BG 14.7:ఓ అర్జునా, రజో గుణము మోహావేశ ప్రవృత్తితో కూడినది. అది ప్రాపంచిక కోరికలు మరియు మమకారముల వల్ల జనిస్తుంది మరియు ఆత్మను కామ్యకర్మల పట్ల ఆసక్తిచే బంధించివేస్తుంది.
రజో రాగాత్మకం విద్ధి తృష్ణాసంగసముద్భవమ్ ।
తన్నిబధ్నాతి కౌంతేయ కర్మసంగేన దేహినమ్ ।। 7 ।।
తన్నిబధ్నాతి కౌంతేయ కర్మసంగేన దేహినమ్ ।। 7 ।।
రజః — రజో గుణము; రాగ-ఆత్మకం — మోహావేశ స్వభావము; విద్ధి — తెలుసుకొనుము; తృష్ణా — కోరికలు; సంగ సముద్భవమ్ — సంగము చే ఉద్భవించును; తత్ — అది; నిబధ్నాతి — బంధించేవేయును; కౌంతేయ — అర్జున, కుంతీ పుత్రుడా; కర్మ-సంగేన — కామ్య కర్మల పట్ల ఆసక్తి వలన; దేహినమ్ — జీవాత్మ.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
రజో గుణము — తృష్ణ కర్మ బంధము
అనంత కోరికల జ్వాలల్లో జీవుడిని నెట్టేసే క్రియాశీలత
Rajas Guna: The Binding Force of Passion and Desire
రథోత్సవంలో జనసమూహం, ఆ గందరగోళం, పరిగెత్తడం చూస్తుంటే మనలో ఒకలాంటి అలజడి రేగుతుంది కదా అది రాజసిక వాతావరణం. ఈ శ్లోకంలో పరమాత్మ రజో గుణం యొక్క పనితీరును, అది జీవుడిని ఎలా కర్మల ఊబిలో పడేస్తుందో ఎంతో చక్కగా చెప్తున్నాడు.
భగవంతుడు సెలవిస్తున్నాడు: 'ఓ కౌంతేయా! రజో గుణము రాగాత్మకమైనది (మోహావేశ స్వభావం కలది). ఇది తీరని ఆశల వల్ల (తృష్ణ), మమకారం వల్ల పుడుతుందని తెలుసుకో. అది జీవాత్మను కామ్య కర్మల పట్ల తీవ్ర ఆసక్తి కలిగించి గట్టిగా బంధిస్తుంది.'
రజో గుణం ఉన్నవాడు ఎప్పుడూ ప్రశాంతంగా కూర్చోలేడు. ఏదో ఒకటి సాధించాలనే తపన, కోరికలు అతనిని నిరంతరం పరుగెత్తిస్తూనే ఉంటాయి.
రజో గుణం వల్ల కలిగే అతి పెద్ద నష్టం ఏమిటంటే, అది ఒక కోరిక తీరగానే మరో వంద కోరికలను పుట్టిస్తుంది. ఈ చక్రంలో చిక్కుకున్న మానవుడికి జన్మ జన్మలకూ కర్మబంధం వదలదు.
రజో గుణానికి రెండు ప్రధాన శక్తులు ఉన్నాయి - తృష్ణ (లేకపోయిన దాని కోసం తపించడం) మరియు సంగం (ఉన్న దానిని పట్టుకుని వదలలేకపోవడం). ఈ రెండూ మనిషిని హోదా, కీర్తి, సంపద, కుటుంబ మోహంలో ముంచేస్తాయి.
రజో గుణ ప్రభావం వల్లనే సమాజంలో తీవ్రమైన పోటీ, అసూయ, క్రోధం పెరుగుతాయి. ఇవి జీవుడిని మరింతగా కర్మపాశాలలో బంధిస్తాయి. దీని నుండి బయటపడాలంటే మన కర్మలను భగవద్గీత బోధించిన నిష్కామ కర్మయోగంగా మార్చాలి.
మోహావేశాన్ని, ప్రాపంచిక ఆకర్షణలను సృష్టించే రజో గుణ స్వభావం.
దీనిని నిగ్రహించడానికి సాధకుడు క్రమశిక్షణతో కూడిన సాత్త్విక జీవనాన్ని, భగవద్భక్తిని ఆశ్రయించాలి.