BG 18.8:విధిగా చేయవలసిన కర్తవ్య కర్మలను, అవి కష్టముగా ఉన్నాయని లేదా శారీరక అసౌకర్యమును కలిగిస్తున్నాయని తలచి, వాటిని విడిచిపెట్టటాన్ని, రజో గుణ త్యాగము అంటారు. అటువంటి త్యాగము ఎప్పటికీ క్షేమదాయకమైనది కాదు మరియు మన ఉన్నతికి దోహదపడదు.
దుఃఖమిత్యేవ యత్కర్మ కాయక్లేశభయాత్యజేత్ ।
స కృత్వా రాజసం త్యాగం నైవ త్యాగఫలం లభేత్ ।। 8 ।।
స కృత్వా రాజసం త్యాగం నైవ త్యాగఫలం లభేత్ ।। 8 ।।
దుఃఖం — కష్టదాయకమైనది; ఇతి — ఈ విధముగా; ఏవ — నిజముగా; యత్ — ఏదయితే; కర్మ — విధులు; కాయ — శారీరక; క్లేశ — అసౌకర్యము; భయాత్ — భయముతో; త్యజేత్ — త్యజించుట; సః — వారు; కృత్వా — చేయటం వల్ల; రాజసం — రజో గుణములో; త్యాగం — కర్మఫలములను భోగించాలనే కోరికను త్యజించటం; న — కాదు; ఏవ — నిజముగా; త్యాగ ఫలం — త్యాగఫలము (కర్మఫలములను భోగించాలనే కోరికను త్యజించుట యొక్క ఫలము); లభేత్ — పొందుట.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
ఎండకాలంలో సుదూర ప్రాంతాల నుండి నడిచివచ్చే యాత్రికులను చూడండి. కాళ్ళు నొప్పులు పెడుతున్నా, ఎండ మండిపోతున్నా వారు స్వామి దర్శనం కోసం ముందుకు సాగుతారు. ఎందుకంటే వారి లక్ష్యం గొప్పది. కానీ కొందరు మాత్రం శారీరక కష్టానికి భయపడి ప్రయాణాన్ని మధ్యలోనే ఆపేస్తారు. ఈ రోజుల్లో ఆధ్యాత్మిక సాధనలో కూడా చాలామంది కష్టమైన నియమాలను పాటించలేక కర్తవ్యాలను వదిలేస్తుంటారు. దీనిని శ్రీకృష్ణుడు 'రాజసిక త్యాగం' అని వర్ణిస్తున్నాడు.
విహిత కర్మలను చేయడం వల్ల శరీరం అలసిపోతుందని, శారీరక శ్రమ కలుగుతుందని (కాయక్లేశభయాత్) భావించి పనులను విడిచిపెట్టడాన్ని రజోగుణ త్యాగం అంటారు. రజోగుణం సుఖాల పట్ల ఆసక్తిని, కష్టాల పట్ల విముఖతను పెంచుతుంది. ఇలాంటి త్యాగం వల్ల త్యాగం యొక్క నిజమైన ఫలం లభించదు.
ఆధ్యాత్మిక సాధనలో తపస్సు అనేది ఒక భాగం. తపస్సు అంటే శారీరక మరియు మానసిక కష్టాలను తట్టుకుంటూ ధర్మపథంలో నడవడం. కష్టానికి భయపడి పారిపోవడం వల్ల తాత్కాలిక సుఖం లభించవచ్చేమో కానీ శాశ్వతమైన ఆత్మశాంతి లభించదు.
కష్టాలను తట్టుకుని నిలబడే ధైర్యమే రజోగుణాన్ని దాటి సత్త్వగుణంలోకి ప్రవేశించడానికి ఉపయోగపడుతుంది.
శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుని దుస్థితిని గమనించాడు. అర్జునుడు రణరంగంలో శారీరక, మానసిక కష్టాలకు భయపడి యుద్ధాన్ని వదిలివేయాలనుకున్నాడు. దానిని కృష్ణుడు రాజసిక త్యాగంగా గుర్తించి నిరసించాడు.
'నైవ త్యాగఫలం లభేత్' అనగా ఇలాంటి రాజసిక త్యాగం వల్ల లభించే ఆత్మజ్ఞానం కానీ, చిత్తశుద్ధి కానీ కలగవు. అది కేవలం తాత్కాలిక పలాయనం మాత్రమే.
శారీరక శ్రమకు జంకి, కష్టాలకు భయపడి, సుఖలాలసత వల్ల కర్తవ్య కర్మలను విడిచిపెట్టే మధ్యమ స్థాయి మానసిక ప్రవృత్తి.
రాజసిక త్యాగం ఉన్నతికి దోహదపడదు సదా చంచలత్వాన్ని, అసంతృప్తిని మిగులుస్తుంది.