Bhagavad Gita: Chapter 18, Verse 1

సాయంకాల హారతి ముగిసిన తరువాత, నూనె దీపాల వెలుతురులో గుడి ప్రాకారంలో కూర్చుని ప్రశాంతంగా ఆలోచిస్తే ఎన్నో సత్యాలు మనస్సులోకి స్ఫురిస్తాయి. సరిగ్గా అదే విధంగా, మహాభారత రణరంగంలో శత్రువులు చుట్టుముట్టి ఉన్న వేళ, అర్జునుని మనస్సులో ఒక పెద్ద సంశయం ఉదయించింది. గీతలోని మునుపటి అధ్యాయాలన్నింటిలో శ్రీ కృష్ణుడు సన్న్యాసం గురించి, త్యాగం గురించి వేర్వేరు సందర్భాలలో ప్రస్తావించాడు. కానీ, గీతా సారాంశమైన ఈ పద్దెనిమిదవ అధ్యాయం ప్రారంభంలో, అర్జునుడు భగవంతుని వద్ద ఒక స్పష్టమైన నిర్ణయాన్ని కోరుతున్నాడు.

అర్జునుడు శ్రీకృష్ణుడిని 'హృషీకేశా' అని, 'మహాబాహో' అని, మరియు 'కేశినిషూదనా' అని సంబోధిస్తాడు. కేశి అనే రాక్షసుడు ఒక భయంకరమైన అడవి గుర్రం రూపంలో వచ్చి వ్రజభూమిలో అల్లకల్లోలం సృష్టించినప్పుడు, శ్రీకృష్ణుడు తన చేతిని దాని నోట్లోకి చొప్పించి దానిని సంహరించాడు. ఇక్కడ అర్జునుడు లోతైన భావంతో అడుగుతున్నాడు: 'కృష్ణా! నా మనస్సులో రగిలే సంశయం కూడా ఆ కేశి రాక్షసుడిలాంటిదే, నా బుద్ధిని కలవరపరుస్తోంది. నీ దివ్య హస్తాలతో ఈ సంశయాన్ని కూడా సంహరించి నాకు ప్రశాంతతను ప్రసాదించు.'

సన్న్యాసం (బాహ్యంగా కర్మలను వదిలివేయడం) మరియు త్యాగం (కర్మల ఫలితాలపై ఆశను వదులుకోవడం) అనే ఈ రెండు మార్గాలలో ఉన్న సూక్ష్మమైన తేడాలను తెలుసుకోవాలనే అర్జునుని ఈ తపన నిజమైన ముముక్షువుకు (మోక్షాన్ని కోరేవాడికి) ఉండవలసిన ముఖ్య లక్షణం. మన దైనందిన జీవితంలో కూడా ఏది వదిలేయాలి, దేని పట్ల మమకారం లేకుండా ఉండాలి అనే వివేకం కలగడానికి ఈ అధ్యయనం ఎంతో తోడ్పడుతుంది.

శ్రీకృష్ణుడు ఈ అధ్యాయంలో సమస్త ఉపనిషత్తుల సారాన్ని క్రోడీకరించాడు. అర్జునుని సంశయం కేవలం భౌతికమైనది కాదు, అది అత్యున్నత ఆధ్యాత్మిక స్థితిని సాధించడానికి కావలసిన స్పష్టత కోసమే. కేశి అనే గుర్రపు రాక్షసుడు మనోవేగానికి, ఇంద్రియాల చంచలత్వానికి ప్రతీక. దానిని నియంత్రించడం కేవలం ఇంద్రియాధిపతి అయిన హృషీకేశుడికి మాత్రమే సాధ్యం.

ఈ శ్లోకాన్ని నిత్యం పఠించడం వల్ల మనో చంచలత్వం తొలగి, జీవితంలో కర్తవ్యాచరణ పట్ల స్పష్టత ఏర్పడుతుంది. మనలో ఉన్న భయాలు, సంశయాలనే రాక్షసులను సంహరించమని పరమాత్మను వేడుకునే అద్భుతమైన ప్రార్థన ఈ శ్లోకం.