BG 2.58:తాబేలు తన అవయవాలను చిప్ప లోపలికి లాక్కున్నట్లు, ఏ వ్యక్తయితే తన ఇంద్రియాలను విషయాల నుండి పూర్తిగా ఉపసంహరించుకుంటాడో, అతని బుద్ధి స్థిరమైనది.
యదా సంహరతే చాయం కూర్మోఽఙ్గానీవ సర్వశః ।
ఇంద్రియాణీంద్రియార్థేభ్యః తస్య ప్రజ్ఞా ప్రతిష్ఠితా ।। 58 ।।
ఇంద్రియాణీంద్రియార్థేభ్యః తస్య ప్రజ్ఞా ప్రతిష్ఠితా ।। 58 ।।
యదా — ఎప్పుడైతే; సంహరతే — ఉపసంహరించి; చ — మరియు; అయం — ఇది; కూర్మః — తాబేలు; అంగాని — అంగములు; ఇవ — ఆ విధంగా; సర్వశః — పూర్తిగా; ఇంద్రియాణి — ఇంద్రియములు; ఇంద్రియ-అర్థేభ్యః — ఇంద్రియ వస్తు-విషయముల నుండి; తస్య — అతని; ప్రజ్ఞా — దివ్య జ్ఞానం; ప్రతిష్ఠితా — స్థిరమవును.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
ఇంద్రియాల నియంత్రణ శీలము
తాబేలు వలె ఉపసంహరణ కళ
Withdrawing the Senses Like a Tortoise
ఇంద్రియాలు కోరుకునే భోగ వస్తువులను ఇచ్చి వాటి దాహాన్ని తీర్చాలనుకోవడం నెయ్యి పోసి మంటను ఆర్పడానికి ప్రయత్నించడం లాంటిది. కొద్దిసేపు నిప్పు తగ్గినట్లు అనిపించినా, మళ్ళీ రెండింతల ఉధృతితో ఎగసిపడుతుంది.
శ్రీమద్భాగవతం (9.19.14) శ్లోకం ప్రకారం భౌతిక భోగాలను అనుభవించడం వల్ల కోరికలు ఎప్పటికీ చల్లారవు, కాబట్టి వాటిని నిగ్రహించడమే మార్గం.
ఇంద్రియ విషయాలపై కలిగే కోరికలను చర్మంపై వచ్చే దురదతో పోల్చవచ్చు. దురదను గోకడం వల్ల తాత్కాలిక ఉపశమనం లభించినా, ఆ తర్వాత మంట పెరుగుతుంది. అదే కొద్దిసేపు సహిస్తే, ఆ దురద క్రమంగా తగ్గిపోతుంది. కోరికల విషయంలో కూడా ఇదే సత్యం.
ఇంద్రియాలను వాటి విషయాల నుండి వివేకంతో ఉపసంహరించుకోగల శక్తి ఉన్నవాడే నిజమైన జ్ఞాని. ఇంద్రియాలపై పూర్తి అదుపు కలిగి ఉండటమే స్థితప్రజ్ఞుని యొక్క ప్రధాన లక్షణం.