BG 14.11:దేహములోని అన్ని ద్వారములు జ్ఞానముచే ప్రకాశితమైనప్పుడు, అది సత్త్వగుణము యొక్క ప్రకటితము అని తెలుసుకొనుము. రజో గుణము ప్రబలినప్పుడు, ఓ అర్జునా, లోభము (దురాశ), ప్రాపంచిక లాభము కోసం పరిశ్రమ, వ్యాకులత, మరియు యావ పెంపొందుతాయి. ఓ అర్జునా – అజ్ఞానము...
సర్వద్వారేషు దేహేఽస్మిన్ ప్రకాశ ఉపజాయతే ।
జ్ఞానం యదా తదా విద్యాత్ వివృద్ధం సత్త్వమిత్యుత ।। 11 ।।
లోభః ప్రవృత్తిరారంభః కర్మణామశమః స్పృహా ।
రజస్యేతాని జాయంతే వివృద్ధే భరతర్షభ ।। 12 ।।
అప్రకాశోఽప్రవృత్తిశ్చ ప్రమాదో మోహ ఏవ చ ।
తమస్యేతాని జాయంతే వివృద్ధే కురునందన ।। 13 ।।
జ్ఞానం యదా తదా విద్యాత్ వివృద్ధం సత్త్వమిత్యుత ।। 11 ।।
లోభః ప్రవృత్తిరారంభః కర్మణామశమః స్పృహా ।
రజస్యేతాని జాయంతే వివృద్ధే భరతర్షభ ।। 12 ।।
అప్రకాశోఽప్రవృత్తిశ్చ ప్రమాదో మోహ ఏవ చ ।
తమస్యేతాని జాయంతే వివృద్ధే కురునందన ।। 13 ।।
సర్వ — అన్ని; ద్వారేషు — ద్వారముల గుండా; దేహే — శరీరము; అస్మిన్ — దీనిలో; ప్రకాశః — ప్రకాశము; ఉపజాయతే — వ్యక్తమై; జ్ఞానం — జ్ఞానము; యదా — ఎప్పుడైతే; తదా — అప్పుడు; విద్యాత్ — తెలుసుకొనుము; వివృద్ధం — ప్రబలమగును; సత్త్వం — సత్త్వ గుణము; ఇతి — ఈ విధముగా; ఉత — ఖచ్చితముగా; లోభః — లోభము (దురాశ); ప్రవృత్తిః — ప్రవృత్తి; ఆరంభః — పరిశ్రమ; కర్మణామ్ — కామ్య కర్మల కోసం; అశమః — వ్యాకులత; స్పృహా — యావ; రజసి — రజో గుణము యొక్క; ఏతాని — ఇవి; జాయంతే — పెరుగును; వివృద్ధే — ప్రబలమైనప్పుడు; భరత-ఋషభ — భరతులలో శ్రేష్ఠుడా, అర్జునా; అప్రకాశః — అజ్ఞానం; అప్రవృత్తిః — జడత్వం; చ — మరియు; ప్రమాదః — ��ిర్లక్ష్యము; మోహః — మోహము; ఏవ — నిజముగా; చ — మరియు; తమసి — తమోగుణము; ఏతాని — ఇవి; జాయంతే — కనిపించును; వివృద్ధే — ప్రబలమైనప్పుడు; కురు-నందన — కురునందనా, అర్జునా.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
సత్త్వ గుణ ప్రకాశము
దేహ ద్వారముల నుండి ప్రసరించే జ్ఞాన జ్యోతి
The Radiance of Sattva: Light Manifesting Through all Senses
సూర్యోదయ సమయంలో ఆలయ గర్భగుడి తలుపులు తెరిచినప్పుడు లోపలి నుండి ప్రకాశవంతమైన దీప కాంతి బయటకు ప్రసరిస్తుంది కదా ఈ శ్లోకంలో భగవంతుడు మన దేహంలో సత్త్వ గుణం ప్రబలమైనప్పుడు ఎలాంటి అద్భుతమైన మార్పులు సంభవిస్తాయో ఎంతో మనోహరంగా వివరిస్తున్నాడు.
శ్రీకృష్ణ భగవానుడు చెబుతున్నాడు: 'ఓ అర్జునా! ఈ దేహమునందలి సమస్త ద్వారములలోను (జ్ఞానేంద్రియములలో) ఎప్పుడైతే వివేక జ్ఞాన రూపమైన కాంతి ప్రకాశిస్తుందో, అప్పుడు సత్త్వ గుణము ప్రబలమైనదని నిశ్చయముగా గ్రహించాలి.'
సత్త్వ గుణము మనలో పెరిగినప్పుడు ఇంద్రియాలు ప్రాపంచిక లాలసను విడిచిపెట్టి, అంతర్గత దివ్యత్వాన్ని ఆవిష్కరిస్తాయి.
మన దేహాన్ని తొమ్మిది ద్వారాలు ఉన్న ఒక కోటగా వర్ణిస్తారు. ఆ ద్వారాలన్నింటి నుండి మంచి ఆలోచనలు, జ్ఞానకాంతులు మాత్రమే వెలువడటమే సత్త్వ గుణ విజయానికి నిదర్శనం.
జ్ఞానేంద్రియాలు (కళ్ళు, చెవులు, ముక్కు, నాలుక, చర్మం) అనేవి ప్రపంచాన్ని తెలుసుకోవడానికి మనకున్న ద్వారాలు. సత్త్వ గుణము ఆధిపత్యం వహించినప్పుడు, ఈ ఇంద్రియాలు కేవలం మంచిని మాత్రమే చూడటానికి, వినటానికి, మాట్లాడటానికి ఇష్టపడతాయి. అప్పుడు మనిషికి అనవసరమైన లౌకిక విషయాలపై విరక్తి కలుగుతుంది.
ఈ స్థితిలో బుద్ధి అత్యంత చురుగ్గా, నిశితంగా మారి శాస్త్ర విషయాలను, భగవత్తత్త్వాన్ని సులభంగా అర్థం చేసుకుంటుంది. హృదయంలో ద్వేషం, క్రోధం వంటి కల్మషాలు తొలగిపోయి సమస్త జీవుల పట్ల అపారమైన ప్రేమ ఉదయిస్తుంది. ఇదే జీవుడి సాధనా ప్రయాణానికి పునాది.
దేహం యొక్క నవ ద్వారాలు జ్ఞాన మార్గాలుగా మారే దివ్య పరిణామం.
ఈ సాత్త్విక ప్రకాశాన్ని పొందిన వ్యక్తి నిరంతరం భగవత్ చింతనలోనే గడుపుతూ, లౌకిక సంసార మాయను సులభంగా జయిస్తాడు.