Bhagavad Gita: Chapter 14, Verse 10

త్రిగుణాల నిరంతర సంఘర్షణ
మనస్సు అనే రంగస్థలంపై సాగే ఆధిపత్య పోరాటం
The Eternal Conflict: The Struggle for Dominance Among Gunas

సాయంకాలం ఆలయంలో దీపాలు వెలిగించేటప్పుడు గాలికి దీపపు జ్వాల అటు ఇటు ఊగుతూ ఉంటుంది కదా అలాగే మన మనస్సు కూడా ఈ మూడు గుణాల మధ్య నిరంతరం కొట్టుమిట్టాడుతూనే ఉంటుంది. ఈ శ్లోకంలో భగవంతుడు మనలో జరిగే అంతర్గత యుద్ధాన్ని ఎంతో అద్భుతంగా వివరిస్తున్నాడు.

శ్రీ భగవానుడు పలికాడు: 'ఓ భారత! ఒక్కొక్క సమయంలో రజస్తమో గుణాలను అణచివేసి సత్త్వ గుణము ప్రబలమవుతుంది. మరికొన్ని సార్లు సత్త్వతమో గుణాలను ఓడించి రజో గుణము ఆధిపత్యం వహిస్తుంది. అలాగే ఇంకొన్ని సార్లు సత్త్వరజో గుణాలను అణగదొక్కి తమో గుణము పైచేయి సాధిస్తుంది.'

మన మనస్సు ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉండదు. పరిస్థితులు, పరిసరాలు, మరియు పూర్వ జన్మ సంస్కారాలను బట్టి ఈ గుణాల ప్రభావం మారుతూ ఉంటుంది.

మన దైనందిన జీవితంలో ఈ మార్పులను సులభంగా గమనించవచ్చు. ఉదయాన్నే దేవాలయంలో లేదా లైబ్రరీలో ఉన్నప్పుడు మనస్సు ప్రశాంతంగా, సాత్త్వికంగా ఉంటుంది. అదే ఆఫీసులోనో, వ్యాపారంలోనో ఉన్నప్పుడు తీవ్రమైన రాజసిక ప్రవృత్తి (సంపాదన, ఉద్వేగం) ప్రబలమవుతుంది. ఇక రాత్రి కాగానే లేదా ఎవరైనా కోపం తెప్పించినప్పుడు తామసిక ప్రవృత్తి (కోపం, ఆలస్యం) మనల్ని కమ్మేస్తుంది.

మనం ఏ గుణానికి ఎక్కువ ప్రాధాన్యతనిస్తామో, ఆ గుణమే మనలో క్రమంగా బలం పుంజుకుంటుంది. సత్సంగం, భగవద్భక్తి, సాత్త్విక ఆహారం ద్వారా మనలో సత్త్వ గుణాన్ని నిరంతరం పెంచుకోవడానికి ప్రయత్నించాలి. ఇది రజస్తమస్సులను జయించడానికి అద్భుతమైన మార్గం.