BG 18.11:దేహమును కలిగున్న ఏ జీవికి కూడా, కర్మలను పూర్తిగా త్యజించటం శక్యము కాదు. అందుకే, తన కర్మ ఫలములను త్యజించినవాడే నిజమైన త్యాగి అని చెప్పబడును.
న హి దేహభృతా శక్యం త్యక్తుం కర్మాణ్యశేషతః ।
యస్తు కర్మఫలత్యాగీ స త్యాగీత్యభిధీయతే ।। 11 ।।
యస్తు కర్మఫలత్యాగీ స త్యాగీత్యభిధీయతే ।। 11 ।।
న — కాదు; హి — నిజముగా; దేహ-భృతా — శరీరధారులకు; శక్యం — సాధ్యము; త్యక్తుం — త్యజించుట; కర్మాణి — కర్మలు; అశేషతః — పూర్తిగా; యః — ఎవరైతే; తు — కానీ; కర్మ-ఫల — కర్మ ఫలములను; త్యాగీ — కర్మఫలములను భోగించాలనే ఉన్న సమస్త కోరికలను త్యజిస్తారో; సః — వారు; త్యాగీ — కర్మఫలములను భోగించాలనే ఉన్న సమస్త కోరికలను విడిచిపెట్టినవాడు; ఇతి — ఈ విధముగా; అభిదీయతే — చెప్పబడును.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
గుడి ప్రాకారంలో కూర్చుని నిశ్శబ్దంగా శ్వాస పీల్చినా అది ఒక కర్మయే. కళ్ళు మూసుకుని ధ్యానించినా అది మానసిక కర్మయే. మనిషి ప్రాణంతో ఉన్నంత వరకు కర్మలను పూర్తిగా ఆపడం అనేది ఎవరికీ సాధ్యం కాదు. ఈ సహజమైన భౌతిక సత్యాన్ని పరమాత్మ ఇక్కడ ఎంతో అద్భుతంగా వివరిస్తున్నాడు. శరీరం ఉన్నవాడు ఎవడూ కర్మ రహితంగా ఉండలేడు.
దేహాన్ని ధరించిన జీవుడికి (దేహభృతా) కర్మలను సర్వస్వము త్యజించడం (అశేషతః త్యక్తుమ్) అసాధ్యము. శ్వాసించడం, తినడం, పడుకోవడం వంటి దైహిక కర్మలు శరీరం ఉన్నంత వరకు జరిగి తీరుతాయి. కాబట్టి కర్మలను వదిలివేయడం మోక్ష మార్గం కానేరదు. మరి మార్గం ఏమిటి? చేసే పనుల యొక్క ఫలితాలను ఆశించకుండా వదిలివేయడమే మార్గం. అలా కర్మ ఫలాలను త్యజించేవాడే 'నిజమైన త్యాగి' (త్యాగీత్యభిధీయతే) అని భగవంతుడు ప్రవచిస్తున్నాడు.
ఈ శ్లోకం మనకు ఒక ఆచరణాత్మకమైన ఆధ్యాత్మిక మార్గాన్ని చూపిస్తుంది. మన బాధ్యతల నుండి పారిపోకుండా, వాటిని నిష్కామంగా నిర్వహించడమే నిజమైన గీతా ధర్మం. కర్మలను వదిలివేసే భ్రమలో కాకుండా, కర్మల ఫలితాల పట్ల ఆశను వదిలివేసే జ్ఞానంలో మనం జీవించాలి.
నిజమైన త్యాగం అంటే పనులను వదలడం కాదు, పనులపై ఉన్న స్వాభావిక స్వార్థ బుద్ధిని వదలడం.
శ్రీకృష్ణుడు ఇక్కడ 'దేహభృత్' అనే పదాన్ని వాడటం చాలా అర్థవంతమైనది. దేహాన్ని మోస్తున్నవాడు అని దీని అర్థం. దేహం ఉన్నంత కాలం ప్రకృతి యొక్క త్రిగుణాలు మనల్ని ఏదో ఒక కర్మ వైపు నడిపిస్తూనే ఉంటాయి. ప్రకృతి శక్తులను ఎదిరించి కర్మలను ఆపడం అసాధ్యం.
ఈ శ్లోకాన్ని నిత్యం మననం చేసుకోవడం వల్ల కర్మల పట్ల మనకున్న కర్తృత్వ భావన (నేనే చేస్తున్నాను అనే అహంకారం) నశించి, కర్మఫల త్యాగం చేసే వివేకం సిద్ధిస్తుంది.
భౌతిక శరీరంతో బంధింపబడిన జీవుడు. పంచభూతాలతో నిర్మితమైన ఈ శరీరంలో నివసించేంత కాలం ప్రకృతి నియమాలకు లోబడి ఉండక తప్పదు.
దేహధారి కర్మలను జయించాలంటే నిష్కామ కర్మయోగం ఒక్కటే పరమ శరణ్యం.