BG 14.17:సత్త్వ గుణముచే జ్ఞానము, రజో గుణముచే లోభము(దురాశ), మరియు తమో గుణముచే నిర్లక్ష్యము మరియు మోహము (భ్రాంతి) జనించును.
సత్త్వాత్ సంజాయతే జ్ఞానం రజసో లోభ ఏవ చ ।
ప్రమాదమోహౌ తమసో భవతోఽజ్ఞానమేవ చ ।। 17 ।।
ప్రమాదమోహౌ తమసో భవతోఽజ్ఞానమేవ చ ।। 17 ।।
సత్త్వాత్ — సత్త్వ గుణము నుండి; సంజాయతే — కలుగును; జ్ఞానం — జ్ఞానము; రజసః — రజో గుణము నుండి; లోభః — లోభము (అత్యాశ); ఏవ — నిజముగా; చ — మరియు; ప్రమాద — నిర్లక్ష్యము; మోహౌ — మోహము (భ్రాంతి); తమసః — తమో గుణము నుండి; భవతః — పుట్టును; అజ్ఞానం — అజ్ఞానము; ఏవ — నిజముగా; చ — మరియు.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
త్రిగుణాల జన్మిత స్వభావాలు
సత్త్వము నుండి జ్ఞానము, రజస్సు నుండి లోభము, తమస్సు నుండి ప్రమాదము
The Origins of Virtues and Vices: Knowledge, Greed, and Ignorance
గులాబీ మొక్కకు సువాసనగల పువ్వు పూస్తుంది, ముళ్ల కంచెకు కేవలం ముళ్లు మాత్రమే మొలుస్తాయి కదా మన అంతరంగంలో ఉన్న గుణాలే మన బుద్ధి యొక్క ఆలోచనలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. ఈ శ్లోకంలో పరమాత్మ ఏ గుణం నుండి ఏ మానసిక ప్రవృత్తి ఉద్భవిస్తుందో అత్యంత సులభంగా వివరిస్తున్నాడు.
శ్రీ భగవానుడు ఉపదేశిస్తున్నాడు: 'అర్జునా! సత్త్వ గుణము నుండి జ్ఞానము ఉద్భవిస్తుంది. రజో గుణము నుండి లోభత్వము (అత్యాశ) జన్మిస్తుంది. తమో గుణము నుండి ప్రమాదము (నిర్లక్ష్యము), మోహము (భ్రమ) మరియు అజ్ఞానము పుడతాయి.'
మన మనస్సులో ఎలాంటి ఆలోచనలు వస్తున్నాయో గమనిస్తే, మనలో ఏ గుణం బలంగా ఉందో సులభంగా తెలుసుకోవచ్చు.
జ్ఞానమే మోక్షానికి ప్రధాన సాధనం. ఆ జ్ఞానం కేవలం సత్త్వ గుణం వలనే సాధ్యమవుతుంది. కాబట్టి మనలో సత్త్వ గుణాన్ని పెంచుకోవడం మన పరమ కర్తవ్యం.
ఈ శ్లోకంలో ఆధ్యాత్మిక తత్వశాస్త్రం ఎంతో శాస్త్రీయంగా చెప్పబడింది. మన విద్యావ్యవస్థ బాహ్య సమాచారాన్ని ఇస్తుంది, కానీ గీతా శాస్త్రం మన అంతరంగ శోధనను నేర్పుతుంది. సత్త్వ గుణము పెరిగినప్పుడే బుద్ధి నిర్మలమై సత్యాన్ని సత్యంగా గ్రహించగలదు. సత్త్వాత్ సంజాయతే జ్ఞానమ్ అని భగవానుడు అందుకే అన్నాడు.
రజో గుణము మనకు 'నేను, నాది' అనే భేద భావాన్ని ఇచ్చి నిరంతరం తపన చెందేలా చేస్తుంది. తమో గుణము మత్తును, నిర్లక్ష్యాన్ని పెంచి సత్యాన్ని పూర్తిగా కప్పివేస్తుంది. ఈ గుణాల ఆటను గమనించి, సత్త్వాన్ని ఆశ్రయించి జ్ఞానజ్యోతిని వెలిగించుకోవాలి.
వివేకాన్ని హరించి, వినాశనానికి దారితీసే తామసిక అంధకార శక్తి.
దీనిని తొలగించడానికి నిత్యం సూర్య నమస్కారములు మరియు గాయత్రీ మంత్ర జపము ఎంతో తోడ్పడతాయి.