BG 13.1:అర్జునుడు ఇలా అన్నాడు, ‘ఓ కేశవా, ప్రకృతి మరియు పురుషుడు అంటే ఏమిటి, క్షేత్రము మరియు క్షేత్రజ్ఞుడు అంటే ఏమి? అని తెలుసుకోగోరుచున్నాను. నిజమైన జ్ఞానము ఏమిటి మరియు అటువంటి జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యము ఏమిటి? అని కూడా తెలుసుకోగోరుచున్నాను.’
అర్జున ఉవాచ ।
ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ ।
తద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ ।। 1 ।।
ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ ।
తద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ ।। 1 ।।
అర్జున ఉవాచ — అర్జునుడు పలికెను; ప్రకృతిం — భౌతిక ప్రకృతి; పురుషం — పురుషుడు (సుఖించేవాడు); చ — మరియు; ఏవ — నిజముగా; క్షేత్రం — క్షేత్రము; క్షేత్ర-జ్ఞమ్ — క్షేత్రమును తెలిసినవాడు; ఏవ — అయినా; చ — మరియు; ఏతత్ — ఇది; వేదితుం — తెలుసుకొనుటకు; ఇచ్ఛామి — కోరుతున్నాను; జ్ఞానం — జ్ఞానము; జ్ఞేయం — జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యము; చ — మరియు; కేశవ — కృష్ణ , కేశి అనే రాక్షసుడిని సంహరించినవాడా.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
Paragraph 1: ప్రకృతి పురుషుల అంతర్గత పరమార్థం
The Query of Arjuna: Prakriti, Purusha, and the Field
సంధ్యా సమయాన దేవాలయపు అరుగుపై కూర్చుని, ప్రశాంతమైన మనస్సుతో పరమాత్మ తత్త్వాన్ని విచారించడం ఎంతటి భాగ్యమో చూడు కురుక్షేత్ర రణరంగంలో శరశయ్యల మధ్య, ధర్మసంకటంలో ఉన్న అర్జునుడు, జగద్గురువైన శ్రీకృష్ణుడిని ఒక అద్భుతమైన ప్రశ్న అడిగాడు. మానవ జీవిత పరమార్థాన్ని తేటతెల్లం చేసే ఈ క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞ విభాగ యోగానికి ఇదే నాంది.
Paragraph 2: అర్జునుడు ఇలా అడిగాడు: 'కేశవా! ప్రకృతి అంటే ఏమిటి? పురుషుడు అంటే ఎవరు? అసలు క్షేత్రము మరియు క్షేత్రజ్ఞుడు అంటే ఏమిటి? నేను తెలుసుకోవాలని ఆరాటపడుతున్న జ్ఞానము ఏది? తెలుసుకోదగిన జ్ఞేయ వస్తువు ఏది? ఈ ఆరు రహస్యాలను నాకు కరుణతో వివరించు తండ్రీ!'
Paragraph 3: అర్జునుడి ఈ ఆరాటం కేవలం అతని సందేహం కాదు సంసార సాగరంలో కొట్టుమిట్టాడుతున్న మనందరి తరఫున వేసిన ప్రశ్న. జడమైన ఈ శరీరం వెనుక ఉన్న చేతన ఏది, ఈ విశ్వాన్ని నడిపిస్తున్న ప్రకృతి-పురుషుల సంబంధం ఎలాంటిదో తెలుసుకోవడమే నిజమైన జ్ఞానానికి మొదటి అడుగు.
Paragraph 1: ప్రకృతి అనేది భౌతిక జగత్తు కాగా, పురుషుడు ఆ జగత్తును అనుభవించే చేతన. ఈ రెండింటి తారతమ్యాన్ని తెలుసుకోవడమే మోక్షద్వారం.
Paragraph 2: మనస్సును అంతర్ముఖం చేసినప్పుడే ప్రకృతి బంధాల నుండి విడివడి, పురుష తత్త్వాన్ని సాక్షాత్కరించుకోగలము.
Paragraph 1: గీతాశాస్త్రంలో ఈ పదమూడవ అధ్యాయం పరమ విశిష్టమైనది. దీనినే క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞ విభాగ యోగమంటారు. ఇక్కడ భగవంతుడు సాధకుడికి తార్కికమైన జ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తున్నాడు. భక్తి ఎంత ముఖ్యమో, దానికి తోడుగా వివేకంతో కూడిన జ్ఞానం కూడా అంతే అవసరం.
Paragraph 2: ఉపనిషత్తులు కూడా ప్రకృతిని 'అజా' (పుట్టుక లేనిది) అని, జీవుడిని 'భోక్త' (అనుభవించేవాడు) అని వర్ణించాయి. ఈ సత్యాన్ని గ్రహించిన భక్తుడు భౌతిక వికారాలకు చలించక స్థిరంగా ఉంటాడు.
Paragraph 1: కేశవ అనే నామానికి ఎంతో మధురమైన అర్థం ఉంది నాయనా. కేశి అనే గుర్రపు రూపంలో ఉన్న రాక్షసుడిని సంహరించినందుకు కృష్ణుడికి ఈ పేరు వచ్చింది. మన మనస్సులోని అజ్ఞానపు రాక్షసుడిని సంహరించేవాడు కూడా ఆ కేశవుడే.
Paragraph 2: ఈ నామాన్ని భక్తితో స్మరిస్తే హృదయంలోని కామక్రోధాలు నశించి, నిర్మలమైన సత్త్వగుణం ఆవిర్భవిస్తుంది. కేశవాయ నమః అని ధ్యానిస్తూ సంసార తాపాలను దూరం చేసుకుందాం.