BG 14.13:దేహములోని అన్ని ద్వారములు జ్ఞానముచే ప్రకాశితమైనప్పుడు, అది సత్త్వగుణము యొక్క ప్రకటితము అని తెలుసుకొనుము. రజో గుణము ప్రబలినప్పుడు, ఓ అర్జునా, లోభము (దురాశ), ప్రాపంచిక లాభము కోసం పరిశ్రమ, వ్యాకులత, మరియు యావ పెంపొందుతాయి. ఓ అర్జునా – అజ్ఞానము...
సర్వద్వారేషు దేహేఽస్మిన్ ప్రకాశ ఉపజాయతే ।
జ్ఞానం యదా తదా విద్యాత్ వివృద్ధం సత్త్వమిత్యుత ।। 11 ।।
లోభః ప్రవృత్తిరారంభః కర్మణామశమః స్పృహా ।
రజస్యేతాని జాయంతే వివృద్ధే భరతర్షభ ।। 12 ।।
అప్రకాశోఽప్రవృత్తిశ్చ ప్రమాదో మోహ ఏవ చ ।
తమస్యేతాని జాయంతే వివృద్ధే కురునందన ।। 13 ।।
జ్ఞానం యదా తదా విద్యాత్ వివృద్ధం సత్త్వమిత్యుత ।। 11 ।।
లోభః ప్రవృత్తిరారంభః కర్మణామశమః స్పృహా ।
రజస్యేతాని జాయంతే వివృద్ధే భరతర్షభ ।। 12 ।।
అప్రకాశోఽప్రవృత్తిశ్చ ప్రమాదో మోహ ఏవ చ ।
తమస్యేతాని జాయంతే వివృద్ధే కురునందన ।। 13 ।।
సర్వ — అన్ని; ద్వారేషు — ద్వారముల గుండా; దేహే — శరీరము; అస్మిన్ — దీనిలో; ప్రకాశః — ప్రకాశము; ఉపజాయతే — వ్యక్తమై; జ్ఞానం — జ్ఞానము; యదా — ఎప్పుడైతే; తదా — అప్పుడు; విద్యాత్ — తెలుసుకొనుము; వివృద్ధం — ప్రబలమగును; సత్త్వం — సత్త్వ గుణము; ఇతి — ఈ విధముగా; ఉత — ఖచ్చితముగా; లోభః — లోభము (దురాశ); ప్రవృత్తిః — ప్రవృత్తి; ఆరంభః — పరిశ్రమ; కర్మణామ్ — కామ్య కర్మల కోసం; అశమః — వ్యాకులత; స్పృహా — యావ; రజసి — రజో గుణము యొక్క; ఏతాని — ఇవి; జాయంతే — పెరుగును; వివృద్ధే — ప్రబలమైనప్పుడు; భరత-ఋషభ — భరతులలో శ్రేష్ఠుడా, అర్జునా; అప్రకాశః — అజ్ఞానం; అప్రవృత్తిః — జడత్వం; చ — మరియు; ప్రమాదః — ��ిర్లక్ష్యము; మోహః — మోహము; ఏవ — నిజముగా; చ — మరియు; తమసి — తమోగుణము; ఏతాని — ఇవి; జాయంతే — కనిపించును; వివృద్ధే — ప్రబలమైనప్పుడు; కురు-నందన — కురునందనా, అర్జునా.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
తమో గుణ అంధకారము
నిస్తేజము, నిర్లక్ష్యము మరియు మోహములలో ముంచేసే జడత్వము
The Darkness of Tamas: Inertia, Negligence, and Illusion
నల్లని మబ్బులు కమ్మేసినప్పుడు సూర్య కిరణాలు భూమిని చేరలేవు కదా మనస్సును కూడా తమో గుణం కమ్మేసినప్పుడు వివేకమనే సూర్యుడు మరుగైపోతాడు. ఈ శ్లోకంలో పరమాత్మ తమో గుణం ప్రబలమైనప్పుడు మానవ హృదయంలో ఏర్పడే జడత్వాన్ని ఎంతో దయతో వివరిస్తున్నాడు.
శ్రీ భగవానుడు సెలవిస్తున్నాడు: 'ఓ కురునందనా! తమో గుణము మనస్సులో పెరిగినప్పుడు అప్రకాశము (వివేక శూన్యత), అప్రవృత్తి (సోమరితనము), ప్రమాదము (కర్తవ్య విస్మృతి) మరియు మోహము (భ్రమ) ఉదయిస్తాయి.'
తమో గుణంలో ఉన్న వ్యక్తి నిరంతరం నిద్రకు, ఆలస్యానికి దాసుడై తన జీవితాన్ని వ్యర్థం చేసుకుంటాడు.
తమో గుణం మానవుడిని పశువు కంటే అధమమైన స్థితికి దిగజారుస్తుంది. ఇది కళ్లకు గంతలు కట్టి అగాధంలోకి తోసేసే భయంకరమైన అవిద్య.
ఈ శ్లోకంలో చెప్పబడిన 'అప్రకాశో' అంటే కేవలం బాహ్య చీకటి కాదు, అంతరంగ జ్ఞాన శూన్యత. 'అప్రవృత్తిశ్చ' అంటే మంచి పనులు చేయడానికి ఏమాత్రం ఇష్టం లేకపోవడం. సమాజానికి ఉపయోగపడే సేవలు చేయడం పక్కన పెట్టి, కేవలం తిని నిద్రపోవడమే పరమార్థంగా భావించడం.
ఇక 'ప్రమాద' అంటే చేయకూడని తప్పుడు పనులను నిర్లక్ష్యంగా చేయడం. 'మోహము' అంటే కల్పితమైన ప్రాపంచిక భ్రమలనే నిజమని నమ్మి బతకడం. ఈ తామసిక శక్తులు మన ఆత్మ వికాసాన్ని పూర్తిగా నిరోధిస్తాయి. దీని నుండి బయటపడాలంటే మొదట భగవద్ధ్యానము, హనుమాన్ చాలీసా వంటి వీరత్వ శ్లోకాల జపము మరియు ప్రాతఃకాల స్నానం వంటి నియమాలు ఎంతో తోడ్పడతాయి.
జ్ఞానాన్ని కప్పివేసి, తప్పులను తప్పులుగా గుర్తించలేని బుద్ధిహీన స్థితి.
ఈ మాయ నుండి విముక్తి పొందడానికి సత్సంగము మరియు నిత్య వేదాంత పఠనము అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగిన మార్గాలు.