BG 2.14:ఓ కుంతీపుత్రుడా! ఇంద్రియాలు విషయాలతో కలవడం వల్లనే శీతోష్ణాలు, సుఖదుఃఖాలు కలుగుతాయి. ఇవి అనిత్యమైనవి, వచ్చిపోయే ఋతువుల వంటివి. కాబట్టి ఓ భారతా! వాటిని ఓర్పుతో సహించుము (తితిక్ష సాధించుము).
మాత్రాస్పర్శాస్తు కౌంతేయ శీతోష్ణసుఖదుఃఖదాః ।ఆగమాపాయినోఽనిత్యాః తాంస్తితిక్షస్వ భారత ।। 14 ।।
మాత్రా-స్పర్శాః — ఇంద్రియముల యొక్క ఇంద్రియ-విషయ సంయోగము చే; తు — నిజముగా; కౌంతేయ — అర్జునా; కుంతీ పుత్రుడా; శీత — చలికాలం; ఉష్ణ — ఎండాకాలం; సుఖ — సంతోషము; దుఃఖ — దుఃఖము; దాః — ఇచ్చును; ఆగమ — వచ్చును; అపాయినః — పోవును; అనిత్యాః — అనిత్యములు; తాన్ — వాటిని; తితిక్షస్వ — ఓర్చుకొనుము; భారత — భరత వంశీయుడా.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
శీతోష్ణాల సత్యం — ఇంద్రియ ద్వంద్వాలు
ఇంద్రియ ద్వంద్వాలు మరియు తితిక్ష
The Duality of Senses: Tolerance and Sensory Contact
శరీరానికి సుఖదుఃఖాలు కలగడానికి గల కారణాన్ని శ్రీకృష్ణుడు వివరిస్తున్నాడు. ఇంద్రియాలు ఇంద్రియ విషయాలతో కలిసినప్పుడు తాత్కాలిక సుఖదుఃఖాలు కలుగుతాయి. ఇవి ఋతువుల వలె వచ్చిపోయే అనిత్యమైనవని గ్రహించి, వాటిని ఓర్చుకోవడం నేర్చుకోవాలని భగవానుడు బోధించాడు.
సుఖదుఃఖాలకు అతిగా చలిస్తూ ఊగిసలాడే మనస్సును నిగ్రహించడానికి 'తితిక్ష' (సహనం) సాధన చేయాలి.
బౌద్ధ ధర్మంలోని విపస్సన ధ్యానం ఇంద్రియ సంవేదనలను గమనిస్తూ సహించే ఈ వేద సూత్రం పైనే ఆధారపడి ఉంది. ఇది కోరికలను సమూలంగా నిర్మూలించడానికి సహాయపడుతుంది.
బౌద్ధుల నాలుగు ఆర్య సత్యాలు (దుఃఖం, దుఃఖ సముదయం, దుఃఖ నిరోధం, దుఃఖ నిరోధ మార్గం) వైదిక సనాతన ధర్మం యొక్క అంతర్భాగమేనని దీనివల్ల స్పష్టమవుతుంది.
బాహ్య జగత్తుతో ఇంద్రియాల కలయిక వల్ల కలిగే శీతోష్ణ సుఖదుఃఖాలను ఓర్పుతో భరిస్తూ, ఆత్మస్థితిలో నిలకడగా ఉండటమే సాధన.