BG 18.21:ఏ జ్ఞానము చేతనయితే, భిన్నభిన్న దేహములలో ఉన్న నానా రకాల ప్రాణులు వేర్వేరుగా, ఒకదానికొకటి సంబంధము లేనట్టుగా చూడబడుతాయో, ఆ జ్ఞానము రాజసికమని (రజోగుణములో ఉన్న) గ్రహించుము.
పృథక్త్వేన తు యత్ జ్ఞానం నానాభావాన్ పృథగ్విధాన్ ।
వేత్తి సర్వేషు భూతేషు తత్ జ్ఞానం విద్ధి రాజసమ్ ।। 21 ।।
వేత్తి సర్వేషు భూతేషు తత్ జ్ఞానం విద్ధి రాజసమ్ ।। 21 ।।
పృథక్త్వేన — వేర్వేరయిన (ఒకదానితో ఒకటి సంబంధము లేనట్టు); తు — కానీ; యత్ — ఏదయితే; జ్ఞానం — జ్ఞానము; నానా-భావాన్ — ఎన్నో రకములైన; పృథక్-విధాన్ — భిన్నములైన; వేత్తి — పరిగణించి; సర్వేషు — అన్నింటిలో; భూతేషు — భూతములు; తత్ — అది; జ్ఞానం — జ్ఞానము; విద్ధి — తెలుసుకొనుము; రాజసం — రాజసికమైన.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
ఆలయానికి వచ్చే జనులను గమనిస్తే, కొందరు కేవలం వారి హోదాలు, ధనవంతులు, పేదవారు, కుల బేధాలనే లెక్కిస్తూ ఉంటారు. ఇలాంటి దృష్టి కలవారి మనస్సులో సదా అశాంతి, ద్వేషం చోటుచేసుకుంటాయి. అందరిలోనూ ఉన్న దైవాన్ని చూడలేక, కేవలం బాహ్య భేదాలనే సత్యమని నమ్మే మనస్తత్వాన్ని భగవంతుడు ఇక్కడ 'రాజసిక జ్ఞానం' అని పిలుస్తున్నాడు.
ఏ జ్ఞానం ద్వారా మానవుడు సమస్త జీవులలోనూ వేర్వేరు ఆత్మలు ఉన్నాయని ('పృథగ్భావేన నానాభావాన్'), అవి ఒకదానికొకటి భిన్నమైనవని అనుకుంటాడో, ఆ జ్ఞానము రాజసిక జ్ఞానమని గ్రహించాలి. రజోగుణ ప్రభావం వల్ల బుద్ధి చంచలమై, కేవలం బాహ్య నామ రూపాలనే సత్యంగా భ్రమిస్తుంది.
రాజసిక జ్ఞానం కలవాడు సదా విభజనలను సృష్టిస్తాడు. 'నేను వేరు, నా వాడు వేరు, శత్రువు వేరు' అనే భావన అతనిలో బలంగా ఉంటుంది. దీనివల్ల సమాజంలో కలహాలు, అసూయలు తలెత్తుతాయి. ఈ రాజసిక దృష్టిని అధిగమించి సాత్త్విక ఏకత్వాన్ని సాధించడమే మన తక్షణ ఆధ్యాత్మిక కర్తవ్యం.
భేద దృష్టి ఉన్నంత కాలం మనిషికి నిజమైన భక్తి కానీ, హృదయ శాంతి కానీ లభించవు.
భగవంతుడు ఇక్కడ 'పృథగ్భావేన' అనే పదాన్ని వాడాడు. ప్రతి జీవిలోనూ వేర్వేరు ఆత్మలు ఉన్నాయనే సిద్ధాంతం కూడా రాజసిక జ్ఞానమే అని దీని ద్వారా స్పష్టమవుతోంది. ఆత్మ ఒకటే అనే పరమ సత్యాన్ని ఇది మరుగున పరుస్తుంది.
దైనందిన జీవితంలో మనం ఎదుటివారిని చూసేటప్పుడు వారి గుణదోషాలను లెక్కించకుండా, వారిలోని పరమాత్మ చైతన్యానికి నమస్కరించడం నేర్చుకోవాలి. ఇదే రాజసిక జ్ఞానాన్ని దాటే మార్గం.
సృష్టిలోని జీవులలో పరస్పర భేదములను, వైవిధ్యాలనే పరమ సత్యంగా నమ్మే చంచలమైన మానసిక దృష్టి.
రాజసిక జ్ఞానం వల్ల మనిషిలో స్వార్థం, రాగద్వేషాలు మరియు అహంకారం నిరంతరం వృద్ధి చెందుతాయి.