BG 15.14:నాలుగు రకాల ఆహారమును జీర్ణము చేసుకుని మరియు ఒంటబట్టించుకొనటానికి, సమస్త జీవుల ఉదరములలో ప్రాణాపానసంయుక్తమైన జఠరాగ్ని రూపమును నేనే స్వీకరిస్తాను.
అహం వైశ్వానరో భూత్వా ప్రాణినాం దేహమాశ్రితః ।
ప్రాణాపానసమాయుక్తః పచామ్యన్నం చతుర్విధమ్ ।। 14 ।।
ప్రాణాపానసమాయుక్తః పచామ్యన్నం చతుర్విధమ్ ।। 14 ।।
అహం — నేను; వైశ్వానరః — భోజనము జీర్ణించు/అరిగించు అగ్ని (జఠరాగ్ని); భూత్వా — అయిఉండి; ప్రాణినాం — సర్వ ప్రాణులలో; దేహం — శరీరము; ఆశ్రితః — ఉన్నవాడినై; ప్రాణ-అపాన — ప్రాణ-అపానములు (బయటకువెళ్ళే మరియు లోనికి వచ్చే శ్వాస); సమాయుక్తః — సమముగా ఉంచుతూ; పచామి — జీర్ణము చేయుదును; అన్నం — ఆహారములు; చతుః-విధం — నాలుగు రకముల.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
ఆలయంలో ప్రసాద వితరణ జరుగుతున్న సమయంలో భక్తుల ముఖాల్లోని తృప్తిని గమనిస్తూ ఉంటే, ఆ వేడివేడి చక్కెర పొంగలి మన ఆకలిని తీర్చి హృదయాన్ని ఎలా నింపుతుందో తెలుస్తుంది ఆకలి వేసినప్పుడు మనం తినే ఆహారాన్ని మన కడుపులో ఎవరు జీర్ణం చేస్తున్నారో ఎప్పుడైనా ఆలోచించావా? ఈ పద్నాల్గవ శ్లోకంలో పరమాత్మ ఆ పరమ రహస్యాన్ని మనకు వివరిస్తున్నాడు.
సమస్త ప్రాణుల శరీరాలలో ఉదరమందు ఉండే 'వైశ్వానరుడు' అనే జఠరాగ్నిని నేనే అని భగవంతుడు చెప్తున్నాడు. ప్రాణ, అపాన వాయువులతో కూడి, జీవులు తినే - భక్ష్య (నమిలేవి), భోజ్య (మింగేవి), చోష్య (నాకేవి), లేహ్య (తాగేవి) అనే నాలుగు రకాల ఆహారాలను నేనే జీర్ణం చేస్తున్నాను. మన ఉనికికి ఆధారమైన జీర్ణక్రియ భగవత్ రూపమే.
భోజనం చేసే ముందు మనం 'అహం వైశ్వానరో భూత్వా...' అనే ఈ శ్లోకాన్ని పఠించడం వల్ల, ఆహారం భగవత్ ప్రసాదంగా మారి సులభంగా జీర్ణమై బుద్ధిని నిర్మలం చేస్తుంది.
మనం తినే ఆహారం పట్ల పవిత్ర భావన కలిగి ఉండాలి. ఎందుకంటే మనం ఆహారాన్ని లోపల ఉన్న భగవంతునికి నైవేద్యంగా అర్పిస్తున్నాం.
ఆయుర్వేదంలో జఠరాగ్నికి అత్యంత ప్రాధాన్యత ఉంది. జఠరాగ్ని మందగిస్తే రోగాలు వస్తాయి. 'శరీరమాద్యం ఖలు ధర్మసాధనం' అని శాస్త్రం చెప్తుంది. ఈ దేహాన్ని ఆరోగ్యంగా ఉంచే అగ్ని పరమాత్మే కావడం చేత దేహాన్ని పవిత్రంగా ఉంచాలి.
భోజనం చేసే ముందు 'ప్రాణాయ స్వాహా, అపానాయ స్వాహా...' అని పంచ ప్రాణాలకు ఆహుతి ఇవ్వడం వెనుక ఉన్న విజ్ఞానం ఈ శ్లోకంలో స్పష్టం చేయబడింది.
సమస్త ప్రాణుల శరీరాలలో ఉండి ఆహారాన్ని అరిగించి ప్రాణాన్ని నిలిపే పవిత్ర అగ్ని రూపం.
ఈ అగ్ని క్రియను భగవత్ సేవగా భావించినప్పుడు జీవుడికి ఆహార శుద్ధి లభిస్తుంది.