BG 18.43:శౌర్యము, బలము, ధైర్యము, ఆయుధ విద్యలో నైపుణ్యం, యుద్ధంలోనుండి వెనుతిరగని సంకల్పము, విశాల హృదయముతో గల దయాగుణము, మరియు నాయకత్వ సామర్థ్యము - ఇవి క్షత్రియులకు సహజంగా ఉన్న కర్మ లక్షణములు.
శౌర్యం తేజో ధృతిర్దాక్ష్యం యుద్ధే చాప్యపలాయనమ్ ।
దానమీశ్వరభావశ్చ క్షాత్రం కర్మ స్వభావజమ్ ।। 43 ।।
దానమీశ్వరభావశ్చ క్షాత్రం కర్మ స్వభావజమ్ ।। 43 ।।
శౌర్యం — శౌర్యము; తేజః — బలము; ధృతి — ధైర్యం; దాక్ష్యం యుద్ధే — ఆయుధ విద్యలో నైపుణ్యం; చ — మరియు; అపి — కూడా; అపలాయనమ్ — పారిపోకుండా ఉండటం; దానం — విశాల హృదయం కలిగి ఉండటం; ఈశ్వర — నాయకత్వ లక్షణాలు; భావః — గుణములు; చ — మరియు; క్షాత్రం — యోధులు మరియు పరిపాలనా వర్గమునకు చెందిన; కర్మ — పని; స్వభావ-జమ్ — సహజ స్వభావంచే జనించిన.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
ఆలయం ముందు నిలిచిన వీరభద్రుని విగ్రహాన్ని చూసినప్పుడు మనలో తెలియని ధైర్యం, ఉత్తేజం కలుగుతాయి కదా ఈ శ్లోకంలో భగవంతుడు క్షత్రియుడి యొక్క సహజ గుణాలను ప్రబోధిస్తున్నాడు. క్షత్రియ ధర్మం అంటే కేవలం యుద్ధం చేయడం కాదు, సమాజానికి రక్షణ కల్పించడం.
పరమాత్మ చెబుతున్నాడు: 'శౌర్యము, తేజస్సు, ధైర్యము, దక్షత, యుద్ధమునందు వెనుదిరగని స్వభావము, దానగుణము, నాయకత్వ లక్షణములు - ఇవి క్షత్రియుల సహజ గుణాలు.'
వీరు ప్రధానంగా రజోగుణ ప్రధానులై ఉంటారు. సమాజంలో అధర్మాన్ని అణచివేసి, ధర్మాన్ని రక్షించే బాధ్యత వీరిపైనే ఉంది.
క్షత్రియునికి దానగుణము (దానమ్) అత్యంత ప్రధానమైన లక్షణం. ప్రజల రక్షణ కోసం తన సర్వస్వాన్ని త్యాగం చేయడానికి సిద్ధపడటమే నిజమైన క్షత్రియ ధర్మం.
నాయకత్వ సామర్థ్యము (ఈశ్వరభావః) సమాజంలో వ్యవస్థను నిలబెడుతుంది.
శ్రీరామచంద్రుడు లక్ష్మణునితో ఇలా అంటాడు: 'వీరుడికి యుద్ధరంగం నుండి పారిపోవడం కంటే మరణమే శ్రేష్ఠమైనది.' ఈ శ్లోకంలో 'యుద్ధే చాప్యపలాయనమ్' అంటే అదే అర్థం. కష్టాలు వచ్చాయని బాధ్యతల నుండి పారిపోవడం క్షత్రియ లక్షణం కాదు.
అర్జునుడు క్లిష్ట సమయంలో యుద్ధం నుండి వెనుదిరగాలని అనుకున్నప్పుడు, శ్రీకృష్ణుడు అతనికి క్షత్రియ ధర్మాన్ని గుర్తుచేసి కర్తవ్యోన్ముఖుడిని చేశాడు.
సమాజాన్ని సక్రమ మార్గంలో నడిపించేందుకు అవసరమైన శాసన శక్తి, గంభీరత మరియు రక్షణ బుద్ధే ఈశ్వరభావం.
ఈ గుణం ఉన్న రాజు పాలనలో ప్రజలు సుఖసంతోషాలతో, శాంతితో వర్ధిల్లుతారు.