BG 14.23:శ్రీ భగవానుడు పలికెను: ఓ అర్జునా, ఈ త్రిగుణములకు అతీతులైనవారు - (సత్త్వ గుణ జనితమైన) ప్రకాశమును కానీ, (రజో గుణ జనితమైన) కార్యకలాపములను కానీ, లేదా (తమో గుణ జనితమైన) మోహభ్రాంతిని కానీ - అవి పుష్కలంగా ఉన్నప్పుడు ద్వేషించరు, లేదా, అవి లేనప్పుడు...
శ్రీ భగవానువాచ ।
ప్రకాశం చ ప్రవృత్తిం చ మోహమేవ చ పాండవ ।
న ద్వేష్టి సంప్రవృత్తాని న నివృత్తాని కాంక్షతి ।। 22 ।। ఉదాసీనవదాసీనో గుణైర్యో న విచాల్యతే ।
గుణా వర్తంత ఇత్యేవం యోఽవతిష్ఠతి నేంగతే ।। 23 ।।
ప్రకాశం చ ప్రవృత్తిం చ మోహమేవ చ పాండవ ।
న ద్వేష్టి సంప్రవృత్తాని న నివృత్తాని కాంక్షతి ।। 22 ।। ఉదాసీనవదాసీనో గుణైర్యో న విచాల్యతే ।
గుణా వర్తంత ఇత్యేవం యోఽవతిష్ఠతి నేంగతే ।। 23 ।।
శ్రీ భగవాన్-ఉవాచ — శ్రీ భగవానుడు ఇలా పలికెను; ప్రకాశం — ప్రకాశము; చ — మరియు; ప్రవృతిం — క్రియాకలాపములు; చ — మరియు; మోహం — మోహము (భ్రమ); ఏవ — అయినా; చ — మరియు; పాండవ — అర్జునా, పాండు పుత్రుడా; న ద్వేష్టి — ద్వేషించరు; సంప్రవృత్తాని — ఉన్నప్పుడు; న నివృత్తాని — లేనప్పుడు; కాంక్షతి — వాటి కోసం తాపత్రయపడడు; ఉదాసీన-వత్ — ఉదాసీనముగా ఉంటూ (తటస్థముగా); ఆసీనః — స్థితమై ఉండి; గుణైః — ప్రకృతి గుణములు; యః — ఎవరైతే; న విచాల్యతే — కలతచెందరో; గుణా — ప్రకృతి త్రి-గుణములు; వర్తంతే — ప్రవర్తించుతున్నవి; ఇతి ఏవం — అని తెలుసుకుని; యః — ఎవరైతే; అవతిష్ఠతి — ఆత్మ యందే స్థితమై ఉండి; న ఇంగతే — చలించకుండా ఉంటారు.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
ఉదాసీనవదాసీన స్థితి
గుణముల కదలికలకు చలించకుండా మేరుపర్వతంలా నిలబడటం
The Unshakable Seer: Remaining Indifferent and Firm Amidst the Gunas
సముద్రం ఒడ్డున ఉండే లైట్ హౌస్ (దీపస్తంభం) భీకరమైన అలలు ఎంత కొట్టుకున్నా ఏమాత్రం చలించకుండా స్థిరంగా నిలబడి నావలకు దారి చూపుతుంది కదా గుణాతీతుని అంతరంగం కూడా అంతే. ఈ శ్లోకంలో పరమాత్మ గుణాతీతుడు అంతర్గతంగా ఏ విధమైన నిశ్చలత్వాన్ని కలిగి ఉంటాడో అద్భుతంగా ఆవిష్కరిస్తున్నాడు.
శ్రీ కృష్ణ పరమాత్మ బోధిస్తున్నాడు: 'అర్జునా! గుణముల చేత ఏమాత్రం చలింపచేయబడకుండా, గుణములే గుణముల యందు వర్తిస్తున్నాయని తెలుసుకుని సాక్షిగా ఉండేవాడు, ఏ పరిస్థితిలోనూ చలించకుండా స్థిరంగా నిలిచి ఉంటాడో, అతడే గుణాతీతుడు.'
ప్రపంచంలో ఎన్నో మార్పులు జరిగినా, తన ఆత్మ స్థితి నుండి కదలనివాడే నిజమైన యోగి.
గుణాతీతుడు బాహ్య ప్రపంచాన్ని తృణీకరించడు, కానీ దాని వైకల్యాలకు లొంగడు. అతను లోకంలో ఉన్నా నిరంతరం దైవానుభవంలోనే తేలియాడుతుంటాడు.
ఈ శ్లోకంలో 'గుణా వర్తంత ఇత్యేవం' అనే పదబంధం ఒక పరమ వేదాంత సత్యం. మన కళ్ళు చూస్తున్నాయి అంటే అది నేత్రేంద్రియ సాత్త్విక గుణ స్వభావం, కోపం వస్తుంది అంటే అది రజో గుణ స్వభావం. జ్ఞాని వీటన్నింటినీ గమనిస్తూ - 'ఇదంతా ప్రకృతి ఆట, నేను ఆత్మను, వీటికి నాకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు' అని నిశ్చల బుద్ధితో ఉంటాడు. దీనినే 'ఉదాసీనవదాసీనః' అంటారు.
ఈ స్థితిని సాధించడానికి నిరంతర ఆత్మవిచారణ ఎంతో అవసరం. నిత్య జీవితంలో ఎదురయ్యే అవమానాలు, కష్టాల సమయంలో కూడా మనస్సును పరమాత్మ యందు లగ్నం చేసి, 'ఇదంతా తాత్కాలికం' అని భావించినప్పుడే ఈ ఉదాసీన స్థితి మనకు అలవడుతుంది. ఇది మనల్ని సమస్త సంసార బంధాల నుండి శాశ్వతంగా రక్షిస్తుంది.
ఏ విధమైన బాహ్య, అంతర్గత అలజడులకూ లోనుకాకుండా బుద్ధిని భగవంతుని యందే స్థిరపరిచే పవిత్ర స్థితి.
ఈ నిశ్చలత్వ సాధనే యోగిని మోక్ష ద్వారానికి అత్యంత సులువుగా చేరుస్తుంది.