BG 17.21:కానీ, అయిష్టముగా ఇవ్వబడిన దానము, ఏదో తిరిగి వస్తుందనే ఆశతో లేదా ప్రతిఫలము ఆశించి ఇవ్వబడిన దానము, రజో గుణములో ఉన్నదని చెప్పబడినది.
యత్తు ప్రత్యుపకారార్థం ఫలముద్దిశ్య వా పునః ।
దీయతే చ పరిక్లిష్టం తద్దానం రాజసం స్మృతమ్ ।। 21 ।।
దీయతే చ పరిక్లిష్టం తద్దానం రాజసం స్మృతమ్ ।। 21 ।।
యత్ — ఏదయితే; తు — కానీ; ప్రతి-ఉపకార-అర్థం — ఏదో ఉపకారము ఆశించి; ఫలమ్ — ఫలము; ఉద్దిశ్య — ఆశించి; వా — లేదా; పునః — మళ్ళీ; దీయతే — ఇవ్వబడుట; చ — మరియు; పరిక్లిష్టం — అయిష్టముగా; తత్ — అది; దానం — దానము; రాజసం — రజో గుణము లో; స్మృతమ్ — అని చెప్పబడినది.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
ఆలయ ధర్మకర్తల మండలి సమావేశంలో పెద్ద పెద్ద విరాళాలు ఇచ్చేవారి పేర్లను బోర్డు మీద రాయడానికి కొందరు పట్టుబడుతున్న దృశ్యాన్ని చూసినప్పుడు, లౌకిక వాసనలు ఎంత బలంగా ఉంటాయో అర్థమవుతుంది కదా! ఈ ఇరవై ఒకటవ శ్లోకంలో భగవంతుడు రాజసిక దానం గురించి వివరిస్తున్నాడు.
శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ సెలవిస్తున్నాడు: 'అర్జునా! తిరిగి ప్రత్యుపకారాన్ని ఆశించి (ప్రత్యుపకారార్థం), లేదా భవిష్యత్తులో ఏదైనా ఫలితాన్ని కోరి, లేదా మనస్సులో తీవ్రమైన బాధతో (క్లిష్టమ్) అయిష్టంగా చేసే దానాన్ని రాజసిక దానమని అంటారు.'
నేను ఒక రూపాయి ఇస్తే నాకు దేవుడు వంద రూపాయలు ఇవ్వాలని లేదా నా పేరు పేపర్లలో రావాలని కోరుకుంటూ చేసే దానం రాజసిక దానము. అలాగే ఎవరికైనా సహాయం చేసేటప్పుడు చేతులు రాక, విధిలేక లోభత్వంతో ఇచ్చే దానం కూడా దీని పరిధిలోనిదే.
రాజసిక దానం వల్ల లౌకిక బంధాలు పెరుగుతాయి. ఇది మన హృదయాన్ని విశాలం చేయకపోగా, మరింత స్వార్థంలోకి నెట్టివేస్తుంది.
భగవంతుడు ఇక్కడ 'క్లిష్టమ్' (బాధతో కూడినది) అనే పదాన్ని ఉపయోగించాడు. దీని అర్థం ఏంటంటే, కొందరు సమాజం ఏమనుకుంటుందో అనే భయంతో లేదా ఇతరుల ఒత్తిడి వల్ల దానాలు ఇస్తారు. ఇచ్చేటప్పుడు వారి మనస్సులో 'అయ్యో నా డబ్బు పోతోందే' అనే వేదన ఉంటుంది. ఇటువంటి లోభత్వంతో కూడిన దానానికి ఆధ్యాత్మిక విలువ శూన్యం.
సాధకుడు దానం చేసేటప్పుడు హృదయపూర్వకమైన సంతోషాన్ని కలిగి ఉండాలి. 'నాకు లభించిన భాగ్యాన్ని ఇతరులతో పంచుకుంటున్నాను' అనే భావనతో ఆనందంగా ఇవ్వాలి.
నేను చేసిన సహాయానికి ప్రతిగా అవతలి వ్యక్తి నుండి ఏదో ఒక ప్రయోజనం లేదా గౌరవం పొందాలనే అపేక్ష.
ఈ అపేక్షను త్యజించినప్పుడే మన కర్మలు దివ్యమైన నిష్కామ కర్మలుగా మారి భగవత్ ప్రాప్తికి దారి చూపుతాయి.