure soul and the indweller of all beings. He is the ultimate destination for liberated souls. He is indestructible, resides within the body, acts as the eternal witness, knows the field (the body), and is ever imperishable.
పదాల అర్థం: • యోగః = తనను పొందుటకు ఉపాయమైనవాడు • యోగవిదాం నేతా = యోగము నెరిగినవారిని నడిపించువాడు • ప్రధానపురుషేశ్వరః = మాయకు మరియు జీవులకు ప్రభువైనవాడు • నారసింహవపుః = నరసింహుని ఆకారమును ధరించినవాడు • శ్రీమాన్ = సదా లక్ష్మీదేవితో కూడియున్నవాడు • కేశవః = బ్రహ్మ, విష్ణు, శివ స్వరూపుడు (లేదా అందమైన కేశములు కలవాడు) • పురుషోత్తమః = పురుషులందరిలో ఉత్తముడు తాత్పర్యము: ఆ స్వామి భక్తులు తనను చేరుకోవడానికి తగిన మార్గము (యోగము). యోగవేత్తలకు నాయకుడు. ప్రకృతికి (మాయకు), జీవులకు ఈశ్వరుడు. అద్భుతమైన నరసింహ అవతారము ధరించినవాడు. లక్ష్మీపతి, అందమైన కేశములు గలవాడు, మరియు క్షర అక్షర పురుషులకంటే ఉత్తముడైన పురుషోత్తముడు.
Word-by-Word: • Yogaha = One who is realized through Yoga • Yogavidaam netaa = The guide for those who know Yoga • Pradhaanapurusheshwaraha = The Lord of nature (Prakriti) and souls (Purusha) • Naarasimhavapuhu = One whose form is half-man and half-lion • Shreemaan = The consort of Goddess Lakshmi • Keshavaha = One who has beautiful hair or the creator of Brahma and Shiva • Purushottamaha = The Supreme Person Summary: The Lord is the path of Yoga itself and the guide for Yogis. He is the sovereign of both matter and spirit. He assumed the majestic form of Narasimha, is always accompanied by Goddess Wealth, possesses beautiful hair, and is the Supreme Being.
పదాల అర్థం: • సర్వః = సర్వస్వరూపుడు • శర్వః = ప్రళయకాలమున సర్వమును ఉపసంహరించువాడు • శివః = మంగళకరుడు • స్థాణుః = స్థిరమైనవాడు • భూతాదిః = భూతములకు ఆదియైనవాడు • నిధిః అవ్యయః = తరుగని నిధి వంటివాడు • సంభవః = స్వేచ్ఛగా అవతరించువాడు • భావనః = సర్వఫలములను ఇచ్చువాడు • భర్తా = సకల జగత్తును పోషించువాడు • ప్రభవః = పంచభూతములకు మూలకారణమైనవాడు • ప్రభుః = సర్వసమర్థుడు • ఈశ్వరః = సర్వమును శాసించువాడు తాత్పర్యము: భగవానుడు సర్వాత్మకుడు, లయకారుడు, మంగళప్రదుడు మరియు స్థిరుడు. సకల ప్రాణులకు ఆదికారణుడు, తరుగులేని నిధి. ధర్మరక్షణకు స్వేచ్ఛగా అవతరించువాడు, ఫలప్రదాత. జగత్తును భరించువాడు, సకల సృష్టికి మూలమైనవాడు, సర్వసమర్థుడు మరియు సర్వేశ్వరుడు.
Word-by-Word: • Sarvaha = The all-pervading • Sharvaha = The destroyer during pralaya • Shivaha = The eternally auspicious one • Sthaanuhu = The firm and immutable • Bhootaadihi = The primary source of all beings • Nidhihi avyayaha = The inexhaustible treasure • Sambhavaha = One who manifests by His own free will • Bhaavanaha = The bestower of all results • Bhartaa = The sustainer • Prabhavaha = The source of all creation • Prabhuhu = The all-powerful Lord • Eeshwaraha = The supreme controller Summary: He is the entirety of existence, the destroyer of all during the cosmic dissolution, and the most auspicious. Firm and immutable, He is the origin of all elements and an inexhaustible treasure. He incarnates at will, sustains the universe, and rules as the supreme, all-powerful Lord.
పదాల అర్థం: • స్వయంభూః = తనకు తానుగా వ్యక్తమైనవాడు • శంభుః = సుఖమును కలిగించువాడు • ఆదిత్యః = అదితి పుత్రుడైన వామనుడు • పుష్కరాక్షః = పద్మముల వంటి కన్నులు గలవాడు • మహాస్వనః = వేదరూపమైన గొప్ప ధ్వని గలవాడు • అనాదినిధనః = ఆది అంతములు లేనివాడు • ధాతా = ప్రపంచమును ధరించువాడు • విధాతా = కర్మఫలములను నిర్ణయించువాడు • ధాతురుత్తమః = బ్రహ్మ కంటే గొప్పవాడు తాత్పర్యము: ఆ స్వామి స్వయంభువు, భక్తులకు మంగళమును కలిగించువాడు. వామనుడు, పద్మాక్షుడు. వేదములనెడి గొప్ప స్వరము గలవాడు. జనన మరణములు లేనివాడు, జగత్తును భరించువాడు, జీవుల కర్మలను నియంత్రించువాడు మరియు బ్రహ్మాది దేవతలకంటే ఉత్తముడు.
Word-by-Word: • Swayambhoohu = Self-manifested • Shambhuhu = The bestower of auspiciousness • Aadityaha = The son of Aditi (Vamana) • Pushkaraakshaha = The lotus-eyed one • Mahaasvanaha = The one with a great voice (the Vedas) • Anaadinidhanaha = Without beginning or end • Dhaataa = The supporter of the universe • Vidhaataa = The dispenser of fruits of actions • Dhaaturuttamaha = Superior to the creator (Brahma) Summary: Lord Vishnu is self-manifested, the bringer of joy, and the radiant son of Aditi. He has beautiful lotus-like eyes and His grand voice resonates as the Vedas. Unbound by beginning or end, He supports the universe, dispenses the fruits of our actions, and is supreme even to Brahma.
పదాల అర్థం: • అప్రమేయః = ప్రమాణములకు అందనివాడు • హృషీకేశః = ఇంద్రియములకు ప్రభువు • పద్మనాభః = నాభియందు పద్మము కలవాడు • అమరప్రభుః = దేవతలకు ప్రభువు • విశ్వకర్మా = సకల జగత్తును నిర్మించినవాడు • మనుః = మననశీలుడు (సంకల్పమాత్రమున సృష్టించువాడు) • త్వష్టా = ప్రళయకాలమున ప్రపంచమును కృశింపజేయువాడు • స్థవిష్ఠః = స్థూలమైన బ్రహ్మాండరూపుడు • స్థవిరః ధ్రువః = పురాతనుడు మరియు శాశ్వతుడు తాత్పర్యము: శ్రీహరి ఎవరికీ కొలవశక్యము కానివాడు. ఇంద్రియములను నియంత్రించువాడు, నాభియందు పద్మము గలవాడు, దేవతలకు దేవుడు. జగత్తును సృష్టించినవాడు, మననశీలుడు. ప్రళయకాలమున జగత్తును ఉపసంహరించువాడు. స్థూలరూపుడు, సనాతనుడు మరియు శాశ్వతమైనవాడు.
Word-by-Word: • Aprameyaha = Unfathomable by logic or measures • Hrusheekeshaha = The Lord of the senses • Padmanaabhaha = One who has a lotus in His navel • Amaraprabhuhu = The Lord of the immortals (Devas) • Vishvakarmaa = The creator of the universe • Manuhu = The ultimate thinker • Tvashtaa = The one who diminishes (during cosmic dissolution) • Sthavishthaha = Exceedingly massive in form • Sthaviraha dhruvaha = Ancient and eternal Summary: He is beyond all measures and logic. As the Lord of senses, He sports a lotus from His navel and rules over the Devas. He is the master architect of the universe, the grand thinker, the eventual dissolver of all, manifesting as the massive cosmic form, ancient and eternally unchangeable.
పదాల అర్థం: • అగ్రాహ్యః = ఇంద్రియములకు చిక్కనివాడు • శాశ్వతః = సర్వకాలములయందు ఉండువాడు • కృష్ణః = సచ్చిదానంద స్వరూపుడు • లోహితాక్షః = ఎర్రని కన్నులు కలవాడు • ప్రతర్దనః = ప్రళయకాలమున సర్వమును నాశనము చేయువాడు • ప్రభూతః = సర్వ సంపన్నమైనవాడు • త్రికకుబ్ధామ = మూడు లోకములకు ఆధారమైనవాడు • పవిత్రమ్ = పరిశుద్ధుడైనవాడు • మంగళం పరమ్ = పరమ మంగళకరమైనవాడు తాత్పర్యము: ఆ పరమాత్మ ఇంద్రియ గోచరుడు కాడు. ఎల్లప్పుడూ ఉండువాడు, ఆనందస్వరూపుడైన శ్రీకృష్ణుడు. కరుణతో ఎర్రబడిన కన్నులు గలవాడు. సంహారకుడు, సర్వ సంపన్నుడు. ముల్లోకములకు ఆశ్రయమైనవాడు, స్వచ్ఛమైనవాడు మరియు సర్వోత్కృష్టమైన మంగళస్వరూపుడు.
Word-by-Word: • Agraahyaha = Beyond the grasp of the senses • Shaashvataha = Ever-existing • Krishnaha = The dark-complexioned Lord / Bliss incarnate • Lohitaakshaha = Red-eyed (with compassion) • Pratardanaha = The ultimate destroyer • Prabhootaha = Ever full and complete • Trikakubdhaama = The foundation of the three worlds • Pavitram = The supreme purifier • Mangalam param = The highest auspiciousness Summary: Unreachable by the mere senses, He is the eternal Lord Krishna. He possesses eyes red with compassion, serves as the ultimate destroyer of evil, and is totally fulfilled. He supports all three worlds, is the supreme purifier, and represents the highest state of auspiciousness.
పదాల అర్థం: • ఈశానః = సర్వభూతములను శాసించువాడు • ప్రాణదః = ప్రాణములను ఇచ్చువాడు • ప్రాణః = తానే ప్రాణస్వరూపమైనవాడు • జ్యేష్ఠః = అందరికంటే పెద్దవాడు • శ్రేష్ఠః = మిక్కిలి ప్రశంసనీయుడు • ప్రజాపతిః = ప్రజలకు ప్రభువు • హిరణ్యగర్భః = బంగారుమయమైన అండమును గర్భమున ధరించినవాడు • భూగర్భః = భూమిని గర్భమునందు ఉంచుకొన్నవాడు • మాధవః = లక్ష్మీపతి • మధుసూదనః = మధు అను రాక్షసుని సంహరించినవాడు తాత్పర్యము: సకల భూతములను శాసించువాడు, ప్రాణదాత, జీవుల ప్రాణము ఆయనే. పురాతనుడు, శ్రేష్ఠుడు, ప్రజలకు పాలకుడు. బ్రహ్మాండమును తన గర్భమునందుంచుకొన్నవాడు, భూమికి ఆధారమైనవాడు. లక్ష్మీదేవికి పతి మరియు మధుకైటభులను సంహరించినవాడు.
Word-by-Word: • Eeshaanaha = The controller of all • Praanadaha = The giver of life • Praanaha = Life itself • Jyeshthaha = The oldest • Shreshthaha = The most glorious • Prajaapatihi = The Lord of all creatures • Hiranyagarbhaha = He who contains the golden womb of creation • Bhoogarbhaha = He who holds the earth within Himself • Maadhavaha = The husband of Goddess Lakshmi • Madhusoodanaha = The slayer of the demon Madhu Summary: He commands the entire creation, giving life and acting as life itself. He is the most ancient and the most glorious Lord of all beings. Holding the golden seed of creation and the earth within Him, He is the beloved of Goddess Lakshmi and the vanquisher of the demon Madhu.
పదాల అర్థం: • ఈశ్వరః = సర్వమును పాలించు సమర్థుడు • విక్రమీ = పరాక్రమవంతుడు • ధన్వీ = శార్ఙ్గము అను ధనుస్సును ధరించినవాడు • మేధావీ = గొప్ప బుద్ధిమంతుడు • విక్రమః = గరుడ వాహనముపై సంచరించువాడు • క్రమః = విశ్వమంతయు వ్యాపించినవాడు • అనుత్తమః = తనకంటే ఉత్తములు లేనివాడు • దురాధర్షః = ఎదిరించుటకు శక్యము కానివాడు • కృతజ్ఞః = భక్తులు చేసిన చిన్న సేవను కూడా గొప్పగా ఎంచువాడు • కృతిః = పుణ్యకార్య స్వరూపుడు • ఆత్మవాన్ = తనయందే తాను నెలకొనియున్నవాడు తాత్పర్యము: స్వామి సర్వ సమర్థుడు, పరాక్రమశాలి, ధనుర్ధారి, మహా మేధావి. అఖండమైన పరాక్రమముతో సర్వత్రా వ్యాపించినవాడు. సాటిలేనివాడు, శత్రువులకు అజేయుడు. భక్తుల సేవలకు తృప్తిపడు కృతజ్ఞుడు, సత్కర్మస్వరూపుడు మరియు తన మహిమయందే ప్రతిష్ఠితుడైనవాడు.
Word-by-Word: • Eeshwaraha = The all-capable ruler • Vikramee = The most valiant one • Dhanvee = The wielder of the divine bow (Sharnga) • Medhaavee = Intensely intelligent • Vikramaha = He who steps across the universe • Kramaha = The all-pervading one • Anuttamaha = Incomparably great • Duraadharshaha = Invincible • Krutagnyaha = Grateful for even small offerings from devotees • Krutihi = The embodiment of righteous action • Aatmavaan = Self-established Summary: He is the supreme ruler, exceptionally valiant, and wields the divine bow. Being infinitely intelligent, He traverses the universe and is omnipresent. Peerless and invincible, He gracefully accepts the devotion of His followers, embodies righteous action, and remains established in His own glory.
పదాల అర్థం: • సురేశః = దేవతలకు ప్రభువు • శరణమ్ = ఆశ్రయించతగినవాడు • శర్మ = ఆనంద స్వరూపుడు • విశ్వరేతాః = ప్రపంచమునకు బీజమైనవాడు • ప్రజాభవః = ప్రజల ఉత్పత్తికి కారణమైనవాడు • అహః = పగటి స్వరూపుడు (ప్రకాశవంతుడు) • సంవత్సరః = కాలస్వరూపుడు • వ్యాళః = భక్తులను ఆకర్షించువాడు (లేదా సర్పముల వలె పట్టుకొనువాడు) • ప్రత్యయః = నిశ్చయ జ్ఞాన స్వరూపుడు • సర్వదర్శనః = సర్వమును చూచువాడు తాత్పర్యము: శ్రీహరి దేవతలకు దేవుడు, రక్షకుడు. పరమానంద రూపుడు, విశ్వమునకు మూలకారణుడు. సకల ప్రాణుల ఆవిర్భావమునకు స్థానము. తేజోమయుడు, కాలస్వరూపుడు. భక్తులను రక్షించువాడు, జ్ఞానస్వరూపుడు మరియు సర్వమును గమనించువాడు.
Word-by-Word: • Sureshaha = Lord of the demigods • Sharanam = The supreme refuge • Sharma = The embodiment of bliss • Vishvaretaaha = The seed of the universe • Prajaabhavaha = The source from whom all beings originate • Ahaha = Like the day, full of light • Samvatsaraha = The embodiment of time (the year) • Vyaalaha = Unpredictable like a serpent / Captivator of devotees • Pratyayaha = Pure consciousness • Sarvadarshanaha = All-seeing Summary: He is the sovereign of the gods, the ultimate refuge, and pure bliss. He is the vital seed of the cosmos and the source of all creatures. Radiant as the day and representing time itself, He captivates His devotees, embodies supreme consciousness, and perceives all.
పదాల అర్థం: • అజః = పుట్టుక లేనివాడు • సర్వేశ్వరః = అందరికీ ప్రభువు • సిద్ధః = సహజముగానే సర్వము సిద్ధించినవాడు • సిద్ధిః = కార్య సాఫల్య రూపమైనవాడు • సర్వాదిః = సమస్తమునకు మూలకారణమైనవాడు • అచ్యుతః = తన స్థానము నుండి జారనివాడు • వృషాకపిః = ధర్మస్వరూపుడై, వరాహరూపమున భూమిని ఉద్ధరించినవాడు • అమేయాత్మా = కొలవలేని స్వరూపము గలవాడు • సర్వయోగవినిఃసృతః = అన్ని యోగముల ద్వారా తెలియబడువాడు (లేదా యోగబంధముల నుండి ముక్తుడు) తాత్పర్యము: భగవానుడు జన్మరహితుడు, సర్వేశ్వరుడు. నిత్య సిద్ధుడు, ఫలస్వరూపుడు. సకల జగత్తునకు ఆది కారణుడు, ఎన్నడూ తన స్థితి నుండి దిగజారనివాడు. ధర్మసంరక్షకుడు, అపరిమితమైన ఆత్మ గలవాడు మరియు సకల యోగముల ద్వారా పొందదగినవాడు.
Word-by-Word: • Ajaha = Unborn • Sarveshwaraha = The Lord of all • Siddhaha = The ever-perfect one • Siddhihi = The outcome of all endeavors • Sarvaadihi = The root cause of all • Achyutaha = Infallible; one who never falls from His position • Vrushaakapihi = The embodiment of Dharma and the rescuer of the Earth • Ameyaatmaa = Of immeasurable essence • Sarvayogavinihsrutaha = Attainable through all paths of Yoga Summary: Unborn and the Lord of all, He is inherently perfect and represents the fulfillment of all pursuits. He is the primordial cause and infallible. Manifesting as the defender of righteousness, His infinite essence transcends boundaries, yet He can be attained through all sincere Yogic paths.
పదాల అర్థం: • వసుః = సర్వులయందు వసించువాడు • వసుమనాః = పవిత్రమైన మనస్సు కలవాడు • సత్యః = సత్యస్వరూపుడు • సమాత్మా = అందరియందు సమముగా ఉండువాడు • అసమ్మితః = ఎవరితోనూ పోల్చలేనివాడు • సమః = ఎల్లప్పుడూ ఒకేవిధముగా ఉండువాడు • అమోఘః = వ్యర్థము కానివాడు (ఫలప్రదాత) • పుండరీకాక్షః = పద్మముల వంటి కన్నులు గలవాడు • వృషకర్మా = ధర్మబద్ధమైన కార్యములు చేయువాడు • వృషాకృతిః = ధర్మమే ఆకారముగా గలవాడు తాత్పర్యము: శ్రీహరి సకల చరాచరములలో వసించువాడు, స్వచ్ఛమైన మనస్సు గలవాడు, సత్యస్వరూపుడు. అందరియందు సమభావముతో ఉండువాడు, అసమానుడు. ఎన్నడూ మారనివాడు, అమోఘమైనవాడు. పద్మాక్షుడు, ధర్మకార్యములు ఆచరించువాడు మరియు ధర్మమూర్తి.
Word-by-Word: • Vasuhu = He who dwells in all beings • Vasumanaaha = Possessing a pure, unstained mind • Satyaha = The ultimate truth • Samaatmaa = Equal to all • Asammitaha = Incomparable • Samaha = Unchanging • Amoghaha = Ever fruitful • Pundareekaakshaha = Lotus-eyed • Vrushakarmaa = One whose actions are righteous • Vrushaakrutihi = The very form of Dharma Summary: Residing within everything, He possesses a brilliantly pure mind and represents the ultimate Truth. He looks upon all with equality, remains incomparable and unchanging, and always grants fruitful boons. He is the lotus-eyed Lord whose very form and actions epitomize righteousness.
పదాల అర్థం: • రుద్రః = దుఃఖములను నశింపజేయువాడు • బహుశిరాః = అనేక శిరస్సులు గలవాడు (విశ్వరూపుడు) • బభ్రుః = జగత్తును భరించువాడు • విశ్వయోనిః = ప్రపంచమునకు జన్మస్థానమైనవాడు • శుచిశ్రవాః = పవిత్రమైన కీర్తి గలవాడు • అమృతః = మరణము లేనివాడు • శాశ్వతస్థాణుః = నిత్యుడు మరియు స్థిరుడు • వరారోహః = శ్రేష్ఠమైన అధిరోహణ స్థానమైనవాడు (మోక్షప్రదాత) • మహాతపాః = గొప్ప జ్ఞానము అనెడి తపస్సు గలవాడు తాత్పర్యము: భగవానుడు భక్తుల కష్టములను బాపువాడు, అనంత శిరస్సులు గల విశ్వరూపుడు. జగత్తును భరించువాడు, సృష్టికి మూలమైనవాడు. పరమ పవిత్రమైన కీర్తి గలవాడు. మృత్యుంజయుడు, శాశ్వతుడు. మోక్షమును అనుగ్రహించువాడు మరియు మహత్తరమైన తపోస్వరూపుడు.
Word-by-Word: • Rudraha = The dispeller of sorrows • Bahushiraaha = The many-headed Lord • Babhruhu = The supporter of the worlds • Vishvayonihi = The womb of the universe • Shuchishravaaha = He of pure and glorious fame • Amrutaha = The immortal one • Shaashvatasthaanuhu = Eternal and firm • Varaarohaha = The supreme destination • Mahaatapaaha = He of immense ascetic power / knowledge Summary: He cures the miseries of His devotees and encompasses everything with His many-headed cosmic form. He is the foundation and womb of the universe, possessing untainted glory. Immortal, eternal, and steadfast, He is the supreme spiritual destination and the master of immense divine knowledge.
పదాల అర్థం: • సర్వగః = అంతటా వ్యాపించియున్నవాడు • సర్వవిత్ = సమస్తమును తెలిసినవాడు • భానుః = ప్రకాశించువాడు • విష్వక్సేనః = సర్వదిక్కులయందు శత్రువుల సైన్యమును పారద్రోలువాడు • జనార్దనః = దుర్జనులను శిక్షించువాడు, సజ్జనులచే కోరబడువాడు • వేదః = వేదస్వరూపుడు • వేదవిత్ = వేదార్థమును తెలిసినవాడు • అవ్యంగః = లోపము లేనివాడు (పరిపూర్ణుడు) • వేదాంగః = వేదములే అంగములుగా గలవాడు • వేదవిత్ = వేదములను విచారించువాడు • కవిః = క్రాంతదర్శి (భూత భవిష్యత్ వర్తమానములు తెలిసినవాడు) తాత్పర్యము: శ్రీమహావిష్ణువు సర్వవ్యాపి, సర్వజ్ఞుడు, స్వయంప్రకాశుడు. శత్రుసైన్యములను చెదరగొట్టువాడు, భక్తుల కోరికలు తీర్చువాడు. ఆయనే వేదము, వేదార్థమును ఎరిగినవాడు, పరిపూర్ణుడు. వేదాంగ స్వరూపుడు మరియు కాలత్రయమును ఎరిగిన మహాకవి.
Word-by-Word: • Sarvagaha = Omnipresent • Sarvavit = Omniscient • Bhaanuhu = The radiant one • Vishvaksenaha = He whose army disperses enemies in all directions • Janaardanaha = The chastiser of the wicked and fulfiller of desires • Vedaha = The embodiment of the Vedas • Vedavit = The knower of the Vedas • Avyangaha = The perfect one without any flaws • Vedaangaha = He whose limbs are the Vedas • Vedavit = The contemplator of the Vedas • Kavihi = The seer (knower of past, present, and future) Summary: He is omnipresent, omniscient, and ever radiant. His forces vanquish evil everywhere, while He protects the good and fulfills their prayers. He is the Veda itself and its true knower. Flawless in His being, His very limbs are the scriptures, and He observes all of time as a grand visionary.
పదాల అర్థం: • లోకాధ్యక్షః = ముల్లోకములకు అధిపతి • సురాధ్యక్షః = దేవతలకు అధిపతి • ధర్మాధ్యక్షః = ధర్మమును పర్యవేక్షించువాడు • కృతాకృతః = కార్యకారణ స్వరూపుడు • చతురాత్మా = నాలుగు ఆత్మలు (మూర్తులు) గలవాడు • చతుర్వ్యూహః = నాలుగు వ్యూహములు (వాసుదేవ, సంకర్షణ, ప్రద్యుమ్న, అనిరుద్ధ) గలవాడు • చతుర్దంష్ట్రః = నాలుగు కోరలు గలవాడు (నరసింహస్వామి) • చతుర్భుజః = నాలుగు భుజములు గలవాడు తాత్పర్యము: ఆ స్వామి లోకాలకు, దేవతలకు, ధర్మమునకు అధిపతి. వ్యక్తమైన మరియు అవ్యక్తమైన స్వరూపుడు. నాలుగు మూర్తులుగా, నాలుగు వ్యూహములుగా వ్యక్తమైనవాడు. భయంకరమైన నాలుగు దంష్ట్రలు గల నరసింహుడు మరియు శంఖ చక్ర గదా పద్మములు ధరించిన చతుర్భుజుడు.
Word-by-Word: • Lokaadhyakshaha = Presider over all worlds • Suraadhyakshaha = Presider over all gods • Dharmaadhyakshaha = Presider over Dharma (righteousness) • Krutaakrutaha = The manifest and the unmanifest • Chaturaatmaa = The four-fold self • Chaturvyoohaha = Possessing four emanations (Vasudeva, Sankarshana, Pradyumna, Aniruddha) • Chaturdamshtraha = The four-fanged Lord (Narasimha) • Chaturbhujaha = The four-armed Lord Summary: Lord Vishnu governs the worlds, the demigods, and the eternal laws of Dharma. He is both the manifest creation and the unmanifest cause. He expands into four majestic forms and emanations, displays four mighty fangs as Lord Narasimha, and gracefully sports four arms.
పదాల అర్థం: • భ్రాజిష్ణుః = ప్రకాశించు స్వభావము గలవాడు • భోజనమ్ = భోగ్యవస్తు స్వరూపుడు • భోక్తా = అనుభవించువాడు • సహిష్ణుః = ఓర్పు గలవాడు (శత్రువులను సహించువాడు) • జగదాదిజః = జగత్తుకు ముందే పుట్టినవాడు (హిరణ్యగర్భుడు) • అనఘః = పాపము లేనివాడు • విజయః = విజయ స్వరూపుడు • జేతా = సర్వమును జయించినవాడు • విశ్వయోనిః = విశ్వమునకు కారణమైనవాడు • పునర్వసుః = మరల మరల దేహములను ధరించువాడు తాత్పర్యము: భగవానుడు తేజోమయుడు, భుజించబడే వస్తువు ఆయనే, భుజించువాడు ఆయనే. మిక్కిలి సహనశీలుడు, సృష్టి కన్నా ముందున్నవాడు. పాపరహితుడు, సర్వత్ర విజయాన్ని సాధించినవాడు. విశ్వోత్పత్తికి మూలమైనవాడు మరియు ధర్మరక్షణకై పదే పదే అవతరించువాడు.
Word-by-Word: • Bhraajishnuhu = Self-effulgent • Bhojanam = The object of enjoyment • Bhoktaa = The enjoyer • Sahishnuhu = The patient and enduring one • Jagadaadijaha = Born before the universe • Anaghaha = Sinless • Vijayaha = The victorious one • Jetaa = The conqueror • Vishvayonihi = The source of the universe • Punarvasuhu = He who lives again and again (in various incarnations) Summary: Radiant by nature, He is both the cosmic experience and the experiencer. Patiently enduring all, He existed prior to the universe. Pure and victorious, He conquers every obstacle. He is the very womb of the cosmos and descends continuously as various avatars to protect the world.
పదాల అర్థం: • ఉపేంద్రః = ఇంద్రునికి తమ్ముడుగా పుట్టినవాడు (వామనుడు) • వామనః = పొట్టివాడైన బ్రహ్మచారి (శరీరమును పొట్టిగా చేసుకున్నవాడు) • ప్రాంశుః = త్రివిక్రముడై అత్యంత పొడవైనవాడు • అమోఘః = వ్యర్థము కాని కర్మలు గలవాడు • శుచిః = పవిత్రమైనవాడు • ఊర్జితః = గొప్ప బలము కలవాడు • అతీంద్రః = ఇంద్రుని మించినవాడు • సంగ్రహః = సర్వమును ఉపసంహరించువాడు (లేదా భక్తులను గ్రహించువాడు) • సర్గః = సృష్టి స్వరూపుడు • ధృతాత్మా = తనను తానే ధరించువాడు • నియమః = జీవులను నియంత్రించువాడు • యమః = అంతర్యామియై శాసించువాడు తాత్పర్యము: శ్రీహరి ఇంద్రునకు సోదరుడైన వామనుడు, మరియు ఆకాశమంత ఎదిగిన త్రివిక్రముడు. ఆయన సంకల్పము అమోఘమైనది. పరిశుద్ధుడు, అత్యంత బలవంతుడు. ఇంద్రుని మించిన మహిమ గలవాడు. ప్రళయకాలమున జగత్తును సంగ్రహించువాడు, సృష్టికారణుడు, తనను తానే ధరించువాడు మరియు సకల జీవులను నియంత్రించి శాసించువాడు.
Word-by-Word: • Upendraha = The younger brother of Indra • Vaamanaha = The dwarf incarnation • Praamshuhu = The incredibly tall one (Trivikrama) • Amoghaha = One whose acts are never in vain • Shuchihi = The pure one • Oorjitaha = Endowed with immense strength • Ateendraha = Superior to Indra • Sangrahaha = He who absorbs everything • Sargaha = The creator/creation • Dhrutaatmaa = Self-supported • Niyamaha = The controller • Yamaha = The inner ruler Summary: Incarnating as Vamana, the younger brother of Indra, He subsequently grew into the towering Trivikrama. His deeds are infallible. Pure, exceptionally mighty, and surpassing Indra, He is the absorber and creator of all. He is self-supported and gently but firmly governs all beings as their inner ruler.
పదాల అర్థం: • వేద్యః = వేదముల ద్వారా తెలుసుకోదగినవాడు • వైద్యః = సర్వ రోగములను (భవరోగములను) నయము చేయువాడు • సదాయోగీ = ఎల్లప్పుడూ ఆత్మనిష్ఠలో ఉండువాడు • వీరహా = దుష్టులైన వీరులను సంహరించువాడు • మాధవః = బ్రహ్మ విద్యకు ప్రభువు • మధుః = భక్తులకు మధువు వలె ఆనందము ఇచ్చువాడు • అతీంద్రియః = ఇంద్రియములకు అతీతుడైనవాడు • మహామాయః = గొప్ప మాయ గలవాడు • మహోత్సాహః = గొప్ప ఉత్సాహము గలవాడు (సృష్టి కార్యమునందు) • మహాబలః = అపారమైన బలము గలవాడు తాత్పర్యము: భగవానుడు వేదములచేత తెలియబడువాడు. సంసారమను రోగమును పోగొట్టు గొప్ప వైద్యుడు, నిత్య యోగి. అధర్మపరులను అంతమొందించువాడు. విద్యానిధి, భక్తులకు తీయనైనవాడు. ఇంద్రియ గోచరుడు కానివాడు, గొప్ప మాయావి. సృష్టిస్థితిలయములను ఉత్సాహముతో నిర్వహించు గొప్ప బలశాలి.
Word-by-Word: • Vedyaha = He who is to be known (through the Vedas) • Vaidyaha = The supreme physician (who cures the disease of samsara) • Sadaayogee = The eternal Yogi • Veerahaa = The destroyer of valiant demons • Maadhavaha = The Lord of spiritual knowledge • Madhuhu = Sweet like nectar to His devotees • Ateendriyaha = Beyond the reach of the senses • Mahaamaayaha = The master of great illusion (Maya) • Mahotsaahaha = The highly enthusiastic one • Mahaabalaha = The supremely powerful one Summary: He is the ultimate goal of Vedic knowledge and the master physician who cures the cycle of birth and death. As the eternal Yogi, He destroys wicked warriors. He is the Lord of knowledge, infinitely sweet to His followers, beyond sensory perception, the master of Maya, endlessly enthusiastic in cosmic play, and supremely powerful.
పదాల అర్థం: • మహాబుద్ధిః = గొప్ప బుద్ధి కలవాడు • మహావీర్యః = గొప్ప వీర్యము (పరాక్రమము) కలవాడు • మహాశక్తిః = అపారమైన శక్తి గలవాడు • మహాద్యుతిః = గొప్ప తేజస్సు గలవాడు • అనిర్దేశ్యవపుః = ఇట్టిదని నిర్దేశించి చెప్పలేని దేహము గలవాడు • శ్రీమాన్ = సకల ఐశ్వర్యములు గలవాడు • అమేయాత్మా = కొలవలేని ప్రభావము గలవాడు • మహాద్రిధృక్ = గొప్ప పర్వతమును (మందర లేదా గోవర్ధన గిరిని) ధరించినవాడు తాత్పర్యము: ఆ పరమాత్మ అపారమైన జ్ఞానము, పరాక్రమము, శక్తి మరియు తేజస్సు గలవాడు. ఆయన స్వరూపము ఇట్టిదని వర్ణించుటకు శక్యము కానిది. సిరిసంపదలతో కూడినవాడు, అపరిమితమైన మహిమ గలవాడు. భక్తుల రక్షణకై గొప్ప పర్వతమును అవలీలగా ఎత్తినవాడు.
Word-by-Word: • Mahaabuddhihi = He of infinite intellect • Mahaaveeryaha = He of supreme valor • Mahaashaktihi = He of infinite power • Mahaadyutihi = He of immense brilliance • Anirdeshyavapuhu = Whose form cannot be defined or pointed out • Shreemaan = Endowed with all wealth and auspiciousness • Ameyaatmaa = Of immeasurable spirit and majesty • Mahaadridhruk = The bearer of the great mountain (Mandara or Govardhana) Summary: He is endowed with boundless intellect, valor, power, and brilliance. His divine form defies human definition. Ever prosperous and possessing an immeasurable spiritual majesty, He is the mighty Lord who effortlessly lifted the grand mountain to protect the world.
పదాల అర్థం: • మహేష్వాసః = గొప్ప ధనుస్సు (శార్ఙ్గము) కలవాడు • మహీభర్తా = భూమిని ధరించువాడు, రక్షించువాడు • శ్రీనివాసః = వక్షస్థలమున శ్రీదేవికి శాశ్వత నివాసమైనవాడు • సతాంగతిః = సజ్జనులకు ఏకైక శరణ్యమైనవాడు • అనిరుద్ధః = ఎవరిచేతను అడ్డగింపబడనివాడు, నిరాటంకుడు • సురానందః = దేవతలకు ఆనందమును కలుగజేయువాడు • గోవిందః = గోవులను, భూమిని, వేదవాక్కులను రక్షించువాడు • గోవిదాం పతిః = వేదవిదులైన జ్ఞానులకు ప్రభువైనవాడు తాత్పర్యము: ఆ పరమాత్మ గొప్పదైన శార్ఙ్గమను ధనుస్సును ధరించినవాడు, భూభారమును వహించువాడు, లక్ష్మీదేవికి ఆశ్రయమైనవాడు, సజ్జనులకు పరమ గతియైనవాడు. అతడు ఎన్నడూ పరాజయము ఎరుగని వాడు, దేవతలను ఆనందపరచువాడు, గోవులకు రక్షకుడు మరియు పండితులకు ప్రభువైన శ్రీహరి.
Word-by-Word: • Maheshvasah = The wielder of the mighty bow (Sharnga) • Mahibharta = The supporter of the Earth • Srinivasah = The abode of Goddess Lakshmi • Satangatih = The ultimate refuge for the virtuous • Aniruddhah = One who cannot be obstructed • Suranandah = The source of joy for the Devas • Govindah = The protector of cows, earth, and Vedas • Govidam Patih = The Lord of the knowers of the Vedas Summary: The Lord wields a mighty bow, supports the earth, and is the permanent abode of Goddess Lakshmi. He is the ultimate goal of the righteous, invincible, bestower of joy to the gods, the protector of the world, and the supreme lord of the wise.
పదాల అర్థం: • మరీచిః = తేజోవంతులకు కూడా తేజస్సును ఇచ్చువాడు • దమనః = రాక్షసులను, దుష్టులను దండించువాడు • హంసః = భయమును పోగొట్టువాడు లేక జీవరూపమున ఉన్నవాడు • సుపర్ణః = అందమైన రెక్కలు గల గరుత్మంతుని రూపమున ఉన్నవాడు • భుజగోత్తమః = సర్పములలో శ్రేష్ఠుడైన అనంతుడు (ఆదిశేషుడు) తానైనవాడు • హిరణ్యనాభః = బంగారుమయమైన బొడ్డు (నాభి) కలవాడు • సుతపాః = శ్రేష్ఠమైన తపస్సు (జ్ఞానము) కలవాడు • పద్మనాభః = పద్మమువంటి నాభి కలవాడు • ప్రజాపతిః = సమస్త ప్రజలకు ప్రభువైనవాడు తాత్పర్యము: శ్రీమహావిష్ణువు స్వయంప్రకాశకుడు, దుష్టులను దండించువాడు, హంస వలె పరిశుద్ధుడు, అందమైన రెక్కలు గల సుపర్ణుడు, సర్పములలో శ్రేష్ఠుడైన అనంతుడు. సువర్ణమయమైన పద్మమును నాభియందు కలిగినవాడు, విశేషమైన జ్ఞానతపస్సు కలవాడు, మరియు సర్వ ప్రజలకు పాలకుడైన పరమాత్మ.
Word-by-Word: • Marichih = Effulgent ray of light • Damanah = The subduer of enemies • Hamsah = The pure one (like a swan) • Suparnah = Beautiful-winged (Garuda) • Bhujagottamah = The best of serpents (Ananta) • Hiranyanabhah = He who has a golden navel • Sutapah = He who performs glorious austerity (knowledge) • Padmanabhah = He whose navel is like a lotus • Prajapatih = The Lord of all creatures Summary: He is the supreme light, the punisher of the wicked, pure as a swan, and possesses the beautiful wings of Garuda. He is the greatest serpent Ananta, has a golden lotus navel, is endowed with supreme wisdom, and is the master of all living beings.
పదాల అర్థం: • అమృత్యుః = మరణము (నాశము) లేనివాడు • సర్వదృక్ = అంతటినీ చూచువాడు, సర్వసాక్షి • సింహః = సింహము వలె పరాక్రమవంతుడు, నరసింహుడు • సంధాతా = కర్మఫలములను జీవులతో సంధించువాడు (కలుపువాడు) • సంధిమాన్ = భక్తులతో అనునిత్యం కలిసియుండువాడు • స్థిరః = ఎల్లప్పుడూ ఒకే విధముగా (స్థిరముగా) ఉండువాడు • అజః = పుట్టుక లేనివాడు • దుర్మర్షణః = శత్రువులకు ఎదిరింప శక్యము కానివాడు • శాస్తా = సర్వమును శాసించువాడు (నియంత్రించువాడు) • విశ్రుతాత్మా = విశేషముగా వినబడిన (కీర్తించబడిన) ఆత్మ కలవాడు • సురారిహా = దేవతల శత్రువులైన రాక్షసులను సంహరించువాడు తాత్పర్యము: ఆ స్వామి మరణము లేనివాడు, సర్వసాక్షి, సింహము వంటివాడు, కర్మఫలములను ప్రసాదించువాడు, ఎల్లప్పుడూ భక్తులతో ఉండువాడు, స్థిరమైనవాడు, అజన్ముడు. శత్రువులకు అజేయుడు, సర్వలోక శాసకుడు, గొప్ప కీర్తి గలవాడు మరియు దేవతల శత్రువులను నాశనము చేయువాడు.
Word-by-Word: • Amrutyuh = He who is immune to death • Sarvadruk = The all-seeing witness • Simhah = The lion (Narasimha) • Sandhata = The bestower of results of actions • Sandhiman = One who is always united with His devotees • Sthirah = The firm, unchanging one • Ajah = The unborn • Durmarshanah = One who is invincible • Shasta = The supreme lawgiver and ruler • Vishrutatma = The soul whose glory is widely sung • Surariha = The destroyer of the enemies of Devas Summary: The Lord is immortal, the all-seeing witness, and fierce like a lion. He unites beings with the fruits of their actions, remains steadfast, and is unborn. He is unconquerable, the universal ruler, of renowned glory, and the vanquisher of the foes of the gods.
పదాల అర్థం: • గురుః = సమస్త విద్యలను ఉపదేశించు గురువు • గురుతమః = గురువులకు కూడా గురువైనవాడు, అత్యుత్తమ గురువు • ధామ = సర్వమునకు ఆశ్రయమైనవాడు, గొప్ప తేజస్సు • సత్యః = సత్యస్వరూపుడు, నాశనము లేనివాడు • సత్యపరాక్రమః = అమోఘమైన పరాక్రమము కలవాడు • నిమిషః = యోగనిద్రలో కన్నులు మూసుకొని ఉన్నవాడు • అనిమిషః = భక్తులను కాపాడుటకు ఎన్నడూ కన్నులు మూయనివాడు (రెప్పపాటు లేనివాడు) • స్రగ్వీ = వైజయంతి అను పూలమాలను ధరించినవాడు • వాచస్పతిః = వాక్కునకు (విద్యలకు) ప్రభువు • ఉదారధీః = విశాలమైన, గొప్ప బుద్ధి కలవాడు తాత్పర్యము: శ్రీహరి అత్యుత్తమ గురువు, సర్వాశ్రయమైన తేజస్సు, సత్యస్వరూపుడు, మరియు సత్యమైన పరాక్రమము గలవాడు. అతడు ప్రళయకాలమున యోగనిద్రలో కనులు మూసుకొనినవాడైనను, భక్తులను కాపాడుటలో రెప్పవాల్చనివాడు. వైజయంతీ మాలాధారియైన ఆ వాచస్పతి విశాలమైన జ్ఞానము కలవాడు.
Word-by-Word: • Guruh = The teacher • Gurutamah = The greatest among teachers • Dhama = The supreme abode or light • Satyah = The absolute truth • Satyaparakramah = One of unfailing valor • Nimishah = He who has his eyes closed (in contemplation) • Animishah = He who never closes his eyes (ever-watchful) • Sragvi = He who wears the garland (Vaijayanti) • Vachaspatih = The Lord of speech • Udaradhih = He of vast intelligence Summary: The Lord is the greatest preceptor, the ultimate refuge, and the absolute truth with unfailing prowess. Though seemingly in contemplative slumber, He is ever-vigilant. Adorned with the Vaijayanti garland, He is the master of knowledge and of boundless intellect.
పదాల అర్థం: • అగ్రణీః = ముముక్షువులను ఉత్తమగతికి నడిపించువాడు • గ్రామణీః = సమస్త భూతములకు నాయకుడు • శ్రీమాన్ = సకల సంపదలతో కూడియున్నవాడు • న్యాయః = న్యాయస్వరూపుడు, ధర్మము తానైనవాడు • నేతా = లోకమును నడిపించువాడు • సమీరణః = గాలి రూపమున ప్రాణులను బ్రతికించువాడు • సహస్రమూర్ధా = వేయి తలలు (అనంతమైన శిరస్సులు) కలవాడు • విశ్వాత్మా = విశ్వమునకు ఆత్మయైనవాడు • సహస్రాక్షః = వేయి కన్నులు (అనంతమైన నేత్రములు) కలవాడు • సహస్రపాత్ = వేయి పాదములు కలవాడు తాత్పర్యము: భగవానుడు భక్తులను సన్మార్గములో నడిపించువాడు, లోకమునకు నాయకుడు, శ్రీమంతుడు. న్యాయస్వరూపుడై సర్వమును నడిపించు ఆ స్వామి ప్రాణవాయువై నిలిచియున్నాడు. వేలాది శిరస్సులు, నేత్రములు, పాదములతో విశ్వాత్ముడై అంతటా వ్యాపించి ఉన్నాడు.
Word-by-Word: • Agranih = He who leads to the highest state • Gramanih = The leader of the multitude • Sriman = The glorious one, endowed with wealth • Nyayah = Justice incarnate • Neta = The guide/leader • Samiranah = He who sustains life like the breath • Sahasramurdha = Thousand-headed • Vishvatma = The soul of the universe • Sahasrakshah = Thousand-eyed • Sahasrapat = Thousand-footed Summary: He is the supreme leader who guides souls to liberation, resplendent with divine wealth, and the embodiment of justice. He breathes life into all beings and manifests universally with infinite heads, eyes, and feet, being the soul of the cosmos.
పదాల అర్థం: • ఆవర్తనః = సంసారచక్రమును త్రిప్పువాడు • నివృత్తాత్మా = సంసార బంధముల నుండి విడివడిన ఆత్మ గలవాడు • సంవృతః = అజ్ఞానముచేత జీవులకు కనబడక కప్పబడి ఉన్నవాడు • సంప్రమర్దనః = ప్రళయకాలములో సమస్తమును నశింపజేయువాడు • అహఃసంవర్తకః = రాత్రింబవళ్ళను, కాలచక్రమును నడిపించువాడు • వహ్నిః = అగ్నిరూపమున ఉండి హవిస్సులను స్వీకరించువాడు • అనిలః = గాలివలె అంతటా వ్యాపించి యున్నవాడు • ధరణీధరః = భూమిని ధరించినవాడు (వరాహమూర్తిగా) తాత్పర్యము: శ్రీహరి సంసారచక్రమును నడిపించువాడు, అయినను ఆ బంధములకు అతీతుడు. మాయచే కప్పబడినవాడు, ప్రళయకాలమున సంహారకుడు. సూర్యుడై కాలమును, అగ్నియై హవిస్సును, వాయువై ప్రాణమును నిలుపుచు, భూమిని అంటిపెట్టుకొని ఉన్నవాడు.
Word-by-Word: • Avartanah = The unseen dynamis behind the wheel of time • Nivruttatma = The soul detached from matter • Samvrutah = He who is veiled (by Maya) • Sampramardanah = The destroyer at the time of dissolution • Ahahsamvartakah = He who regulates the days and time • Vahnih = The fire • Anilah = The air/wind • Dharanidharah = The bearer of the Earth Summary: The Lord spins the wheel of worldly existence yet remains detached. Veiled by Maya, He becomes the destroyer during dissolution. He governs time, manifests as fire and wind, and sustains the earth.
పదాల అర్థం: • సుప్రసాదః = మిక్కిలి అనుగ్రహము (ప్రసాదగుణము) కలవాడు • ప్రసన్నాత్మా = ఎల్లప్పుడూ ప్రశాంతమైన ఆత్మ (మనస్సు) గలవాడు • విశ్వధృక్ = విశ్వమును ధరించినవాడు • విశ్వభుక్ = విశ్వమును పాలించువాడు లేక ప్రళయకాలమున తనలో దాచుకొనువాడు • విభుః = అంతటా వ్యాపించియున్న ప్రభువు • సత్కర్తా = సత్పురుషులను సన్మానించువాడు • సత్కృతః = సత్పురుషులచేత పూజింపబడువాడు • సాధుః = సజ్జనుల పట్ల దయగలవాడు, ధర్మస్వరూపుడు • జహ్నుః = ప్రళయకాలమున సమస్త జనులను తనలో లీనము చేసికొనువాడు • నారాయణః = నారములకు (జలములకు/జీవులకు) ఆశ్రయమైనవాడు • నరః = నశింపనివాడు, పరమాత్మ తాత్పర్యము: శ్రీహరి అత్యంత దయాళువు, ప్రశాంత స్వరూపుడు, విశ్వమును ధరించి, పాలించి తనలో లీనము చేసుకొనువాడు. సజ్జనులను గౌరవించువాడు, వారిచే పూజింపబడువాడు. ఆ నారాయణుడు సర్వ జీవులకు ఆశ్రయమైన శాశ్వత మూర్తి.
Word-by-Word: • Suprasadah = Highly compassionate • Prasannatma = Of tranquil mind • Vishvadhruk = The supporter of the universe • Vishvabhuk = The enjoyer/consumer of the universe • Vibhuh = The all-pervading Lord • Satkarta = He who honors the good • Satkrutah = He who is adored by the good • Sadhuh = The righteous one • Jahnuh = The leader or one who conceals (the universe) • Narayanah = The refuge of all beings • Narah = The eternal, indestructible spirit Summary: The Lord is supremely graceful, ever-peaceful, and the all-pervading sustainer and consumer of the universe. He honors the virtuous and is worshiped by them. Righteous and encompassing all, He is Narayana, the eternal refuge.
పదాల అర్థం: • అసంఖ్యేయః = లెక్కపెట్ట శక్యముకాని గుణములు, నామములు గలవాడు • అప్రమేయాత్మా = ప్రమాణములకు (కొలతలకు) అందని స్వరూపము గలవాడు • విశిష్టః = అందరికంటే శ్రేష్ఠుడైనవాడు • శిష్టకృత్ = దుష్టులను శిక్షించి సజ్జనులను రక్షించువాడు • శుచిః = అత్యంత పవిత్రమైనవాడు • సిద్ధార్థః = సాధించవలసినదంతా సాధించినవాడు, కోరికలు తీరినవాడు • సిద్ధసంకల్పః = నెరవేరిన సంకల్పములు గలవాడు • సిద్ధిదః = భక్తులకు సిద్ధిని (కోరికలను/మోక్షమును) ఇచ్చువాడు • సిద్ధిసాధనః = సిద్ధులను సాధించుటకు తగిన సాధనమైనవాడు తాత్పర్యము: ఆ పరమాత్మ అసంఖ్యాకమైన గుణములు కలవాడు, కొలవశక్యము కానివాడు. అందరికంటే ఉత్తముడు, పవిత్రుడు, సజ్జనులను పాలించువాడు. కోరికలన్నీ తీరినవాడై, భక్తులకు విజయమును, మోక్షమును ప్రసాదించు సర్వసిద్ధి సాధకుడు.
Word-by-Word: • Asankhyeyah = He who has innumerable attributes • Aprameyatma = The immeasurable soul • Vishishtah = The supreme and most excellent • Shishtakrut = The maker of righteous laws (protector of the good) • Shuchih = The absolutely pure • Siddharthah = One who has achieved all his goals • Siddhasankalpah = One whose resolves always come true • Siddhidah = The bestower of success/liberation • Siddhisadhanah = The means to all achievements Summary: With countless virtues and an immeasurable essence, the Lord is the most exalted and supremely pure. He protects the righteous, has fulfilled all desires and resolves, and serves as both the goal and the means to spiritual success.
పదాల అర్థం: • వృషాహీ = ధర్మమను దినము (వెలుగు) గా ఉన్నవాడు • వృషభః = భక్తుల కోరికలను వర్షించువాడు (తీర్చువాడు) • విష్ణుః = అంతటా వ్యాపించి ఉన్నవాడు • వృషపర్వా = ధర్మరూపమైన మెట్లు కలవాడు (మోక్షమును చేరుటకు) • వృషోదరః = ధర్మమును తన ఉదరమందు ఉంచుకొన్నవాడు • వర్ధనః = భక్తుల సంపదలను, జ్ఞానమును వృద్ధి చేయువాడు • వర్ధమానః = తానూ సర్వకాలములయందు వృద్ధి పొందువాడు • వివిక్తః = అందరిలో ఉన్ననూ అంటకుండా వేరుగా ఉండువాడు • శ్రుతిసాగరః = వేదములనెడి సముద్రమునకు గమ్యమైనవాడు తాత్పర్యము: ఆ స్వామి ధర్మస్వరూపుడు, కోరికలు తీర్చువాడు, సర్వవ్యాపి. ధర్మమార్గమే తనను చేరు సాధనముగా కలవాడు. భక్తులను వృద్ధి పొందించుచు, తాను కూడా వృద్ధి చెందుచు, ఎందులోనూ లీనము కాక పవిత్రముగా ఉండువాడు. ఆయనే వేదములన్నింటికీ అంతిమ గమ్యము.
Word-by-Word: • Vrushahi = The glorious day of Dharma • Vrushabhah = He who showers boons • Vishnuh = The all-pervading • Vrushaparva = The ladder of Dharma to reach Him • Vrushodarah = From whose belly showers of blessings fall • Vardhanah = The nourisher and multiplier • Vardhamanah = He who continuously grows/expands • Viviktah = The separate/unattached one • Shrutisagarah = The ocean for all Vedas Summary: The Lord is the embodiment of Dharma, showering blessings upon His devotees. All-pervading and ever-expanding, He nourishes the universe while remaining unattached. He is the ultimate ocean into which all the rivers of Vedic knowledge flow.
పదాల అర్థం: • సుభుజః = లోకములను రక్షించు చక్కని, బలమైన బాహువులు కలవాడు • దుర్ధరః = ఇతరులకు ధరింప శక్యము కానివాడు, గొప్పవాడు • వాగ్మీ = వేదములను ఉచ్చరించు గొప్ప వక్త (బ్రహ్మకు వేదాలు ఉపదేశించినవాడు) • మహేంద్రః = ఇంద్రుడికి కూడా ప్రభువైనవాడు • వసుదః = ధనమును (సంపదలను) ఇచ్చువాడు • వసుః = తానె ధనస్వరూపుడైనవాడు • నైకరూపః = అనేక రూపములలో అవతరించువాడు • బృహద్రూపః = విశ్వరూపము వలె అత్యంత పెద్ద రూపము కలవాడు • శిపివిష్టః = సూర్యకిరణములందు వ్యాపించి ఉన్నవాడు • ప్రకాశనః = సర్వమును ప్రకాశింపజేయువాడు తాత్పర్యము: శ్రీహరి శుభప్రదమైన బాహువులు కలవాడు, ధరించుటకు అసాధ్యమైన గొప్పదనము గలవాడు. వేదములను పలికిన వక్త, దేవేంద్రునికి కూడా దేవుడు. సంపదలను ప్రసాదించువాడు, తానే సంపద అయినవాడు, అనంత రూపములలో ప్రకాశించుచూ జగత్తుకు వెలుగునిచ్చువాడు.
Word-by-Word: • Subhujah = He who has graceful, strong arms • Durdharah = He who cannot be comprehended or contained • Vagmi = The eloquent speaker (of the Vedas) • Mahendrah = The Lord of Indra • Vasudah = The giver of wealth • Vasuh = The wealth Himself • Naikarupah = He who has many forms • Bruhadrupah = The immense form (Vishvarupa) • Shipivishtah = He who resides in rays of light • Prakashanah = The illuminator Summary: With protective arms and incomprehensible majesty, the Lord is the eloquently divine source of the Vedas and the master of Indra. He grants wealth and is wealth itself. Manifesting in diverse and colossal forms, He radiates light and illuminates the entire universe.
పదాల అర్థం: • ఓజస్తేజోద్యుతిధరః = బలము, పరాక్రమము, ప్రకాశములను ధరించినవాడు • ప్రకాశాత్మా = ప్రకాశమే తన స్వరూపముగా గలవాడు • ప్రతాపనః = సూర్యాగ్నుల ద్వారా లోకమును తపింపజేయువాడు (వేడినిచ్చువాడు) • ఋద్ధః = సర్వ సమృద్ధి (పూర్ణత్వము) కలవాడు • స్పష్టాక్షరః = స్పష్టమైన ఓంకార స్వరూపమున ఉన్నవాడు • మంత్రః = వేద మంత్రముల ద్వారా తెలియబడువాడు • చంద్రాంశుః = చంద్రకిరణముల వలె చల్లనివాడు, ఆహ్లాదకరుడు • భాస్కరద్యుతిః = సూర్యుని వలె గొప్ప తేజస్సు కలవాడు తాత్పర్యము: పరమాత్మ బలపరాక్రమములను, ప్రకాశమును కలిగినవాడు. స్వయంప్రకాశకుడు, సూర్యుని వలె వేడిని, తేజస్సును ఇచ్చువాడు. సకల సంపదలతో పూర్ణుడై, ఓంకారమునకు, మంత్రములకు మూలమై, చంద్రుని వలె చల్లదనమును, సూర్యుని వలె కాంతిని ఇచ్చువాడు.
Word-by-Word: • Ojastejodyutidharah = The possessor of vitality, splendor, and brilliance • Prakashatma = The effulgent self • Pratapanah = He who emits heat (like the sun) • Ruddhah = Full of prosperity/abundance • Spashtaksharah = Expressed through clear syllables (Om) • Mantrah = The nature of Vedic Mantras • Chandramshuh = The rays of the moon • Bhaskaradyutih = The effulgence of the sun Summary: The Lord embodies vitality, valor, and brilliance. Fully abundant and effulgent, He warms the world and is the essence of the sacred Om and Vedic mantras. He possesses the soothing coolness of the moonlight and the blazing radiance of the sun.
పదాల అర్థం: • అమృతాంశూద్భవః = క్షీరసాగర మథన సమయమున చంద్రుని (అమృతాంశుని) పుట్టించినవాడు • భానుః = ప్రకాశించువాడు • శశబిందుః = కుందేలు గుర్తుగల చంద్రునివలె లోకమునకు ఆహ్లాదమునిచ్చువాడు • సురేశ్వరః = దేవతలకు ప్రభువు • ఔషధం = సంసార రోగమును నివారించు మందు (ఔషధము) • జగతః సేతుః = సంసార సముద్రమును దాటించు వంతెన (సేతువు) • సత్యధర్మపరాక్రమః = సత్యము, ధర్మము, పరాక్రమములే స్వభావముగా గలవాడు తాత్పర్యము: క్షీరసాగరము నుండి చంద్రుని పుట్టించినవాడు, సూర్యునివలె ప్రకాశించువాడు, చంద్రునివలె చల్లనివాడు శ్రీహరి. దేవదేవుడైన ఆ పరమాత్మ సంసార భవరోగమునకు ఔషధము వంటివాడు, భవసాగరము దాటించు సేతువు. సత్యము, ధర్మము, పరాక్రమములే ఆయన గుణములు.
Word-by-Word: • Amrutamshudbhavah = The source of the moon (born of nectar) • Bhanuh = The radiant one • Shashabinduh = The moon (who brings joy) • Sureshwarah = The Lord of the Devas • Aushadham = The medicine (for the disease of Samsara) • Jagatah Setuh = The bridge across the material world • Satyadharmaparakramah = Champion of truth, righteousness, and valor Summary: The Lord is the creator of the moon, radiant as the sun, and soothing as the moonlight. The master of the gods, He is the ultimate medicine for worldly afflictions and the bridge to cross the ocean of Samsara, always championing truth, dharma, and valor.
పదాల అర్థం: • భూతభవ్యభవన్నాథః = గడచిన, జరుగబోవు, జరుగుచున్న కాలములకు (ముక్కాలములకు) ప్రభువు • పవనః = గాలి వలె సంచరించుచు పవిత్రము చేయువాడు • పావనః = లోకమును పవిత్రము చేయువాడు • అనలః = అగ్ని స్వరూపుడై ప్రాణులకు జీవశక్తి ఇచ్చువాడు • కామహా = భక్తుల ప్రాపంచిక కోరికలను నశింపజేయువాడు • కామకృత్ = సజ్జనుల కోరికలను నెరవేర్చువాడు • కాంతః = అత్యంత సుందరమైన రూపము కలవాడు • కామః = మోక్షాపేక్షులచేత కోరబడువాడు • కామప్రదః = భక్తులు కోరిన వరములను ఇచ్చువాడు • ప్రభుః = సర్వ సమర్థుడైన స్వామి తాత్పర్యము: శ్రీహరి భూత, భవిష్యత్, వర్తమాన కాలములకు ప్రభువు. వాయువు వలె పవిత్రుడు, అగ్ని వలె తేజోవంతుడు. ఆయన దుష్ట కోరికలను నాశనము చేసి, సజ్జనుల కోరికలను తీర్చును. అత్యంత సుందరుడైన ఆ స్వామి, ముముక్షువులు కోరుకొనే పరమ గమ్యము మరియు కోరినవి ఇచ్చే సర్వసమర్థుడు.
Word-by-Word: • Bhutabhavyabhavannathah = The Lord of past, present, and future • Pavanah = The purifier (wind) • Pavanah = He who makes things holy • Analah = The fire • Kamaha = The destroyer of material desires • Kamakrut = The fulfiller of legitimate desires • Kantah = Of enchanting form • Kamah = The supremely desirable • Kamapradah = The granter of wishes • Prabhuh = The Almighty Lord Summary: Master of the past, present, and future, the Lord purifies like the wind and vitalizes like fire. He destroys worldly cravings while fulfilling the righteous desires of His devotees. Enchantingly beautiful, He is the ultimate goal sought by seekers and the omnipotent granter of boons.
పదాల అర్థం: • యుగాదికృత్ = కృతాది యుగములను సృష్టించినవాడు, కాలమును ప్రారంభించినవాడు • యుగావర్తః = యుగములను చక్రము వలె త్రిప్పువాడు • నైకమాయః = అనేక విధములైన మాయలు (శక్తులు) కలవాడు • మహాశనః = ప్రళయకాలమున సమస్తమును భక్షించువాడు (మింగివేయువాడు) • అదృశ్యః = కన్నులకు (జ్ఞానేంద్రియాలకు) కనబడనివాడు • వ్యక్తరూపః = భక్తుల కొరకు స్పష్టమైన రూపములో వ్యక్తమగువాడు • సహస్రజిత్ = వేలాది శత్రువులను జయించినవాడు • అనంతజిత్ = అనంతమైన శక్తులను, పరాక్రమమును గెలిచినవాడు తాత్పర్యము: కాలమును సృష్టించి, యుగములను నడిపించువాడు శ్రీ మహావిష్ణువు. ఆయన బహుముఖ మాయాశక్తి కలవాడు, ప్రళయకాలమున సర్వస్వము తనలో లీనము చేసుకొనువాడు. ఆయన సాధారణ దృష్టికి అదృశ్యుడైనప్పటికీ, భక్తుల కొరకు అవతరించును. వేలాది రాక్షసులను అంతము చేసి, సర్వత్ర విజయము పొందిన అజేయుడు.
Word-by-Word: • Yugadikrut = The creator of the Yugas (time) • Yugavartah = He who revolves the cycle of Yugas • Naikamayah = He whose Maya (illusion/power) is manifold • Mahashanah = The great consumer (at the time of dissolution) • Adrushyah = The invisible one • Vyaktarupah = He who manifests in visible forms • Sahasrajit = The conqueror of thousands • Anantajit = The ever-victorious, infinite conqueror Summary: The Lord initiates and revolves the cycles of time. Master of manifold illusions, He consumes the cosmos during dissolution. Though invisible to the physical eye, He assumes magnificent forms for His devotees. He is the ultimate, infinite conqueror of myriad foes.
పదాల అర్థం: • ఇష్టః = భక్తులకు అత్యంత ప్రియమైనవాడు, యజ్ఞములచే పూజింపబడువాడు • అవిశిష్టః = అందరి యందు సమానముగా ఉండువాడు (పక్షపాతము లేనివాడు) • శిష్టేష్టః = సజ్జనులకు ఇష్టుడైనవాడు, సజ్జనులనే ఇష్టపడువాడు • శిఖండీ = నెమలి పించమును ధరించినవాడు (శ్రీకృష్ణుడు) • నహుషః = మాయచేత జీవులను బంధించువాడు • వృషః = భక్తుల కోరికలను వర్షించువాడు (ధర్మస్వరూపుడు) • క్రోధహా = సాధువుల క్రోధమును, భక్తుల కోపమును పోగొట్టువాడు • క్రోధకృత్ = దుష్టుల పట్ల క్రోధమును వహించువాడు • కర్తా = సమస్తమును సృష్టించు కర్త • విశ్వబాహుః = విశ్వమంతటా వ్యాపించిన చేతులు కలవాడు • మహీధరః = భూమిని ధరించినవాడు తాత్పర్యము: ఆ పరమాత్మ యజ్ఞములచేత పూజింపబడువాడు, అందరిపట్ల సమభావము కలవాడు, సజ్జనులకు ప్రియుడు. నెమలి పించము ధరించిన శ్రీకృష్ణుడు, ధర్మస్వరూపుడై కోరికలు తీర్చువాడు. ఆయన దుష్టులపై కోపము చూపుచూ, భక్తుల కోపతాపాలను హరించును. విశ్వమునకు సృష్టికర్తయై, సర్వవ్యాపకుడై భూమిని భరించువాడు.
Word-by-Word: • Ishtah = He who is invoked in sacrifices, the beloved • Avishishtah = He who is impartial/equal to all • Shishteshtah = Beloved of the righteous • Shikhandi = Adorned with a peacock feather • Nahushah = He who binds all by Maya • Vrushah = The showerer of boons/Dharma • Krodhaha = Destroyer of anger (in good people) • Krodhakrut = He who generates anger (against the wicked) • Karta = The creator/doer • Vishvabahuh = He whose arms span the universe • Mahidharah = The supporter of the earth Summary: The Lord is adored in sacrifices, impartial, and dear to the righteous. Adorned with a peacock feather, He dispenses Dharma, destroys the anger of the virtuous, and directs His wrath at the wicked. He is the supreme creator whose infinite arms support the earth.
పదాల అర్థం: • అచ్యుతః = తన స్థానము (స్వరూపము) నుండి ఎన్నడూ జారనివాడు • ప్రథితః = ప్రఖ్యాతి చెందినవాడు, గొప్ప కీర్తి గలవాడు • ప్రాణః = సకల ప్రాణులకు ప్రాణమైనవాడు • ప్రాణదః = ప్రాణములను ఇచ్చువాడు, తీయువాడు • వాసవానుజః = ఇంద్రునికి (వాసవునికి) తమ్ముడు (ఉపేంద్రుడు/వామనుడు) • అపాంనిధిః = జలములకు నిధి అయినవాడు (సముద్రరూపుడు) • అధిష్ఠానమ్ = సర్వమునకు ఆధారమైనవాడు • అప్రమత్తః = భక్తులను రక్షించుటలో ఏమరుపాటు (ప్రమాదము) లేనివాడు • ప్రతిష్ఠితః = తన మహిమయందే తాను ప్రతిష్ఠింపబడినవాడు తాత్పర్యము: ఆ స్వామి ఎన్నడూ నాశనము లేనివాడు (అచ్యుతుడు), ప్రఖ్యాతి గాంచినవాడు. సర్వజీవులకు ప్రాణదాత, దేవేంద్రునికి సోదరుడైన వామనుడు. సముద్రము వలె లోతైనవాడు, సర్వజగత్తుకు ఆధారమైనవాడు. ఆయన భక్తులను కాపాడుటలో ఎల్లప్పుడూ అప్రమత్తుడు, తన స్వయంమహిమలో సుస్థిరుడు.
Word-by-Word: • Achyutah = The infallible one (who never loses His state) • Prathitah = He who is famous/renowned • Pranah = The life breath of all beings • Pranadah = The giver of life • Vasavanujah = The younger brother of Indra (Vamana) • Apamnidhih = The treasure of waters (the ocean) • Adhishthanam = The foundation of the universe • Apramattah = Vigilant, without negligence • Pratishthitah = Self-established in His own glory Summary: The infallible and renowned Lord is the very life-breath of all creatures. Born as Vamana, Indra's younger brother, He encompasses the oceans and forms the bedrock of the universe. Ever vigilant in protecting His devotees, He remains eternally established in His own glory.
పదాల అర్థం: • స్కందః = అమృతము వలె స్రవించువాడు (కార్తికేయుడు కూడా తానైనవాడు) • స్కందధరః = ధర్మమును ధరించువాడు • ధుర్యః = లోకభారమును మోయువాడు • వరదః = వరములను ఇచ్చువాడు • వాయువాహనః = వాయువును నడిపించువాడు • వాసుదేవః = అంతటా వ్యాపించి ఉండు దేవుడు (వసుదేవుని కుమారుడు) • బృహద్భానుః = గొప్ప కాంతి (సూర్యుడు/అగ్ని) గలవాడు • ఆదిదేవః = సృష్టికి ముందే ఉన్నవాడు, దేవాదిదేవుడు • పురంధరః = రాక్షసుల పట్టణములను నాశనము చేయువాడు తాత్పర్యము: స్వామి ధర్మమును వహించువాడు, జగత్తు భారమును మోయువాడు, వరములను ప్రసాదించువాడు. వాయువు సైతము ఆయన ఆజ్ఞ మేరకే వీచును. సర్వవ్యాపియైన ఆ వాసుదేవుడు గొప్ప తేజస్వి, దేవతలకు ఆద్యుడు మరియు రాక్షసుల పురములను నాశనము చేసినవాడు.
Word-by-Word: • Skandah = The flow of nectar (or Lord Kartikeya) • Skandadharah = Supporter of the righteous path • Dhuryah = He who bears the burden of the universe • Varadah = The bestower of boons • Vayuvahanah = He who directs the wind • Vasudevah = The all-pervading God, son of Vasudeva • Bruhadbhanuh = He of magnificent brilliance • Adidevah = The primordial Lord • Purandharah = The destroyer of cities (of demons) Summary: The Lord bears the burden of the universe, supports righteousness, and grants boons. By His command the wind blows. He is the all-pervading Vasudeva of infinite brilliance, the primordial deity, and the vanquisher of demonic strongholds.
పదాల అర్థం: • అశోకః = శోకము (బాధ) లేనివాడు • తారణః = భవసాగరమును దాటించువాడు • తారః = భక్తుల భయమును పోగొట్టి రక్షించువాడు • శూరః = పరాక్రమవంతుడు • శౌరిః = శూరుని కుమారుడు (శౌరి/శ్రీకృష్ణుడు) • జనేశ్వరః = ప్రజలకు ప్రభువు • అనుకూలః = అందరికీ అనుకూలమైనవాడు, దయగలవాడు • శతావర్తః = ధర్మరక్షణకై వందల కొద్దీ అవతారములెత్తువాడు • పద్మీ = చేతియందు పద్మము ధరించినవాడు • పద్మనిభేక్షణః = పద్మముల వంటి కన్నులు గలవాడు తాత్పర్యము: ఆ భగవానుడు ఎటువంటి శోకము లేనివాడు, భక్తులను సంసార సముద్రము నుండి దరిచేర్చువాడు, భయహరుడు. మిక్కిలి పరాక్రమవంతుడు, యాదవ వంశమున శౌరిగా అవతరించిన ప్రజాపతి. భక్తులకు అనుకూలుడై, అనేక వందల అవతారములెత్తుచు, చేతిలో పద్మమును, పద్మముల వంటి నేత్రములను కలిగిన పద్మాక్షుడు.
Word-by-Word: • Ashokah = He who is without sorrow • Taranah = He who helps cross the ocean of Samsara • Tarah = The savior who dispels fear • Shurah = The valiant one • Shaurih = Born in the lineage of Shura (Krishna) • Janeshvarah = The Lord of all people • Anukulah = The favorable/compassionate one • Shatavartah = He who takes hundreds of incarnations • Padmi = He who holds a lotus • Padmanibhekshanah = Lotus-eyed Summary: Free from sorrow, the Lord rescues devotees from the ocean of existence and dispels their fears. He is the valiant ruler of all beings, incarnating as Shauri. Ever-compassionate, He takes numerous forms to protect Dharma, bearing a lotus in His hand and possessing beautiful lotus-like eyes.
పదాల అర్థం: • పద్మనాభః = పద్మము నాభియందు కలవాడు. • అరవిందాక్షః = తామర రేకుల వంటి కన్నులు గలవాడు. • పద్మగర్భః = పద్మము మధ్య భాగము వంటివాడు (పద్మమందు ధ్యానింపబడువాడు). • శరీరభృత్ = ప్రాణుల శరీరములను పోషించువాడు (ధరించువాడు). • మహర్ధిః = గొప్ప వైభవము (ఐశ్వర్యము) గలవాడు. • ఋద్ధః = వృద్ధి పొందినవాడు (పరిపూర్ణుడు). • వృద్ధాత్మా = అతి ప్రాచీనుడగు పరమాత్మ. • మహాక్షః = గొప్ప కన్నులు కలవాడు (లేదా సర్వమును చూచువాడు). • గరుడధ్వజః = గరుడ పక్షి చిహ్నముగా గల ధ్వజము కలవాడు. తాత్పర్యము: పద్మము నాభియందు కలిగిన వాడు, అరవిందముల వంటి నేత్రములు గలవాడు, పద్మగర్భుడైనవాడు, శరీరములను ధరించి పోషించువాడు, మహా ఐశ్వర్యవంతుడు, సర్వ పరిపూర్ణుడు, పురాతనుడు, గొప్ప నేత్రములు కలవాడు అయిన శ్రీ మహావిష్ణువు గరుడధ్వజుడై ప్రకాశించుచున్నాడు.
Word-by-Word: • Padmanabhah = One who has a lotus in His navel. • Aravindakshah = One whose eyes are as beautiful as a lotus. • Padmagarbhah = One who is meditated upon in the center of the lotus of the heart. • Sareerabhrut = One who sustains and nourishes the bodies of all beings. • Mahardhih = One who has immense wealth and glory. • Rddhah = One who is full of prosperity. • Vruddhatma = One who is ancient and eternal. • Mahakshah = One with large, beautiful eyes (or who sees everything). • Garudadhvajah = One who has Garuda on His flag. Summary: Lord Vishnu has a lotus in His navel, lotus-like eyes, and resides in the lotus of the heart. He sustains all bodies, possesses immense glory, is fully prosperous and eternal. The large-eyed Lord is adorned with the Garuda banner.
పదాల అర్థం: • అతులః = సాటిలేనివాడు. • శరభః = శరీరములలో ప్రకాశించువాడు (పాపములను హరించువాడు). • భీమః = పాపులకు భయమును కలిగించువాడు. • సమయజ్ఞః = కాలమును, సమయమును బాగుగా తెలిసినవాడు. • హవిర్హరిః = యజ్ఞములందు హవిస్సును గ్రహించువాడు. • సర్వలక్షణలక్షణ్యః = సర్వ శుభలక్షణములకు స్థానమైనవాడు (జ్ఞానాది లక్షణములచే తెలియబడువాడు). • లక్ష్మీవాన్ = లక్ష్మీదేవి ఎల్లప్పుడూ వక్షస్థలమందు గలవాడు. • సమితింజయః = యుద్ధమునందు (లేదా సభలయందు) శత్రువులను జయించువాడు. తాత్పర్యము: సాటిలేని వాడు, పాపములను హరించువాడు, భయంకరుడు, కాలతత్వమును ఎరిగినవాడు, యజ్ఞ హవిస్సులను స్వీకరించువాడు, సమస్త శుభలక్షణములకు ఆలవాలమైనవాడు, సదా లక్ష్మీదేవితో కూడియుండువాడు మరియు యుద్ధములందు సదా విజయం సాధించువాడు శ్రీహరి.
Word-by-Word: • Atulah = Incomparable One. • Sharabhah = One who dwells and shines in the bodies (or destroys sins). • Bheemah = One who is formidable to the wicked. • Samayajnah = One who knows the right time for everything. • Havirharih = One who receives the oblations in sacrifices. • Sarvalakshanalakshanyah = One who is the embodiment of all auspicious characteristics. • Lakshmivan = One who is always accompanied by Goddess Lakshmi. • Samitinjayah = One who is always victorious in battles. Summary: The incomparable Lord is formidable to the wicked and destroys sins. He knows the right time for everything and is the recipient of all sacrificial offerings. Adorned with all auspicious traits, the Lord, the consort of Lakshmi, is always victorious in battles.
పదాల అర్థం: • విక్షరః = నాశనము లేనివాడు. • రోహితః = ఎఱ్ఱని వర్ణము (మత్స్యావతారమున) గలవాడు. • మార్గః = భక్తులకు తానె మార్గమైనవాడు. • హేతుః = జగత్కారణమైనవాడు. • దామోదరః = కడుపునందు తాడుతో కట్టబడినవాడు (లేదా తన ఉదరమందు లోకములను ధరించువాడు). • సహః = భక్తుల అపరాధములను సహించువాడు. • మహీధరః = భూమిని ధరించినవాడు. • మహాభాగః = గొప్ప అదృష్టము (భాగ్యము) గలవాడు. • వేగవాన్ = అత్యంత వేగము గలవాడు. • అమితాశనః = ప్రళయకాలమున సమస్తమును భక్షించువాడు (మితిలేని ఆకలి గలవాడు). తాత్పర్యము: నాశనము లేనివాడు, రోహిత వర్ణుడు, భక్తులకు సన్మార్గమైనవాడు, సృష్టికి కారణమైనవాడు, దామోదరుడు, క్షమాగుణము కలవాడు, భూమిని ధరించినవాడు, గొప్ప భాగ్యశాలి, అత్యంత వేగవంతుడు మరియు ప్రళయ కాలమున జగత్తును తనలో లీనము చేసుకొనువాడు శ్రీ మహావిష్ణువు.
Word-by-Word: • Viksharah = Imperishable One. • Rohitah = The red-hued One (Matsya incarnation). • Margah = The path to liberation. • Hetuh = The cause of the universe. • Damodarah = One who was tied with a cord around His waist. • Sahah = One who patiently endures the faults of His devotees. • Mahidharah = One who supports the earth. • Mahabhagah = One who is extremely fortunate and illustrious. • Vegavan = One who is exceedingly swift. • Amitashanah = One who consumes endlessly (during dissolution). Summary: The imperishable Lord, appearing in a red hue, is the true path and the ultimate cause. Known as Damodara, He bears the earth, endures devotees faults, and is highly illustrious. Swift in His actions, He absorbs the entire universe during dissolution.
పదాల అర్థం: • ఉద్భవః = సృష్టికి మూలమైనవాడు. • క్షోభణః = సృష్టి సమయమున ప్రకృతి పురుషులను క్షోభింపజేయువాడు. • దేవః = ప్రకాశించువాడు (క్రీడించువాడు). • శ్రీగర్భః = లక్ష్మీదేవిని (లేదా సకల సంపదలను) తన గర్భమందు ధరించినవాడు. • పరమేశ్వరః = సర్వోత్కృష్టమైన ఈశ్వరుడు. • కరణమ్ = జగత్తుయొక్క సృష్టికి సాధనమైనవాడు. • కారణమ్ = జగత్తునకు ఉపాదాన మరియు నిమిత్త కారణమైనవాడు. • కర్తా = సృష్టి కార్యమును చేయువాడు. • వికర్తా = విచిత్రమైన జగత్తును నిర్మించువాడు. • గహనః = సులభముగా తెలిసికొన శక్యము కానివాడు. • గుహః = భక్తుల హృదయ గుహలలో దాగినవాడు. తాత్పర్యము: జగదుత్పత్తికి కారణమైనవాడు, మాయను క్షోభింపచేయువాడు, దేవుడు, సకల ఐశ్వర్యములకు నిలయమైనవాడు, పరమేశ్వరుడు, జగత్సృష్టికి కర్త, కారణం, సాధనం తానైనవాడు, విచిత్రమైన సృష్టిని గావించువాడు, అంతుపట్టనివాడు మరియు భక్తుల హృదయములలో నిగూఢముగా నుండువాడు ఆ భగవానుడు.
Word-by-Word: • Udbhavah = The source of all creation. • Kshobhanah = One who agitates Prakriti and Purusha at creation. • Devah = The shining or playful One. • Srigarbhah = One who holds all wealth and auspiciousness within. • Parameshvarah = The Supreme Lord. • Karanam = The instrument of creation. • Karanam = The material and instrumental cause of creation. • Karta = The doer or creator. • Vikarta = The creator of the diverse universe. • Gahanah = One whose nature is deep and incomprehensible. • Guhah = One who is concealed in the heart-cave of beings. Summary: The Supreme Lord is the source of all and the agitator of nature. He is the shining deity holding immense wealth. As the ultimate instrument, cause, and creator of this diverse universe, His true nature remains profound and hidden within the hearts of His devotees.
పదాల అర్థం: • వ్యవసాయః = నిశ్చయ జ్ఞాన స్వరూపుడు. • వ్యవస్థానః = సర్వమును క్రమముగా వ్యవస్థీకరించువాడు. • సంస్థానః = సర్వమునకు తుది స్థానమైనవాడు (సర్వము తనయందు లయమగువాడు). • స్థానదః = భక్తులకు తగిన స్థానమును (పదవిని) ఇచ్చువాడు. • ధ్రువః = మార్పులేని శాశ్వతుడు. • పరర్ధిః = ఉత్కృష్టమైన ఐశ్వర్యము గలవాడు. • పరమస్పష్టః = మిక్కిలి స్పష్టముగా తెలియువాడు. • తుష్టః = ఎల్లప్పుడు సంతోషముతో నుండువాడు (లేదా స్వల్పమునకే తృప్తి చెందువాడు). • పుష్టః = సంపూర్ణుడు (ఏ లోపము లేనివాడు). • శుభేక్షణః = మంగళకరమైన చూపు గలవాడు. తాత్పర్యము: నిశ్చయ జ్ఞాన స్వరూపుడు, జగత్తును వ్యవస్థీకరించువాడు, సర్వమునకు అంతిమ స్థానమైనవాడు, ధృవమైనవాడు, భక్తులకు ఉన్నత స్థానములనిచ్చువాడు, గొప్ప ఐశ్వర్యవంతుడు, సర్వత్ర స్పష్టముగా గోచరించువాడు, నిత్యానందుడు, పరిపూర్ణుడు మరియు తన శుభ దృష్టిచే లోకములను తరింపజేయువాడు శ్రీహరి.
Word-by-Word: • Vyavasayah = One who is resolute and of the nature of definitive knowledge. • Vyavasthanah = One who establishes everything in order. • Samsthanah = The ultimate destination where all things merge. • Sthanadah = One who gives appropriate positions or abodes to devotees. • Dhruvah = The eternal and changeless One. • Parardhih = One with supreme wealth and glory. • Paramaspashtah = One who is extremely clear and evident. • Tushtah = One who is always contented. • Pushtah = One who is full and complete. • Shubhekshanah = One whose glance brings auspiciousness. Summary: The Lord is the resolute knowledge and the supreme organizer of the universe. He is the ultimate refuge, eternal, and bestows perfect abodes to His devotees. Possessing supreme glory, ever-contented and complete, His auspicious glance blesses all.
పదాల అర్థం: • రామః = యోగులు తనయందు రమించునట్లు చేయువాడు (శ్రీరాముడు). • విరామః = ప్రాణులకు విరామ స్థానమైనవాడు (లయ స్థానము). • విరజః = రజోగుణము (మాలిన్యము) లేనివాడు. • మార్గః = మోక్షమునకు తానె మార్గమైనవాడు. • నేయః = భక్తులచేత సులభముగా పొందబడువాడు. • నయః = భక్తులను మోక్షము వైపు నడిపించువాడు. • అనయః = తనను నడిపించు వాడు వేరొకడు లేనివాడు. • వీరః = పరాక్రమశాలి. • శక్తిమతాం శ్రేష్ఠః = శక్తిమంతులలో అత్యంత శ్రేష్ఠుడైనవాడు. • ధర్మః = ధర్మ స్వరూపుడు. • ధర్మవిదుత్తమః = ధర్మమును తెలిసిన వారిలో ఉత్తముడు. తాత్పర్యము: యోగులకు ఆనందమును కలిగించువాడు, సర్వమునకు విశ్రామ స్థానమైనవాడు, మాలిన్యము లేనివాడు, మోక్ష మార్గమైనవాడు, భక్తులకు సులభుడు, వారినీ సన్మార్గమున నడిపించువాడు, తనకు వేరొక నాయకుడు లేనివాడు, పరాక్రమశాలి, శక్తిమంతులలో అగ్రేసరుడు, ధర్మస్వరూపుడు మరియు ధర్మజ్ఞులలో ఉత్తముడు అయినవాడు శ్రీ మహావిష్ణువు.
Word-by-Word: • Ramah = One in whom the yogis delight (or Sri Rama). • Viramah = The ultimate resting place for all beings. • Virajah = One who is free from the impurity of passion (rajas). • Margah = The path to liberation. • Neyah = One who is easily guided or reached by devotees. • Nayah = One who leads the devotees to salvation. • Anayah = One who has no leader above Him. • Veerah = The valiant One. • Shaktimatam Shreshthah = The greatest among the powerful. • Dharmah = The embodiment of righteousness. • Dharmaviduttamah = The best among those who know Dharma. Summary: The Lord, in whom yogis delight, is the ultimate resting place, pure and free from passion. He is the true path, easy to reach, and leads devotees to salvation. As the fearless leader with no superior, He is the greatest among the powerful, the essence of Dharma, and the supreme knower of righteousness.
పదాల అర్థం: • వైకుంఠః = ఎటువంటి ఆటంకములు లేని వాడు (పాపములను తొలగించువాడు). • పురుషః = దేహము అను పురమున శయనించువాడు. • ప్రాణః = ప్రాణులకు ప్రాణమైనవాడు. • ప్రాణదః = ప్రాణములను ఇచ్చువాడు (అలాగే ప్రాణములను హరించువాడు). • ప్రణవః = ఓంకార స్వరూపుడు (ప్రణవింపబడువాడు). • పృథుః = విశాలమైన రూపము గలవాడు (ప్రపంచముగా విస్తరించినవాడు). • హిరణ్యగర్భః = బ్రహ్మదేవునిగా (హిరణ్యగర్భునిగా) వ్యక్తమైనవాడు. • శత్రుఘ్నః = శత్రువులను సంహరించువాడు. • వ్యాప్తః = అంతటా వ్యాపించి యున్నవాడు. • వాయుః = వాయువు వలె సర్వత్ర సంచరించువాడు. • అధోక్షజః = తన స్వరూప జ్ఞానము ద్వారా పొందబడువాడు (లేదా ఇంద్రియాలకు అందనివాడు). తాత్పర్యము: ఆటంకములు లేనివాడు, దేహమునందుండువాడు, ప్రాణస్వరూపుడు, ప్రాణదాత, ఓంకారస్వరూపుడు, విశ్వమంతటా విస్తరించినవాడు, హిరణ్యగర్భుడు, శత్రుసంహారకుడు, సర్వవ్యాపి, వాయువు వలె సంచరించువాడు మరియు ఇంద్రియములకు గోచరము కానివాడు శ్రీహరి.
Word-by-Word: • Vaikunthah = One who removes obstacles and sins. • Purushah = One who dwells in the city of the body. • Pranah = The vital breath of all beings. • Pranadah = The giver of life (and taker of life). • Pranavah = The embodiment of the sacred syllable OM. • Prithuh = The expansive One (expanded as the universe). • Hiranyagarbhah = He who manifests as Brahma. • Shatrughnah = The destroyer of enemies. • Vyaptah = The all-pervading One. • Vayuh = One who moves everywhere like the wind. • Adhokshajah = One who is beyond the perception of the senses. Summary: The Lord, who removes all obstacles, is the indweller of all bodies and the vital breath of existence. Manifesting as the sacred syllable OM and expanding as the universe, He is Brahma, the destroyer of foes, all-pervading like the wind, and beyond sensory perception.
పదాల అర్థం: • ఋతుః = కాలస్వరూపుడు (ఋతువుల రూపమున నుండువాడు). • సుదర్శనః = మంగళకరమైన దర్శనము కలవాడు. • కాలః = సర్వమును లెక్కించువాడు (కాలస్వరూపుడు). • పరమేష్ఠీ = ఉత్కృష్టమైన స్థానమందు (హృదయమందు) ఉండువాడు. • పరిగ్రహః = సర్వమును తన వైపునకు గ్రహించువాడు (భక్తులను స్వీకరించువాడు). • ఉగ్రః = దుష్టులకు భయంకరుడు. • సంవత్సరః = సంవత్సర రూపమున నుండువాడు. • దక్షః = పనులను వేగముగా చేయువాడు (సమర్థుడు). • విశ్రామః = సంసార చక్రమున అలసిన వారికి విశ్రామ స్థానమైనవాడు. • విశ్వదక్షిణః = సర్వ విశ్వమునకు సంబంధించిన పనులలో సమర్థుడైనవాడు. తాత్పర్యము: కాలస్వరూపుడు, శుభదర్శనుడు, సమస్తమును తనలో కలుపుకొనువాడు, పరమోత్కృష్ట స్థానమున ఉండువాడు, భక్తుల రక్షణార్ధము అనుగ్రహించువాడు, దుష్టులకు భయంకరుడు, సంవత్సర రూపుడు, అత్యంత సమర్థుడు, భవబంధములతో అలసిన జీవులకు విశ్రాంతినిచ్చువాడు మరియు సర్వకార్యములందు నేర్పరి అయినవాడు నారాయణుడు.
Word-by-Word: • Rtuh = The embodiment of seasons (time). • Sudarshanah = One whose vision is highly auspicious. • Kalah = The measurer of all or the embodiment of Time. • Parameshthi = One who resides in the supreme abode (or heart). • Parigrahah = One who embraces all (or accepts devotees offerings). • Ugrah = The fierce One (towards the wicked). • Samvatsarah = The embodiment of the Year. • Dakshah = The highly capable and swift One. • Vishramah = The resting place for souls weary of worldly existence. • Vishvadakshinah = One who is exceptionally skillful in universal affairs. Summary: Manifesting as time and seasons, the Lord grants an auspicious vision and resides in the supreme abode. He accepts all devotees, is fierce to the wicked, and incredibly capable. As the embodiment of the year, He provides ultimate rest to weary souls and is infinitely skillful in managing the universe.
పదాల అర్థం: • విస్తారః = అంతటా విస్తరించి యున్నవాడు. • స్థావరస్థాణుః = కదలని స్థిరమైన వస్తువులందు ఉండువాడు. • ప్రమాణమ్ = సత్యమునకు గీటురాయి (జ్ఞానస్వరూపుడు). • బీజమవ్యయమ్ = నాశనము లేని సృష్టి కారణము (బీజము). • అర్థః = అందరి చేత కోరబడువాడు. • అనర్థః = ఏ కోరికలూ లేనివాడు (పూర్ణకాముడు). • మహాకోశః = గొప్ప కోశము (నిధి) గలవాడు. • మహాభోగః = గొప్ప భోగములు (ఆనందము) గలవాడు. • మహాధనః = గొప్ప ధనము (ఐశ్వర్యము) గలవాడు. తాత్పర్యము: ప్రపంచమంతటా విస్తరించి యున్నవాడు, స్థిరముగా నుండువాడు, సత్యస్వరూపుడు, అవ్యయమైన మూల కారణము (బీజము), సర్వులచే కోరబడువాడు కాని తాను ఎట్టి కోరికలు లేనివాడు, గొప్ప నిధి, భోగము, ఐశ్వర్యము కలవాడు ఆ పరమాత్మ.
Word-by-Word: • Vistarah = The all-pervading, expansive One. • Sthavarasthanuh = The firm and motionless pillar of the universe. • Pramanam = The ultimate authority or proof of truth. • Beejamavyayam = The imperishable seed (cause) of creation. • Arthah = The most desired One. • Anarthah = One who has no desires (as He is self-fulfilled). • Mahakoshah = One who has vast treasuries. • Mahabhogah = One who possesses great enjoyment/bliss. • Mahadhanah = One who has immense wealth. Summary: The all-pervading Lord is the firm foundation and ultimate authority of truth. He is the imperishable seed of all existence. Desired by all yet devoid of desires Himself, He possesses limitless treasuries, supreme bliss, and immense wealth.
పదాల అర్థం: • అనిర్విణ్ణః = ఎన్నడూ దుఃఖము లేదా విసుగు లేనివాడు. • స్థవిష్ఠః = అత్యంత స్థూలమైన ఆకారము గలవాడు (విశ్వరూపుడు). • భూః = సర్వమునకు ఆధారభూతమైనవాడు. • ధర్మయూపః = ధర్మమునకు స్తంభము వంటివాడు. • మహామఖః = గొప్ప యజ్ఞస్వరూపుడు. • నక్షత్రనేమిః = నక్షత్ర చక్రమునకు నాభి (కేంద్రము) వంటివాడు. • నక్షత్రీ = నక్షత్రములైన చంద్రుడు మొదలగు వారి రూపమున ఉండువాడు. • క్షమః = సర్వ కార్యములను చేయుటకు సమర్థుడు. • క్షామః = కల్పాంతమున సమస్తమును క్షీణింపజేయువాడు. • సమీహనః = భక్తుల కోరికలను నెరవేర్చువాడు. తాత్పర్యము: ఎన్నడూ శోకము లేనివాడు, అతి స్థూలమైన విశ్వరూపుడు, సమస్త భూతములకు ఆధారమైనవాడు, ధర్మమునకు మూలస్తంభము, మహా యజ్ఞస్వరూపుడు, నక్షత్ర మండలమును నడిపించువాడు, స్వయముగా నక్షత్ర రూపుడు, సమర్థుడు, లయకారుడు మరియు భక్తుల వాంఛలను తీర్చువాడు శ్రీహరి.
Word-by-Word: • Anirvinnah = One who is never despondent or fatigued. • Sthavishthah = The immensely huge One (universal form). • Bhooh = The foundation or support of everything. • Dharmayoopah = The central pillar of righteousness. • Mahamakhah = The great sacrificer (or embodiment of great sacrifices). • Nakshatranemih = The nave of the wheel of stars. • Nakshatri = The Lord of the stars (like the moon). • Kshamah = The highly competent One. • Kshamah = One who diminishes everything at the end of time. • Sameehanah = One who fulfills the desires of His devotees. Summary: Untouched by sorrow, the Lord assumes the colossal universal form, serving as the foundation of all and the central pillar of Dharma. He is the great sacrifice, the axis of the starry heavens, highly competent, the eventual dissolver of all, and the fulfiller of desires.
పదాల అర్థం: • యజ్ఞః = యజ్ఞ స్వరూపుడు. • ఇజ్యః = యజ్ఞముల ద్వారా పూజింపబడువాడు. • మహేజ్యః = అందరిచే మిక్కిలి ఆరాధింపబడువాడు. • క్రతుః = కర్మ రూపమైన యజ్ఞము తానైనవాడు. • సత్రమ్ = సజ్జనులను రక్షించువాడు (లేదా సత్ర యాగ స్వరూపుడు). • సతాంగతిః = సజ్జనులకు ఆశ్రయమైనవాడు. • సర్వదర్శీ = సమస్తమును చూచువాడు (సర్వజ్ఞుడు). • విముక్తాత్మా = ప్రకృతి బంధములనుండి పూర్తిగా విముక్తుడైనవాడు. • సర్వజ్ఞః = సమస్తమును తెలిసినవాడు. • జ్ఞానముత్తమమ్ = ఉత్కృష్టమైన జ్ఞాన స్వరూపుడు. తాత్పర్యము: యజ్ఞస్వరూపుడు, యజ్ఞములచే పూజింపదగినవాడు, గొప్ప ఆరాధ్య దైవము, క్రతువు రూపుడు, సత్పురుషులకు రక్షకుడు, సజ్జనులకు గతి అయినవాడు, సర్వమును వీక్షించువాడు, కర్మబంధ రహితుడు, సర్వజ్ఞుడు మరియు ఉత్తమ జ్ఞాన స్వరూపుడు ఆ నారాయణుడు.
Word-by-Word: • Yajnah = The embodiment of sacrifice. • Ijyah = One who is worshipped through sacrifices. • Mahejyah = The most supreme object of worship. • Kratuh = The Vedic sacrifice itself. • Satram = The protector of the good (or a specific type of sacrifice). • Satangatih = The ultimate refuge for the righteous. • Sarvadarshi = The all-seeing One. • Vimuktatma = The eternally liberated soul. • Sarvajnah = The omniscient One. • Jnanamuttamam = The supreme knowledge. Summary: The Lord is both the sacrifice and the one worshipped through it. He is the ultimate refuge for the righteous. Eternally liberated, all-seeing, and omniscient, He embodies the most supreme and pure knowledge.
పదాల అర్థం: • సువ్రతః = మంచి వ్రతము (భక్తుల రక్షణ) గలవాడు. • సుముఖః = ప్రసన్నమైన ముఖము గలవాడు. • సూక్ష్మః = అత్యంత సూక్ష్మమైనవాడు (జ్ఞానగమ్యుడు). • సుఘోషః = మంగళకరమైన నాదము (వేదము) గలవాడు. • సుఖదః = భక్తులకు సుఖమును (ఆనందమును) ఇచ్చువాడు. • సుహృత్ = ఫలాపేక్ష లేకుండా మేలు చేయు మిత్రుడు. • మనోహరః = మనస్సును అపహరించు (ఆకర్షించు) అందము గలవాడు. • జితక్రోధః = కోపమును జయించినవాడు. • వీరబాహుః = పరాక్రమము గల బాహువులు కలవాడు. • విదారణః = దుష్టులను చీల్చి చెండాడువాడు. తాత్పర్యము: భక్తులను రక్షించెదను అను దీక్ష కలవాడు, ప్రసన్నమైన వదనం కలవాడు, అతి సూక్ష్మమైనవాడు, వేదనాద స్వరూపుడు, ఆనందప్రదాత, నిష్కామ బంధువు, మనోహరుడు, కోపమును జయించినవాడు, వీర బాహువులు కలవాడు మరియు దుష్టులను సంహరించువాడు శ్రీ మహావిష్ణువు.
Word-by-Word: • Suvratah = One who has taken a firm, auspicious vow (to protect devotees). • Sumukhah = One with a beautiful, enchanting face. • Sookshmah = The subtlest One. • Sughoshah = One whose voice (the Vedas) is highly auspicious. • Sukhadah = The bestower of happiness. • Suhrut = The true friend who does good without expecting anything. • Manoharah = One who captures the mind with His beauty. • Jitakrodhah = One who has conquered anger. • Veerabahuh = One with mighty, heroic arms. • Vidaranah = One who tears apart the wicked. Summary: The Lord, with an enchanting face and auspicious vows, is the subtlest truth and the source of the Vedas. He bestows happiness as a selfless friend, captivates the mind, conquers anger, and with mighty arms, destroys evil.
పదాల అర్థం: • స్వాపనః = అజ్ఞానులను మాయానిద్రలో ఉంచువాడు. • స్వవశః = తన ఆధీనములోనే తాను ఉండువాడు (స్వతంత్రుడు). • వ్యాపీ = అంతటా వ్యాపించి యున్నవాడు. • నైకాత్మా = అనేక రూపములు ధరించినవాడు. • నైకకర్మకృత్ = లోక రక్షణకై అనేక కర్మలను చేయువాడు. • వత్సరః = సమస్తము తనయందు నివసించువాడు. • వత్సలః = భక్తుల పట్ల అమితమైన ప్రేమ గలవాడు. • వత్సీ = ప్రాణులను తన బిడ్డల వలె పరిపాలించువాడు. • రత్నగర్భః = సముద్రుని వలె తనలో అనేక రత్నములను దాచుకున్నవాడు. • ధనేశ్వరః = సకల సంపదలకు ప్రభువైనవాడు. తాత్పర్యము: అజ్ఞానులను మాయలో బంధించువాడు, స్వతంత్రుడు, సర్వవ్యాపి, అనేక రూపములతో అనేక కార్యములను ఆచరించువాడు, సర్వమునకు నివాసమైనవాడు, భక్తులపై వాత్సల్యము కలవాడు, లోకములను కన్నబిడ్డల వలె చూచువాడు, రత్నగర్భుడు మరియు సమస్త సంపదలకు అధిపతి శ్రీహరి.
Word-by-Word: • Svapanah = One who puts people to the sleep of ignorance (Maya). • Svavashah = One who is entirely under His own control (independent). • Vyapee = The all-pervading One. • Naikatma = One who assumes diverse forms. • Naikakarmakrut = One who performs multitude of actions for the world. • Vatsarah = The abode in whom everything resides. • Vatsalah = One who is supremely affectionate towards His devotees. • Vatsee = One who considers all beings as His beloved children. • Ratnagarbhah = The womb of precious gems (like the ocean). • Dhaneshvarah = The supreme Lord of all wealth. Summary: The independent Lord, who casts the veil of Maya, pervades everywhere in manifold forms performing various cosmic acts. He is the ultimate abode, loving all beings as His children. Brimming with precious gems within, He is the supreme master of all wealth.
పదాల అర్థం: • ధర్మగుప్ = ధర్మమును రక్షించువాడు. • ధర్మకృత్ = స్వయముగా ధర్మమును ఆచరించువాడు. • ధర్మీ = ధర్మములకు ఆధారమైనవాడు. • సత్ = కాలత్రయమందు మార్పులేనివాడు (సత్య స్వరూపుడు). • అసత్ = మారు స్వభావము గల ప్రపంచము (తనకంటే వేరు కానిది). • క్షరమ్ = నాశనము పొందు దేహాది ప్రపంచ స్వరూపుడు. • అక్షరమ్ = నాశనము లేని జీవాత్మ స్వరూపుడు. • అవిజ్ఞాతా = అజ్ఞానమును ఎరుగనివాడు (సర్వజ్ఞుడు). • సహస్త్రాంశుః = వేయి కిరణములు (సూర్య స్వరూపుడు) గలవాడు. • విధాతా = సర్వమును సృష్టించి పోషించువాడు. • కృతలక్షణః = గొప్ప లక్షణములు (శ్రీవత్సము మొదలైనవి) కలిగినవాడు. తాత్పర్యము: ధర్మరక్షకుడు, ధర్మము నాచరించువాడు, ధర్మాధారుడు, సత్ అసత్ స్వరూపుడు, క్షర అక్షర స్వరూపుడు, సర్వజ్ఞుడు, వేయి కిరణముల సూర్య స్వరూపుడు, సర్వ సృష్టికర్త మరియు శ్రీవత్సాది శుభలక్షణములను ధరించినవాడు ఆ నారాయణుడు.
Word-by-Word: • Dharmagup = The protector of Dharma. • Dharmakrut = One who practices Dharma. • Dharmi = The supporter or basis of Dharma. • Sat = The eternal Truth (changeless). • Asat = The changing universe (which is also His manifestation). • Ksharam = The perishable entities. • Aksharam = The imperishable soul. • Avijnata = One who is devoid of ignorance (the omniscient non-knower of falsehood). • Sahastramshuh = The thousand-rayed One (Sun). • Vidhata = The supreme creator and sustainer. • Krutalakshanah = One who bears auspicious marks (like Srivatsa) on His chest. Summary: The protector, practitioner, and supporter of Dharma, the Lord embodies both the eternal truth and the changing universe, the perishable and imperishable. Omniscient, radiating like the thousand-rayed sun, He is the ultimate creator bearing auspicious divine marks.
పదాల అర్థం: • గభస్తినేమిః = కిరణముల చక్రమునకు కేంద్రమైనవాడు. • సత్త్వస్థః = సత్త్వగుణమునందు ఉండువాడు (లేదా ప్రాణులందుండువాడు). • సింహః = సింహము వలె పరాక్రమశాలి. • భూతమహేశ్వరః = సర్వ ప్రాణులకు గొప్ప ప్రభువైనవాడు. • ఆదిదేవః = అందరికీ ఆదియైన (మొదటి) దేవుడు. • మహాదేవః = గొప్ప దేవుడు (శైవమునకును అతడే పరమాత్మ). • దేవేశః = దేవతలకు ప్రభువైనవాడు. • దేవభృత్ = దేవతలను పోషించువాడు. • గురుః = అందరికీ ఉపదేశించు గొప్ప ఆచార్యుడు. తాత్పర్యము: తేజస్సుకు కేంద్రమైనవాడు, సత్త్వగుణ ప్రధానుడు, సింహ పరాక్రముడు, భూతములకు మహేశ్వరుడు, సృష్టికి ఆది దేవుడు, మహాదేవుడు, దేవతలకు ప్రభువు, వారిని పోషించువాడు మరియు జగద్గురువు అయినవాడు శ్రీ మహావిష్ణువు.
Word-by-Word: • Gabhastinemih = The nave of the wheel of rays (center of light). • Sattvasthah = One who abides in Sattva (goodness) or in all beings. • Simhah = The lion-like valiant One. • Bhootamaheshvarah = The great Lord of all beings. • Adidevah = The first or primeval deity. • Mahadevah = The greatest Lord. • Deveshah = The Lord of all demigods. • Devabhrut = The nourisher and supporter of the gods. • Guruh = The supreme teacher or preceptor. Summary: The Lord is the center of cosmic light, established in absolute goodness. Valiant like a lion, He is the supreme master of all beings. As the primeval deity and greatest Lord, He supports the demigods and serves as the ultimate spiritual master for the universe.
పదాల అర్థం: • ఉత్తరః = సంసార సాగరమును దాటించువాడు (అందరికంటే ఉత్తముడు). • గోపతిః = గోవులకు (భూమికి, కిరణములకు, వాక్కునకు) ప్రభువు. • గోప్తా = సర్వమును రక్షించువాడు. • జ్ఞానగమ్యః = కేవలము జ్ఞానము చేతనే పొందదగినవాడు. • పురాతనః = అతి ప్రాచీనుడు (అనాది). • శరీరభూతభృత్ = శరీరములను మరియు పంచభూతములను పోషించువాడు. • భోక్తా = యజ్ఞ ఫలములను భుజించువాడు (లేదా రక్షించువాడు). • కపీంద్రః = వానరశ్రేష్ఠుడైనవాడు (హనుమంతుని, సుగ్రీవుని పాలించు రాముడు/వరాహమూర్తి). • భూరిదక్షిణః = యజ్ఞములందు విశేషమైన దక్షిణలను ఇచ్చువాడు. తాత్పర్యము: అందరికన్నా ఉత్తముడు, సంసార తారకుడు, గోవులకు వలె జీవులకు ప్రభువు, రక్షకుడు, జ్ఞానము ద్వారా మాత్రమే గోచరించువాడు, ప్రాచీనుడు, శరీరములను భూతములను భరించువాడు, కర్మ ఫల భోక్త, వానరేంద్రులకు ప్రభువు మరియు యజ్ఞములందు గొప్ప దక్షిణలనిచ్చువాడు పరమాత్మ.
Word-by-Word: • Uttarah = The highest One (who lifts souls from the ocean of samsara). • Gopatih = The Lord of cows, earth, speech, and rays of light. • Gopta = The supreme protector. • Jnanagamyah = One who can be attained only through pure knowledge. • Puratanah = The most ancient One. • Sareerabhootabhrut = One who supports the bodies and the elements. • Bhokta = The enjoyer (of sacrificial oblations). • Kapeendrah = The Lord of the monkeys (Rama) or the great Boar. • Bhooridakshinah = One who gives munificent gifts in sacrifices. Summary: The supreme protector lifts souls from worldly existence. Lord of the earth and speech, He is the ancient one attained only through knowledge. Sustaining all bodies and elements, He is the true enjoyer of sacrifices, the master of monkeys, and the bestower of bountiful rewards.
పదాల అర్థం: • సోమపః = యజ్ఞములందు సోమరసమును పానము చేయువాడు. • అమృతపః = క్షీరసాగర మధన సమయమున అమృతమును త్రాగినవాడు (లేదా స్వాత్మానందమును పొందువాడు). • సోమః = చంద్రుని వలె ఆహ్లాదకరమైనవాడు. • పురుజిత్ = అనేకమంది శత్రువులను జయించినవాడు. • పురుసత్తమః = సత్పురుషులలో అత్యంత శ్రేష్ఠుడైనవాడు. • వినయః = దుష్టులను శిక్షించి వినయమును నేర్పువాడు. • జయః = సర్వదా విజయమును పొందువాడు. • సత్యసంధః = ఆడిన మాట తప్పనివాడు. • దాశార్హః = దశార్హ వంశమున పుట్టినవాడు (లేదా పూజలకు తగినవాడు). • సాత్వతాం పతిః = సాత్వత వంశస్థులకు (యదువులకు/భక్తులకు) ప్రభువైనవాడు. తాత్పర్యము: యజ్ఞములందు సోమపానము చేయువాడు, అమృతపానము చేయువాడు, చంద్రుని వలె చల్లనివాడు, శత్రువులను జయించినవాడు, సత్పురుషులలో శ్రేష్ఠుడు, దుష్టులను శిక్షించువాడు, విజయస్వరూపుడు, సత్యసంధుడు, దాశార్హుడు మరియు భక్తులకు ఏకైక ప్రభువైనవాడు శ్రీ కృష్ణుడు.
Word-by-Word: • Somapah = One who partakes of the Soma juice in sacrifices. • Amrutapah = One who drinks the nectar (or experiences supreme bliss). • Somah = One who is soothing and nourishing like the moon. • Purujit = One who conquers many enemies. • Purusattamah = The greatest among the good and noble. • Vinayah = One who establishes discipline and humility. • Jayah = The victorious One. • Satyasandhah = One who is always true to His word. • Dasharhah = Born in the Dasharha race (or worthy of worship). • Satvatam Patih = The Lord of the Satvatas (devotees or Yadavas). Summary: Partaking in sacrificial Soma and divine nectar, the Lord is as soothing as the moon. He conquers multitude of foes and is the foremost among the virtuous. Enforcing discipline, always victorious and true to His word, He is the worthy Lord of the devotees.
పదాల అర్థం: • జీవః = ప్రాణులలో ప్రాణముగా ఉండి వారిని జీవింపజేయువాడు. • వినయితాసాక్షీ = భక్తుల యొక్క వినయమును (భక్తిని) ప్రత్యక్షముగా చూచువాడు. • ముకుందః = భక్తులకు మోక్షమును ప్రసాదించువాడు. • అమితవిక్రమః = హద్దులేని పరాక్రమము గలవాడు. • అంభోనిధిః = జలములకు నిధి (సముద్ర స్వరూపుడు). • అనంతాత్మా = అంతములేని స్వరూపము గలవాడు. • మహోదధిశయః = ప్రళయకాలమున మహాసముద్రమునందు శయనించువాడు. • అంతకః = ప్రళయకాలమున సర్వమును అంతము చేయువాడు. తాత్పర్యము: ప్రాణులకు జీవమైనవాడు, భక్తుల వినయమును గమనించు సాక్షి, మోక్షప్రదాతయగు ముకుందుడు, అపార పరాక్రమశాలి, సముద్రము వలె గంభీరుడు, అనంత స్వరూపుడు, ప్రళయకాలమున మహాసముద్రమున వటపత్రముపై శయనించువాడు మరియు కాలస్వరూపుడై సర్వమును ఉపసంహరించువాడు శ్రీహరి.
Word-by-Word: • Jeevah = The life force that animates all beings. • Vinayitasakshi = The witness to the humility and devotion of His devotees. • Mukundah = The giver of liberation. • Amitavikramah = One of boundless valor. • Ambhonidhih = The ocean, the great receptacle of waters. • Anantatma = The infinite Soul. • Mahodadhishayah = One who rests on the great ocean (during dissolution). • Antakah = The ender of all (during Pralaya). Summary: The Lord is the vital life force and the silent witness to His devotees humility. As Mukunda, He grants liberation with boundless valor. Resembling the deep ocean, the infinite Lord rests on the cosmic waters during dissolution, eventually drawing all of creation back into Himself.
పదాల అర్థం: • అజః = పుట్టుక లేనివాడు. • మహార్హః = పూజలకు తగినవాడు. • స్వాభావ్యః = స్వభావసిద్ధమైన ఉనికి గలవాడు. • జితామిత్రః = శత్రువులను జయించినవాడు. • ప్రమోదనః = ఆనందింపజేయువాడు. • ఆనందః = ఆనంద స్వరూపుడు. • నందనః = అందరికీ ఆనందాన్ని కలిగించువాడు. • నందః = అన్నిటితో కూడినవాడు. • సత్యధర్మా = సత్యమైన ధర్మము కలవాడు. • త్రివిక్రమః = మూడు అడుగులతో ముల్లోకాలను కొలిచినవాడు. తాత్పర్యము: ఆ శ్రీహరి జన్మరహితుడు, పూజనీయుడు, స్వభావసిద్ధుడు, శత్రువులను జయించినవాడు, సకల ప్రాణులను ఆనందింపజేయువాడు, ఆనందస్వరూపుడు, సత్యధర్మములను పాటించువాడు మరియు వామనావతారమున మూడు అడుగులతో ముల్లోకాలను ఆక్రమించినవాడు.
Word-by-Word: • Ajaḥ = The unborn one. • Mahārhaḥ = Worthy of supreme worship. • Svābhāvyaḥ = Ever rooted in His own nature. • Jitāmitraḥ = The conqueror of enemies. • Pramodanaḥ = One who causes joy. • Ānandaḥ = Pure bliss. • Nandanaḥ = One who brings happiness to others. • Nandaḥ = Free from all worldly pleasures. • Satyadharmā = One who observes truthful dharma. • Trivikramaḥ = One who took three great steps (Vamana). Summary: Lord Vishnu is the unborn, highly worshipful being who delights everyone. He is bliss personified, the upholder of truth, and the one who measured the three worlds with three strides.
పదాల అర్థం: • మహర్షిః కపిలాచార్యః = గొప్ప ఋషి మరియు కపిలాచార్యుడు (సాంఖ్య యోగ ప్రదాత). • కృతజ్ఞః = భక్తులు చేసిన చిన్న మేలును కూడా మరచిపోనివాడు. • మేదినీపతిః = భూమికి ప్రభువు (భూపతి). • త్రిపదః = మూడు అడుగులు గలవాడు. • త్రిదశాధ్యక్షః = దేవతలకు అధిపతి. • మహాశృంగః = మత్స్యావతారమున పెద్ద కొమ్ము కలవాడు. • కృతాంతకృత్ = కాల స్వరూపుడై లయము చేయువాడు. తాత్పర్యము: శ్రీమహావిష్ణువు కపిల మహర్షి రూపమున అవతరించి సాంఖ్య దర్శనాన్ని బోధించినవాడు. ఆయన భక్త సులభుడు, భూమండలానికి ప్రభువు, దేవతలకు ఆశ్రయుడు, ప్రళయకాలంలో మత్స్యావతారమున నావను రక్షించిన మహాశృంగము గలవాడు మరియు కాలమునకు కూడా కాలమైనవాడు.
Word-by-Word: • Maharṣiḥ Kapilācāryaḥ = The great sage Kapila. • Kṛtajñaḥ = The grateful one. • Medinīpatiḥ = The Lord of the earth. • Tripadaḥ = One who took three steps. • Tridaśādhyakṣaḥ = The Lord of the thirty (Devas). • Mahāśṛṅgaḥ = The great-horned one (Matsya avatar). • Kṛtāntakṛt = The destroyer of death/creator of time. Summary: He is the great sage Kapila, the grateful Lord of the earth, and the supreme commander of the Devas. He took the form of the great-horned fish to save the world and is the master of time and destiny.
పదాల అర్థం: • మహావరాహః = గొప్ప వరాహావతారము ఎత్తినవాడు. • గోవిందః = గోవులను, వేదాలను రక్షించువాడు. • సుషేణః = శ్రేష్ఠమైన సైన్యము (గణములు) కలవాడు. • కనకాంగదీ = బంగారు భుజకీర్తులు ధరించినవాడు. • గుహ్యః = రహస్యముగా (హృదయమున) ఉండువాడు. • గభీరః = లోతైన తత్వము కలవాడు. • గహనః = ప్రవేశించుటకు (తెలుసుకొనుటకు) శక్యము కానివాడు. • గుప్తః = దాగి ఉన్నవాడు (అగోచరుడు). • చక్రగదాధరః = సుదర్శన చక్రమును, కౌమోదకీ గదను ధరించినవాడు. తాత్పర్యము: భూమిని ఉద్ధరించిన మహావరాహమూర్తి, వేదములను రక్షించు గోవిందుడు, సకల దేవతా గణములు సైన్యముగా గలవాడు, మణిమయ సువర్ణ అలంకారములు ధరించినవాడు, అగమ్యగోచరుడు, శంఖ చక్ర గదాధరుడు అయిన శ్రీహరికి నమస్కారము.
Word-by-Word: • Mahāvarāhaḥ = The great boar (Varaha avatar). • Govindaḥ = The protector of cows and Vedas. • Suṣeṇaḥ = One with an auspicious army. • Kanakāṅgadī = Wearer of golden armlets. • Guhyaḥ = The mysterious/concealed one. • Gabhīraḥ = The unfathomable one. • Gahanaḥ = The impenetrable one. • Guptaḥ = The hidden one. • Cakragadādharaḥ = The bearer of the discus and mace. Summary: He is the great Varaha, Govinda, adorned with golden armlets and leading a divine army. Though unfathomable and hidden within all beings, He physically bears the divine discus and mace.
పదాల అర్థం: • వేధాః = సృష్టికర్త. • స్వాంగః = తన అవయవములే జగత్తుగా గలవాడు. • అజితః = ఎవరి చేతను జయింపబడనివాడు. • కృష్ణః = నల్లని వర్ణము గలవాడు (సచ్చిదానంద స్వరూపుడు). • దృఢః = స్థిరమైనవాడు. • సంకర్షణోఽచ్యుతః = ప్రళయకాలంలో జగత్తును తనలో ఉపసంహరించుకునే అచ్యుతుడు. • వరుణః = సాయంకాల సూర్య స్వరూపుడు. • వారుణః = వరుణుని కుమారులైన వసిష్ఠాదులకు ఆశ్రయమైనవాడు. • వృక్షః = సంసార వృక్ష స్వరూపుడు. • పుష్కరాక్షః = తామర రేకుల వంటి కన్నులు గలవాడు. • మహామనాః = గొప్ప మనస్సు గలవాడు. తాత్పర్యము: సకల సృష్టికి ఆధారమైనవాడు, అజేయుడు, స్థిరుడు, సంకర్షణ స్వరూపుడైన శ్రీకృష్ణుడు, వరుణుని వలె సర్వమును ఆవరించి ఉండేవాడు, పద్మాక్షుడు, మరియు విశాల హృదయుడైన భగవానుడు.
Word-by-Word: • Vedhāḥ = The creator. • Svāṅgaḥ = One with beautiful limbs. • Ajitaḥ = The invincible. • Kṛṣṇaḥ = The dark-complexioned Lord of bliss. • Dṛḍhaḥ = The firm and steadfast. • Saṅkarṣaṇo'cyutaḥ = The infallible one who draws all into Himself during dissolution. • Varuṇaḥ = The one who envelops all. • Vāruṇaḥ = The son of Varuna (Vasishta, referring to His manifestations). • Vṛkṣaḥ = The tree (of Samsara). • Puṣkarākṣaḥ = Lotus-eyed. • Mahāmanāḥ = The great-minded one. Summary: The infallible creator with perfect limbs, the invincible and steadfast Krishna. He is the vast tree of existence, lotus-eyed, and possesses a supreme, infinite mind.
పదాల అర్థం: • భగవాన్ = షడ్గుణైశ్వర్య సంపన్నుడు. • భగహా = ప్రళయకాలంలో ఐశ్వర్యాదులను హరించువాడు. • ఆనందీ = సదానంద స్వరూపుడు. • వనమాలీ = వైజయంతీ మాలను ధరించినవాడు. • హలాయుధః = నాగలిని ఆయుధముగా ధరించినవాడు (బలరాముడు). • ఆదిత్యః = అదితి కుమారుడు (వామనుడు). • జ్యోతిరాదిత్యః = సూర్యమండలాంతర్గత తేజోరూపుడు. • సహిష్ణుః = భక్తుల అపరాధములను సహించువాడు. • గతిసత్తమః = పొందదగిన ఉత్తమ గతి. తాత్పర్యము: షడ్గుణైశ్వర్య సంపన్నుడైన భగవంతుడు, సదా ఆనందమయుడు, వైజయంతీ మాలాధరుడు, హలాయుధుడు, సూర్యమండల మధ్యవర్తి, భక్త సులభుడు మరియు ప్రాణులకు పరమగతి అయిన శ్రీహరి.
Word-by-Word: • Bhagavān = The Lord of six opulences. • Bhagahā = The destroyer of opulence (at the time of dissolution). • Ānandī = The blissful one. • Vanamālī = The wearer of the forest garland (Vaijayanti). • Halāyudhaḥ = The wielder of the plow (Balarama). • Ādityaḥ = The son of Aditi. • Jyotirādityaḥ = The resplendent sun. • Sahiṣṇuḥ = The most tolerant/patient one. • Gatisattamaḥ = The supreme destination. Summary: The supremely opulent Lord who is eternally blissful and wears the divine garland. Manifesting as the resplendent sun and the tolerant sustainer, He is the ultimate refuge for all souls.
పదాల అర్థం: • సుధన్వా = శార్ఙ్గము అను శ్రేష్ఠమైన ధనుస్సును ధరించినవాడు. • ఖండపరశుః = శత్రువులను ఖండించే గొడ్డలిని ధరించినవాడు (పరశురాముడు). • దారుణః = దుష్టులకు భయంకరుడు. • ద్రవిణప్రదః = భక్తులకు సిరులొసగువాడు. • దివఃస్పృక్ = ఆకాశమును స్పృశించినవాడు (త్రివిక్రముడు). • సర్వదృగ్వ్యాసః = సమస్తమును చూచు వ్యాస స్వరూపుడు. • వాచస్పతిరయోనిజః = గర్భవాసము లేకుండా జన్మించిన విద్యలకు అధిపతి. తాత్పర్యము: శార్ఙ్గధనువును, పరశువును ధరించినవాడు, దుష్టులకు దారుణుడు, భక్తులకు సంపదలను ఇచ్చువాడు, ముల్లోకాలను వ్యాపించినవాడు, సర్వజ్ఞుడైన వ్యాసమూర్తి మరియు అయోనిజుడైన విద్యాపతి శ్రీమహావిష్ణువు.
Word-by-Word: • Sudhanvā = One with the great bow (Sharnga). • Khaṇḍaparaśuḥ = One who wields the enemy-destroying axe. • Dāruṇaḥ = The fierce one (to the wicked). • Draviṇapradaḥ = The bestower of wealth. • Divaḥspṛk = One who touches the heavens. • Sarvadṛgvyāsaḥ = The all-seeing sage Vyasa. • Vācaspatirayonijaḥ = The unborn Lord of speech. Summary: Wielding the mighty bow and axe, He is fierce to the wicked but showers wealth on His devotees. As the all-seeing Vyasa and the unborn Lord of learning, His form reaches the heavens.
పదాల అర్థం: • శుభాంగః = మంగళకరమైన అవయవములు గలవాడు. • శాంతిదః = శాంతిని ప్రసాదించువాడు. • స్రష్టా = సృష్టికర్త. • కుముదః = భూమిని ఆనందింపజేయువాడు. • కువలేశయః = జలములపై పవళించువాడు. • గోహితః = గోవులకు హితము చేయువాడు. • గోపతిః = భూమికి లేదా గోవులకు అధిపతి. • గోప్తా = రక్షకుడు. • వృషభాక్షః = ధర్మమే కన్నులుగా గలవాడు. • వృషప్రియః = ధర్మమును ప్రేమించువాడు. తాత్పర్యము: మంగళకరమైన దేహము కలవాడు, ప్రశాంతతను ఇచ్చువాడు, సృష్టికర్త, క్షీరసాగరశయనుడు, గోసంరక్షకుడు, సకల ప్రాణులను రక్షించువాడు మరియు ధర్మమునందు ప్రీతి కలవాడు.
Word-by-Word: • Śubhāṅgaḥ = One with auspicious limbs. • Śāntidaḥ = The bestower of peace. • Sraṣṭā = The Creator. • Kumudaḥ = One who delights in the earth. • Kuvaleśayaḥ = One who reclines in the waters. • Gohitaḥ = The benefactor of cows (and the earth). • Gopatiḥ = The Lord of cows. • Goptā = The protector. • Vṛṣabhākṣaḥ = One whose eyes rain desires/dharma. • Vṛṣapriyaḥ = The lover of dharma. Summary: With beautiful, auspicious limbs, He grants peace and creates the universe. Reclining on the cosmic waters, He protects the earth and cows, forever cherishing and upholding righteousness (Dharma).
పదాల అర్థం: • అనివర్తీ = యుద్ధరంగం నుండి వెనుదిరగనివాడు. • నివృత్తాత్మా = ప్రాపంచిక విషయముల నుండి నివృత్తమైన మనస్సు గలవాడు. • సంక్షేప్తా = ప్రళయకాలంలో జగత్తును కుదించువాడు. • క్షేమకృచ్ఛివః = శుభములను, మంగళములను కలుగజేయువాడు. • శ్రీవత్సవక్షాః = వక్షస్థలమున శ్రీవత్సము అను మచ్చ గలవాడు. • శ్రీవాసః = వక్షస్థలమున లక్ష్మీదేవికి వాసమైనవాడు. • శ్రీపతిః = లక్ష్మీదేవికి భర్త. • శ్రీమతాంవరః = శ్రీమంతులలో శ్రేష్ఠుడు. తాత్పర్యము: శత్రువులకు ఎదురు నిలిచేవాడు, విషయవాసనలు లేనివాడు, లోకములను తనలో లయం చేసుకునేవాడు, మంగళకరుడు, శ్రీవత్స లాంఛనుడు మరియు సిరియైన లక్ష్మీదేవికి పతి అయిన శ్రీహరి సర్వోత్కృష్టుడు.
Word-by-Word: • Anivartī = One who never retreats. • Nivṛttātmā = One whose mind is detached from worldly desires. • Saṅkṣeptā = The involver (who absorbs the universe). • Kṣemakṛcchivaḥ = The auspicious doer of good. • Śrīvatsavakṣāḥ = One who bears the Srivatsa mark on His chest. • Śrīvāsaḥ = The abode of Sri (Lakshmi). • Śrīpatiḥ = The Lord of Goddess Lakshmi. • Śrīmatāṃvaraḥ = The best among the glorious. Summary: Unretreating in battle and detached from the material world, He is the auspicious protector. Bearing the Srivatsa mark, He is the eternal abode of Goddess Lakshmi and the foremost of all glorious beings.
పదాల అర్థం: • శ్రీదః = భక్తులకు సంపదలను ఇచ్చువాడు. • శ్రీశః = లక్ష్మీదేవికి ప్రభువు. • శ్రీనివాసః = లక్ష్మీదేవికి నివాసమైనవాడు. • శ్రీనిధిః = ఐశ్వర్యములకు నిధి అయినవాడు. • శ్రీవిభావనః = సంపదలను వృద్ధి చేయువాడు. • శ్రీధరః = లక్ష్మీదేవిని వక్షస్థలమున ధరించినవాడు. • శ్రీకరః = శుభములను కలిగించువాడు. • శ్రేయః = మోక్ష స్వరూపుడు. • శ్రీమాఁల్లోకత్రయాశ్రయః = ముల్లోకాలకు ఆశ్రయమైన శ్రీమంతుడు. తాత్పర్యము: సిరులనిచ్చువాడు, శ్రీమహాలక్ష్మికి నాథుడు, సకల ఐశ్వర్యములకు నిధి, సంపదలను పెంపొందించువాడు, వక్షస్థలమున సిరిని ధరించినవాడు, మోక్షప్రదాత మరియు ముల్లోకాలకు ఆశ్రయుడైన శ్రీనివాసుడు.
Word-by-Word: • Śrīdaḥ = The giver of wealth. • Śrīśaḥ = The Lord of wealth (Lakshmi). • Śrīnivāsaḥ = The abode of wealth. • Śrīnidhiḥ = The treasure of all wealth. • Śrīvibhāvanaḥ = The distributor of wealth. • Śrīdharaḥ = The bearer of Sri. • Śrīkaraḥ = The creator of wealth/auspiciousness. • Śreyaḥ = Liberation (the ultimate good). • Śrīmām̐llokatrayāśrayaḥ = The glorious refuge of the three worlds. Summary: He is the supreme granter, Lord, and treasure-house of all wealth. Bestowing auspiciousness and liberation, this glorious Lord is the ultimate refuge for all the three worlds.
పదాల అర్థం: • స్వక్షః = అందమైన కన్నులు గలవాడు. • స్వంగః = అందమైన అవయవములు గలవాడు. • శతానందః = అనంతమైన ఆనందము గలవాడు. • నందిః = పరమానంద స్వరూపుడు. • జ్యోతిర్గణేశ్వరః = నక్షత్రాది జ్యోతిర్మండలాలకు అధిపతి. • విజితాత్మా = మనస్సును జయించినవాడు. • అవిధేయాత్మా = ఎవరికీ లోబడనివాడు. • సత్కీర్తిచ్ఛిన్నసంశయః = సత్యమైన కీర్తి గలవాడు మరియు భక్తుల సంశయములను ఛేదించువాడు. తాత్పర్యము: సుందరమైన నేత్రములు, దేహము గలవాడు, అనంతానంద స్వరూపుడు, జ్యోతిర్మండలాలకు అధిపతి, జితేంద్రియుడు, స్వతంత్రుడు, శాశ్వత కీర్తిమంతుడు మరియు భక్తుల సందేహాలను నివృత్తి చేయువాడు.
Word-by-Word: • Svakṣaḥ = Beautiful-eyed. • Svaṅgaḥ = Beautiful-limbed. • Śatānandaḥ = Of infinite bliss. • Nandiḥ = Supreme bliss. • Jyotirgaṇeśvaraḥ = Lord of the luminaries (stars/planets). • Vijitātmā = One who has conquered His mind. • Avidhāyātmā = One who is not subjugated by anyone. • Satkīrticchinmasaṃśayaḥ = Of true fame, dispeller of doubts. Summary: With beautiful eyes and form, He embodies infinite bliss and rules the starry skies. Master of His senses and completely independent, His true glory destroys all doubts in the minds of His devotees.
పదాల అర్థం: • ఉదీర్ణః = అందరికంటే అధికుడు. • సర్వతశ్చక్షుః = అంతటా కన్నులు గలవాడు (సర్వదర్శి). • అనీశః = తనకు పైన ప్రభువు లేనివాడు. • శాశ్వతస్థిరః = ఎల్లప్పుడూ ఒకే విధంగా స్థిరంగా ఉండువాడు. • భూశయః = భూమిపై పవళించినవాడు (శ్రీరాముడుగా). • భూషణః = లోకములను అలంకరించువాడు. • భూతిః = సర్వ ఐశ్వర్య స్వరూపుడు. • విశోకః = శోకము (దుఃఖము) లేనివాడు. • శోకనాశనః = భక్తుల దుఃఖమును నాశనము చేయువాడు. తాత్పర్యము: సర్వోత్కృష్టుడు, సర్వాంతర్యామి, తనకు మించిన ప్రభువు లేనివాడు, శాశ్వతుడు, లోకములకు అలంకారమైనవాడు, సకల సంపదల స్వరూపుడు మరియు భక్తుల దుఃఖములను పారద్రోలువాడు.
Word-by-Word: • Udīrṇaḥ = The supreme/transcendent one. • Sarvataścakṣuḥ = The all-seeing one. • Anīśaḥ = One who has no Lord above Him. • Śāśvatasthiraḥ = Eternal and steady. • Bhūśayaḥ = One who rested on the earth. • Bhūṣaṇaḥ = The adornment of the world. • Bhūtiḥ = The source of all glorious manifestations. • Viśokaḥ = Sorrowless. • Śokanāśanaḥ = The destroyer of sorrows. Summary: Transcendent and all-seeing, He is the supreme Lord with no master above Him. Eternal and steady, He adorned the earth, embodying all glories while remaining untouched by sorrow and destroying the grief of His devotees.
పదాల అర్థం: • అర్చిష్మాన్ = గొప్ప తేజస్సు గలవాడు. • అర్చితః = అందరిచేత పూజింపబడువాడు. • కుంభః = కుండవలె సమస్తమును తనలో ఇముడ్చుకొనువాడు. • విశుద్ధాత్మా = పరిశుద్ధమైన ఆత్మ స్వరూపుడు. • విశోధనః = తనను స్మరించిన వారిని పవిత్రం చేయువాడు. • అనిరుద్ధః = శత్రువులచే నిరోధింపబడనివాడు. • అప్రతిరథః = ఎదురులేని రథికుడు (వీరుడు). • ప్రద్యుమ్నః = గొప్ప ధనము గలవాడు. • అమితవిక్రమః = అంతులేని పరాక్రమము గలవాడు. తాత్పర్యము: మహాతేజస్వి, లోకపూజ్యుడు, సర్వమునకు ఆధారభూతుడు, పవిత్రుడు, పావనకరుడు, అజేయుడు, సాటిలేని వీరుడు మరియు అపరిమితమైన పరాక్రమము గలవాడు చతుర్వ్యూహములలో ఒకడైన అనిరుద్ధ ప్రద్యుమ్న మూర్తి.
Word-by-Word: • Arciṣmān = The most radiant one. • Arcitaḥ = The worshipped one. • Kumbhaḥ = The container (in whom everything rests). • Viśuddhātmā = The pure soul. • Viśodhanaḥ = The purifier. • Aniruddhaḥ = The unobstructed one. • Apratirathaḥ = The matchless warrior. • Pradyumnaḥ = Very wealthy/illuminated. • Amitavikramaḥ = Of immeasurable prowess. Summary: Radiant and universally worshipped, He is the pure soul who purifies all. Manifesting as Aniruddha and Pradyumna, He is the matchless, unobstructed warrior of immeasurable strength.
పదాల అర్థం: • కాలనేమినిహా = కాలనేమి అను రాక్షసుని సంహరించినవాడు. • వీరః = గొప్ప శూరుడు. • శౌరిః = శూరసేనుని వంశమున జన్మించినవాడు (కృష్ణుడు). • శూరజనేశ్వరః = ఇంద్రుడాది శూరులకు ప్రభువు. • త్రిలోకాత్మా = ముల్లోకాలకు ఆత్మ అయినవాడు. • త్రిలోకేశః = ముల్లోకాలకు ఈశ్వరుడు. • కేశవః = కేశి అను రాక్షసుని చంపినవాడు (బ్రహ్మ, విష్ణు, శివ రూపమైనవాడు). • కేశిహా = కేశి అను రాక్షసుని సంహరించినవాడు. • హరిః = భక్తుల పాపములను హరించువాడు. తాత్పర్యము: కాలనేమి, కేశి అను రాక్షసులను సంహరించిన వీరుడు, శౌరి, ముల్లోకాలకు ఆత్మ మరియు ఈశ్వరుడైనవాడు, పాపములను తొలగించు శ్రీహరియే భగవానుడు.
Word-by-Word: • Kālaneminihā = The slayer of Kalanemi. • Vīraḥ = The valiant one. • Śauriḥ = The descendant of Shura (Krishna). • Śūrajaneśvaraḥ = The Lord of the valiant. • Trilokātmā = The soul of the three worlds. • Trilokeśaḥ = The Lord of the three worlds. • Keśavaḥ = One with beautiful hair / Slayer of Keshi. • Keśihā = The destroyer of the demon Keshi. • Hariḥ = The destroyer of sins. Summary: The valiant slayer of Kalanemi and Keshi, Krishna (Sauri) is the Lord of all heroes. As Kesava and Hari, He is the very soul and ruler of the three worlds, continually removing the sins of His devotees.
పదాల అర్థం: • కామదేవః = కోరదగిన దేవుడు. • కామపాలః = భక్తుల కోరికలను నెరవేర్చువాడు. • కామీ = సర్వ కోరికలు పూర్ణమైనవాడు. • కాంతః = సుందరమైన రూపము గలవాడు. • కృతాగమః = వేదములను సృష్టించినవాడు. • అనిర్దేశ్యవపుః = ఇట్టిది అని నిర్దేశించి చెప్పలేని రూపము గలవాడు. • విష్ణుః = సర్వత్రా వ్యాపించి ఉన్నవాడు. • వీరః = పరాక్రమవంతుడు. • అనంతః = అంతము లేనివాడు. • ధనంజయః = గొప్ప ధనమును జయించి తెచ్చినవాడు (అర్జున స్వరూపుడు). తాత్పర్యము: భక్తుల కోరికలు తీర్చువాడు, అందమైనవాడు, వేదములను ప్రసాదించినవాడు, వర్ణింపశక్యము కాని రూపము గలవాడు, సర్వవ్యాపి, అనంత వీరుడు మరియు అర్జున స్వరూపుడైన శ్రీహరి.
Word-by-Word: • Kāmadevaḥ = The Lord of desires. • Kāmapālaḥ = The fulfiller of desires. • Kāmī = The one of fulfilled desires. • Kāntaḥ = The beautiful one. • Kṛtāgamaḥ = The author of the scriptures (Agamas/Vedas). • Anirdeśyavapuḥ = Whose form defies description. • Viṣṇuḥ = The all-pervading. • Vīraḥ = The valiant. • Anantaḥ = The infinite. • Dhanañjayaḥ = The conqueror of wealth (Arjuna). Summary: Beautiful and perfect, He fulfills all desires and authored the sacred scriptures. With an indescribable form, the all-pervading, infinite Lord manifests His valor through forms like the victorious Arjuna.
పదాల అర్థం: • బ్రహ్మణ్యః = తపస్సు, వేదము మొదలగు బ్రహ్మమునకు హితుడు. • బ్రహ్మకృత్ = తపస్సును సృష్టించినవాడు. • బ్రహ్మా = బ్రహ్మ దేవుని రూపమున సృష్టించువాడు. • బ్రహ్మ = పరబ్రహ్మ స్వరూపుడు. • బ్రహ్మవివర్ధనః = తపస్సును పెంపొందించువాడు. • బ్రహ్మవిత్ = వేదార్థమును తెలిసినవాడు. • బ్రాహ్మణః = వేదములను బోధించువాడు. • బ్రహ్మీ = బ్రహ్మ పదార్థమును తనలో కలిగినవాడు. • బ్రహ్మజ్ఞః = వేదములను స్వయముగా ఎరిగినవాడు. • బ్రాహ్మణప్రియః = బ్రాహ్మణుల యందు (బ్రహ్మజ్ఞానుల యందు) ప్రీతి గలవాడు. తాత్పర్యము: వేదములు, తపస్సు తదితర బ్రహ్మజ్ఞానమునకు మూలమైనవాడు, సృష్టికర్తయైన బ్రహ్మ దేవుడు తానే అయినవాడు, వేదవేద్యుడు, పరబ్రహ్మ స్వరూపుడు మరియు బ్రహ్మజ్ఞానులను ప్రేమించువాడు.
Word-by-Word: • Brahmaṇyaḥ = The protector of Brahman (truth/Vedas). • Brahmakṛt = The creator of penance/Vedas. • Brahmā = The Creator (Brahma). • Brahma = The Supreme Absolute. • Brahmavivardhanaḥ = The promoter of spiritual knowledge. • Brahmavit = The knower of the Vedas. • Brāhmaṇaḥ = One who acts as a Brahmana (teacher of truth). • Brahmī = One in whom all is established. • Brahmajñaḥ = The knower of the Supreme. • Brāhmaṇapriyaḥ = The lover of the wise (Brahmanas). Summary: He is the Supreme Absolute Truth, the creator of the Vedas, and the embodiment of the Creator Brahma. As the knower, promoter, and protector of spiritual wisdom, He deeply cherishes those who are devoted to truth.
పదాల అర్థం: • మహాక్రమః = గొప్ప అంగలు (అడుగులు) వేసినవాడు (వామనుడు). • మహాకర్మా = సృష్టి తదితర గొప్ప పనులు చేయువాడు. • మహాతేజా = గొప్ప తేజస్సు గలవాడు. • మహోరగః = గొప్ప సర్ప స్వరూపుడు (వాసుకి). • మహాక్రతుః = గొప్ప యజ్ఞ స్వరూపుడు (అశ్వమేధాది యజ్ఞాలు). • మహాయజ్వా = గొప్ప యజ్ఞాలు చేయువారికి ఫలమునిచ్చువాడు. • మహాయజ్ఞః = గొప్ప యజ్ఞమే తానైనవాడు. • మహాహవిః = యజ్ఞములో అర్పించబడు గొప్ప హవిస్సు తానే అయినవాడు. తాత్పర్యము: త్రివిక్రముడై గొప్ప అడుగులు వేసినవాడు, సృష్టి స్థితి లయాలనే గొప్ప కార్యములు చేయువాడు, మహా తేజస్వి, సర్వ యజ్ఞ స్వరూపుడు మరియు యజ్ఞమునందలి హవిస్సు తానే అయిన విరాట్ పురుషుడు.
Word-by-Word: • Mahākramaḥ = Of great strides. • Mahākarmā = Of great deeds. • Mahātejā = Of great resplendence. • Mahoragaḥ = The great serpent. • Mahākratuḥ = The great sacrifice. • Mahāyajvā = The great sacrificer. • Mahāyajñaḥ = The great Yajna (worship). • Mahāhaviḥ = The great offering. Summary: Taking mighty strides as Vamana, performing magnificent deeds of creation, He shines with boundless energy. He is the great serpent, the grand sacrifice, the offerer, and the very oblation itself.
పదాల అర్థం: • స్తవ్యః = స్తుతించదగినవాడు. • స్తవప్రియః = స్తోత్రములందు ప్రీతి గలవాడు. • స్తోత్రం = స్తుతించబడే మంత్రము (స్తోత్రము) తానే అయినవాడు. • స్తుతిః = స్తోత్రము చేసే క్రియ తానే అయినవాడు. • స్తోతా = స్తుతించువాడు తానే అయినవాడు. • రణప్రియః = ధర్మ సంస్థాపనకై జరిగే యుద్ధమునందు ప్రీతి గలవాడు. • పూర్ణః = అంతటా నిండి ఉన్నవాడు. • పూరయితా = భక్తుల కోరికలను తీర్చువాడు. • పుణ్యః = పవిత్రమైనవాడు. • పుణ్యకీర్తిః = పవిత్రమైన కీర్తి గలవాడు. • అనామయః = ఎలాంటి రోగములు (బాధలు) లేనివాడు. తాత్పర్యము: స్తుతింపదగినవాడు, స్తోత్రప్రియుడు, స్తోత్రము, స్తుతి, స్తుతించువాడు అన్నీ తానై ఉన్నవాడు, పరిపూర్ణుడు, కోరికలు తీర్చువాడు, పవిత్ర కీర్తిమంతుడు మరియు ఎట్టి వికారములు లేనివాడు.
Word-by-Word: • Stavyaḥ = The one to be praised. • Stavapriyaḥ = The lover of praises. • Stotraṃ = The hymn of praise itself. • Stutiḥ = The act of praise. • Stotā = The one who praises. • Raṇapriyaḥ = The lover of righteous battles. • Pūrṇaḥ = The perfect/complete one. • Pūrayitā = The fulfiller. • Puṇyaḥ = The holy one. • Puṇyakīrtiḥ = Of holy fame. • Anāmayaḥ = Free from all diseases/ills. Summary: He is the object of praise, the hymn, the act of praising, and the praiser himself. Lover of righteous battles, He is complete, holy, free from all afflictions, and perfectly fulfills all desires.
పదాల అర్థం: • మనోజవః = మనస్సు వలె వేగము గలవాడు. • తీర్థకరః = పవిత్రమైన విద్యలను సృష్టించినవాడు. • వసురేతా = హిరణ్య గర్భుడైనవాడు (బంగారు రేతస్సు గలవాడు). • వసుప్రదః = సిరులనిచ్చువాడు. • వసుప్రదః = మోక్షరూపమైన గొప్ప ధనమును ఇచ్చువాడు. • వాసుదేవః = వసుదేవుని కుమారుడు (శ్రీకృష్ణుడు). • వసుః = ప్రాణులకు ఆశ్రయమైనవాడు. • వసుమనా = గొప్ప మనస్సు గలవాడు. • హవిః = యజ్ఞములో సమర్పించబడు హవిస్సు తానైనవాడు. తాత్పర్యము: మనస్సు వలె అమిత వేగముతో భక్తులను రక్షించువాడు, విద్యలకు మూలమైనవాడు, సమస్త సంపదలను, మోక్షమును ప్రసాదించువాడు, వసుదేవ నందనుడు, సర్వాంతర్యామి మరియు గొప్ప హృదయము గలవాడు.
Word-by-Word: • Manojavaḥ = Swift as the mind. • Tīrthakaraḥ = The creator of holy waters/teachers. • Vasuretāḥ = The golden seed (source of all). • Vasupradaḥ = The bestower of wealth. • Vasupradaḥ = The bestower of the ultimate wealth (liberation). • Vāsudevaḥ = The son of Vasudeva (Krishna). • Vasuḥ = The refuge for all. • Vasumanā = Of an excellent mind. • Haviḥ = The oblation. Summary: Swift as the mind and the source of all sacred knowledge, He is the supreme bestower of both material wealth and ultimate liberation. As Vasudeva, He is the ultimate refuge, possessing a perfect mind, and is the sacred oblation itself.
పదాల అర్థం: • సద్గతిః = సజ్జనులకు గతియైనవాడు • సత్కృతిః = సత్కార్యములకు ప్రతిరూపమైనవాడు • సత్తా = సర్వకాలములయందుండువాడు • సద్భూతిః = శుభమైన ఐశ్వర్యము కలవాడు • సత్పరాయణః = సజ్జనులకు ఆశ్రయమైనవాడు • శూరసేనః = శూరులైన సేన కలవాడు • యదుశ్రేష్ఠః = యదు వంశమున శ్రేష్ఠుడైనవాడు • సన్నివాసః = సత్పురుషులకు నివాసస్థానమైనవాడు • సుయామునః = యమునానదికి శుభములను చేకూర్చినవాడు తాత్పర్యము: ఆ శ్రీహరి సజ్జనులకు ఏకైక గతి, సత్కార్య రూపుడు, శాశ్వతుడు. శుభమైన ఐశ్వర్యము కలవాడు, సజ్జనులకు పరమాశ్రయమైనవాడు. హనుమదాది శూరులైన సేనలు కలవాడు, యాదవ శ్రేష్ఠుడు, సత్పురుషులకు ఆవాసము మరియు యమునానది తీరమున విహరించి దానికి పవిత్రతను చేకూర్చినవాడు.
Word-by-Word: • Sadgatih = The ultimate goal of the righteous • Satkritih = The embodiment of good deeds • Satta = The Supreme existence • Sadbhutih = The one who has auspicious wealth/glory • Satparayanah = The supreme refuge for the good • Shurasenah = The one having a heroic army • Yadushreshthah = The best among the Yadavas • Sannivasah = The abode of the righteous • Suyamunah = The one who graced the river Yamuna Summary: Lord Vishnu is the ultimate destination for the righteous, the embodiment of good deeds, and eternal existence. He possesses glorious wealth, commands a heroic army, is the foremost of Yadavas, resides among the virtuous, and is the blesser of the Yamuna.
పదాల అర్థం: • భూతావాసః = సర్వభూతములకు నివాసమైనవాడు • వాసుదేవః = వసుదేవుని పుత్రుడు లేదా సర్వమును ఆచ్ఛాదించువాడు • సర్వాసునిలయః = సర్వప్రాణులకు ఆధారమైనవాడు • అనలః = అంతులేని శక్తి కలవాడు, అగ్ని స్వరూపుడు • దర్పహా = దుష్టుల గర్వమును అణచువాడు • దర్పదః = సజ్జనులకు ధర్మగర్వమును ఇచ్చువాడు • దృప్తః = స్వతహాగా ఆనందముతో నిండినవాడు • దుర్ధరః = ఇతరులచే ధరింప శక్యము కానివాడు • అపరాజితః = ఎన్నడూ ఓటమి ఎరుగనివాడు తాత్పర్యము: ఆ పరమాత్మ సమస్త భూతములకు ఆవాసమైనవాడు, వాసుదేవుడు, సకల ప్రాణులకు నిలయమైనవాడు. అపార శక్తిమంతుడైన వాడు దుష్టుల గర్వమును అణచి, సజ్జనులకు కీర్తిని ప్రసాదించును. ఆయన సదానందుడు, సామాన్యులకు దుర్లభుడు, ఎన్నటికీ ఓటమి ఎరుగని అపరాజితుడు.
Word-by-Word: • Bhutavasah = The abode of all beings • Vasudevah = The son of Vasudeva • Sarvasunilayah = The abode of all life energies • Analah = The unlimited one, or of the form of fire • Darpaha = The destroyer of pride in the wicked • Darpadah = The giver of pride/glory to the righteous • Driptah = The naturally joyful one • Durdharah = The one who is difficult to be comprehended/held • Aparajitah = The undefeated one Summary: He is the supreme dwelling of all beings, Vasudeva, and the foundation of all life. Possessing limitless energy, He destroys the arrogance of the wicked while conferring glory upon the righteous. He is ever-blissful, immeasurable, and forever invincible.
పదాల అర్థం: • విశ్వమూర్తిః = ఈ విశ్వమే తన మూర్తిగా కలవాడు • మహామూర్తిః = గొప్ప ఆకారము కలవాడు • దీప్తమూర్తిః = తేజోవంతమైన రూపము కలవాడు • అమూర్తిమాన్ = నిర్దిష్టమైన ఆకారము లేనివాడు • అనేకమూర్తిః = అనేక రూపములు ధరించువాడు • అవ్యక్తః = సామాన్యులకు గోచరించనివాడు • శతమూర్తిః = వందలాది రూపములు కలవాడు • శతాననః = వందలాది ముఖములు కలవాడు తాత్పర్యము: ఆ స్వామి విశ్వమే తన ఆకారముగా గలవాడు, మహా స్వరూపుడు, మరియు అత్యంత తేజోవంతుడు. ఆయనకు ఒక నిర్దిష్టమైన రూపము లేనప్పటికీ, భక్తుల కోసం అనేక రూపములు ధరించువాడు. సామాన్యులకు అగోచరుడైన ఆ దేవుడు అసంఖ్యాకమైన రూపములు మరియు ముఖములతో విరాజిల్లుచున్నాడు.
Word-by-Word: • Vishvamurtih = The one whose form is the universe • Mahamurtih = The one of great form • Diptamurtih = The one with a radiant form • Amurtiman = The formless one • Anekamurtih = The one who assumes many forms • Avyaktah = The unmanifest one • Shatamurtih = The one with hundreds of forms • Shatananah = The one with hundreds of faces Summary: The Lord embodies the entire universe, possessing a magnificent and radiant form, yet He is fundamentally formless. Though unmanifest to ordinary perception, He assumes countless forms and faces to fulfill the cosmic play.
పదాల అర్థం: • ఏకో = అద్వితీయుడు, ఒక్కడే అయినవాడు • నైకః = అనేక రూపములలో గోచరించువాడు • స్తవః = స్తోత్రరూపమైనవాడు • కః = సుఖ స్వరూపుడు • కిం = సర్వ పురుషార్థ స్వరూపుడు, విచారణీయుడు • యత్ = దేనినుండి సృష్టి జరుగుచున్నదో ఆ మూలకారణము • తత్ = ఆ బ్రహ్మ వస్తువు • పదమనుత్తమమ్ = సాటిలేని ఉత్కృష్టమైన స్థానము • లోకబంధుః = సర్వలోకములకు బంధువైనవాడు • లోకనాథః = సర్వలోకములకు ప్రభువు • మాధవః = మధు వంశజుడు, లక్ష్మీపతి • భక్తవత్సలః = భక్తుల యెడల అత్యంత ప్రేమ కలవాడు తాత్పర్యము: ఆయన అద్వితీయుడు, అయినప్పటికీ అనేక రూపములలో భాసించువాడు. ఆయనే స్తోత్రము, సుఖము, మరియు విచారించదగిన పరబ్రహ్మము. సృష్టికి మూలకారణమైన ఉత్కృష్ట స్థానము ఆయనే. సమస్త లోకములకు బంధువు, ప్రభువు, లక్ష్మీపతి అయిన ఆ మాధవుడు భక్తుల పట్ల అపారమైన వాత్సల్యము కలవాడు.
Word-by-Word: • Ekah = The one, without a second • Naikah = The one who is not just one / many • Stavah = The one who is the form of praise • Kah = The one who is the form of happiness • Kim = The one who is to be inquired into • Yat = The one from whom everything originates • Tat = That supreme reality • Padamanuttamam = The unsurpassed supreme goal • Lokabandhuh = The friend of the worlds • Lokanathah = The Lord of the worlds • Madhavah = The Lord of Lakshmi • Bhaktavatsalah = The one who is affectionate towards His devotees Summary: He is the singular, non-dual Reality that manifests as many. He is the embodiment of praise, bliss, and the ultimate Truth to be sought. He is the supreme source and destination, the universal friend and Lord, the master of Lakshmi, and profoundly compassionate to His devotees.
పదాల అర్థం: • సువర్ణవర్ణః = బంగారు ఛాయ గలవాడు • హేమాంగః = బంగారు వలె ప్రకాశించు అవయవములు కలవాడు • వరాంగః = శ్రేష్ఠమైన అవయవములు గలవాడు • చందనాంగదీ = చందనము మరియు అంగదములు ధరించినవాడు • వీరహా = దుష్టవీరులను సంహరించువాడు • విషమః = తనకు సాటిలేనివాడు • శూన్యః = నిర్గుణ స్థితిలో శూన్యముగా గోచరించువాడు • ఘృతాశీః = కోరికలను వర్షించువాడు • అచలః = మార్పులేనివాడు, స్థిరమైనవాడు • చలః = వాయురూపమున సంచరించువాడు తాత్పర్యము: ఆ స్వామి బంగారు వర్ణముతో, దివ్యమైన సువర్ణ అవయవములతో ప్రకాశించువాడు. చందనలేపనము మరియు సుందరమైన భుజకీర్తులు ధరించిన ఆ ప్రభువు, దుష్టులైన వీరులను సంహరించును. సాటిలేనివాడు, నిర్గుణుడై శూన్యముగా తోచువాడు, భక్తుల కోరికలను నెరవేర్చువాడు. ఆయన తన తత్త్వమున మార్పులేని స్థిరుడు, కానీ సర్వాంతర్యామియై చలించువాడు.
Word-by-Word: • Suvarnavarnah = The golden colored one • Hemangah = The one with golden limbs • Varangah = The one with beautiful limbs • Chandanangadi = The one adorned with sandalwood and armlets • Viraha = The destroyer of wicked heroes • Vishamah = The unequalled one • Shunyah = The void / free from attributes • Ghritashih = The fulfiller of desires • Achalah = The immovable one • Chalah = The moving one Summary: He possesses a resplendent golden complexion and divinely beautiful limbs adorned with sandalwood and armlets. He is the unmatched destroyer of wicked foes. Though absolute and seemingly void of attributes, He grants all desires. He is fundamentally immovable yet moves everywhere.
పదాల అర్థం: • అమానీ = అహంకారము లేనివాడు • మానదః = భక్తులకు గౌరవమును ఇచ్చువాడు • మాన్యః = అందరిచే గౌరవింపబడువాడు • లోకస్వామీ = లోకములకు ప్రభువు • త్రిలోకధృత్ = మూడు లోకములను ధరించువాడు • సుమేధా = శ్రేష్ఠమైన ప్రజ్ఞ కలవాడు • మేధజః = యజ్ఞమునుండి ఆవిర్భవించినవాడు • ధన్యః = కృతకృత్యుడైనవాడు, ధన్యుడు • సత్యమేధా = సత్యమైన బుద్ధి కలవాడు • ధరాధరః = భూమిని ధరించినవాడు తాత్పర్యము: ఆ పరమాత్మ అహంకార రహితుడు, భక్తులను సత్కరించువాడు, మరియు సర్వులచే పూజింపబడువాడు. ఆయన సకల లోకములకు ప్రభువు మరియు ముల్లోకములను ధరించువాడు. గొప్ప మేధస్సు కలవాడు, యజ్ఞ స్వరూపుడు, ఎల్లప్పుడూ ధన్యుడు. సత్యమైన ప్రజ్ఞతో లోకములను పాలించుచు భూమిని మోయుచున్నవాడు.
Word-by-Word: • Amani = The one devoid of false ego • Manadah = The giver of honor to devotees • Manyah = The one worthy of honor • Lokasvami = The Lord of the universe • Trilokadhrit = The supporter of the three worlds • Sumedha = The one of excellent intelligence • Medhajah = The one born from sacrifices • Dhanyah = The fortunate/blessed one • Satyamedha = The one of true intelligence • Dharadharah = The supporter of the earth Summary: Free from ego, the Lord bestows honor upon His devotees and is universally revered. He is the sovereign who supports the three worlds. Endowed with supreme and true wisdom, He manifests from sacrifices, is ever-blessed, and sustains the Earth.
పదాల అర్థం: • తేజోఽవృషః = తేజస్సును వర్షించువాడు • ద్యుతిధరః = కాంతిని ధరించువాడు • సర్వశస్త్రభృతాంవరః = ఆయుధములు ధరించువారిలో శ్రేష్ఠుడు • ప్రగ్రహః = భక్తులను అనుగ్రహించువాడు • నిగ్రహః = దుష్టులను నిగ్రహించువాడు • వ్యగ్రః = భక్తులను రక్షించుటలో ఆసక్తి కలవాడు • నైకశృంగః = అనేక శృంగములు కలవాడు • గదాగ్రజః = గదుడనువానికి అన్నగారు తాత్పర్యము: ఆ శ్రీహరి తన దివ్య తేజస్సును భక్తులపై వర్షించువాడు, కాంతిమయుడు. ఆయుధధారులలోకెల్లా అత్యుత్తముడు. సజ్జనులను అనుగ్రహించుచు, దుష్టులను దండించువాడు. భక్తుల రక్షణకై సదా తపించుచుండును, అనేక శిఖరములు గలవాడు మరియు శ్రీకృష్ణునిగా గదుడనువానికి అన్నయైనవాడు.
Word-by-Word: • Tejovrishah = The showerer of radiance • Dyutidharah = The bearer of effulgence • Sarvashastrabhritamvarah = The best among those who bear weapons • Pragrahah = The receiver of devotees / the controller • Nigrahah = The subduer of the wicked • Vyagrah = The one always engaged in fulfilling desires • Naikashringah = The one with multiple horns/peaks • Gadagrajah = The elder brother of Gada Summary: He showers divine brilliance and is the supreme bearer of weapons. He uplifts devotees and restrains evil forces. Ever eager to protect His followers, He assumes forms with multiple horns/peaks and incarnated as the elder brother of Gada.
పదాల అర్థం: • చతుర్మూర్తిః = నాలుగు మూర్తులు కలవాడు • చతుర్బాహుః = నాలుగు చేతులు కలవాడు • చతుర్వ్యూహః = నాలుగు వ్యూహములు కలవాడు • చతుర్గతిః = నాలుగు ఆశ్రమములకు గతియైనవాడు • చతురాత్మా = నాలుగు అంతఃకరణములకు ప్రభువు • చతుర్భావః = నాలుగు విధములైన పురుషార్థములకు మూలమైనవాడు • చతుర్వేదవిత్ = నాలుగు వేదములను తెలిసినవాడు • ఏకపాత్ = ఒకే పాదముతో సర్వమును వ్యాపించినవాడు తాత్పర్యము: శ్రీమహావిష్ణువు నాలుగు దివ్యమూర్తులు, నాలుగు భుజములు, మరియు నాలుగు వ్యూహములు (వాసుదేవ, సంకర్షణ, ప్రద్యుమ్న, అనిరుద్ధ) గలవాడు. ఆయనే నాలుగు ఆశ్రమములకు గమ్యము, అంతఃకరణములకు ప్రభువు. నాలుగు పురుషార్థములకు మూలము, చతుర్వేద విదుడు, తన ఒకే ఒక అంశతో ఈ సమస్త జగత్తును వ్యాపించిన వాడు.
Word-by-Word: • Chaturmurtih = The one with four forms • Chaturbahuh = The four-armed one • Chaturvyuhah = The one of four manifestations • Chaturgatih = The ultimate goal of the four varnas/ashramas • Chaturatma = The clear-minded four-fold self • Chaturbhavah = The source of four purusharthas • Chaturvedavit = The knower of the four Vedas • Ekapat = The one-footed / covering the universe with a fraction Summary: The Lord manifests in four forms and four emanations, possessing four arms. He is the ultimate destination for all four stages of life, the master of the inner faculties, and the source of the four aims of life. He is the master of the four Vedas and pervades the entire universe with just a fraction of His being.
పదాల అర్థం: • సమావర్తః = సంసారచక్రమును చక్కగా త్రిప్పువాడు • అనివృత్తాత్మా = ఎన్నడూ వెనుదిరగనివాడు • దుర్జయః = జయించుటకు సాధ్యము కానివాడు • దురతిక్రమః = ఆజ్ఞను అతిక్రమించలేనివాడు • దుర్లభః = సులభముగా లభించనివాడు • దుర్గమః = సులభముగా పొందలేనట్టివాడు • దుర్గః = కష్టముతో మాత్రమే చేరదగినవాడు • దురావాసః = యోగుల మనస్సులలో నివసించువాడు • దురారిహా = దుష్ట శత్రువులను సంహరించువాడు తాత్పర్యము: ఆ భగవానుడు సంసార చక్రమును నడుపుచున్నాడు, తన సంకల్పము నుండి ఎన్నడూ వెనుకకు తగ్గనివాడు. ఎవరిచేతనూ జయింపబడనివాడు, అతిక్రమించలేని ఆజ్ఞ కలవాడు. భక్తిహీనులకు దుర్లభుడు, దుర్గముడు, మహాకష్టముతో మాత్రమే పొందదగినవాడు. యోగుల హృదయములలో నివసించుచు దుష్టశత్రువులను సంహరించువాడు.
Word-by-Word: • Samavartah = The efficient turner of the wheel of life • Anivruttatma = The one whose nature never turns back • Durjayah = The invincible one • Duratikramah = The one whose commands cannot be transgressed • Durlabhah = The one difficult to attain • Durgamah = The one difficult to comprehend • Durgah = The one realized with great difficulty • Duravasah = The one difficult to be lodged in the mind • Durariha = The destroyer of evil enemies Summary: He continuously rotates the wheel of samsara and never retracts His resolve. Invincible and whose laws cannot be bypassed, He is difficult to attain or comprehend for the ignorant. He resides only in the disciplined minds of yogis and eradicates wicked adversaries.
పదాల అర్థం: • శుభాంగో = మంగళకరమైన అవయవములు కలవాడు • లోకసారంగః = లోకములకు సారమైనవాడు • సుతంతుః = అందమైన జగత్తు అను దారమును అల్లినవాడు • తంతువర్ధనః = ఆ సంసార తంతువును వృద్ధి చేయువాడు • ఇంద్రకర్మా = ఇంద్రుని వలె ఘనకార్యములు చేయువాడు • మహాకర్మా = గొప్ప కార్యములు చేయువాడు • కృతకర్మా = చేయవలసిన కార్యములన్నీ చేసినవాడు • కృతాగమః = వేదములను సృష్టించినవాడు తాత్పర్యము: శ్రీహరి అత్యంత మంగళకరమైన ఆకారము కలవాడు, సకల లోకములకు మూలసారమైనవాడు. ఈ జగత్తు అను వస్త్రమును అల్లినవాడు, దానిని వృద్ధి చేయువాడు. ఇంద్రుని వలె ఘనమైన పనులు చేయుచు, అద్భుతమైన మహాకార్యములను నిర్వర్తించినవాడు. చేయవలసిన దంతయు పూర్తిచేసినవాడై, వేదములను ప్రసాదించిన వాడు.
Word-by-Word: • Shubhangah = The one with auspicious limbs • Lokasarangah = The essence of the universe • Sutantuh = The beautiful thread of the universe • Tantuvardhanah = The multiplier of the thread of creation • Indrakarma = The performer of auspicious/Indra-like deeds • Mahakarma = The accomplisher of great deeds • Kritakarma = The one who has fulfilled all duties • Kritagamah = The author of the Vedas Summary: He possesses highly auspicious limbs and is the very essence of the universe. He wove the beautiful cosmic thread and expands this creation. He performs magnificent, Indra-like deeds, has accomplished all that needs to be done, and is the revealer of the sacred Vedas.
పదాల అర్థం: • ఉద్భవః = సర్వోత్కృష్టమైన జన్మ కలవాడు • సుందరః = అందమైనవాడు • సుందః = అమితమైన కరుణ కలవాడు • రత్ననాభః = రత్నము వలె ప్రకాశించు నాభి కలవాడు • సులోచనః = అందమైన కన్నులు కలవాడు • అర్కః = అర్చించదగినవాడు • వాజసనః = అన్నమును ప్రసాదించువాడు • శృంగీ = మత్స్యావతారమున శృంగము(కొమ్ము) ధరించినవాడు • జయంతః = సర్వులను జయించువాడు • సర్వవిజ్జయీ = సమస్తమును తెలిసి, జయించినవాడు తాత్పర్యము: ఆ ప్రభువు సృష్టికి మూలమై, అత్యంత సుందరమైన రూపుడై, అపార కరుణാമయుడై ఉన్నాడు. ఆయన నాభి రత్నము వలె ప్రకాశించును, ఆయన నేత్రములు అతి సుందరములు. పూజింపదగిన ఆ దేవుడు ప్రాణులకు అన్నమును ప్రసాదించును. మత్స్యావతారమున కొమ్మును ధరించి, సర్వవిదుడై సకలమును జయించినవాడు.
Word-by-Word: • Udbhavah = The origin of everything • Sundarah = The beautiful one • Sundah = The merciful one • Ratnanabhah = The one with a gem-like navel • Sulochanah = The one with beautiful eyes • Arkah = The one worthy of worship • Vajasanah = The giver of food • Shringi = The horned one • Jayantah = The victorious one • Sarvavijjayi = The omniscient and victorious Summary: He is the sublime source of creation, enchantingly beautiful, and full of mercy. He has a radiant, gem-like navel and beautiful eyes. Supremely worthy of worship, He provides nourishment to all. Manifesting as the horned Matsya avatar, He is the omniscient conqueror of all.
పదాల అర్థం: • సువర్ణబిందుః = బంగారు వలె ప్రకాశించు అవయవములు కలవాడు • అక్షోభ్యః = ఎవరి చేతనూ క్షోభపెట్టబడనివాడు • సర్వవాగీశ్వరేశ్వరః = వాగీశ్వరులకందరికీ కూడా ఈశ్వరుడైనవాడు • మహాహృదః = గొప్ప మడుగు వంటివాడు • మహాగర్తః = గొప్ప లోయ వంటివాడు • మహాభూతః = కాలమునకు అతీతుడైన గొప్పవాడు • మహానిధిః = సమస్త భూతములకు నిలయమైనవాడు తాత్పర్యము: ఆ స్వామి ఓంకార స్వరూపుడై స్వర్ణ కాంతితో వెలుగొందువాడు, ఎవరి చేతనూ చలింపబడని స్థిరుడు. బ్రహ్మాది వాగీశ్వరులకు సైతం ఈశ్వరుడు. భక్తులు ఆనందముతో మునిగితేలు గొప్ప మడుగు వంటివాడు, మాయాస్వరూపుడై లోతైన గర్తము వలె అంతుబట్టనివాడు. కాలాతీతుడైన మహాస్వరూపుడు మరియు సకల ప్రాణులకు మహా నిధి.
Word-by-Word: • Suvarnabinduh = The one with golden limbs / Omkara • Akshobhyah = The unshakeable one • Sarvavagishvareshvarah = The Lord of all lords of speech • Mahahradah = The great lake of joy • Mahagartah = The great chasm/abyss • Mahabhutah = The great being • Mahanidhih = The great abode/treasure Summary: He radiates golden brilliance like Omkara and remains eternally unshakeable. He is the ultimate Lord even over deities of speech. He is a vast lake of bliss for devotees, a deep abyss of illusion for the ignorant, the greatest of beings, and the supreme treasure house of all creation.
పదాల అర్థం: • కుముదః = భూమిపై సంతోషించువాడు • కుందరః = పాపములను ఖండించువాడు (వరాహ స్వరూపుడు) • కుందః = స్వచ్ఛమైన కుంద పుష్పము వలె ఉన్నవాడు • పర్జన్యః = మేఘము వలె చల్లనివాడు • పావనః = పవిత్రము చేయువాడు • అనిలః = ప్రేరణ చేయువాడు (వాయు స్వరూపుడు) • అమృతాశః = అమృతమైన కోరికలు గలవాడు • అమృతవపుః = మరణములేని శరీరము కలవాడు • సర్వజ్ఞః = సమస్తము తెలిసినవాడు • సర్వతోముఖః = అంతటా ముఖములు కలవాడు తాత్పర్యము: భూమిని ఉద్ధరించి ఆనందించిన వరాహమూర్తి అతడే, భక్తుల పాపములను ఖండించువాడు. మల్లెపూవు వలె స్వచ్ఛమైనవాడు, కరుణా వర్షము కురిపించు మేఘము వంటివాడు. సకలమును పవిత్రము చేయుచు సదా చైతన్యపరచువాడు. అమృతమును ఆస్వాదించువాడు, నిత్య నూతనమైన దివ్య దేహము కలవాడు, సర్వజ్ఞుడు మరియు విశ్వమంతటా వ్యాపించిన ముఖములు కలవాడు.
Word-by-Word: • Kumudah = The gladdener of the earth • Kundarah = The one who tore the earth / Varaha • Kundah = The one pure as jasmine • Parjanyah = The rain-cloud • Pavanah = The purifier • Anilah = The slipping one / the wind • Amritashah = The consumer of nectar • Amritavapuh = The one with an immortal form • Sarvajnah = The omniscient • Sarvatomukhah = The one with faces everywhere Summary: He delights in the earth (as Varaha) and rends asunder all sins. Pure as a jasmine flower, He showers mercy like a rain-cloud and purifies all as the wind. Sustained by immortality, He possesses an imperishable divine form, knows everything, and has His faces turned in all directions.
పదాల అర్థం: • సులభః = భక్తితో సులభముగా పొందబడువాడు • సువ్రతః = శ్రేష్ఠమైన వ్రతము కలవాడు • సిద్ధః = స్వభావతః పూర్ణుడైనవాడు • శత్రుజిత్ = శత్రువులను జయించువాడు • శత్రుతాపనః = శత్రువులను తపింపజేయువాడు • న్యగ్రోధః = మర్రి చెట్టు వలె అంతటా వ్యాపించినవాడు • ఉదుంబరః = అత్తి చెట్టు స్వరూపుడు • అశ్వత్థః = రావి చెట్టు స్వరూపుడు • చాణూరాంధ్రనిషూదనః = చాణూరుడు, ఆంధ్రుడు అనబడు మల్లయోధులను సంహరించినవాడు తాత్పర్యము: భక్తితో అర్చించు వారికి స్వామి అతి సులభుడు, శ్రేష్ఠమైన దీక్ష కలవాడు మరియు పరిపూర్ణుడు. ఆయన శత్రువులను జయించి వారిని భయపెట్టువాడు. మర్రి, అత్తి, రావి వృక్షముల వలె విశ్వమంతటా వ్యాపించి పోషించువాడు. శ్రీకృష్ణునిగా అవతరించి చాణూరుడు తదితర మల్లయోధులను అవలీలగా సంహరించినవాడు.
Word-by-Word: • Sulabhah = The easily attainable one • Suvratah = The one of excellent vows • Siddhah = The perfected one • Shatrujit = The conqueror of enemies • Shatrutapanah = The tormentor of enemies • Nyagrodhah = The one like a banyan tree • Udumbarah = The one like a fig tree / nourisher • Ashvatthah = The one like a peepal tree • Chanurandhranishudanah = The slayer of Chanura and Andhra wrestlers Summary: He is easily attainable through devotion, firm in His noble vows, and eternally perfect. He conquers and torments the foes of righteousness. Spreading His cosmic presence like the sacred banyan, fig, and peepal trees, He incarnated as Krishna to destroy wicked wrestlers like Chanura.
పదాల అర్థం: • సహస్రార్చిః = వేలాది కిరణములు కలవాడు • సప్తజిహ్వః = ఏడు జ్వాలలు కలవాడు • సప్తైధాః = ఏడు సమిధలు గలవాడు • సప్తవాహనః = ఏడు గుర్రములు వాహనముగా గలవాడు • అమూర్తిః = ఆకారము లేనివాడు • అనఘః = పాపరహితుడు • అచింత్యః = ఊహించుటకు సాధ్యము కానివాడు • భయకృత్ = దుష్టులకు భయమును కలిగించువాడు • భయనాశనః = సజ్జనుల భయమును పోగొట్టువాడు తాత్పర్యము: ఆ భగవానుడు అనంతమైన కిరణములతో ప్రకాశించు సూర్య స్వరూపుడు, ఏడు జ్వాలలు, ఏడు సమిధలు గల అగ్ని రూపుడు. ఆయనకు నిశ్చితమైన ఆకారము లేదు, సర్వ పాపములకు అతీతుడు, సామాన్య బుద్ధికి అగోచరుడు. దుష్టులకు అంతులేని భయమును కలిగించి, సజ్జనుల భయమును రూపుమాపువాడు.
Word-by-Word: • Sahasrarchih = The one with thousands of rays • Saptajihvah = The seven-tongued one • Saptaidhah = The one with seven-fold effulgence/sacred fire • Saptavahanah = The one with a vehicle of seven horses • Amurtih = The formless one • Anaghah = The sinless one • Achintyah = The inconceivable one • Bhayakrit = The creator of fear for the wicked • Bhayanashanah = The destroyer of fear Summary: Radiating with thousands of rays, He embodies the sacred fire with seven tongues and rides the sun's seven-horsed chariot. He is fundamentally formless, perfectly sinless, and beyond human conception. He instills terror in the wicked while completely eradicating the fears of the righteous.
పదాల అర్థం: • అణుః = అణువణువున నిండిన సూక్ష్మ స్వరూపుడు • బృహత్ = అత్యంత పెద్దవాడు • కృశః = సన్ననివాడు / సూక్ష్మమైనవాడు • స్థూలః = స్థూలమైన ఆకారము కలవాడు • గుణభృత్ = సత్త్వాది గుణములను భరించువాడు • నిర్గుణః = త్రిగుణాతీతుడు • మహాన్ = గొప్పవాడు • అధృతః = ఇతరులచే ధరింపబడనివాడు • స్వధృతః = తనను తానే ధరించువాడు • స్వాస్యః = అందమైన ముఖము కలవాడు • ప్రాగ్వంశః = సృష్టికి పూర్వమే ఉన్న వంశము కలవాడు • వంశవర్ధనః = తన వంశమును వృద్ధి చేయువాడు తాత్పర్యము: పరమాత్మ అత్యంత సూక్ష్మమైన అణురూపుడు మరియు బ్రహ్మాండమైన స్థూలరూపుడు. త్రిగుణములను భరించువాడైనను తాను మాత్రము నిర్గుణుడు. ఆయనకు ఆశ్రయము లేదు, తనను తానే ఆశ్రయించి ఉండువాడు. అతి సుందరమైన ముఖము గలవాడు, సృష్టికి పూర్వమే ఉన్న ఆది మూర్తియై తన సృష్టి పరంపరను వృద్ధి చేయువాడు.
Word-by-Word: • Anuh = The subtle atom • Brihat = The immense one • Krishah = The lean/subtle one • Sthulah = The stout/gross one • Gunabhrit = The supporter of attributes • Nirgunah = The attribute-less one • Mahan = The great one • Adhritah = The unsupported one, who supports all • Svadhritah = The self-supported one • Svasyah = The one with a beautiful face • Pragvamshah = The earliest ancestry • Vamshavardhanah = The multiplier of the lineage Summary: He is smaller than the smallest atom yet vaster than the vastest universe. Though He sustains the gunas (attributes), He Himself is attribute-less. He requires no support, being His own foundation. Possessing a wondrous face, He is the primeval root of all ancestry and the continuous expander of creation.
పదాల అర్థం: • భారభృత్ = భూభారమును వహించువాడు • కథితః = వేదములచే పొగడబడువాడు • యోగీ = యోగ స్వరూపుడు • యోగీశః = యోగులకు ప్రభువు • సర్వకామదః = సకల కోరికలను తీర్చువాడు • ఆశ్రమః = విశ్రాంతి స్థానమైనవాడు • శ్రమణః = అజ్ఞానులను శ్రమ పెట్టువాడు • క్షామః = ప్రళయకాలమున సర్వమును క్షీణింపజేయువాడు • సుపర్ణః = అందమైన రెక్కలు గలవాడు / వేదరూపుడు • వాయువాహనః = వాయువును నడిపించువాడు తాత్పర్యము: సమస్త భారాన్ని మోసేవాడు, వేదములచే కీర్తించబడేవాడు ఆ శ్రీహరే. ఆయనే మహా యోగి మరియు యోగులందరికీ ప్రభువు. భక్తుల సర్వ కోరికలను తీర్చువాడు, అందరికీ విశ్రాంతినిచ్చువాడు. అజ్ఞానులను శ్రమపెట్టుచు ప్రళయకాలమున సర్వమును ఉపసంహరించువాడు. గరుడ స్వరూపుడై వాయువును నడిపించువాడు ఆయనే.
Word-by-Word: • Bharabhrit = The bearer of the burden of the universe • Kathitah = The one glorified in scriptures • Yogi = The supreme yogi • Yogishah = The lord of yogis • Sarvakamadah = The fulfiller of all desires • Ashramah = The resting place • Shramanah = The tormentor of the ignorant • Kshamah = The one who diminishes everything in the end • Suparnah = The beautiful-winged one • Vayuvahanah = The one who sets the winds in motion Summary: He bears the immense burden of the universe and is glorified by all scriptures. He is the supreme Yogi and the Lord of all ascetics, fulfilling every desire. He acts as the ultimate resting place, yet He dwindles the universe during dissolution. Manifesting as the beautiful-winged Garuda, He governs the cosmic winds.
పదాల అర్థం: • ధనుర్ధరః = కోదండము అను ధనస్సును ధరించినవాడు • ధనుర్వేదః = ధనుర్వేద స్వరూపుడు • దండః = దండించువాడు • దమయితా = దుష్టులను శిక్షించువాడు • దమః = ఇంద్రియ నిగ్రహము స్వరూపుడు • అపరాజితః = అపజయము లేనివాడు • సర్వసహః = అన్నిటినీ సహించువాడు • నియంతా = సర్వమును నియంత్రించువాడు • అనియమః = ఎవరి నియంత్రణలోనూ లేనివాడు • అయమః = తనకు మరణము లేనివాడు తాత్పర్యము: శ్రీరామునిగా కోదండమును ధరించినవాడు, ధనుర్వేద సారాంశము ఆయనే. దుష్టులను దండించి దారికి తెచ్చువాడు, స్వయముగా దమము(నిగ్రహము) స్వరూపుడు. ఎన్నటికీ అపజయము నెరుగని వాడు, సర్వమును ఓపికతో సహించువాడు. ఆయన సర్వమును శాసించువాడు, కానీ ఆయనను శాసించువారు ఎవరూ లేరు మరియు జనన మరణములు లేనివాడు.
Word-by-Word: • Dhanurdharah = The bearer of the bow • Dhanurvedah = The knower/essence of the science of archery • Dandah = The punisher • Damayita = The tamer/subduer • Damah = The punishment itself / self-control • Aparajitah = The invincible one • Sarvasahah = The one who bears everything • Niyanta = The controller • Aniyamah = The one not under anyone's rule • Ayamah = The deathless one / not subjected to Yama Summary: Armed with the mighty bow, He is the very essence of the science of archery. He is the ultimate punisher and subduer of the wicked, representing perfect self-control. Ever victorious and infinitely patient, He is the supreme controller of all, yet He Himself is uncontrolled by anyone and remains eternally beyond death.
పదాల అర్థం: • సత్త్వవాన్ = సత్త్వగుణము కలవాడు (శౌర్య వీర్యాది గుణములు కలవాడు). • సాత్త్వికః = సత్త్వగుణ ప్రధానులగు వారిలో ఉండువాడు. • సత్యః = సజ్జనులందుండువాడు / సత్య స్వరూపుడు. • సత్యధర్మపరాయణః = సత్యమును, ధర్మమును ఆచరించువారికి ఆశ్రయమైనవాడు. • అభిప్రాయః = మోక్షాపేక్ష గలవారిచే కోరబడువాడు. • ప్రియార్హః = ప్రేమతో చేయబడు సమర్పణలకు అర్హుడైనవాడు. • అర్హః = పూజింపతగినవాడు. • ప్రియకృత్ = ఆశ్రితులకు ప్రియమును చేయువాడు. • ప్రీతివర్ధనః = భక్తుల యందు ప్రీతిని పెంపొందించువాడు. తాత్పర్యము: సత్త్వగుణ సంపన్నుడై, సత్యస్వరూపుడై సత్యధర్మములను ఆచరించువారిని అనుగ్రహించువాడు, మోక్షార్థులచే కోరబడువాడు, పూజలకు అర్హుడై భక్తులయందు ప్రేమను పెంపొందించు శ్రీమహావిష్ణువును ధ్యానించుచున్నాను.
Word-by-Word: • Sattvavaan = One who is full of Sattva (goodness/valor). • Saattvikah = One who is present in those with Sattva. • Satyah = The embodiment of Truth. • Satyadharmaparaayanah = The ultimate refuge for those who follow truth and righteousness. • Abhipraayah = The one sought by seekers of liberation. • Priyaarhah = One who is worthy of offerings made with love. • Arhah = One who is fit to be worshipped. • Priyakrut = One who does what is pleasing to his devotees. • Preetivardhanah = One who increases the love/devotion in the hearts of his devotees. Summary: I meditate upon the Supreme Lord who is full of goodness, the embodiment of Truth, the refuge of the righteous, and the one sought by seekers of liberation. He is worthy of all worship and increases the devotion in His devotees' hearts.
పదాల అర్థం: • విహాయసగతిః = ఆకాశమే మార్గముగా గలవాడు (గరుడ వాహనుడు). • జ్యోతిః = స్వయంప్రకాశకమైనవాడు. • సురుచిః = శోభనమైన ప్రకాశము గలవాడు. • హుతభుక్ = యజ్ఞమునందు వ్రేల్చబడు హవిస్సును గ్రహించువాడు. • విభుః = సర్వవ్యాపియైనవాడు. • రవిః = సమస్త భూతములచేత స్తుతించబడువాడు (లేక సూర్య స్వరూపుడు). • విరోచనః = విశేషముగా ప్రకాశించువాడు. • సూర్యః = ప్రాణులను కర్మలయందు ప్రేరేపించువాడు (సూర్య స్వరూపుడు). • సవితా = సమస్త జగత్తును సృష్టించువాడు. • రవిలోచనః = సూర్యుని నేత్రముగా గలవాడు. తాత్పర్యము: గరుడవాహనుడై ఆకాశమార్గమున సంచరించుచు, స్వయంప్రకాశకుడై యజ్ఞహవిస్సులను స్వీకరించువాడు, సర్వవ్యాపియు, సూర్యస్వరూపుడై జగత్తును సృష్టించి ప్రాణులను కర్మలయందు ప్రేరేపించు ఆ పరమాత్మను ధ్యానించుచున్నాను.
Word-by-Word: • Vihaayasagatih = One who travels through the sky (on Garuda). • Jyotih = The self-effulgent one. • Suruchih = One with beautiful brilliance. • Hutabhuk = One who consumes the offerings in sacrifices. • Vibhuh = The all-pervading Lord. • Ravih = One who is praised by all / The Sun. • Virochanah = One who shines brilliantly. • Sooryah = One who inspires living beings in their actions (Sun). • Savitaa = The creator of the universe. • Ravilochanah = One who has the Sun as his eye. Summary: I invoke the Lord who rides Garuda through the skies, the self-effulgent receiver of sacrificial offerings. He is the all-pervading creator, shining brilliantly like the Sun, inspiring all actions and having the Sun as His eye.
పదాల అర్థం: • అనంతః = దేశ కాల వస్తు పరిచ్ఛేదము లేనివాడు (అంతులేనివాడు). • హుతభుక్ = యజ్ఞములందు హవిస్సును భుజించువాడు (గ్రహించువాడు). • భోక్తా = సమస్తమును అనుభవించువాడు, పాలించువాడు. • సుఖదః = ఆశ్రితులకు ఆనందమును ప్రసాదించువాడు. • నైకజః = ధర్మరక్షణార్థము అనేక జన్మలను ఎత్తువాడు. • అగ్రజః = సృష్టికంటే పూర్వమే ఆవిర్భవించినవాడు. • అనిర్విణ్ణః = ఎట్టి నిర్వేదము (నిరాశ / విసుగు) లేనివాడు. • సదామర్షీ = సజ్జనుల పట్ల ఎల్లప్పుడూ క్షమ గలవాడు. • లోకధిష్ఠానమ్ = సమస్త లోకములకు ఆధారమైనవాడు. • అద్భుతః = ఆశ్చర్యకరమైన మహిమలు గలవాడు. తాత్పర్యము: అనంతుడు, యజ్ఞహవిస్సులను భుజించువాడు, ఆశ్రితులకు సుఖమునొసగువాడు, ధర్మసంస్థాపనకై అనేక అవతారములెత్తువాడు, సృష్టికి పూర్వుడు, నిరాశలేనివాడు, భక్తుల తప్పులను క్షమించువాడు, లోకములకు ఆధారమైన ఆ అద్భుతమూర్తికి నమస్కారములు.
Word-by-Word: • Anantah = The infinite one. • Hutabhuk = The consumer of sacrificial offerings. • Bhoktaa = The enjoyer / The protector. • Sukhadah = The giver of happiness. • Naikajah = One who takes multiple incarnations (to protect Dharma). • Agrajah = The first-born (before creation). • Anirvinnah = One who is never despondent or fatigued. • Sadaamarshi = One who is always forgiving. • Lokadhishthaanam = The foundation of all worlds. • Adbhutah = The wonderful one. Summary: The Lord is infinite, the ultimate enjoyer of sacrifices, and the giver of bliss. He takes numerous avatars to uphold Dharma, predates creation, never tires, always forgives, serves as the foundation of the universe, and performs wondrous deeds.
పదాల అర్థం: • సనాత్ = కాల స్వరూపుడై సదా ఉండువాడు. • సనాతనతమః = అందరికంటే అతి పురాతనుడైనవాడు. • కపిలః = బడబాగ్ని స్వరూపుడు / కపిల మహాముని స్వరూపుడు. • కపిః = జలమును పానము చేయువాడు (సూర్యుడు). • అవ్యయః = నాశము లేనివాడు. • స్వస్తిదః = శుభములను ఇచ్చువాడు. • స్వస్తికృత్ = శుభములను చేయువాడు (కలిగించువాడు). • స్వస్తి = శుభస్వరూపుడు. • స్వస్తిభుక్ = శుభములను అనుభవించువాడు / కాపాడువాడు. • స్వస్తిదక్షిణః = శుభములను ఇచ్చుటలో సమర్థుడైనవాడు. తాత్పర్యము: శాశ్వతుడు, సనాతనుడు, కపిల మహాముని స్వరూపుడు, నాశనము లేనివాడు అయిన ఆ పరమాత్మ స్వయముగా శుభస్వరూపుడై, తన నాశ్రయించిన భక్తులకు సర్వ శుభములను అనుగ్రహించుచు కాపాడుచున్నాడు.
Word-by-Word: • Sanaat = The eternal one. • Sanaatanatamah = The most ancient one. • Kapilah = The great sage Kapila. • Kapih = The one who drinks water (as the Sun). • Avyayah = The imperishable one. • Svastidah = The giver of auspiciousness. • Svastikrut = The creator of auspiciousness. • Svasti = Auspiciousness itself. • Svastibhuk = The enjoyer and protector of auspiciousness. • Svastidakshinah = One who is adept at granting auspiciousness. Summary: He is the eternal, most ancient being, taking the form of sage Kapila. As the imperishable one, He is the very embodiment of auspiciousness, consistently creating, granting, protecting, and expertly bestowing blessings upon His devotees.
పదాల అర్థం: • అరౌద్రః = రౌద్రము (క్రూరత్వము) లేనివాడు / ప్రశాంత స్వరూపుడు. • కుండలీ = మకర కుండలములను ధరించినవాడు. • చక్రీ = సుదర్శన చక్రమును ధరించినవాడు. • విక్రమీ = గొప్ప పరాక్రమము గలవాడు. • ఊర్జితశాసనః = ఉల్లంఘింప శక్యముకాని శాసనము (వేదము) గలవాడు. • శబ్దాతిగః = మాటలకు అందనివాడు (వాక్కుకు గోచరము కానివాడు). • శబ్దసహః = సకల వేద శబ్దములచే తెలియబడువాడు. • శిశిరః = తాపమును పోగొట్టి చల్లదనమును ఇచ్చువాడు. • శర్వరీకరః = రాత్రిని (లయకాలమును) కలుగజేయువాడు / ఆత్మజ్ఞానులకు సంసారమును రాత్రిగా చేయువాడు. తాత్పర్యము: ప్రశాంతమూర్తియై మకర కుండలములను, సుదర్శన చక్రమును ధరించినవాడు, గొప్ప పరాక్రమశాలి, వేదరూపమైన శాసనము గలవాడు, వాక్కులకు అందనివాడు, భక్తుల తాపములను బాపి జ్ఞానులకు సంసారమును రాత్రిగా చేయు ఆ దేవునకు వందనములు.
Word-by-Word: • Araudrah = One who is free from fierceness (peaceful). • Kundalee = One who wears Makara Kundalas (earrings). • Chakree = The wielder of the Sudarshana Chakra. • Vikramee = The highly valorous one. • Oorjitashaasanah = One whose commands (Vedas) are inviolable. • Shabdaatigah = One who is beyond words. • Shabdasahah = One who is known through the Vedas. • Shishirah = One who provides a cooling relief (from worldly miseries). • Sharvareekarah = One who creates the night (dissolution) / makes worldly life a night for the wise. Summary: The Lord is peaceful, adorned with beautiful earrings and the divine discus. Extremely valorous with inviolable commands, He transcends mere words yet is known through the Vedas. He cools the miseries of life and brings about cosmic dissolution.
పదాల అర్థం: • అక్రూరః = క్రూరత్వము లేనివాడు. • పేశలః = మనోహరమైన ఆకారము గలవాడు / మృదువైనవాడు. • దక్షః = అన్ని కార్యములందు సమర్థుడైనవాడు. • దక్షిణః = సృష్ట్యాది కార్యములలో మిక్కిలి నేర్పు గలవాడు. • క్షమిణాంవరః = ఓర్పు గలవారిలో శ్రేష్ఠుడైనవాడు. • విద్వత్తమః = సమస్తమును తెలిసిన జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడు. • వీతభయః = భయము లేనివాడు. • పుణ్యశ్రవణకీర్తనః = తనను గురించి వినుట, కీర్తించుట వలన పుణ్యమును ప్రసాదించువాడు. తాత్పర్యము: దయానిధియై మనోహరాకారుడై, సర్వకార్య సమర్థుడై, మిక్కిలి ఓర్పు గలవాడు, అత్యంత జ్ఞాని, భయరహితుడు మరియు తన నామములను కీర్తించువారికి పుణ్యమును ప్రసాదించు శ్రీహరిని శరణుకోరుచున్నాను.
Word-by-Word: • Akroorah = One who is never cruel. • Peshalah = The charming and soft one. • Dakshah = The highly capable one. • Dakshinah = The dexterous one in all actions. • Kshaminaamvarah = The best among those who are forgiving. • Vidvattamah = The greatest among the wise. • Veetabhayah = One who is free from fear. • Punyashravanakeertanah = One whose names bestow merit when heard and sung. Summary: I seek refuge in the Lord who is devoid of cruelty, exceptionally charming, capable, and dexterous. He is the most forgiving, the wisest, entirely fearless, and bestows immense spiritual merit upon those who hear and sing His holy names.
|| అథ ఉత్తరన్యాసః / ఫలశ్రుతిః ||
ఇతీదం కీర్తనీయస్య కేశవస్య మహాత్మనః | నామ్నాం సహస్రం దివ్యానామశేషేణ ప్రకీర్తితమ్ || య ఇదం శృణుయాన్నిత్యం యశ్చాపి పరికీర్తయేత్ | నాశుభం ప్రాప్నుయాత్ కించిత్సోఽముత్రేహ చ మానవః || వేదాంతగో బ్రాహ్మణః స్యాత్ క్షత్రియో విజయీ భవేత్ | వైశ్యో ధనసమృద్ధిః స్యాచ్ఛూద్రః సుఖమవాప్నుయాత్ ||
పదాల అర్థం: • ఉత్తారణో = సంసార సముద్రమును దాటించువాడు. • దుష్కృతిహా = పాపకర్మలను (లేక పాపాత్ములను) నశింపజేయువాడు. • పుణ్యో = పుణ్యస్వరూపుడు / పుణ్యమునిచ్చువాడు. • దుఃస్వప్ననాశనః = చెడు కలలను నాశనము చేయువాడు. • వీరహా = అహంకారులగు భవబంధితులను సంహరించి ముక్తినిచ్చువాడు. • రక్షణః = భక్తులను రక్షించువాడు. • సంతో = సత్పురుషుల రూపమున ఉండువాడు. • జీవనః = సమస్త ప్రాణులను జీవింపజేయువాడు. • పర్యవస్థితః = అంతటా వ్యాపించి ఉండువాడు. తాత్పర్యము: భవసాగరమును దాటించువాడు, దుష్కృత్యములను నాశనము చేయువాడు, పుణ్యస్వరూపుడు, చెడుకలలను పోగొట్టువాడు, భక్తులను రక్షించువాడై సర్వవ్యాపియైన శ్రీమన్నారాయణుని కొలుచుచున్నాను.
Word-by-Word: • Uttaaranah = One who lifts (us across the ocean of samsara). • Dushkrutihaa = The destroyer of evil deeds. • Punyah = The inherently pure/meritorious one. • Duhsvapnanaashanah = The destroyer of bad dreams. • Veerahaa = The destroyer of strong egos (to grant liberation). • Rakshanah = The protector. • Santah = One who exists in the form of holy men. • Jeevanah = The life-giver to all creatures. • Paryavasthitah = One who is pervading everywhere. Summary: I worship Lord Narayana who lifts souls across the ocean of worldly existence, destroys evil, and eliminates bad dreams. He is the epitome of purity, the protector of devotees, the life force of all beings, and the all-pervading Supreme.
పదాల అర్థం: • అనంతరూపః = లెక్కలేనన్ని రూపములు గలవాడు. • అనంతశ్రీః = అవధులు లేని ఐశ్వర్యము గలవాడు. • జితమన్యుః = కోపమును జయించినవాడు. • భయాపహః = భయమును పోగొట్టువాడు. • చతురశ్రః = ధర్మార్థకామమోక్షములనెడి నాల్గింటిని ఇచ్చువాడు / న్యాయమూర్తి. • గభీరాత్మా = లోతైన (గ్రహించుటకు వీలుకాని) స్వరూపము గలవాడు. • విదిశః = అధికారులకు వారి వారి ఫలములను విశేషముగా ఇచ్చువాడు. • వ్యాదిశః = దేవతలను వారి వారి స్థానములలో నియమించువాడు. • దిశః = వేదములద్వారా కర్మఫలములను తెలుపువాడు / దిక్కుల రూపమున ఉన్నవాడు. తాత్పర్యము: అనంతమైన రూపములు, అనంతమైన ఐశ్వర్యము గలవాడు, కోపమును జయించినవాడు, భయమును బాపువాడు, చతుర్విధ పురుషార్థములను ప్రసాదించువాడు మరియు కర్మఫలములను నిర్ణయించు ఆ భగవానుని శరణువేడుచున్నాను.
Word-by-Word: • Anantaroopah = The one with infinite forms. • Anantashreeh = The one with infinite wealth and glory. • Jitamanyuh = One who has conquered anger. • Bhayaapahah = The destroyer of fear. • Chaturashrah = One who grants the four goals of life (Dharma, Artha, Kama, Moksha) / The just one. • Gabheeraatmaa = The one with a profound and unfathomable nature. • Vidishah = One who uniquely bestows fruits of actions. • Vyaadishah = One who commands/appoints deities in their positions. • Dishah = The revealer of karma's fruits through the Vedas / The directions. Summary: I surrender to the Lord of infinite forms and boundless glory, who has conquered anger and destroys fear. He grants the fourfold goals of life, possesses a profound nature, and justly dispenses the fruits of actions while establishing universal order.
పదాల అర్థం: • అనాదిః = మొదటి కారణము లేనివాడు (అందరికీ తానే కారణమైనవాడు). • భూర్భువః = భూమికి ఆధారమైనవాడు. • లక్ష్మీః = శోభాయమానమైనవాడు (ఐశ్వర్య స్వరూపుడు). • సువీరః = చక్కని పరాక్రమము గలవాడు. • రుచిరాంగదః = ప్రకాశించు కేయూరములను (భుజకీర్తులను) ధరించినవాడు. • జననః = ప్రాణులను పుట్టించువాడు. • జనజన్మాదిః = పుట్టుక గలవారికి మూలకారణమైనవాడు. • భీమః = పాపాత్ములకు భయంకరుడైనవాడు. • భీమపరాక్రమః = శత్రువులకు భయమును కలిగించు పరాక్రమము గలవాడు. తాత్పర్యము: తాను అనాదియై సర్వమునకు మూలకారణమైనవాడు, భూమికి ఆధారమైనవాడు, ఐశ్వర్యస్వరూపుడు, ప్రకాశించు భుజకీర్తులను ధరించి శత్రువులకు భయంకరుడైన గొప్ప పరాక్రమశాలి అగు విష్ణుమూర్తికి నమస్కరించుచున్నాను.
Word-by-Word: • Anaadih = One who has no beginning (the cause of all). • Bhoorbhuvah = The support of the earth. • Laksheeh = The embodiment of wealth and brilliance. • Suveerah = The exceedingly valorous one. • Ruchiraangadah = One who wears radiant armlets. • Jananah = The creator of all beings. • Janajanmaadih = The root cause of all reproduction/birth. • Bheemah = The terrible one (to the wicked). • Bheemaparaakramah = One whose prowess strikes fear in enemies. Summary: I bow to Lord Vishnu, the beginningless cause of everything and the support of the earth. Embodied as supreme wealth, He is adorned with radiant armlets, creates all life, and demonstrates fearsome valor to vanquish the wicked.
పదాల అర్థం: • ఆధారనిలయః = సమస్త ఆధారములకు తానే ఆధారమైనవాడు (నిలయమైనవాడు). • అధాతా = తనకు వేరొక ఆధారము లేనివాడు. • పుష్పహాసః = పుష్పమువలె వికసించిన మందహాసము గలవాడు. • ప్రజాగరః = నిత్యము మేల్కొని ఉండువాడు (జ్ఞానస్వరూపుడు). • ఊర్ధ్వగః = అందరికంటే పైనున్నవాడు (సర్వోత్కృష్టుడు). • సత్పథాచారః = సన్మార్గమున నడచువాడు / భక్తులను సన్మార్గమున నడిపించువాడు. • ప్రాణదః = ప్రాణములను ఇచ్చువాడు. • ప్రణవః = ఓంకార స్వరూపుడు. • పణః = సమస్త కర్మఫలములను వ్యవహరించువాడు (ఇచ్చువాడు). తాత్పర్యము: సకల జగత్తునకు ఆధారమైనవాడు, తనకు వేరొక ఆధారము లేనివాడు, పుష్పమువంటి చిరునవ్వు గలవాడు, ఓంకార స్వరూపుడు, నిత్యచైతన్యుడు, సర్వోత్కృష్టుడై ప్రాణములను ప్రసాదించు ఆ దేవుని ధ్యానించుచున్నాను.
Word-by-Word: • Aadharanilayah = The fundamental support for everything. • Adhaataa = One who has no other support. • Pushpahaasah = One with a smile blossoming like a flower. • Prajaagarah = The ever-awake (omniscient) one. • Oordhvagah = The supreme one, above all. • Satpathaachaarah = One who walks and leads others on the righteous path. • Praanadah = The giver of life. • Pranavah = The embodiment of Omkara (Om). • Panah = The ultimate dispenser of the fruits of actions. Summary: I meditate on the Lord who is the ultimate support of all yet needs no support Himself. With a smile like a blooming flower, He is ever-awake, supreme, leads devotees on the path of righteousness, embodies Omkara, and dispenses all life and cosmic justice.
పదాల అర్థం: • ప్రమాణమ్ = స్వయముగా సత్యజ్ఞాన స్వరూపమై ప్రమాణమైనవాడు. • ప్రాణనిలయః = ప్రాణులకు విశ్రామ స్థానమైనవాడు (లయకాలమున తనలో లీనము చేసికొనువాడు). • ప్రాణభృత్ = ప్రాణులను పోషించువాడు. • ప్రాణజీవనః = ప్రాణులను జీవింపజేయువాడు. • తత్త్వమ్ = యథార్థ స్వరూపమైనవాడు (పరమాత్మ). • తత్త్వవిత్ = యథార్థమును (పరమార్థమును) తెలిసినవాడు. • ఏకాత్మా = అద్వితీయమైన (ఒక్కడే అయిన) ఆత్మ స్వరూపుడు. • జన్మమృత్యుజరాతిగః = పుట్టుక, ముసలితనము, మరణములను దాటినవాడు (షడ్భావవికార రహితుడు). తాత్పర్యము: జ్ఞానస్వరూపుడు, ప్రాణులను పోషించువాడు, పరమార్థ తత్త్వమైనవాడు, అద్వితీయుడైన ఆత్మస్వరూపుడు, జన్మ-మృత్యు-జరాదులకు అతీతుడైన పరమాత్మను సేవిస్తున్నాను.
Word-by-Word: • Pramaanam = The ultimate authority/proof. • Praananilayah = The resting place of all living beings. • Praanabhrut = The nourisher of life. • Praanajeevanah = The sustainer of life forces. • Tattvam = The ultimate reality (Truth). • Tattvavit = The knower of the ultimate reality. • Ekaatmaa = The one non-dual Supreme Soul. • Janmamrutyujaraatigah = One who transcends birth, death, and old age. Summary: I worship the Supreme Soul who is the ultimate truth and authority. He sustains and nourishes all life, serves as their final resting place, and is the non-dual reality who permanently transcends the cycles of birth, old age, and death.
పదాల అర్థం: • భూర్భువఃస్వస్తరుః = భూః, భువః, సువః అను మూడు లోకములను వృక్షమువలె ఉద్ధరించువాడు. • తారః = సంసార సముద్రమును దాటించువాడు (తారకమంత్ర స్వరూపుడు). • సవితా = సమస్త జగత్తునకు తండ్రి అయినవాడు. • ప్రపితామహః = పితామహుడైన బ్రహ్మదేవునకు కూడా తండ్రి అయినవాడు. • యజ్ఞః = యజ్ఞ స్వరూపుడు. • యజ్ఞపతిః = యజ్ఞములకు ప్రభువైనవాడు / యజ్ఞఫలములను ఇచ్చువాడు. • యజ్వా = యజ్ఞము చేయు యజమాని రూపమున ఉండువాడు. • యజ్ఞాంగః = యజ్ఞాంగములైన సాధన సామాగ్రి స్వరూపుడు. • యజ్ఞవాహనః = యజ్ఞమును ఫలప్రాప్తి వరకు వహించి నడిపించువాడు. తాత్పర్యము: ముల్లోకములను వృక్షమువలె పెంచువాడు, భవసాగరమును దాటించువాడు, బ్రహ్మదేవునకు కూడా తండ్రియైనవాడు, సర్వ యజ్ఞ స్వరూపుడు, యజ్ఞ ప్రభువైన ఆ హరిని ధ్యానించుచున్నాను.
Word-by-Word: • Bhoorbhuvahsvastaruh = The tree that sustains the three worlds (Bhu, Bhuva, Suvah). • Taarah = The savior who helps cross the ocean of Samsara. • Savitaa = The father of the universe. • Prapitaamahah = The great-grandfather (father of Brahma). • Yajnah = The sacrifice itself. • Yajnapatih = The Lord of all sacrifices. • Yajvaa = The performer of the sacrifice. • Yajnaangah = The limbs (paraphernalia) of the sacrifice. • Yajnavaahanah = The conveyer of the sacrifice to its completion. Summary: I meditate on the Lord who sustains the three worlds like a cosmic tree and saves souls from the ocean of worldly existence. He is the ultimate father, the father of Brahma, and the very essence, master, performer, and conveyer of all spiritual sacrifices.
పదాల అర్థం: • యజ్ఞభృత్ = యజ్ఞమును పోషించువాడు (రక్షించువాడు). • యజ్ఞకృత్ = జగత్కళ్యాణమునకై యజ్ఞములను సృష్టించినవాడు / సృష్టి యజ్ఞమును చేయువాడు. • యజ్ఞీ = యజ్ఞములందు ప్రధానముగా ఆరాధించబడువాడు. • యజ్ఞభుక్ = యజ్ఞములందు హవిస్సును అనుభవించువాడు. • యజ్ఞసాధనః = యజ్ఞమునకు సాధనభూతమైనవాడు. • యజ్ఞాంతకృత్ = యజ్ఞమునకు ఫలమునిచ్చి ముగించువాడు. • యజ్ఞగుహ్యమ్ = యజ్ఞములలో పరమ రహస్యమైనవాడు / ఫలాపేక్ష లేని నిష్కామ యజ్ఞములచే మాత్రమే తెలియబడువాడు. • అన్నమ్ = భుజింపబడు ఆహారము తానైనవాడు. • అన్నాదః = అన్నమును భుజించువాడు (అనుభవించువాడు). తాత్పర్యము: యజ్ఞములను రక్షించువాడు, యజ్ఞములందు హవిస్సును గ్రహించువాడు, యజ్ఞ ఫలమునిచ్చువాడు, నిష్కామ కర్మలచే మాత్రమే తెలియబడువాడు, అన్నము మరియు అన్నమును భుజించువాడు అయిన యజ్ఞపురుషుని ఆరాధించుచున్నాను.
Word-by-Word: • Yajnabhrut = The protector and sustainer of sacrifices. • Yajnakrut = The creator/performer of sacrifices. • Yajnee = The principal deity worshipped in sacrifices. • Yajnabhuk = The consumer of sacrificial offerings. • Yajnasaadhanah = The means to perform the sacrifice. • Yajnaantakrut = One who concludes the sacrifice by granting its fruits. • Yajnaguhyam = The profound secret of sacrifices. • Annam = The food (object of enjoyment). • Annaadah = The eater of food (the enjoyer). Summary: I worship the supreme Yajna Purusha, who protects, creates, and consumes all sacrifices. He is the means and the end of every spiritual endeavor, the profound secret of selfless actions, and both the nourishment and the enjoyer of all sustenance.
పదాల అర్థం: • ఆత్మయోనిః = తనకు తానే కారణమైనవాడు. • స్వయంజాతః = ఎవరి ప్రమేయము లేకుండా తన సంకల్పము చేతనే అవతరించువాడు. • వైఖానః = పాతాళమును త్రవ్వి భూమిని పైకి తెచ్చినవాడు (వరాహమూర్తి). • సామగాయనః = సామవేదమును గానము చేయువాడు. • దేవకీనందనః = దేవకీ దేవికి ఆనందమును కలిగించు కుమారుడు. • స్రష్టా = సమస్త జగత్తును సృష్టించినవాడు. • క్షితీశః = భూమండలానికి ప్రభువైనవాడు. • పాపనాశనః = తనను స్మరించినవారి పాపములను నశింపజేయువాడు. తాత్పర్యము: తనకు తానే కారణమైనవాడు, భూమిని ఉద్ధరించిన వరాహమూర్తి, సామగాన లోలుడు, దేవకీ నందనుడగు శ్రీకృష్ణుడు, లోకసృష్టికర్త, భూమండల ప్రభువు మరియు భక్తుల పాపములను హరించువాడైన భగవంతుని స్మరించుచున్నాను.
Word-by-Word: • Aatmayonih = One who is his own cause. • Svayamjaatah = One who manifests independently by his own will. • Vaikhaanah = The one who dug the earth (Varaha Avatar). • Saamagaayanah = The singer of the Sama Veda. • Devakeenandanah = The beloved son of Devaki (Krishna). • Srashtaa = The creator of the universe. • Kshiteeshah = The Lord of the Earth. • Paapanaashanah = The destroyer of sins. Summary: I remember the Lord who is His own cause and takes form by His own will. As the mighty Boar, He rescued the earth; as Krishna, He brought joy to Devaki. He is the universe's creator, the supreme Lord of the earth, and the ultimate destroyer of His devotees' sins.
పదాల అర్థం: • శంఖభృత్ = పాంచజన్యము అను శంఖమును ధరించినవాడు. • నందకీ = నందకము అను ఖడ్గమును ధరించినవాడు. • చక్రీ = సుదర్శన చక్రమును ధరించినవాడు. • శార్ఙ్గధన్వా = శార్ఙ్గము అను ధనస్సును ధరించినవాడు. • గదాధరః = కౌమోదకి అను గదను ధరించినవాడు. • రథాంగపాణిః = తన చేతియందు చక్రమును (రథాంగమును) ఆయుధముగా ధరించినవాడు. • అక్షోభ్యః = ఎవరిచేతను కలవరపెట్టబడనివాడు / అచంచలుడు. • సర్వప్రహరణాయుధః = శత్రువులను సంహరించుటకు సమస్త విధములైన ఆయుధములను ధరించినవాడు. తాత్పర్యము: పాంచజన్యము, నందకము, సుదర్శనము, శార్ఙ్గము, కౌమోదకి మొదలైన దివ్య ఆయుధములను ధరించినవాడు, అచంచలుడు మరియు దుష్టశిక్షణకై సకల ఆయుధములను ధరించిన ఆ శ్రీమన్నారాయణునకు నమస్కారములు.
Word-by-Word: • Shankhabhrut = The bearer of the conch (Panchajanya). • Nandakee = The bearer of the sword (Nandaka). • Chakree = The bearer of the discus (Sudarshana). • Shaarngadhanvaa = The bearer of the bow (Sharnga). • Gadaadharah = The bearer of the mace (Kaumodaki). • Rathaangapaanih = The one with the chariot-wheel (discus) in his hand. • Akshobhyah = One who cannot be perturbed. • Sarvapraharaanaayudhah = One who holds all kinds of destructive weapons (to annihilate evil). Summary: Salutations to the unshakeable Lord who is fully equipped to destroy evil, bearing divine weapons such as the Panchajanya conch, Nandaka sword, Sudarshana discus, Sharnga bow, and Kaumodaki mace.
|| అథ ఉత్తరన్యాసః / ఫలశ్రుతిః ||
ఇతీదం కీర్తనీయస్య కేశవస్య మహాత్మనః | నామ్నాం సహస్రం దివ్యానామశేషేణ ప్రకీర్తితమ్ || య ఇదం శృణుయాన్నిత్యం యశ్చాపి పరికీర్తయేత్ | నాశుభం ప్రాప్నుయాత్ కించిత్సోఽముత్రేహ చ మానవః || వేదాంతగో బ్రాహ్మణః స్యాత్ క్షత్రియో విజయీ భవేత్ | వైశ్యో ధనసమృద్ధిః స్యాచ్ఛూద్రః సుఖమవాప్నుయాత్ ||
పదాల అర్థం: • వనమాలీ = వైజయంతి అను వనమాలను ధరించినవాడు. • గదీ = కౌమోదకి అను గదను ధరించినవాడు. • శార్ఙ్గీ = శార్ఙ్గము అను ధనస్సును ధరించినవాడు. • శంఖీ = పాంచజన్యము అను శంఖమును ధరించినవాడు. • చక్రీ = సుదర్శన చక్రమును ధరించినవాడు. • చ = మరియు. • నందకీ = నందకము అను ఖడ్గమును ధరించినవాడు. • శ్రీమాన్ = వక్షస్థలమున శ్రీ మహాలక్ష్మిని కలిగినవాడు. • నారాయణః = జీవజాలములకన్నిటికీ ఆశ్రయమైనవాడు. • విష్ణుః = అంతటా వ్యాపించియున్నవాడు. • వాసుదేవః = అంతటా నివసించియున్నవాడు మరియు ప్రకాశించువాడు. • అభిరక్షతు = మమ్ములను అన్ని విధములా రక్షించుగాక! తాత్పర్యము: ఇది విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్రములోని వేయి నామాలను పూర్తి చేయు ముగింపు శ్లోకము. వైజయంతి అను దివ్య వనమాలను, కౌమోదకి అను గదను, శార్ఙ్గమను ధనుస్సును, పాంచజన్యమను శంఖమును, సుదర్శన చక్రమును, నందకమను ఖడ్గమును ధరించి, వక్షస్థలమున శ్రీ మహాలక్ష్మితో శోభిల్లుచున్న సర్వవ్యాపియగు శ్రీమన్నారాయణుడు, వాసుదేవుడు అయిన ఆ పరమాత్మ మమ్ములను సర్వదా అన్ని విధములా రక్షించుగాక!
Word-by-Word: • Vanamaalee = One adorned with the Vaijayanti garland. • Gadee = The wielder of the mace. • Shaarngee = The wielder of the bow. • Shankhee = The wielder of the conch. • Chakree = The wielder of the discus. • Cha = And. • Nandakee = The wielder of the sword. • Shreemaan = The glorious one accompanied by Goddess Lakshmi. • Naaraayanah = The ultimate refuge of all beings. • Vishnuh = The all-pervading Lord. • Vaasudevah = The indwelling Lord of everything. • Abhirakshatu = May He protect us from all sides! Summary: This is the concluding verse of the 1,000 names. May the all-pervading Lord Vasudeva, Sriman Narayana, who is adorned with the divine Vaijayanti garland and holds the mace, bow, conch, discus, and sword, protect us from all sides at all times!
|| అథ ఉత్తరన్యాసః / ఫలశ్రుతిః ||
ఇతీదం కీర్తనీయస్య కేశవస్య మహాత్మనః | నామ్నాం సహస్రం దివ్యానామశేషేణ ప్రకీర్తితమ్ || య ఇదం శృణుయాన్నిత్యం యశ్చాపి పరికీర్తయేత్ | నాశుభం ప్రాప్నుయాత్ కించిత్సోఽముత్రేహ చ మానవః || వేదాంతగో బ్రాహ్మణః స్యాత్ క్షత్రియో విజయీ భవేత్ | వైశ్యో ధనసమృద్ధిః స్యాచ్ఛూద్రః సుఖమవాప్నుయాత్ ||
పదాల అర్థం: • ఇతి ఇదమ్ = ఈ విధముగా • కీర్తనీయస్య = కీర్తనము చేయదగిన • మహాత్మనః = మహాత్ముడైన • కేశవస్య = కేశవుని (శ్రీమహావిష్ణువు) యొక్క • దివ్యానామ్ = దివ్యమైన • నామ్నామ్ సహస్రమ్ = వేయి నామములు • అశేషేణ = సంపూర్ణముగా • ప్రకీర్తితమ్ = కీర్తించబడినవి. తాత్పర్యము: ఈ విధముగా కీర్తనీయుడైన మహాత్ముడు శ్రీ కేశవుని (విష్ణువు) యొక్క దివ్య సహస్ర నామములు సంపూర్ణముగా కీర్తించబడినవి.
Word-by-Word & Summary: Thus the thousand divine names of the great-souled Keshava (Lord Vishnu), worthy of being glorified, have been completely recited.
పదాల అర్థం: • యః = ఎవడు • ఇదమ్ = ఈ సహస్రనామాన్ని • నిత్యమ్ = ప్రతిరోజూ • శృణుయాత్ = వినునో • యః చ అపి = మరియు ఎవడు • పరికీర్తయేత్ = పఠించునో • సః మానవః = ఆ మానవునకు • ఇహ = ఈ లోకంలో • అముత్ర చ = పరలోకంలో కూడా • న కించిత్ అశుభమ్ = ఏ విధమైన అశుభము • ప్రాప్నుయాత్ = కలుగదు. తాత్పర్యము: ఎవరు ఈ విష్ణు సహస్రనామాన్ని ప్రతిరోజూ వింటారో లేదా పఠిస్తారో, ఆ మానవునికి ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ ఎటువంటి అశుభము కలుగదు.
Word-by-Word & Summary: Whoever listens to or recites these thousand names daily, that person shall never encounter any inauspiciousness in this world or the next.
పదాల అర్థం: • బ్రాహ్మణః = బ్రాహ్మణుడు • వేదాంతగః స్యాత్ = వేదాంత తత్త్వజ్ఞాని అగును • క్షత్రియః = క్షత్రియుడు • విజయీ భవేత్ = విజయాన్ని పొందును • వైశ్యః = వైశ్యుడు • ధనసమృద్ధః స్యాత్ = ధనసమృద్ధుడగును • శూద్రః = శూద్రుడు • సుఖమ్ అవాప్నుయాత్ = సౌఖ్యమును పొందును. తాత్పర్యము: ఈ సహస్రనామాన్ని పఠించడం వల్ల బ్రాహ్మణుడు వేదాంత పరిజ్ఞానాన్ని, క్షత్రియుడు సర్వత్ర విజయాన్ని, వైశ్యుడు అపార ధనసంపదను, శూద్రుడు సకల సౌఖ్యాన్ని పొందుతారు.
Word-by-Word & Summary: A Brahmana attains Vedantic wisdom, a Kshatriya becomes victorious, a Vaishya gains abundant wealth, and a Shudra attains happiness.
పదాల అర్థం: • ధర్మార్థీ = ధర్మమును కోరువాడు • ధర్మమ్ ప్రాప్నుయాత్ = ధర్మమును పొందును • అర్థార్థీ = ధనమును కోరువాడు • అర్థమ్ చ ఆప్నుయాత్ = ధనమును పొందును • కామీ = కామములను కోరువాడు • కామాన్ అవాప్నుయాత్ = కామములను పొందును • ప్రజార్థీ = సంతానమును కోరువాడు • ప్రజామ్ చ ఆప్నుయాత్ = సంతానమును పొందును. తాత్పర్యము: ఈ సహస్రనామాన్ని పఠించడం వల్ల ధర్మాన్ని కోరేవాడు ధర్మాన్ని, ధనాన్ని కోరేవాడు ధనాన్ని, సత్కామాలను కోరేవాడు ఆ కోరికల సిద్ధినీ, సంతానాన్ని కోరేవాడు ఉత్తమ సంతానాన్ని పొందుతాడు.
Word-by-Word & Summary: One seeking righteousness attains Dharma, one seeking wealth gains riches, one seeking desires fulfills them, and one desiring offspring is blessed with noble children.
పదాల అర్థం: • భక్తిమాన్ = భక్తి కలవాడు • యః = ఎవరైతే • సదా ఉత్థాయ = ఎల్లప్పుడూ ఉదయమే లేచి • శుచిః = శుచిగా (పరిశుద్ధంగా) ఉండి • తద్గత మానసః = ఆ భగవంతుని యందే మనస్సు నిలిపి • వాసుదేవస్య = వాసుదేవుని (శ్రీకృష్ణుని) • నామ్నామ్ ఏతత్ సహస్రమ్ = ఈ వేయి నామములను • ప్రకీర్తయేత్ = కీర్తించవలెను. తాత్పర్యము: భక్తిశ్రద్ధలు గల మానవుడు ప్రతిరోజూ ప్రాతఃకాలమే లేచి, శుచిగా, మనస్సును భగవంతునియందు నిలిపి, ఈ శ్రీ వాసుదేవుని సహస్రనామాన్ని భక్తితో పఠించాలి.
Word-by-Word & Summary: A devotee who rises early, remains pure, and with mind fixed on the Lord, should chant these thousand names of Vasudeva.
పదాల అర్థం: • విపులమ్ యశః ప్రాప్నోతి = గొప్ప కీర్తిని పొందును • ప్రాధాన్యమ్ ఏవ చ యాతి = ప్రాముఖ్యతను పొందును • అచలామ్ శ్రియమ్ ఆప్నోతి = చలించని (శాశ్వతమైన) సంపదను పొందును • అనుత్తమమ్ శ్రేయః ప్రాప్నోతి = అత్యుత్తమమైన శ్రేయస్సును పొందును. తాత్పర్యము: ఈ సహస్రనామాన్ని పఠించేవాడు విశాల కీర్తిని, ఔన్నత్యాన్ని, శాశ్వత సంపదను మరియు అత్యుత్తమ శ్రేయస్సును (మోక్షాన్ని) పొందుతాడు.
Word-by-Word & Summary: One gains great fame, eminence, imperishable wealth, and the highest good (Moksha).
పదాల అర్థం: • క్వచిత్ భయమ్ న ఆప్నోతి = ఎక్కడా భయము కలుగదు • వీర్యమ్ = బలమును • తేజః చ = తేజస్సును • విందతి = పొందును • అరోగః భవతి = రోగరహితుడగును • ద్యుతిమాన్ = ప్రకాశవంతుడగును • బల రూప గుణ అన్వితః = బలము, సౌందర్యము, సద్గుణములతో కూడినవాడగును. తాత్పర్యము: ఈ స్తోత్రం పఠించేవాడు ఎటువంటి భయమూ లేకుండా, వీర్యము, తేజస్సు, ఆరోగ్యము, శరీర కాంతి, బలము, సౌందర్యము మరియు సద్గుణ సంపత్తి పొందుతాడు.
Word-by-Word & Summary: One never encounters fear anywhere, gains strength and radiance, becomes free of disease, and is blessed with vigor, beauty, and virtues.
పదాల అర్థం: • రోగార్తః = వ్యాధితో బాధపడేవాడు • రోగాత్ ముచ్యతే = రోగం నుండి విముక్తుడగును • బద్ధః = బంధనాల్లో ఉన్నవాడు • బంధనాత్ ముచ్యేత = బంధనాల నుండి విముక్తి పొందును • భీతః తు = భయపడేవాడు • భయాత్ ముచ్యేత = భయం నుండి విముక్తుడగును • ఆపన్నః = ఆపదల్లో ఉన్నవాడు • ఆపదః ముచ్యేత = ఆపదల నుండి రక్షించబడును. తాత్పర్యము: ఈ స్తోత్ర పఠనం వల్ల రోగి రోగముల నుండి, బంధీ బంధనాల నుండి, భయపడేవాడు భయం నుండి, ఆపదల్లో ఉన్నవాడు సమస్త ఆపదల నుండి విముక్తి పొందుతారు.
Word-by-Word & Summary: The diseased become free from illness, the bound are released from captivity, the fearful are freed from fear, and those in distress overcome all calamities.
పదాల అర్థం: • నిత్యమ్ = నిత్యము • భక్తిసమన్వితః = భక్తితో కూడినవాడై • నామసహస్రేణ = సహస్ర నామములచే • పురుషోత్తమమ్ = పురుషోత్తముని • స్తువన్ = స్తుతించు • పురుషః = మానవుడు • దుర్గాణి = దుర్గమములైన కష్టములను • ఆశు = త్వరగా • అతితరతి = దాటును. తాత్పర్యము: నిత్యం భక్తిశ్రద్ధలతో విష్ణు సహస్రనామంచే పురుషోత్తముని కీర్తించే మనుష్యుడు ఎటువంటి భయంకర కష్టాలనైనా త్వరగా దాటిపోతాడు.
Word-by-Word & Summary: By constantly praising the Supreme Being with His thousand names with full devotion, a person quickly overcomes all insurmountable difficulties.
పదాల అర్థం: • వాసుదేవ ఆశ్రయః = వాసుదేవునే ఆశ్రయించిన • వాసుదేవ పరాయణః = వాసుదేవుడే పరమ గమ్యముగా గల • మర్త్యః = మానవుడు • సర్వపాప విశుద్ధాత్మా = సమస్త పాపముల నుండి పరిశుద్ధమైన మనస్సు కలవాడై • సనాతనమ్ బ్రహ్మ = శాశ్వతమైన పరబ్రహ్మమును • యాతి = పొందును. తాత్పర్యము: శ్రీ వాసుదేవునే శరణు వేడి, ఆయనే పరమ గతి అని భావించే భక్తుడు సమస్త పాపాల నుండి పరిశుద్ధుడై శాశ్వతమైన బ్రహ్మపదాన్ని (మోక్షాన్ని) పొందుతాడు.
Word-by-Word & Summary: A mortal who seeks sole refuge in Vasudeva and considers Him the ultimate goal becomes purified of all sins and reaches the eternal Supreme Abode.
పదాల అర్థం: • వాసుదేవ భక్తానామ్ = వాసుదేవుని భక్తులకు • క్వచిత్ అశుభమ్ = ఎక్కడైనా అశుభము • న విద్యతే = ఉండదు • జన్మ మృత్యు జరా వ్యాధి భయమ్ = పుట్టుక, చనిపోవుట, ముసలితనము, రోగముల వలన కలిగే భయము • న ఏవ ఉపజాయతే = అసలే కలుగదు. తాత్పర్యము: శ్రీ వాసుదేవుని భక్తులకు ఎన్నటికీ ఎక్కడా ఎటువంటి అశుభమూ కలుగదు. వారికి పుట్టుక, చావు, ముసలితనం, వ్యాధుల భయం ఎన్నడూ ఉండదు.
Word-by-Word & Summary: No evil ever befalls the devotees of Vasudeva. They are entirely freed from the fears of birth, death, old age, and disease.
పదాల అర్థం: • శ్రద్ధాభక్తి సమన్వితః = శ్రద్ధాభక్తులతో కూడి • ఇమమ్ స్తవమ్ = ఈ స్తోత్రమును • అధీయానః = పఠించువాడు • ఆత్మ సుఖ క్షాంతి శ్రీ ధృతి స్మృతి కీర్తిభిః = ఆత్మ సుఖము, ఓర్పు, ఐశ్వర్యము, ధైర్యము, మంచి జ్ఞాపకశక్తి, కీర్తిలతో • యుజ్యేత = కూడుకొనును. తాత్పర్యము: శ్రద్ధాభక్తులతో ఈ స్తోత్రాన్ని చదివేవాడు ఆధ్యాత్మిక సుఖం, క్షమా గుణం, సంపద, ధైర్యం, సద్బుద్ధి, నిత్య కీర్తి సంపన్నుడవుతాడు.
Word-by-Word & Summary: Whoever recites this hymn with faith and devotion becomes endowed with inner happiness, patience, fortune, fortitude, memory, and renown.
పదాల అర్థం: • పురుషోత్తమే = పురుషోత్తముడైన శ్రీహరి యందు • భక్తానామ్ = భక్తి కలిగిన • కృతపుణ్యానామ్ = పుణ్యము చేసినవారికి • క్రోధః న = కోపము ఉండదు • మాత్సర్యమ్ చ న = ఈర్ష్య అసూయలు ఉండవు • లోభః న = దురాశ ఉండదు • అశుభామతిః న = చెడు ఆలోచనలు ఉండవు. తాత్పర్యము: పురుషోత్తముడైన శ్రీహరి యందు నిశ్చల భక్తి కలిగిన పుణ్యాత్ములకు కోపం, అసూయ, దురాశ, చెడు బుద్ధి ఎన్నటికీ కలుగవు.
Word-by-Word & Summary: In the righteous devotees of the Supreme Person, anger, jealousy, greed, and evil thoughts never find a place.
పదాల అర్థం: • స చంద్ర అర్క నక్షత్రా ద్యౌః = చంద్రుడు, సూర్యుడు, నక్షత్రములతో కూడిన స్వర్గలోకము • ఖమ్ = ఆకాశము • దిశః = దిక్కులు • భూః = భూమి • మహోదధిః = మహా సముద్రములు • మహాత్మనః వాసుదేవస్య = మహాత్ముడైన వాసుదేవుని • వీర్యేణ = పరాక్రమము / శక్తి చేతనే • విధృతాని = నిలబెట్టబడినవి. తాత్పర్యము: సూర్యచంద్ర నక్షత్రాలతో కూడిన ఆకాశం, దిక్కులు, భూమి, మహాసముద్రాలు—ఇవన్నీ మహాత్ముడైన శ్రీ వాసుదేవుని దివ్య శక్తి చేతనే నిలకడగా ధరించబడి ఉన్నాయి.
Word-by-Word & Summary: The heavens with the sun, moon, and stars, space, the directions, the earth, and the mighty oceans are all sustained by the cosmic prowess of the Great Soul, Vasudeva.
పదాల అర్థం: • స సుర అసుర గంధర్వమ్ = దేవతలు, రాక్షసులు, గంధర్వులతో • స యక్ష ఉరగ రాక్షసమ్ = యక్షులు, నాగులు, రాక్షసులతో • స చరాచరమ్ = చరాచర ప్రాణులతో కూడిన • ఇదమ్ జగత్ = ఈ ప్రపంచమంతయు • కృష్ణస్య వశే = శ్రీకృష్ణుని ఆజ్ఞా వశమునందు • వర్తతే = వర్తించుచున్నది. తాత్పర్యము: దేవతలు, అసురులు, గంధర్వులు, యక్షులు, నాగులు, రాక్షసులు మరియు చరాచర ప్రాణులతో కూడిన ఈ సమస్త బ్రహ్మాండం శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ వశంలోనే నడుస్తోంది.
Word-by-Word & Summary: This entire universe of moving and non-moving beings, along with Devas, Asuras, Gandharvas, Yakshas, Nagas, and Rakshasas, operates under the supreme control of Krishna.
పదాల అర్థం: • ఇంద్రియాణి = ఇంద్రియములు • మనః బుద్ధిః = మనస్సు, బుద్ధి • సత్త్వమ్ తేజః బలమ్ ధృతిః = సత్వగుణము, తేజస్సు, బలము, ధైర్యము • క్షేత్రమ్ = దేహము • క్షేత్రజ్ఞః ఏవ చ = దేహియైన ఆత్మ • వాసుదేవాత్మకాని ఆహుః = ఇవన్నీ వాసుదేవుని స్వరూపములే అని పెద్దలు చెప్పుదురు. తాత్పర్యము: ఇంద్రియములు, మనస్సు, బుద్ధి, తేజస్సు, బలం, ధైర్యం, శరీరం మరియు అంతరాత్మ — ఇవన్నీ వాసుదేవమయమే అని జ్ఞానులు ఉపదేశిస్తున్నారు.
Word-by-Word & Summary: The senses, mind, intellect, purity, vigor, strength, fortitude, the body (field), and the knower of the field (soul) are all declared to be manifestations of Lord Vasudeva.
పదాల అర్థం: • సర్వ ఆగమానామ్ = సమస్త వేద శాస్త్రములలో • ఆచారః = సదాచారమే • ప్రథమమ్ పరికల్పతే = మొదటి ధర్మముగా చెప్పబడినది • ఆచార ప్రభవః ధర్మః = సదాచారము నుండియే ధర్మము పుట్టును • ధర్మస్య ప్రభుః అచ్యుతః = ఆ ధర్మమునకు ప్రభువు శ్రీ అచ్యుతుడు. తాత్పర్యము: సమస్త శాస్త్రాలలో సదాచారమే మొదటి ధర్మంగా చెప్పబడింది. సదాచారం నుండే ధర్మం వికసిస్తుంది, ఆ ధర్మానికి రక్షకుడు, ప్రభువు శ్రీమహావిష్ణువే.
Word-by-Word & Summary: Good conduct is declared as the foremost of all scriptural teachings. Righteousness originates from right conduct, and Lord Achyuta is the supreme master of righteousness.
పదాల అర్థం: • ఋషయః పితరః దేవాః = మహర్షులు, పితృదేవతలు, దేవతలు • మహాభూతాని ధాతవః = పంచభూతములు, సప్త ధాతువులు • చరాచరమ్ ఇదమ్ జగత్ = చరాచరమైన ఈ జగత్తు • నారాయణోద్భవమ్ = శ్రీనారాయణుని నుండియే ఆవిర్భవించినది. తాత్పర్యము: ఋషులు, పితరులు, దేవతలు, పంచభూతాలు, ధాతువులు మరియు చరాచర సమస్త ప్రపంచం శ్రీమన్నారాయణుని నుండియే జన్మించాయి.
Word-by-Word & Summary: The sages, ancestors, gods, fundamental elements, cosmic principles, and all moving and stationary beings in the universe have originated from Narayana.
పదాల అర్థం: • యోగః జ్ఞానమ్ సాంఖ్యమ్ = యోగము, ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానము, సాంఖ్య శాస్త్రము • విద్యాః శిల్పాది కర్మ చ = కళలు, శిల్పము మొదలైన సమస్త విజ్ఞానములు • వేదాః శాస్త్రాణి = వేదములు, శాస్త్రములు • ఏతత్ సర్వమ్ = ఇవన్నీ • జనార్దనాత్ = శ్రీ జనార్దనుని వలననే ప్రవర్తిల్లుచున్నవి. తాత్పర్యము: యోగము, జ్ఞానము, సాంఖ్యము, శిల్పాది సకల కళలు, వేదాలు, శాస్త్రాలు, విజ్ఞానమంతా శ్రీ జనార్దన పరమాత్మ నుండియే ఆవిర్భవించాయి.
Word-by-Word & Summary: Yoga, spiritual knowledge, Samkhya philosophy, arts, crafts, Vedas, scriptures, and scientific wisdom all emanate from Lord Janardana.
పదాల అర్థం: • ఏకః విష్ణుః = ఒక్కడే అయిన విష్ణువు • మహద్భూతమ్ = పరమ సత్యమై • అనేకాశః పృథక్ భూతాని = అనేకములైన పృథక్ జీవులను సృష్టించి • త్రీన్ లోకాన్ వ్యాప్య = ముల్లోకములలో వ్యాపించి • విశ్వభుక్ అవ్యయః = జగత్తును అనుభవించుచు కాపాడు శాశ్వతుడు. తాత్పర్యము: శ్రీమహావిష్ణువు ఒక్కడే మహోన్నత సత్యమై, నానా జీవరాశులను సృష్టించి, ముల్లోకాలను వ్యాపించి అంతర్యామిగా రక్షిస్తున్నాడు.
Word-by-Word & Summary: The one Vishnu is the Great Reality. Manifesting as various beings and pervading all three worlds, the imperishable Soul enjoys and protects the universe.
పదాల అర్థం: • భగవతః విష్ణోః = భగవంతుడైన విష్ణువు యొక్క • వ్యాసేన కీర్తితమ్ = వ్యాసమహర్షిచే కీర్తించబడిన • ఇమమ్ స్తవమ్ = ఈ స్తోత్రమును • యః పురుషః = ఏ మానవుడు • శ్రేయః సుఖాని చ = శ్రేయస్సును, సుఖములను • ప్రాప్తుమ్ ఇచ్ఛేత్ = పొందగోరునో • పఠేత్ = అతడు పఠించవలెను. తాత్పర్యము: వ్యాసమహర్షిచే కీర్తించబడిన భగవాన్ శ్రీమహావిష్ణువు యొక్క ఈ స్తవమును, శ్రేయస్సును, సుఖములను కోరే ప్రతి మానవుడు నిత్యం పఠించాలి.
Word-by-Word & Summary: Whoever desires well-being and happiness should recite this hymn of Lord Vishnu as glorified by Sage Vyasa.
పదాల అర్థం: • విశ్వేశ్వరమ్ = విశ్వమునకు ఈశ్వరుడు • అజమ్ దేవమ్ = పుట్టుక లేని దేవుడు • జగతః ప్రభుమ్ అవ్యయమ్ = జగత్తునకు శాశ్వత ప్రభువు • పుష్కరాక్షమ్ = పద్మనేత్రుడైన విష్ణువును • యే భజంతి = ఎవరైతే ఆరాధింతురో • తే పరాభవమ్ న యాంతి = వారు ఎన్నటికీ ఓటమి (పరాజయము) పొందరు. తాత్పర్యము: విశ్వేశ్వరుడు, అజరుడు, జగత్ప్రభువు, పద్మనేత్రుడైన శ్రీహరిని భజించే భక్తులు ఎన్నడూ ఏ విషయంలోనూ పరాజయాన్ని పొందరు.
Word-by-Word & Summary: Those who worship the lotus-eyed Lord, the birthless ruler of the universe and imperishable master of creation, shall never face defeat.
పదాల అర్థం: • అర్జున ఉవాచ = అర్జునుడు ఇట్లు పలికెను • పద్మపత్ర విశాలాక్ష = తామర రేకుల వంటి విశాల నేత్రములు గలవాడా! • పద్మనాభ = నాభియందు పద్మము కలవాడా! • సురోత్తమ = దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా! • జనార్దన = ఓ జనార్దనా! • అనురక్తానామ్ భక్తానామ్ = నీ యందు అనురాగము గల భక్తులకు • త్రాతా భవ = రక్షకుడవు కమ్ము. తాత్పర్యము: అర్జునుడు ప్రార్థించెను: ఓ కమలాక్షా! పద్మనాభా! దేవోత్తమా! జనార్దనా! నీ యందు నిశ్చల అనురాగము గల భక్తులమైన మమ్ములను ఎల్లవేళలా కాపాడుము.
Word-by-Word & Summary: Arjuna said: O lotus-eyed Lord, Padmanabha, supreme among Devas, O Janardana! Be the eternal protector of Your devoted and loving followers.
పదాల అర్థం: • శ్రీ భగవాన్ ఉవాచ = శ్రీకృష్ణ భగవానుడు ఇట్లు పలికెను • పాండవ = ఓ అర్జునా! • యః = ఎవడైతే • మామ్ = నన్ను • నామసహస్రేణ = వేయి నామములతో • స్తోతుమ్ ఇచ్ఛతి = స్తుతించగోరునో • సః = అతడు • ఏకేన శ్లోకేన = ఒక్క శ్లోకము చేతనైనా • అహమ్ స్తుతః ఏవ = నా చేత స్తుతించబడినట్లే • న సంశయః = ఇందులో సంశయము లేదు. తాత్పర్యము: శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ పలికెను: ఓ అర్జునా! ఎవరైతే వేయి నామములతో నన్ను స్తుతించలేక, భక్తితో ఒక్క శ్లోకమైనా పఠిస్తారో, వారు నన్ను సంపూర్ణంగా స్తుతించినట్లే — ఇందులో ఎటువంటి సందేహము లేదు.
Word-by-Word & Summary: The Supreme Lord said: O Pandava! Whoever desires to praise Me with the thousand names—if he recites even a single verse with devotion, I consider Myself fully praised by him without a doubt.
పదాల అర్థం: • వ్యాస ఉవాచ = వ్యాసమహర్షి పలికెను • వాసుదేవస్య వాసనాత్ = వాసుదేవుని నివాసము వలననే • భువనత్రయమ్ వాసితమ్ = ముల్లోకములు నివసించుటకు యోగ్యముగా ప్రకాశించుచున్నవి • సర్వభూత నివాసః అసి = సమస్త ప్రాణులకు నివాసమైనవాడవు నీవే • వాసుదేవ తే నమః అస్తు = ఓ వాసుదేవా! నీకు నమస్కారము. తాత్పర్యము: వ్యాసమహర్షి పలికెను: ఓ వాసుదేవా! నీ దివ్య నివాసము చేతనే ముల్లోకములు ప్రకాశిస్తున్నాయి. నీవే సకల జీవులకు నివాసస్థానానివి. ఓ శ్రీ వాసుదేవ భగవానుడా! నీకు ప్రణామములు.
Word-by-Word & Summary: Sage Vyasa said: Because of Vasudeva's presence, the three worlds are filled with divine fragrance and existence. O Vasudeva, You are the abode of all living beings; salutations unto You!
పదాల అర్థం: • పార్వతీ ఉవాచ = పార్వతీదేవి పలికెను • ప్రభో = ఓ స్వామీ (శివా)! • విష్ణోః నామసహస్రకమ్ = విష్ణు సహస్రనామములను • కేన లఘునా ఉపాయేన = ఏ సులువైన మార్గము ద్వారా • పండితైః నిత్యమ్ పఠ్యతే = జ్ఞానులు నిత్యము పఠింతురో • అహమ్ శ్రోతుమ్ ఇచ్ఛామి = దానిని నేను వినగోరుచున్నాను. తాత్పర్యము: పార్వతీదేవి శివుని అడిగెను: ఓ ప్రభో! విష్ణు సహస్రనామాన్ని రోజూ సులభంగా పఠించడానికి పండితులు ఏ లఘు (సులభ) మార్గాన్ని ఆశ్రయిస్తారో దానిని నాకు తెలియజేయండి.
Word-by-Word & Summary: Goddess Parvati said: O Lord! By what concise means do learned scholars daily recite the thousand names of Vishnu? I desire to hear this from You.
పదాల అర్థం: • శ్రీ రామ రామ రామేతి = "శ్రీ రామ, రామ, రామ" అని • రమే = ఆనందింతును • మనోరమే రామే = మనోహరమైన రామనామంలో • వరాననే = ఓ సుందరీ (పార్వతీ)! • రామనామ = 'రామ' అనే నామము • సహస్రనామ తత్తుల్యమ్ = సహస్రనామ పఠనానికి సమానమైనది. తాత్పర్యము: శివభగవానుడు పార్వతితో ఇట్లు చెప్పెను: "ఓ సుందరీ! శ్రీ రామ, రామ, రామ అని పఠించుట నాకు ఎంతో ఆనందకరము. ఒక్క రామ నామము పఠించడం విష్ణు సహస్రనామం మొత్తం పఠించినంత ఫలాన్ని ఇస్తుంది."
Word-by-Word & Summary: Lord Shiva says: "O beautiful one! I delight in repeating 'Rama, Rama, Rama'. The name of Rama is equal in merit to the entire thousand names of Vishnu."
పదాల అర్థం: • అనంతాయ = అనంతునికి • సహస్ర మూర్తయే = సహస్ర రూపములు గలవానికి • సహస్ర పాద అక్షి శిరః ఊరు బాహవే = వేయి పాదాలు, కన్నులు, శిరస్సులు, తొడలు, భుజాలు గలవానికి • సహస్ర నామ్నే = సహస్ర నామములు గల • శాశ్వతే పురుషాయ = శాశ్వతుడైన పురుషునికి • సహస్ర కోటీ యుగధారిణే = కోట్ల యుగములను ధరించేవానికి • నమః అస్తు = నమస్కారము. తాత్పర్యము: అనంతుడు, సహస్ర రూపుడు, సహస్ర పాదాక్షి బాహు శిరస్కుడు, సహస్ర నామధారి, శాశ్వతుడు, కోటి యుగాలను ధరించే పరమపురుషుడైన శ్రీమహావిష్ణువునకు నమస్కారములు.
Word-by-Word & Summary: Salutations to the Infinite Lord with a thousand forms, a thousand feet, eyes, heads, thighs and arms, with a thousand names, the Eternal Being who sustains billions of cosmic ages.
పదాల అర్థం: • యత్ర = ఎక్కడ • యోగేశ్వరః కృష్ణః = యోగేశ్వరుడైన శ్రీకృష్ణుడు ఉంటాడో • యత్ర = ఎక్కడ • పార్థః ధనుర్ధరః = ధనుర్ధారి అయిన అర్జునుడు ఉంటాడో • తత్ర = అక్కడ • శ్రీః = లక్ష్మి (ఐశ్వర్యం) • విజయః = విజయము • భూతిః = సమృద్ధి • ధ్రువా నీతిః = స్థిరమైన నీతి (ధర్మం) • మమ మతిః = ఇది నా అభిప్రాయము. తాత్పర్యము: ఎక్కడ యోగేశ్వరుడైన శ్రీకృష్ణుడు ఉంటాడో, ఎక్కడ ధనుర్ధారి అయిన అర్జునుడు ఉంటాడో, అక్కడ తప్పనిసరిగా శ్రీ (ఐశ్వర్యం), విజయం, సంపద, స్థిరమైన ధర్మం ఉంటాయి — ఇది నా నిశ్చిత అభిప్రాయం.
Word-by-Word & Summary: Where there is Krishna, the Lord of Yoga, and Arjuna, the wielder of the bow, there will certainly be prosperity, victory, glory, and righteous conduct — this is my conviction.
పదాల అర్థం: • శ్రీ భగవాన్ ఉవాచ = శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ పలికెను • యే జనాః = ఏ మానవులైతే • అనన్యాః = అన్యులను కాక నన్నే • చింతయంతః = ధ్యానించుచు • మామ్ పర్యుపాసతే = నన్ను నిరంతరం ఉపాసింతురో • నిత్యాభియుక్తానామ్ తేషామ్ = నిత్యము నాయందే చిత్తము నిలిపిన వారికి • యోగక్షేమమ్ = యోగక్షేమములను (అందనివి అందించుట, పొందినవాటిని కాపాడుట) • అహమ్ వహామి = నేనే స్వయంగా వహిస్తాను. తాత్పర్యము: శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ పలికెను: ఏ భక్తులైతే అన్యమైన చింతలు లేకుండా నిరంతరం నన్నే ధ్యానిస్తూ ఆరాధిస్తారో, నిత్య సమాహితులైన ఆ భక్తుల యోగక్షేమ బాధ్యతలను నేనే స్వయంగా వహిస్తాను. (భగవద్గీత 9.22)
Word-by-Word & Summary: The Supreme Lord said: For those who always worship Me with unswerving devotion, meditating on Me alone, I personally carry the responsibility of securing what they lack and preserving what they possess. (Bhagavad Gita 9.22)
పదాల అర్థం: • సాధూనామ్ = సజ్జనులను • పరిత్రాణాయ = రక్షించుట కొరకు • దుష్కృతామ్ = దుష్టులను • వినాశాయ చ = నాశనము చేయుట కొరకు • ధర్మ సంస్థాపన అర్థాయ = ధర్మాన్ని స్థాపించుట కొరకు • యుగే యుగే = ప్రతి యుగంలోనూ • సంభవామి = అవతరిస్తాను. తాత్పర్యము: సజ్జనులను రక్షించడానికి, దుష్టులను నాశనం చేయడానికి, ధర్మాన్ని స్థాపించడానికి ప్రతి యుగంలో నేను అవతరిస్తాను. (భగవద్గీత 4.8)
Word-by-Word & Summary: For the protection of the righteous, for the destruction of the wicked, and for the establishment of Dharma, I incarnate in every age. (Bhagavad Gita 4.8)
పదాల అర్థం: • ఆర్తాః = బాధపడేవారు • విషణ్ణాః = దుఃఖితులు • శిథిలాః చ = బలహీనులు • భీతాః = భయపడేవారు • ఘోరేషు వ్యాధిషు = భయంకరమైన రోగాలలో • వర్తమానాః = ఉన్నవారు • నారాయణ శబ్ద మాత్రమ్ = కేవలం "నారాయణ" అనే నామాన్ని • సంకీర్త్య = కీర్తించినంత మాత్రాన • విముక్త దుఃఖాః = దుఃఖ విముక్తులై • సుఖినః భవంతి = సుఖవంతులు అగుదురు. తాత్పర్యము: బాధపడేవారు, దుఃఖితులు, బలహీనులు, భయపడేవారు, భయంకరమైన రోగాలతో బాధపడేవారు—కేవలం "నారాయణ" అని స్మరించినంత మాత్రాన దుఃఖము తొలగి సుఖవంతులు అవుతారు.
Word-by-Word & Summary: Those who are afflicted, sorrowful, weak, fearful, or suffering from terrible diseases—by merely chanting the name of Narayana, they become free from sorrow and happy.
పదాల అర్థం: • కాయేన = శరీరము చేత • వాచా = వాక్కు చేత • మనసా = మనస్సు చేత • ఇంద్రియైః వా = ఇంద్రియముల చేత • బుద్ధ్యా = బుద్ధి చేత • ఆత్మనా వా = ఆత్మ చేత • ప్రకృతేః స్వభావాత్ = ప్రకృతి స్వభావము వలన • యత్ యత్ కరోమి = ఏ ఏ కార్యములను చేయుదునో • సకలమ్ = ఆ సమస్తమును • పరస్మై నారాయణాయ = పరమాత్మయైన శ్రీమన్నారాయణునికి • ఇతి సమర్పయామి = అని సమర్పిస్తున్నాను. తాత్పర్యము: నా శరీరము చేత, వాక్కు చేత, మనస్సు చేత, ఇంద్రియముల చేత, బుద్ధి చేత, ప్రకృతి స్వభావము చేత నేను చేసే సమస్త కార్యములను పరమేశ్వరుడైన శ్రీమన్నారాయణుని చరణారవిందములకు సమర్పిస్తున్నాను.
Word-by-Word & Summary: Whatever actions I perform with body, speech, mind, senses, intellect, or innate nature, I offer all of it unto the Supreme Lord Narayana.
పదాల అర్థం: • యత్ అక్షర పదభ్రష్టమ్ = ఏవైనా అక్షరములు, పదములు భ్రష్టమై ఉంటే • మాత్రాహీనమ్ తు యత్ భవేత్ = దీర్ఘ హ్రస్వ మాత్రా లోపములు జరిగి ఉంటే • దేవ నారాయణ = ఓ నారాయణ దేవా! • తత్ సర్వమ్ క్షమ్యతామ్ = ఆ తప్పులన్నిటినీ క్షమించుము • తే నమః అస్తు = నీకు ప్రణామాలు • విసర్గ బిందు మాత్రాణి = విసర్గలు, సున్నలు, మాత్రలు • పద పాదాక్షరాణి చ = పదములు, పాదములు, అక్షరములలో • న్యూనాని చాతిరిక్తాని = తక్కువైనా లేదా ఎక్కువైనా • క్షమస్వ పురుషోత్తమ = ఓ పురుషోత్తమా! నన్ను క్షమించి అనుగ్రహించుము. తాత్పర్యము: ఈ దివ్య స్తోత్ర పఠనంలో తెలిసీ తెలియక అక్షరములు, పదములు, మాత్రలు, స్వరములు, విసర్గ బిందువులలో ఏవైనా లోపాలు లేదా హెచ్చుతగ్గులు జరిగి ఉంటే — దయామయుడవైన ఓ శ్రీమన్నారాయణా! నన్ను క్షమించి ఈ పూజను స్వీకరించుము.
Word-by-Word & Summary: O Supreme Lord Narayana! Please forgive any errors in syllables, words, accents, or metrics that I may have committed while chanting. Salutations unto You, O Purushottama!
తాత్పర్యము: ఇది శ్రీ మహాభారతంలోని అనుశాసన పర్వంలో భీష్మ పితామహుడు ధర్మరాజుకు ఉపదేశించిన శ్రీ విష్ణు దివ్య సహస్రనామ స్తోత్రం సంపూర్ణమయినది. ఓం తత్సత్! సమస్తము శ్రీ కృష్ణ పరమాత్మకు అర్పణమగును గాక!
Summary: Thus ends the divine thousand names of Sri Vishnu from the Anushasana Parva of the Mahabharata. Om Tat Sat — everything is offered to Lord Krishna.
❓ తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
హిందూ ధర్మం తెలుగు గ్రంథసంపుటి · గ్రంథ సంపాదక విధానము