BG 18.33:యోగము ద్వారా పెంపొందించుకున్న దృఢ చిత్త సంకల్పము; మరియు మనస్సు, ప్రాణ వాయువులు, ఇంద్రియముల యొక్క కార్యకలాపములకు ఆధారముగా ఉన్న సంకల్పాన్ని, సత్త్వ గుణ దృఢమనస్కత అంటారు.
ధృత్యా యయా ధారయతే మనఃప్రాణేంద్రియక్రియాః ।
యోగేనావ్యభిచారిణ్యా ధృతిః సా పార్థ సాత్త్వికీ ।। 33 ।।
యోగేనావ్యభిచారిణ్యా ధృతిః సా పార్థ సాత్త్వికీ ।। 33 ।।
ధృత్యా — నిర్ధారణచేయుటచే; యయా — ఏదైతే; ధారయతే — వహించునో; మనః — మనస్సు యొక్క; ప్రాణ — ప్రాణ వాయువులు; ఇంద్రియ — ఇంద్రియములు; క్రియాః — కార్యకలాపాలు; యోగేన — యోగము ద్వారా; అవ్యభిచారిణ్యా — ఎటూచలింపని; ధృతిః — దృఢ సంకల్పము; సా — అది; పార్థ — అర్జునా, ప్రిథ యొక్క పుత్రుడా; సాత్త్వికీ — సత్త్వ గుణములో ఉన్నట్టు.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
ఉదయ కాలంలో స్వామివారి ముందు ఏకాగ్రతతో జపం చేసే యోగిని చూడండి. అతని చుట్టూ జనులు తిరుగుతున్నా, శబ్దాలు వస్తున్నా అతను చలించడు. అతని శ్వాస, మనస్సు, ఇంద్రియాలు అన్నీ అతని అధీనంలో ఉంటాయి. ఈ అసాధారణమైన పట్టుదల, ధైర్యాన్ని శాస్త్రం 'ధృతి' అని పిలుస్తుంది. దీనిని శ్రీకృష్ణుడు ఇక్కడ సాత్త్విక ధృతిగా వర్ణిస్తున్నాడు.
ఏ చలనము లేని యోగసాధన ద్వారా ('యోగేనావ్యభిచారిణ్యా') మనిషి తన మనస్సును, ప్రాణాన్ని, ఇంద్రియాల క్రియలను ('మనఃప్రాణేంద్రియక్రియాః') నిగ్రహిస్తాడో, అట్టి నిశ్చలమైన పట్టుదలను సాత్త్విక ధృతి అంటారు.
సాత్త్విక ధృతి సాధకునికి ఒక వజ్రాయుధం వంటిది. ఇది లౌకిక ఆకర్షణలకు లొంగిపోకుండా, కష్టాలు ఎదురైనా వెనకడుగు వేయకుండా ధర్మపథంలో ముందుకు నడిపిస్తుంది. మనస్సు చంచలమైనప్పుడు దానిని మళ్ళీ భగవంతునిపై నిలబెట్టే శక్తి ఈ సాత్త్విక ధృతి ద్వారానే లభిస్తుంది.
సాత్త్విక ధృతి మాత్రమే జీవుడికి అంతఃకరణ నిగ్రహాన్ని మరియు మోక్షాన్ని ప్రసాదించగలదు.
భగవంతుడు ఇక్కడ 'అవ్యభిచారిణి' అనే అద్భుతమైన పదాన్ని వాడారు. అంటే దారి తప్పని లేదా వ్యభిచరించని అని అర్థం. పరమాత్మ వైపు మాత్రమే పయనించే ఏకైక పట్టుదలను ఇది సూచిస్తుంది.
సాత్త్విక ధృతిని సాధించడం వల్ల సాధకుడు కామక్రోధాలను జయించి, ఇంద్రియాల దాస్యం నుండి ముక్తుడై పరమ స్వేచ్ఛను అనుభవిస్తాడు.
యోగసాధన ద్వారా మనస్సును, ప్రాణాలను, ఇంద్రియాలను అదుపులో ఉంచే అత్యున్నత నిశ్చల మనోధైర్య శక్తి.
సాత్త్విక ధృతి ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతికి మరియు భగవత్ సాక్షాత్కారానికి పరమ సాధనం.