Bhagavad Gita: Chapter 18, Verse 19

ఆలయంలో వెలిగే దీపాన్ని చూడండి. సత్త్వగుణ సాధకుడు ఆ వెలుగులో దేవుడిని దర్శిస్తాడు; రాజసిక స్వభావం కలవాడు అక్కడ ఉన్న అలంకారాల విలువను లెక్కగడతాడు; తామసిక స్వభావం కలవాడు ఆ చీకటి మూలల్లో పడుకోవడానికి చూస్తాడు. ఒకే వస్తువు, ఒకే స్థలం అయినప్పటికీ మనుషుల గుణాలను బట్టి వారి చూసే విధానం మారుతుంది. ఈ త్రిగుణాల రహస్యాన్ని శ్రీకృష్ణుడు ఇక్కడ మరింత స్పష్టంగా వివరిస్తున్నాడు.

సాంఖ్య శాస్త్రమైన గుణ సంఖ్యానంలో (గుణసంఖ్యానే) జ్ఞానము, కర్మ మరియు కర్తలను కూడా త్రిగుణాల ఆధారంగా మూడు రకాలుగా వర్గీకరించారు. 'జ్ఞానం కర్మ చ కర్తా చ త్రిధైవ గుణభేదతః' - వాటిని కూడా నా నుండి విను అని కృష్ణుడు అర్జునుడికి చెబుతున్నాడు.

ఈ వర్గీకరణను తెలుసుకోవడం వల్ల సాధకుడు తన లోపల ఏ గుణం ప్రబలంగా ఉందో ఆత్మవిమర్శ చేసుకోవచ్చు. మనలోని రాజసిక, తామసిక ప్రవృత్తులను తగ్గించుకుని సాత్త్విక ప్రవృత్తిని ఎలా పెంపొందించుకోవాలో తెలుసుకోవడానికి ఈ విశ్లేషణ ఎంతో అవసరం.

భగవంతుడు ఇక్కడ కపిల మహర్షి ప్రవచించిన సాంఖ్య సిద్ధాంతాన్ని ఉదహరించాడు. త్రిగుణాల విభజన కేవలం ఆధ్యాత్మిక విషయాలకే కాదు, లౌకిక జీవితానికి కూడా అన్వయించుకోవచ్చు.

ఈ శ్లోకంలో ప్రారంభమయ్యే త్రిగుణ వర్గీకరణ అధ్యయనం మన జీవితంలో ఏది గ్రహించాలో, ఏది వదిలేయాలో తెలియజేసే అద్భుతమైన మార్గదర్శి.