BG 16.3:BG 16.1-3: శ్రీ భగవానుడు పలికెను : ఓ భరత వంశీయుడా, దైవీ సంపద కలవాని లక్షణములు ఇవిగో - నిర్భయత్వము, కల్మషం లేని మనస్సు, ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానములో దృఢసంకల్పము, దానము, ఇంద్రియ నిగ్రహము, యజ్ఞములను చేయుట, పవిత్ర గ్రంథ పఠనం, తపస్సు మరియు నిష్కాపట్యం;...
శ్రీ భగవానువాచ ।
అభయం సత్త్వసంశుద్ధిః జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః ।
దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్ ।। 1 ।।
అహింసా సత్యమక్రోధః త్యాగః శాంతిరపైశునమ్ ।
దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్ ।। 2 ।।
తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా ।
భవంతి సంపదం దైవీమభిజాతస్య భారత ।। 3 ।।
అభయం సత్త్వసంశుద్ధిః జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః ।
దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్ ।। 1 ।।
అహింసా సత్యమక్రోధః త్యాగః శాంతిరపైశునమ్ ।
దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్ ।। 2 ।।
తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా ।
భవంతి సంపదం దైవీమభిజాతస్య భారత ।। 3 ।।
శ్రీ భగవానువాచ — శ్రీ భగవా���ుడు పలికెను; అభయం — నిర్భయత్వము; సత్వ-సంశుద్ధిః — అంతఃకరణ శుద్ధి; జ్ఞాన — జ్ఞానము; యోగ — ఆధ్యాత్మిక; వ్యవస్థితిః — దృఢ సంకల్పము; దానం — దానము; దమః — ఇంద్రియ నిగ్రహము; చ — మరియు; యజ్ఞః — యజ్ఞము చేయుట; చ — మరియు; స్వాధ్యాయః — ప్రవిత్ర గ్రంథ అధ్యయనము; తపః — తపస్సు; ఆర్జవమ్ — నిష్కాపట్యము; అహింసా — అహింస; సత్యం — సత్యసంధత; అక్రోధః — కోపములేకుండుట; త్యాగః — త్యాగము; శాంతిః — శాంతి; అపైశునమ్ — దోషములు వెతకకుండా ఉండుట; దయా — దయ; భూతేషు — సమస్త జీవ రాశులపట్ల; అలోలుప్త్వం — దురాశ లేకుండుట; మార్దవం — సౌమ్యత; హ్రీః — అణకువ; అచాపలమ్ — చపలత్వం లేకుండుట; తేజః — దృఢసంకల్పం; క్షమా — క్షమాగుణము; ధృతిః — మనఃస్థైర్యము; శౌచము — పరిశుభ్రత; అద్రోహః — ఎవరి మీదా శత్రుత్వ భావన లేకుండుట; న — కాదు; అతి-మానితా — గొప్పవాడినన్న అభిమానము; భవంతి — ఉందురో; సంపదం — గుణములు; దైవీమ్ — దైవీ; అభిజాతస్య — కలిగిఉన్నవారు; భారత — భరత వంశీయుడా.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
ప్రాతఃకాల పూజా నివేదనలు పూర్తయిన తరువాత ఆలయ మంటపంలో కూర్చుని వినండి దైవీ సంపద యొక్క చివరి ఆరు లక్షణాలను శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ ఇక్కడ అద్భుతంగా వర్ణిస్తున్నాడు. ఇందులో క్షమ మరియు అద్రోహం అత్యున్నతమైనవి. శత్రువుల పట్ల కూడా ద్వేషం లేకుండా, వారిని క్షమించే విశాల హృదయమే భగవత్ స్థితికి చిహ్నం.
శ్రీ భగవానుడు పలికెను: ఓ భరతవంశీయుడా! తేజస్సు (దృఢసంకల్పం), క్షమాగుణము, మనఃస్థైర్యము (ధృతి), శౌచము (పరిశుభ్రత), ఎవరిపట్లా శత్రుత్వ భావన లేకుండుట (అద్రోహం), మరియు దురభిమానం (గొప్పవాడిననే గర్వము) లేకుండుట అనే గుణాలు దైవీ సంపద కలిగిన వారి లక్షణములు.
ఈ ఇరవై ఆరు దివ్య గుణాలు అలవడినప్పుడు మానవుడు సంపూర్ణ సాధువుగా మారుతాడు. మనలో ఉన్న అహంకారం తగ్గినప్పుడు మాత్రమే భగవంతుని దివ్య అనుగ్రహం మనపై ప్రసరిస్తుంది.
క్షమించడం ద్వారా మన అంతర్గత శాంతిని రక్షించుకోవచ్చు. క్షమ లేకపోతే మనస్సు ఎల్లప్పుడూ క్రోధంతో రగిలిపోతుంది.
క్షమా శీలమే భగవద్భక్తునికి సహజ ఆభరణము.
శ్రీకృష్ణుడు ఇక్కడ 'అతిమానితా' (దురభిమానం) లేకుండుటను దైవీ గుణంగా చెప్పాడు. దురభిమానం అంటే నేనే అందరి కంటే గొప్పవాడిననే గర్వం. ఇది అన్ని పతనాలకు మూలకారణం. సాధు పురుషులు తమ గుణాలకు భగవంతుడి పట్ల కృతజ్ఞతతో ఉంటారు తప్ప సొంత గొప్పలు చెప్పుకోరు.
అద్రోహము అంటే ఎవరి పట్లా ద్రోహం తలపెట్టకపోవడం. సర్వ భూతములలోనూ ఆ పరమాత్మయే ఉన్నాడని భావించడం ద్వారా మన మనస్సు శత్రుత్వ భావన నుండి విముక్తి పొందుతుంది.
ప్రతికూల పరిస్థితులు ఎదురైనా, శరీరం అలసిపోయినా లక్ష్యాన్ని సాధించటంలో చూపే అచంచలమైన మనో బలమే ధృతి.
ఈ స్థిరమైన సంకల్పబలం వలనే సాధకుడు ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణంలో ఎదురయ్యే ఆటంకాలను సులభంగా దాటగలడు.