BG 18.52:BG 18.51-53: వ్యక్తి ఎప్పుడైతే - ఇంద్రియములను చక్కగా నిగ్రహించి పరిశుద్ధమైన బుద్ధి కలవాడు అగునో, శబ్దము మరియు ఇతర ఇంద్రియ విషయములను త్యజించి, రాగ ద్వేష రహితముగా ఉండునో, అప్పుడు బ్రహ్మంను పొందుటకు పాత్రుడగును. అటువంటి వ్యక్త��� ఏకాంతమును ఇష్...
బుద్ధ్యా విశుద్ధయా యుక్తో ధృత్యాత్మానం నియమ్య చ ।
శబ్దాదీన్ విషయాన్ త్యక్త్వా రాగద్వేషౌ వ్యుదస్య చ ।। 51 ।।
వివిక్తసేవీ లఘ్వాశీ యతవాక్కాయమానసః ।
ధ్యానయోగపరో నిత్యం వైరాగ్యం సముపాశ్రితః ।। 52 ।।
అహంకారం బలం దర్పం కామం క్రోధం పరిగ్రహమ్ ।
విముచ్య నిర్మమః శాంతో బ్రహ్మభూయాయ కల్పతే ।। 53 ।।
శబ్దాదీన్ విషయాన్ త్యక్త్వా రాగద్వేషౌ వ్యుదస్య చ ।। 51 ।।
వివిక్తసేవీ లఘ్వాశీ యతవాక్కాయమానసః ।
ధ్యానయోగపరో నిత్యం వైరాగ్యం సముపాశ్రితః ।। 52 ।।
అహంకారం బలం దర్పం కామం క్రోధం పరిగ్రహమ్ ।
విముచ్య నిర్మమః శాంతో బ్రహ్మభూయాయ కల్పతే ।। 53 ।।
బుద్ధ్యా — బుద్ధి; విశు��్దయా — శుద్ధి చేయబడి; యుక్తః — కలిగి ఉండి; ధృత్యా — దృఢ సంకల్పముచే; ఆత్మానం — బుద్ధి; నియమ్య — నిగ్రహించి; చ — మరియు; శబ్ద-ఆదీన్ విషయాన్ — శబ్దము మొదలైన ఇంద్రియ విషయములు; త్యక్త్వా — త్యజించి; రాగ-ద్వేషౌ — రాగ-ద్వేషములు; వ్యుదస్య — విడిచిపెట్టి; చ — మరియు; వివిక్త-సేవీ — ఏకాంతంలో వసిస్తూ; లఘు-ఆశీ — మితముగా భుజిస్తూ; యత — నియంత్రిస్తూ; వాక్ — వాక్కు; కాయ — శరీరము; మానసః — మరియు మనస్సు; ధ్యాన-యోగ- పరః — ధ్యానములో నిమగ్నమై; నిత్యం — ఎల్లప్పుడూ; వైరాగ్యం — వైరాగ్యము; సముపాశ్రితః — ఆశ్రయించి; అహంకారం — అహంకారము; బలం — హింస; దర్పం — దురహంకారము; కామం — కామము (కోరికలు); క్రోధం — కోపము; పరిగ్రహమ్ — స్వార్థము; విముచ్య — విడిచి; నిర్మమః — ఇది నాది అన్న భావన లేకుండా; శాంతః — శాంతితో; బ్రహ్మ-భూయాయ — బ్రహ్మతో మమేకము; కల్పతే — పాత్రుడు/అర్హుడు అగును.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
గుడి వెనుక ఉన్న నిర్మలమైన తోటలో కూర్చుని ధ్యానిస్తుంటే ఎంత నిశ్శబ్దం, ప్రశాంతత అనుభవంలోకి వస్తాయో కదా ఈ శ్లోకంలో భగవంతుడు ధ్యాన యోగికి ఉండవలసిన దినచర్యను, జీవన విధానాన్ని ఉపదేశిస్తున్నాడు. బాహ్య ప్రపంచపు అల్లరి నుండి దూరంగా ఉంటేనే మనస్సు అంతరంగంలోకి ప్రయాణించగలదు.
శ్రీ కృష్ణుడు చెబుతున్నాడు: 'ఏకాంత స్థలమును ఆశ్రయించి, మితంగా ఆహారాన్ని భుజిస్తూ, శరీరాన్ని, వాక్కును, మనస్సును పూర్తిగా అదుపులో ఉంచుకుని, నిరంతరం ధ్యాన యోగంలో నిమగ్నమై, దృఢమైన వైరాగ్యాన్ని ఆశ్రయించి...'
ధ్యాన సాధకునికి ఏకాంతం (వివిక్తసేవా) మరియు మితాహారం (లఘ్వాశనం) రెండు కళ్ల వంటివి. ఎక్కువ తింటే నిద్ర వస్తుంది, ఎక్కువ మాట్లాడితే శక్తి వృథా అవుతుంది.
శరీరమనోవాక్కులను నియంత్రించడమే యోగానికి ప్రాణం. మనం మాట్లాడే ప్రతి మాటా పవిత్రంగా, హితంగా ఉండాలి.
వైరాగ్యమే మనస్సును ప్రాపంచిక ఆకర్షణల నుండి రక్షిస్తుంది.
ఈ శ్లోకంలో 'ధ్యానయోగపరో నిత్యమ్' అని చెప్పారు. అంటే ధ్యానం అనేది కేవలం ఉదయం పది నిమిషాలు చేసేది కాదు, మన ప్రతి శ్వాసలోనూ దైవ చింతన ప్రవహించాలి. మనం చేసే ప్రతి పనీ ధ్యానమయం కావాలి.
మితాహారం గురించి ఆరవ అధ్యాయంలో కూడా 'యుక్తాహారవిహారస్య' అని శ్రీకృష్ణుడు ఎంతో అద్భుతంగా ప్రబోధించాడు. అతిగా తినేవాడికి, అసలు తిననివాడికి యోగం సిద్ధించదు.
లౌకిక సుఖాలు అనిత్యమని గ్రహించి, వాటిపై మమకారాన్ని వదిలివేయడమే వైరాగ్యం. ఇది జ్ఞాన వికాసానికి అత్యంత అవసరం.
నిజమైన వైరాగ్యం హృదయంలో కలిగినప్పుడు ప్రపంచం పట్ల ద్వేషం ఉండదు, కేవలం పరమాత్మ పట్ల అపరిమితమైన ప్రేమ మాత్రమే ఉంటుంది.