BG 17.16:ఆలోచనలో ప్రశాంతత, మృదుత్వము, మౌనము, ఆత్మ-నిగ్రహము మరియు ఉద్దేశ్య పవిత్రత - ఇవన్నీ మనస్సు యొక్క తపస్సు అని పేర్కొనబడినాయి.
మనఃప్రసాదః సౌమ్యత్వం మౌనమాత్మవినిగ్రహః ।
భావసంశుద్ధిరిత్యేతత్ తపో మానసముచ్యతే ।। 16 ।।
భావసంశుద్ధిరిత్యేతత్ తపో మానసముచ్యతే ।। 16 ।।
మనః-ప్రసాదః — ఆలోచనలో ప్రశాంతత; సౌమ్యత్వం — సౌమ్యముగా ఉండటము; మౌనమ్ — మౌనము; ఆత్మ-వినిగ్రహః — ఆత్మ నిగ్రహము; భావ-సంశుద్ధిః — భావములో పవిత్రత; ఇతి — ఈ విధముగా; ఏతత్ — ఇవన్నీ; తపః — తపస్సు; మానసమ్ — మనస్సు యొక్క; ఉచ్యతే — చెప్పబడినవి.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
అర్ధరాత్రి ఆలయంలో ఏకాంత సేవ ముగిసిన తరువాత నిశ్శబ్ద గర్భగుడి ముందు కూర్చున్న క్షణంలో హృదయంలో కలిగే నిశ్చలత్వం ఎంత గొప్పగా ఉంటుంది కదా ఈ పదహారవ శ్లోకంలో శ్రీకృష్ణుడు అన్నింటికన్నా శ్రేష్ఠమైన 'మానసిక తపస్సు' గురించి మనకు ఉపదేశిస్తున్నాడు.
భగవంతుడు సెలవిస్తున్నాడు: 'అర్జునా! మనస్సు నందు ప్రశాంతత (మనఃప్రసాదః), ప్రసన్నత (సౌమ్యత్వమ్), మౌనము (ఆత్మనిగ్రహము), భావ సంశుద్ధి (హృదయ పవిత్రత) కలిగి ఉండడం మానసిక తపస్సు అని చెప్పబడుతుంది.'
మనస్సే మన బంధనానికి, మోక్షానికి కారణం. అటువంటి మనస్సును నిశ్చలంగా, పవిత్రంగా ఉంచుకోవడమే అన్నింటికన్నా కఠినమైన మరియు ఉత్తమమైన తపస్సు.
బాహ్యంగా మనం ఎంత పూజలు చేసినా, అంతర్గతంగా మనస్సు కలుషితమై ఉంటే ప్రయోజనం లేదు. భావ సంశుద్ధి లేని పూజను భగవంతుడు అంగీకరించడు.
భగవంతుడు ఇక్కడ 'మౌనమ్' మరియు 'భావసంశుద్ధిః' అనే పదాలను ఉపయోగించాడు. మౌనం అంటే కేవలం మాట్లాడకుండా ఉండడం కాదు, మనస్సులో వ్యర్థమైన ఆలోచనలను నిలిపివేయడం. భావసంశుద్ధి అంటే ప్రతి జీవి పట్ల కపటం లేని ప్రేమ, దయ కలిగి ఉండడం. ఇవి అలవడినప్పుడే మనస్సు భగవంతుని పీఠంగా మారుతుంది.
మానసిక తపస్సు వల్ల సాధకునికి అత్యున్నతమైన ఆత్మనిగ్రహం లభిస్తుంది. సాధకుడు ప్రతిరోజు కొద్దిసేపు నిశ్శబ్దంగా కూర్చుని హృదయాంతరాలలో పరమాత్మను ధ్యానిస్తూ ఈ మానసిక తపస్సును సాధన చేయాలి.
స్వార్థం, కపటం, ఈర్ష్య మరియు ద్వేషాలు లేని నిర్మలమైన పవిత్ర భావన కలిగి ఉండడం.
ఇదే మోక్షద్వారానికి అసలైన తాళపుచేవి. పవిత్ర హృదయములోనే భగవత్ ప్రేమ అనుభవంలోకి వస్తుంది.