BG 18.9:అర్జునా, కర్తవ్యమునకు అనుగుణంగా ఎప్పుడైతే కర్మలు చేయబడుతాయో, మరియు ఫలాపేక్ష త్యజించబడుతుందో, దానిని సత్త్వగుణ త్యాగము అంటారు.
కార్యమిత్యేవ యత్కర్మ నియతం క్రియతేఽర్జున ।
సంగం త్యక్త్వా ఫలం చైవ స త్యాగః సాత్త్వికో మతః ।। 9 ।।
సంగం త్యక్త్వా ఫలం చైవ స త్యాగః సాత్త్వికో మతః ।। 9 ।।
కార్యం — ఒక కర్తవ్యముగా; ఇతి — అలా; ఏవ — నిజముగా; యత్ — ఏదయితే; కర్మ నియతం — చేయవలసిన (విహిత) కర్మలు; క్రియతే — చేయబడునో; అర్జున — అర్జునా; సంగం — మమకారాసక్తి; త్యక్త్వా — త్యజించి; ఫలం — ప్రతిఫలము; చ — మరియు; ఏవ — నిజముగా; సః — అటువంటి; త్యాగః — కర్మఫలములను భోగించాలనే వాంఛను విడిచిపెట్టుట; సాత్త్వికః — సత్త్వగుణములో ఉన్నది; మతః — అని పరిగణించబడును.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
వేకువజామునే లేచి ఆలయ ద్వారాలను తెరిచే అర్చకుడి మనస్సును దర్శించండి. ఆయన చలిని కానీ, అలసటను కానీ లెక్కచేయడు. ఇది పరమాత్మ సేవ, నా పరమ కర్తవ్యం అని భావించి ఆనందంగా చేస్తాడు. ఈ నిస్వార్థమైన, నిష్కామమైన కర్మ చేయడమే భగవద్గీత ప్రవచించిన పరమ ఉత్కృష్టమైన 'సాత్త్విక త్యాగం'. దీని గురించి శ్రీకృష్ణుడు ఇక్కడ అత్యంత స్పష్టతతో వివరిస్తున్నాడు.
సాత్త్విక త్యాగం అంటే పనులను వదిలేయడం కాదు. 'కార్యమిత్యేవ యత్కర్మ నియతం క్రియతే' - విహిత కర్మలను నా కర్తవ్యం అని భావించి చేయడం. అదే సమయంలో, 'సంగం త్యక్త్వా ఫలం చైవ' - ఆ కర్మల పట్ల మమకారాన్ని, వాటి ఫలితాల పట్ల ఆశను వదిలివేయడం. ఇదే సత్త్వగుణ ప్రథమ లక్షణం.
మనం సంసారంలో ఉన్నా, ఉద్యోగాలు చేస్తున్నా, వ్యాపారాలు చేస్తున్నా, వాటిని ఒక పవిత్రమైన విధిగా భావించి చేయాలి. లభించిన ఫలితాన్ని ప్రసాదంగా స్వీకరించాలి. ఈ సత్త్వగుణ వైరాగ్యమే మనిషిని బంధాల నుండి విముక్తుణ్ణి చేసి ఆనందమయ స్థితికి చేరుస్తుంది.
పనులను వదిలేయడం కంటే పనుల పట్ల ఉన్న స్వార్థ కోరికలను వదిలేయడమే అత్యున్నత సాత్త్విక వైరాగ్యం.
భగవంతుడు ఇక్కడ 'సాత్త్వికో మతః' (నా అభిప్రాయంలో ఇది సాత్త్వికమైనది) అని ధృవీకరించాడు. సాత్త్విక త్యాగి కర్మలను అసహ్యించుకోడు, వాటి వల్ల కలిగే సుఖాలకు పొంగిపోడు. తన విధిని ధర్మబద్ధంగా నిర్వర్తిస్తాడు.
కర్తవ్య నిర్వహణలో 'నేను చేస్తున్నాను' అనే అహంకారాన్ని వీడడమే అసలైన త్యాగం. భగవద్గీత యావత్తు ఈ నిష్కామ కర్మ సూత్రం పైనే నిర్మించబడింది.
విహిత కర్మలను కర్తవ్య బుద్ధితో ఆచరిస్తూ, కర్మ ఫలాల పట్ల మరియు కర్తృత్వ భావన పట్ల మమకారాన్ని వీడే అత్యున్నత ఆధ్యాత్మిక స్థితి.
సాత్త్విక త్యాగం ద్వారా అంతఃకరణ శుద్ధి కలిగి, పరమాత్మ సాక్షాత్కారానికి మార్గం సుగమమవుతుంది.