BG 18.30:ఓ పార్థా, ఏది సరియైన పని, ఏది చెడు పని; ఏది కర్తవ్యము, ఏది కర్తవ్యము కాదు; దేనికి భయపడాలి, దేనికి భయపడనవసరం లేదు; ఏది బంధకారకము, ఏది మోక్షకారకము అని అర్థమైనప్పుడు, బుద్ధి సత్త్వగుణములో ఉన్నది అని చెప్పబడును.
ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ కార్యాకార్యే భయాభయే ।
బంధం మోక్షం చ యా వేత్తి బుద్ధిః సా పార్థ సాత్త్వికీ ।। 30 ।।
బంధం మోక్షం చ యా వేత్తి బుద్ధిః సా పార్థ సాత్త్వికీ ।। 30 ।।
ప్రవృత్తిం — కార్యకలాపాలు; చ — మరియు; నివృత్తిం — కార్యకలాపాలు విడిచిపెట్టటం; చ — మరియు; కార్య — చేయవలసిన విహిత కర్మలు; అకార్యే — నిషిద్ధ కర్మలు; భయ — భయము; అభయే — నిర్భయంగా; బంధం — బంధ కారకము; మోక్షం — మోక్ష దాయకము; చ — మరియు; యా — ఏదైతే; వేత్తి — అర్థంచేసుకున్న; బుద్ధిః — బుద్ధి; సా — అది; పార్థ — ప్రిథ పుత్రుడా; సాత్త్వికీ — సత్త్వ గుణములో ఉన్నట్టు.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
ఆలయంలోని గర్భగుడిలోకి వెళ్ళే ద్వారం ఎక్కడ ఉందో, ఆలయానికి దూరంగా పోయే మార్గం ఎక్కడ ఉందో ఎరిగిన భక్తుడు సరాసరి స్వామివారి సన్నిధికే చేరుకుంటాడు. అలాగే, మన జీవితంలో ఏది చేయాలో (ప్రవృత్తి), ఏది చేయకూడదో (నివృత్తి), ఏది మనల్ని బంధిస్తుందో, ఏది మనల్ని విముక్తులను చేస్తుందో సరిగ్గా విశ్లేషించే వివేకాన్నే భగవంతుడు ఇక్కడ 'సాత్త్విక బుద్ధి' అని వర్ణిస్తున్నాడు.
ఏ బుద్ధి ప్రవృత్తిని (కర్మ మార్గాన్ని), నివృత్తిని (సన్న్యాస మార్గాన్ని), కర్తవ్యాన్ని ('కార్యాకార్యే'), భయాభయాలను ('భయాభయే'), బంధమోక్షాలను ('బంధం మోక్షం చ') సరిగ్గా ఎరుగుతుందో ('యా వేత్తి'), ఆ బుద్ధే సాత్త్విక బుద్ధి అని గ్రహించాలి.
సాత్త్విక బుద్ధి కలవాడు సదా వివేకంతో నిర్ణయాలు తీసుకుంటాడు. అతను కర్మల బంధాలలో చిక్కుకోడు. ఏది తన ఆత్మ ఉన్నతికి ఉపయోగపడుతుందో దాన్నే ఎంపిక చేసుకుంటాడు. ఈ దివ్యమైన వివేకాన్ని పెంపొందించుకోవడమే మానవ జన్మ యొక్క పరమ లక్ష్యం.
సాత్త్విక బుద్ధి మనోవాక్కాయాలను పవిత్రం చేసి పరమ శాంతి దిశగా నడిపిస్తుంది.
భగవంతుడు ఇక్కడ ఆరు ప్రాథమిక జంటలను పేర్కొన్నాడు: ప్రవృత్తి-నివృత్తి, కార్యం-అకార్యం, భయం-అభయం, బంధం-మోక్షం. ఈ సూక్ష్మ భేదాలను గ్రహించడమే మానవ జీవిత విజయానికి రహస్యం.
సాత్త్విక బుద్ధి మనో నిశ్చలత్వాన్ని ప్రసాదించి, సాధకుడు భయాందోళనలు లేకుండా పరమేశ్వర శరణాగతి చెందేలా చేస్తుంది.
ధర్మాధర్మాలు, కర్తవ్యాకర్తవ్యాలు, బంధమోక్షాల పరమ రహస్యాన్ని సరిగ్గా గ్రహించి మార్గదర్శనం చేసే దివ్య బుద్ధి శక్తి.
సాత్త్విక బుద్ధి ద్వారా సాధకుడు సంసార భయాలను వీడి మోక్షమార్గాన్ని సులభంగా అధిగమిస్తాడు.