BG 14.15:సత్త్వ గుణ ప్రధానముగా ఉంటూ మరణించినవారు, జ్ఞానులు ఉండే పవిత్ర లోకాలను (రజస్సు, తమస్సు లేనటువంటివి) చేరుకుంటారు. రజో గుణ ప్రధానముగా ఉంటూ మరణించినవారు కర్మాసక్తులైన వారిలో జన్మిస్తారు; తమో గుణ ప్రభావంతో ఉంటూ మరణించిన వారు జంతువుల జీవరాశిలో పు...
యదా సత్త్వే ప్రవృద్ధే తు ప్రలయం యాతి దేహభృత్ ।
తదోత్తమవిదాం లోకాన్ అమలాన్ ప్రతిపద్యతే ।। 14 ।।
రజసి ప్రలయం గత్వా కర్మసంగిషు జాయతే ।
తథా ప్రలీనస్తమసి మూఢయోనిషు జాయతే ।। 15 ।।
తదోత్తమవిదాం లోకాన్ అమలాన్ ప్రతిపద్యతే ।। 14 ।।
రజసి ప్రలయం గత్వా కర్మసంగిషు జాయతే ।
తథా ప్రలీనస్తమసి మూఢయోనిషు జాయతే ।। 15 ।।
యదా — ఎప్పుడైతే; సత్వే — సత్త్వగుణములో; ప్రవృద్ధే — ప్రబలంగా ఉంటుందో; తు — నిజముగా; ప్రలయం — మరణము; యాతి — చేరును; దేహభృత్ — జీవాత్మ; తదా — అప్పుడు; ఉత్తమ విదాం — ఉత్తములైన జ్ఞానులు; లోకాన్ — లోకములు; అమలాన్ — పవిత్రమైన; ప్రతిపద్యతే — పొందును; రజసి — రజో గుణము; ప్రలయం — మరణము; గత్వా — పొందును; కర్మ-సంగిషు — కర్మాసక్తులైన మానవులు; జాయతే — పుట్టెదరు; తథా — అదే విధముగా; ప్రలీనః — మరణిస్తూ; తమసి — తమో గుణము; మూఢ-యోనిషు — జంతువుల జాతిలో; జాయతే — పుట్టెదరు.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
రాజసిక తామసిక ప్రయాణములు
లౌకిక కర్మ బంధములు మరియు పశుయోనుల జన్మ ప్రాప్తి
The Rajasik and Tamasik Departures: Attachment and Downward Fall
కోరికల వలలో చిక్కుకుని నదిలో కొట్టుకుపోయే చేపను చూశావా అది ఎంత విలవిలలాడినా నది ప్రవాహం దానిని కిందికే లాగుతుంది. ఈ శ్లోకంలో పరమాత్మ రజో, తమో గుణాల ప్రభావంలో ఉన్నప్పుడు శరీరం విడిచిన జీవుడు ఎలాంటి దుర్భర పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటాడో ఎంతో నిష్కర్షగా వివరిస్తున్నాడు.
శ్రీ భగవానుడు పలికాడు: 'ఓ అర్జునా! రజో గుణము ప్రబలమైనప్పుడు మరణించే జీవుడు కర్మల పట్ల ఆసక్తి గల మానవుల యందు జన్మిస్తాడు. అలాగే తమో గుణము వృద్ధి చెందినప్పుడు మరణించువాడు పశుపక్ష్యాది మూఢ యోనుల యందు జన్మిస్తాడు.'
మరణ కాలపు మానసిక స్థితి ఎంతటి తీవ్రమైన ప్రభావం చూపుతుందో భగవంతుడు మనల్ని హెచ్చరిస్తున్నాడు.
మనం ఏ గుణాన్ని ఎక్కువగా ఆశ్రయిస్తామో, ఆ గుణమే మన భవిష్యత్తును నిర్ణయిస్తుంది. కాబట్టి బతికున్నప్పుడే సత్త్వ గుణాన్ని పెంచుకోవడం అత్యవసరం.
ఈ శ్లోకంలో భగవంతుడు ఒక సనాతన శాస్త్ర నియమాన్ని స్పష్టం చేస్తున్నాడు. మరణ సమయంలో జీవుడి చింతన ఏ విషయాలపై ఉంటుందో, ఆ సంస్కారాలే తదుపరి శరీర నిర్మాణానికి కారణమవుతాయి. రాజసిక వ్యక్తి నిరంతరం తన ఇల్లు, సంపాదన, పిల్లల గురించే ఆలోచిస్తూ చనిపోతాడు కాబట్టి మళ్లీ అదే కర్మ సంస్కారాలతో మనుష్యులలో పుట్టి కష్టపడతాడు.
ఇక తామసిక వ్యక్తి అతిగా తిని, నిద్రపోయి, మత్తులో మరణిస్తాడు కాబట్టి ఆ జడత్వ సంస్కారాలు అతనిని పశు యోనుల వైపు నెట్టివేస్తాయి. పశువులకు వివేచన ఉండదు, కేవలం తిండి, నిద్ర మాత్రమే ఉంటాయి. ఈ భయంకరమైన అధోగతి నుండి మనల్ని మనం రక్షించుకోవడానికి నిత్యం భగవద్గీతా శ్రవణము, దీపారాధన మరియు హరినామ సంకీర్తన ఎంతో అవసరం.
రజో గుణ ప్రభావంతో మళ్లీ లౌకిక తాపత్రయాలు కలిగిన మనుషులలో జన్మించే స్థితి.
ఈ కర్మబంధాల నుండి విముక్తి పొందడానికి నిష్కామ భావనతో కర్మలన్నింటినీ కృష్ణార్పణం చేయాలి.