BG 18.13:ఓ అర్జునా, ఏ కార్యము చేయబడాలన్నా వాటి వెనుక ఉన్న ఐదు కారకముల గురించి సాంఖ్య శాస్త్రము ప్రకారం ఏమి చెప్పారో ఇప్పుడు చెప్తాను వినుము, అది కర్మ ప్రతిచర్యలను ఎలా నిరోధించాలో వివరిస్తుంది.
పంచైతాని మహాబాహో కారణాని నిబోధ మే ।
సాంఖ్యే కృతాంతే ప్రోక్తాని సిద్ధయే సర్వకర్మణామ్ ।। 13 ।।
సాంఖ్యే కృతాంతే ప్రోక్తాని సిద్ధయే సర్వకర్మణామ్ ।। 13 ।।
పంచ — ఐదు; ఏతాని — ఇవి; మహా-బాహో — గొప్ప బాహువులు కలవాడా; కారణాని — కారణములు; నిబోధ — వినుము; మే — నా నుండి; సాంఖ్యే — సాంఖ్య శాస్త్రము యొక్క; కృత-అంతే — కర్మల ప్రతిచర్యను ఆపే; ప్రోక్తాని — వివరించును; సిద్ధయే — సాధించుటకు; సర్వ — సమస్త; కర్మణామ్ — కర్మల యొక్క.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
దేవాలయంలో పెద్ద రథోత్సవం జరుగుతున్నప్పుడు, రథం కదలడానికి కేవలం ఒక తాడు సరిపోదు. రథం ఉండాలి, లాగే భక్తులు ఉండాలి, చక్రాలు ఉండాలి, సారథి ఉండాలి, అన్నిటికంటే ముఖ్యంగా దైవానుగ్రహం ఉండాలి. అలాగే, జీవితంలో మనం చేసే ప్రతి చిన్న పని వెనుకా కూడా ఐదు కారణాలు దాగి ఉన్నాయి. ఈ రహస్యాన్ని శ్రీకృష్ణుడు ఇక్కడ అర్జునునికి ఉపదేశిస్తున్నాడు.
సమస్త కర్మల సిద్ధికై సాంఖ్య సిద్ధాంతం (కర్మలను అంతం చేసే శాస్త్రం) ప్రవచించిన ఐదు ముఖ్యమైన కారణాలను గ్రహించమని కృష్ణుడు చెప్తున్నాడు. 'సాంఖ్యే కృతాంతే ప్రోక్తాని సిద్ధయే సర్వకర్మణామ్' - పనుల వెనుక ఉన్న శక్తులను అర్థం చేసుకుంటే కర్తృత్వ భావన (అహంకారం) సహజంగానే తొలగిపోతుంది.
ఈ జ్ఞానం మనకు లభిస్తే, 'నేనే ఈ పని చేశాను, నా వల్లే ఇదంతా జరిగింది' అనే గర్వం నశిస్తుంది. పనుల విజయంలో మన పాత్ర ఎంత ఉందో, ప్రకృతి యొక్క శక్తుల పాత్ర కూడా అంతకంటే ఎక్కువే ఉందని బోధపడి మనిషి వినమ్రుడవుతాడు.
కర్మల వెనుక ఉన్న శాస్త్రీయ కారణాలను తెలుసుకోవడం వల్ల అహంకారం మరియు భయాలు తొలగిపోతాయి.
భగవంతుడు ఇక్కడ 'సాంఖ్య' మరియు 'కృతాంతే' అనే పదాలను వాడాడు. సాంఖ్య శాస్త్రం ప్రకృతి మరియు పురుషుని వేరు చేసి చూపిస్తుంది. ఇది కర్మల వెనుక ఉన్న భౌతిక శక్తుల విశ్లేషణను మనకు అందిస్తుంది.
ఈ రహస్యాన్ని తెలుసుకోవడం వల్ల సాధకుడు కర్తృత్వ బంధం నుండి ముక్తుడై, ఈశ్వరుని లీలలో ఒక భాగస్వామిగా ప్రశాంతంగా జీవించగలడు.
వేదాంత శాస్త్రాలలో కర్మల అంతాన్ని మరియు కర్మల వెనుక ఉన్న కారణాలను విశ్లేషించే పరమ ప్రామాణిక గ్రంథ సిద్ధాంతం.
సాంఖ్య విజ్ఞానం ద్వారా సాధకునికి దేహేంద్రియాల కంటే విలక్షణమైన ఆత్మ తత్వదర్శనం లభిస్తుంది.