ప్రధాన విషయమునకు వెళ్ళు

Bhagavad Gita: Chapter 13, Verse 21

కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే ।
పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే ।। 21 ।।
కార్య — కార్యము; కారణ — కారణము; కర్తృత్వే — ఉత్పన్నము చేయుటలో; హేతుః — హేతువు; ప్రకృతిః — భౌతిక శక్తి; ఉచ్యతే — చెప్పబడును; పురుషః — జీవాత్మ; సుఖ-దుఃఖానాం — సుఖ దుఃఖముల యొక్క; భోక్తృత్వే — అనుభవించుటలో; హేతుః — హేతువు; ఉచ్యతే — అంటారు.
Translation

BG 13.21:సృష్టి యందు కార్యమునకు కారణమునకు భౌతిక శక్తియే హేతువని; సుఖ దుఃఖములను అనుభూతి చెందుటలో, జీవాత్మయే బాధ్యుడు అని చెప్పబడినది.

Commentary
కీలక పదం · Key Word
కార్యకరణకర్తృత్వే · kārya-karaṇa-kartṛtve
భౌతిక కార్యములు మరియు కారణములు · In the matter of creation of effects and instruments

Paragraph 1: కార్య కారణ కర్తృత్వ విశ్లేషణ

The Causes of Action and Experience

సంధ్యా హారతి వెలుగులో ఆలయ ప్రాంగణంలో కూర్చుని విను ఈ సంసారంలో మనకు కలిగే సుఖదుఃఖాలకు అసలు కారణం ఏమిటో శ్రీకృష్ణుడు ఈ శ్లోకంలో ఎంతో సూక్ష్మంగా వివరిస్తున్నాడు. శరీరం చేసే పనులకు, మనస్సు అనుభవించే అనుభూతులకు మధ్య గల తేడాను అర్థం చేసుకోవడమే ఈ శ్లోక పరమార్థం.

Paragraph 2: శ్రీ భగవానుడు ఇలా పలికాడు: 'ఈ భౌతిక శరీరమును, ఇంద్రియములను (కార్య కారణములను) సృష్టించడంలో ప్రకృతియే మూల కారణమని చెప్పబడుతోంది. అదే సమయంలో, లౌకిక సుఖదుఃఖాలను అనుభవించడంలో (భోక్తృత్వంలో) లోపల ఉన్న పురుషుడు (జీవాత్మ) కారణమని చెప్పబడుతోంది.'

Paragraph 3: ఇక్కడ ఒక గొప్ప రహస్యం ఉంది నాయనా. మన శరీరం, ఇంద్రియాలు అన్నీ ప్రకృతి చేసిన జడ రూపాలే. చేతులు కదులుతున్నాయి, కాళ్ళు నడుస్తున్నాయి - ఇదంతా ప్రకృతి శక్తి. కానీ ఆ పనుల వల్ల కలిగే సంతోషాన్ని, బాధను అనుభవిస్తున్నది ఎవరు? లోపల ఉన్న జీవుడే కదా! ఆత్మ జడమైన శరీరంతో తనను తాను ముడిపెట్టుకోవడం వలనే ఈ సుఖదుఃఖాలు అనుభవిస్తోంది.

ప్రకృతి కర్తృత్వము (Agency of Nature)
శరీరేంద్రియాల ద్వారా జరిగే సమస్త భౌతిక కర్మలు. ఇవన్నీ ప్రకృతి త్రిగుణాల ప్రేరణతోనే జరుగుతాయి.
జీవ భోక్తృత్వము (Enjoyership of the Soul)
దేహం చేసే పనుల ఫలాన్ని తనదిగా భావించి, సుఖదుఃఖాలను అనుభవించే ఆత్మ యొక్క కల్పిత భావన.

Paragraph 1: ప్రకృతి కేవలం వేదికను, ముడిసరుకును సమకూరుస్తుంది కానీ అనుభవించేది ఆత్మే.

Paragraph 2: ఈ భోక్తృత్వ భావనే జీవుడిని కర్మల బంధీగా మారుస్తుంది, దీనిని వదులుకోవడమే ముక్తి.

యంత్రము మరియు యజమాని దృష్టాంతం
ఒక ఫ్యాక్టరీలో పెద్ద యంత్రం (machine) రన్ అవుతూ వస్తువులను తయారు చేస్తోంది ఆ యంత్రానికి తనేమీ సుఖదుఃఖాలు ఉండవు. కానీ పక్కన నిలబడిన యజమాని ఆ యంత్రం బాగా పని చేస్తే సంతోషిస్తాడు, పాడైపోతే దుఃఖిస్తాడు. ఇక్కడ యంత్రమే 'ప్రకృతి' (శరీరం). ఆ యంత్రాన్ని తనదిగా భావించి ఆనందపడే యజమానే 'పురుషుడు' (జీవుడు). యంత్రం వేరు, తను వేరు అని యజమాని మరచిపోవడం వలనే ఈ మానసిక బంధం ఏర్పడింది.

Paragraph 1: ఉపనిషత్తులలో ఈ ప్రకృతి-పురుషుల సంబంధాన్ని ఎంతో లోతుగా వివరించారు. ప్రకృతి నిరంతరం చలిస్తూ పనులు చేస్తుంది, ఆత్మ కేవలం చైతన్యాన్ని ఇస్తుంది. కానీ అజ్ఞానం వల్ల చేతనాత్మకమైన జీవుడు జడమైన శరీర వికారాలను తనవిగా భావిస్తాడు. 'నేను నడుస్తున్నాను', 'నేను అనారోగ్యంతో ఉన్నాను' అని అనుకోవడం ఈ భ్రమకు నిదర్శనం.

Paragraph 2: సాధకుడు తన వివేకం ద్వారా ప్రకృతి క్రియలను ఆత్మ కంటే వేరుగా దర్శించాలి. నిష్కామ కర్మయోగం ద్వారా పనుల ఫలాన్ని భగవంతునికి సమర్పించినప్పుడు, ఆత్మ భోక్తృత్వ భావన నుండి విముక్తి పొంది పరమ ప్రశాంతతను అందుకుంటుంది.

కీలక పాత్ర / భావన · Key Concept
భోక్తృత్వమ్ · bhoktṛtvam
భోక్తృత్వము - లౌకిక అనుభవాలను అనుభవించే మానసిక స్థితి

Paragraph 1: భోక్తృత్వము అంటే సుఖదుఃఖాలను తన ఖాతాలో వేసుకోవడం నాయనా. ఆత్మకు స్వతహాగా ఎటువంటి సుఖదుఃఖాలూ లేవు. అది కేవలం సచ్చిదానందమయం. మనస్సుతో అనుబంధం పెట్టుకోవడం వలనే ఈ భోక్తృత్వం కలుగుతుంది.

Paragraph 2: ఈ భోక్తృత్వ భావనను భగవత్ సమర్పణ భావంగా మార్చినప్పుడు సంసార తాపాలు తొలగిపోతాయి. అంతా కృష్ణ ప్రసాదంగా మారిపోతుంది.

📢 ఈ జ్ఞానాన్ని పంచుకోండి / Share Devotion

భగవద్గీత యొక్క అమూల్యమైన జ్ఞానాన్ని మీ బంధుమిత్రులతో పంచుకోవడం ద్వారా సనాతన ధర్మ ప్రచారంలో భాగస్వాములు అవ్వండి.

ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
భగవద్గీత 13వ అధ్యాయము - క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞ విభాగ యోగం దైవిక చిత్రం