BG 18.38:ఇంద్రియములతో ఇంద్రియ వస్తువిషయముల సంపర్కముచేత కలిగిన సుఖమును రాజసిక (రజో గుణ) సుఖము అని అంటారు. ఈ సుఖానందము మొదట్లో అమృతంలా ఉన్నా చివరికి విషంలా ఉంటుంది.
విషయేంద్రియసంయోగాత్ యత్తదగ్రేఽమృతోపమమ్ ।
పరిణామే విషమివ తత్సుఖం రాజసం స్మృతమ్ ।। 38 ।।
పరిణామే విషమివ తత్సుఖం రాజసం స్మృతమ్ ।। 38 ।।
విషయ — ఇంద్రియ విషయములతో; ఇంద్రియ — ఇంద్రియముల; సంయోగాత్ — సంపర్కము చేత; యత్ — ఏదైతే; తత్ — అది; అగ్రే — మొదట్లో; అమృత-ఉపమమ్ — అమృతము వలె; పరిణామే — చివరికి; విషం-ఇవ — విషము లాగా; తత్ — అది; సుఖం — సుఖము; రాజసం — రాజసికమైనది (రజో గుణములో ఉన్న); స్మృతమ్ — అని చెప్పబడును.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
దేవాలయ వీధిలో రంగురంగుల తినుబండారాలను చూసి, నోరు ఊరి వెంటనే తిని, ఆ తరువాత కడుపునొప్పితో హాస్పిటల్ లో చేరి బాధపడేవాణ్ణి చూడండి. ఆ తియ్యటి వస్తువు తిన్నప్పుడు ఎంతో ఆనందాన్ని (అమృతం లాగా) ఇచ్చింది, కానీ దాని పరిణామం తీవ్రమైన బాధను (విషం లాగా) మిగిల్చింది. మన నిత్య జీవితంలోని లౌకిక భోగాలన్నీ సరిగ్గా ఇలాంటివే. ఈ తాత్కాలిక, మోసపూరిత సుఖాన్ని శ్రీకృష్ణుడు ఇక్కడ 'రాజసిక సుఖం' అని వివరిస్తున్నాడు.
ఇంద్రియాలు మరియు భోగ వస్తువుల కలయిక వల్ల ఉత్పన్నమై ('విషయేంద్రియసంయోగాత్'), అనుభవించే సమయంలో అమృతం వలె ఉండి ('అగ్రేఽమృతోపమమ్'), చివరకు విషం వలె మారే సుఖాన్ని ('పరిణామే విషమివ') రాజసిక సుఖము అని అంటారు.
రాజసిక సుఖం క్షణికమైనది. ఇది మనిషిని భోగాల వైపు పరిగెత్తించి అలిసిపోయేలా చేస్తుంది. సుఖం తగ్గిన తరువాత విపరీతమైన ఆశా నిరాశలను, రోగాలను మరియు బంధాలను మిగులుస్తుంది. ఈ రాజసిక భ్రమల నుండి సాధకుడు త్వరగా మేల్కొనడం ఎంతో అవసరం.
ఇంద్రియ సుఖాల వెనుక పరిగెత్తడం వల్ల మనిషి శారీరక, మానసిక శక్తులను కోల్పోతాడు.
భగవంతుడు ఇక్కడ 'పరిణామే విషమివ' (చివరికి విషతుల్యమైనది) అని హెచ్చరించాడు. లౌకిక భోగాలు ఎప్పుడూ రోగాలకు, మానసిక అశాంతికి మరియు ఆయుఃక్షీణతకే దారి తీస్తాయి.
ఇంద్రియాల చంచలత్వాన్ని జయించి మనస్సును పరమాత్మపై నిలబెట్టడం ద్వారానే మనం ఈ రాజసిక సుఖాల మాయ నుండి విముక్తులం కాగలం.
ఇంద్రియాలు భోగవస్తువులతో కలవడం వల్ల మొదట తీపిగా ఉండి, చివరకు హాని కలిగించే తాత్కాలిక భౌతిక సుఖము.
రాజసిక సుఖాల వెంట పడేవారు నిరంతరం అసంతృప్తితో, రాగద్వేషాలతో కొట్టుమిట్టాడుతుంటారు.