BG 18.26:అహంకార-మమకార రహితముగా ఉన్నవారు, మరియు ఉత్సాహము, దృఢసంకల్పము కలవారు, జయాపజయముల పట్ల ఉదాసీనముగా ఉన్నవారు, సత్త్వగుణ కర్తలు అని చెప్పబడ్డారు.
ముక్త సంగోఽనహంవాదీ ధృత్యుత్సాహసమన్వితః ।
సిద్ధ్యసిద్ధ్యోర్నిర్వికారః కర్తా సాత్త్విక ఉచ్యతే ।। 26 ।।
సిద్ధ్యసిద్ధ్యోర్నిర్వికారః కర్తా సాత్త్విక ఉచ్యతే ।। 26 ।।
ముక్త-సంగః — ప్రాపంచిక మమకారాసక్తి లేనివారు; అనహం-వాదీ — అహంకార రహితముగా ఉన్నవారు; ధృతి — దృఢ సంకల్పము; ఉత్సాహ — ఉత్సాహము; సమన్వితాః — కలిగి ఉండి; సిద్ధి-అసిద్ధ్యో — జయము-అపజయములలో; నిర్వికారః — ప్రభావితం కాకుండా; కర్తా — కర్త (కర్మలు చేయువాడు); సాత్త్వికః — సత్త్వ గుణము యందు; ఉచ్యతే — చెప్పబడును.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
ఆలయంలో నిత్యం స్వామివారి రథాన్ని నడిపే రథసారథిని చూడండి. అతను ఎంతో ధైర్యంగా, ఉత్సాహంగా రథాన్ని నడుపుతాడు. రథం సజావుగా సాగితే ఆనందపడతాడు, ఒకవేళ ఏదైనా అడ్డంకి వచ్చినా నిరాశపడకుండా చిరునవ్వుతో దాన్ని అధిగమిస్తాడు. అతని మనస్సులో సదా స్థిరత్వం ఉంటుంది. ఇలాంటి ఉత్తమ కర్తను (చేసేవాడిని) శ్రీకృష్ణుడు ఇక్కడ 'సాత్త్విక కర్త' అని వర్ణిస్తున్నాడు.
మమకార ఆసక్తి లేనివాడు ('ముక్తసంగః'), నేనే చేస్తున్నాను అనే అహంకారం లేనివాడు ('అనహంవాదీ'), పట్టుదల మరియు ఉత్సాహం కలిగినవాడు ('ధృత్యుత్సాహసమన్వితః'), మరియు విజయం లభించినా పరాజయం ఎదురైనా చలించనివాడు ('సిద్ధ్యసిద్ధ్యోర్నిర్వికారః') - అటువంటి కర్తను సాత్త్విక కర్త అంటారు.
సాత్త్విక కర్త సోమరి కాదు. అతనిలో 'ఉత్సాహం' అమితంగా ఉంటుంది. కానీ ఆ ఉత్సాహం స్వార్థం వల్ల వచ్చింది కాదు, కర్తవ్యం పట్ల ఉన్న ప్రేమ వల్ల వచ్చింది. అందుకే అతను విజయపరాజయాల మధ్య సమతౌల్యాన్ని కాపాడుకోగలడు. నిత్య జీవితంలో మనం ఈ లక్షణాలను అలవర్చుకుంటే ఏ రంగంలోనైనా ఒత్తిడి లేకుండా విజయాన్ని సాధించవచ్చు.
విజయపరాజయాలకు చలించని మనస్తత్వమే ఆధ్యాత్మిక పరిపక్వతకు పరమ నిదర్శనం.
శ్రీకృష్ణుడు ఇక్కడ 'ధృతి' (పట్టుదల) మరియు 'ఉత్సాహం' అనే పదాలను ఒకేచోట చేర్చాడు. పట్టుదల లేని ఉత్సాహం క్షణికం, ఉత్సాహం లేని పట్టుదల భారం. ఈ రెండూ కలిసినప్పుడే ఏ కార్యమైనా సిద్ధిస్తుంది.
సాత్త్విక కర్తగా మారడమే జీవిత పరమార్థం. దీనివల్ల మన కర్మలన్నీ భగవదాజ్ఞగా మారి మనలను సంసార బంధాల నుండి విముక్తులను చేస్తాయి.
సంగరహితుడై, అహంకార రహితుడై, పట్టుదల ఉత్సాహములతో విజయపరాజయాలను సమానంగా స్వీకరించే ఉత్తమ కార్యకర్త.
సాత్త్విక కర్తగా మారడం వల్ల అంతఃకరణ నిర్మలమై పరమాత్మ సన్నిధి సులభమవుతుంది.