BG 16.1:BG 16.1-3: శ్రీ భగవానుడు పలికెను : ఓ భరత వంశీయుడా, దైవీ సంపద కలవాని లక్షణములు ఇవిగో - నిర్భయత్వము, కల్మషం లేని మనస్సు, ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానములో దృఢసంకల్పము, దానము, ఇంద్రియ నిగ్రహము, యజ్ఞములను చేయుట, పవిత్ర గ్రంథ పఠనం, తపస్సు మరియు నిష్కాపట్యం;...
శ్రీ భగవానువాచ ।
అభయం సత్త్వసంశుద్ధిః జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః ।
దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్ ।। 1 ।।
అహింసా సత్యమక్రోధః త్యాగః శాంతిరపైశునమ్ ।
దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్ ।। 2 ।।
తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా ।
భవంతి సంపదం దైవీమభిజాతస్య భారత ।। 3 ।।
అభయం సత్త్వసంశుద్ధిః జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః ।
దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్ ।। 1 ।।
అహింసా సత్యమక్రోధః త్యాగః శాంతిరపైశునమ్ ।
దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్ ।। 2 ।।
తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా ।
భవంతి సంపదం దైవీమభిజాతస్య భారత ।। 3 ।।
శ్రీ భగవానువాచ — శ్రీ భగవా���ుడు పలికెను; అభయం — నిర్భయత్వము; సత్వ-సంశుద్ధిః — అంతఃకరణ శుద్ధి; జ్ఞాన — జ్ఞానము; యోగ — ఆధ్యాత్మిక; వ్యవస్థితిః — దృఢ సంకల్పము; దానం — దానము; దమః — ఇంద్రియ నిగ్రహము; చ — మరియు; యజ్ఞః — యజ్ఞము చేయుట; చ — మరియు; స్వాధ్యాయః — ప్రవిత్ర గ్రంథ అధ్యయనము; తపః — తపస్సు; ఆర్జవమ్ — నిష్కాపట్యము; అహింసా — అహింస; సత్యం — సత్యసంధత; అక్రోధః — కోపములేకుండుట; త్యాగః — త్యాగము; శాంతిః — శాంతి; అపైశునమ్ — దోషములు వెతకకుండా ఉండుట; దయా — దయ; భూతేషు — సమస్త జీవ రాశులపట్ల; అలోలుప్త్వం — దురాశ లేకుండుట; మార్దవం — సౌమ్యత; హ్రీః — అణకువ; అచాపలమ్ — చపలత్వం లేకుండుట; తేజః — దృఢసంకల్పం; క్షమా — క్షమాగుణము; ధృతిః — మనఃస్థైర్యము; శౌచము — పరిశుభ్రత; అద్రోహః — ఎవరి మీదా శత్రుత్వ భావన లేకుండుట; న — కాదు; అతి-మానితా — గొప్పవాడినన్న అభిమానము; భవంతి — ఉందురో; సంపదం — గుణములు; దైవీమ్ — దైవీ; అభిజాతస్య — కలిగిఉన్నవారు; భారత — భరత వంశీయుడా.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
సాయంకాల హారతి ముగిసిన తరువాత ఆలయ ప్రశాంత వాతావరణంలో కూర్చుని వినండి ఆ కృష్ణ పరమాత్మ కురుక్షేత్ర రణరంగంలో నిలిచి, భయకంపితమైన మానవాళిని దైవత్వానికి నడిపించే ఇరవై ఆరు దివ్య గుణాలను మనకు ఉపదేశిస్తున్నాడు. ఇందులో మొదటిగా నిలిచేది అభయము. భగవంతుడు మనకు రక్షకుడుగా ఉన్నాడనే అచంచల విశ్వాసమే నిజమైన అభయం. ఈ నిర్భయత్వమే ఆధ్యాత్మిక ప్రస్థానానికి ప్రథమ ద్వారం.
శ్రీ కృష్ణుడు దైవీ సంపద యొక్క ప్రథమ లక్షణాలను ఈ శ్లోకంలో వివరిస్తున్నాడు. నిర్భయత్వము, కల్మషము లేని మనస్సు (అంతఃకరణ శుద్ధి), ఆధ్యాత్మిక జ్ఞాన మార్గంలో దృఢసంకల్పము, దానగుణము, ఇంద్రియ నిగ్రహము, యజ్ఞములను చేయుట, పవిత్ర గ్రంథ పఠనం, తపస్సు మరియు నిష్కాపట్యం (సరళత్వం) అనేవి దైవీ గుణములలో ప్రాథమికమైనవి.
ఆధ్యాత్మిక సాధనలో ముందడుగు వేయడానికి ఈ గుణాలు ఎంతో అవసరం. మనసులోని భయాన్ని వీడి, పవిత్రమైన హృదయంతో శాస్త్రోక్తమైన జీవనాన్ని సాగించినప్పుడే మనుషుడు తన దైవత్వాన్ని మేల్కొలుపుకుంటాడు. దైవకృపతోనే సాధన సులువవుతుంది.
వైరాగ్యము మరియు భగవంతునికి శరణాగతి చేయటం ద్వారానే మన హృదయము నుండి సర్వ భయాలు నిర్మూలించబడతాయి.
దేహాభిమానం భయాన్ని పెంచితే, ఆత్మాభిమానం మరియు దైవభక్తి అభయాన్ని ప్రసాదిస్తాయి.
భగవద్గీతలోని పదునారవ అధ్యాయం దైవాసుర సంపద్విభాగ యోగం. మానవుని అంతరంగంలో నిరంతరం జరిగే మంచికీ చెడుకూ మధ్య యుద్ధాన్ని ఈ అధ్యాయం విడమరిచి చెప్తుంది. భగవంతుడు వివరించిన ఇరవై ఆరు దివ్య గుణాలను మన దైనందిన జీవితంలో అభ్యాసం చేయడం ద్వారా మన వ్యక్తిత్వాన్ని ఉన్నతీకరించుకోవచ్చు.
నిజమైన దానశీలత లేదా ఇంద్రియ నిగ్రహం అనేవి కేవలం బాహ్య ప్రదర్శనలు కావు, అవి అంతఃకరణ శుద్ధి నుండి జనించే పరిపూర్ణ గుణాలు. దైవీ గుణాలు మానవుడికి మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తే, ఆసురీ గుణాలు సంసార బంధనాలలో నెట్టివేస్తాయి.
మనస్సు నందలి రాగద్వేషాలు, కామక్రోధాలు వంటి మలినాలను తొలగించి పరమ పవిత్రంగా ఉంచుకోవడమే అంతఃకరణ శుద్ధి.
భగవంతుని దివ్య నామస్మరణ మరియు నిష్కామ కర్మల ద్వారా మాత్రమే అంతఃకరణం అత్యంత వేగంగా పవిత్రమవుతుంది.