BG 16.2:BG 16.1-3: శ్రీ భగవానుడు పలికెను : ఓ భరత వంశీయుడా, దైవీ సంపద కలవాని లక్షణములు ఇవిగో - నిర్భయత్వము, కల్మషం లేని మనస్సు, ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానములో దృఢసంకల్పము, దానము, ఇ��ద్రియ నిగ్రహము, యజ్ఞములను చేయుట, పవిత్ర గ్రంథ పఠనం, తపస్సు మరియు నిష్కాపట్యం;...
శ్రీ భగవానువాచ ।
అభయం సత్త్వసంశుద్ధిః జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః ।
దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్ ।। 1 ।।
అహింసా సత్యమక్రోధః త్యాగః శాంతిరపైశునమ్ ।
దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్ ।। 2 ।।
తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా ।
భవంతి సంపదం దైవీమభిజాతస్య భారత ।। 3 ।।
అభయం సత్త్వసంశుద్ధిః జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః ।
దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్ ।। 1 ।।
అహింసా సత్యమక్రోధః త్యాగః శాంతిరపైశునమ్ ।
దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్ ।। 2 ।।
తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా ।
భవంతి సంపదం దైవీమభిజాతస్య భారత ।। 3 ।।
శ్రీ భగవానువాచ — శ్రీ భగవానుడు పలికెను; అభయం — నిర్భయత్వము; సత్వ-సంశుద్ధిః — అంతఃకరణ శుద్ధి; జ్ఞాన — జ్ఞానము; యోగ — ఆధ్యాత్మిక; వ్యవస్థితిః — దృఢ సంకల్పము; దానం — దానము; దమః — ఇంద్రియ నిగ్రహము; చ — మరియు; యజ్ఞః — యజ్ఞము చేయుట; చ — మరియు; స్వాధ్యాయః — ప్రవిత్ర గ్రంథ అధ్యయనము; తపః — తపస్సు; ఆర్జవమ్ — నిష్కాపట్యము; అహింసా — అహింస; సత్యం — సత్యసంధత; అక్రోధః — కోపములేకుండుట; త్యాగః — త్యాగము; శాంతిః — శాంతి; అపైశునమ్ — దోషములు వెతకకుండా ఉండుట; దయా — దయ; భూతేషు — సమస్త జీవ రాశులపట్ల; అలోలుప్త్వం — దురాశ లేకుండుట; మార్దవం — సౌమ్యత; హ్రీః — అణకువ; అచాపలమ్ — చప��త్వం లేకుండుట; తేజః — దృఢసంకల్పం; క్షమా — క్షమాగుణము; ధృతిః — మనఃస్థైర్యము; శౌచము — పరిశుభ్రత; అద్రోహః — ఎవరి మీదా శత్రుత్వ భావన లేకుండుట; న — కాదు; అతి-మానితా — గొప్పవాడినన్న అభిమానము; భవంతి — ఉందురో; సంపదం — గుణములు; దైవీమ్ — దైవీ; అభిజాతస్య — కలిగిఉన్నవారు; భారత — భరత వంశీయుడా.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
గోధూళి వేళ గుడి ప్రాకారంలో కూర్చుని పరమాత్మ లీలలను స్మరించుకోవడం ఎంతో పుణ్యం భగవానుడు ఈ శ్లోకంలో మన నడవడికను పవిత్రం చేసే అహింస, సత్యం, శాంతి, మరియు సర్వ ప్రాణులపట్ల దయ వంటి దివ్య గుణాలను వర్ణిస్తున్నాడు. అహింస అంటే కేవలం శారీరకంగా ఇబ్బంది పెట్టకపోవడం కాదు, మనసా, వాచా, కర్మణా ఎవరికీ కీడు తలపెట్టకుండా ఉండటం.
శ్రీకృష్ణుడు ఈ శ్లోకంలో అహింస, సత్య సంధత, క్రోధము లేకుండుట, త్యాగము, శాంతి, ఇతరుల దోషములు వెతకకుండా ఉండుట (అపైశునమ్), సర్వ ప్రాణులపట్ల దయ, దురాశ లేకుండుట, సౌమ్యత, అణకువ మరియు నిశ్చలత్వము వంటి ఉన్నత లక్షణాలను దైవీ సంపదగా పేర్కొంటున్నాడు.
ఈ దివ్య గుణాలు మానవుని హృదయాన్ని విశాలం చేస్తాయి. మనస్సులో ద్వేషం, అసూయ నశించి, అంతా దైవమయంగా దర్శించినప్పుడే లోకంలో సత్యం మరియు దయ నిలబడతాయి.
వైరాగ్యము పెంచుకోవటం ద్వారా మరియు భగవత్ సంకల్పానికి శరణాగతి చేయటం ద్వారా ఈ క్రోధమును సులభంగా జయించవచ్చు.
కోపము బుద్ధిని నశింపజేస్తుంది, క్షమ బుద్ధిని స్థిరపరుస్తుంది.
ఈ శ్లోకంలో 'దయ' మరియు 'అలోలుప్త్వం' (దురాశ లేకుండుట) అత్యంత ప్రాముఖ్యమైనవి. ఇతరుల కష్టాలను చూసి మన హృదయం ద్రవించడమే నిజమైన దయ. దురాశ లేకపోవడం అంటే లౌకిక వస్తువుల వెంట పరుగులెత్తకుండా నిండు మనస్సుతో ప్రశాంతంగా జీవించడం.
భగవంతుడే పరమ సత్యము, కాబట్టి సత్యసంధత అనేది మనలను ఆయన దిశగా వేగంగా తీసుకువెళుతుంది. మన స్వార్థం కోసం సత్యాన్ని వక్రీకరించకపోవటమే నిజమైన సత్యపాలన.
ఇతరులలోని లోపాలను వెతకకుండా, వారిలోని మంచి గుణాలను మాత్రమే గమనించి హృదయాన్ని నిర్మలంగా ఉంచుకోవడం అపైశునమ్.
తనలోని లోపాలను చూసుకుంటూ, ఇతరులలోని సద్గుణాలను గౌరవించడమే నిజమైన సాధు స్వభావము.