BG 6.16:ఓ అర్జునా! అతిగా భుజించువానికి కానీ, అసలు భుజించక ఉపవాసములు చేయువానికి కానీ, అతిగా నిద్రపోవు అలవాటు ఉన్నవానికి కానీ మరియు నిద్ర లేకుండా నిరంతరము మేల్కొని ఉండువానికి కానీ యోగసిద్ధి ఏమాత్రము సాధ్యము కాదు.
నాత్యశ్నతస్తు యోగోఽస్తి న చైకాంతమనశ్నతః ।
న చాతిస్వప్నశీలస్య జాగ్రతో నైవ చార్జున ।। 16 ।।
న చాతిస్వప్నశీలస్య జాగ్రతో నైవ చార్జున ।। 16 ।।
న — కాదు; అతి — అతిగా; అశ్నతః — తినేవాడు; తు — కానీ; యోగః — యోగము; అస్తి — ఉండును; న — కాదు; చ — మరియు; ఏకాంతం — ఏ మాత్రమూ; అనశ్నతః — తినకుండా ఉండేవాడు; న — కాదు; చ — మరియు; అతి — అతిగా; స్వప్న-శీలస్య — అతిగా నిద్ర పోయేవాడు; జాగ్రతః — అస్సలు నిద్రపోని వాడు; న — కాదు; ఏవ — ఖచ్చితముగా; చ — మరియు; అర్జున — అర్జునా.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
యోగ సాధనలో జీవన సమతుల్యత
అతిగా భుజించుట, ఉపవాసముండుట యోగానికి ఆటంకములు
Balance in Yoga: Not eating too much or too little, nor sleeping too much or too little
శ్రీకృష్ణుడు యోగ సాధనలో అత్యంత ఆచరణాత్మకమైన, శాస్త్రీయమైన జీవన నియమాలను ఉపదేశిస్తున్నాడు. అతిగా భుజించేవానికి కానీ, అస్సలు భుజించకుండా ఉపవాసాలు చేసేవానికి కానీ, అతిగా నిద్రపోయే వానికి కానీ, నిద్ర లేకుండా రాత్రంతా మేల్కొనే వానికి కానీ యోగము సిద్ధించదు.
ఓ అర్జునా, ఎవరైతే మరీ ఎక్కువ తింటారో లేదా మరీ తక్కువ తింటారో; మరీ ఎక్కువ నిద్ర పోతారో లేదా మరీ తక్కువ నిద్ర పోతారో, వారు యోగములో విజయం సాధించలేరు.
ఈ శ్లోకంలో భగవంతుడైన శ్రీకృష్ణుడు ఆత్మ సంయమ యోగం యొక్క పరమ పవిత్ర రహస్యాలను వివరిస్తున్నాడు. మనస్సును నియంత్రించి, సమస్త లౌకిక విక్షేపాలను జయించి, చిత్తశుద్ధి ద్వారా సాధించే బ్రహ్మ సాక్షాత్కార దివ్య మార్గం ఇక్కడ స్పష్టమవుతుంది.
ఈ రెండు భావనల మధ్య గల సూక్ష్మ వ్యత్యాసాన్ని గ్రహించినప్పుడే ఒక సాధకుడు మనశ్శరీరాలను అదుపులోకి తెచ్చుకుని ఉన్నత యోగిగా ఎదగగలడు. బాహ్య జగత్తులో పనులు చేస్తూనే, అంతర్గతంగా పరమాత్మతో అనుసంధానమై ఉండటమే నిజమైన సమత్వ స్థితి.
ఈ స్థితిని అలవరచుకోవడం ద్వారానే సంసారంలోని సుఖదుఃఖాల ద్వంద్వాలను జయించి, చిత్తప్రశాంతతను మరియు మోక్షాన్ని సులభంగా పొందవచ్చు.
శ్రీకృష్ణుడు యోగ సాధనలో అత్యంత ఆచరణాత్మకమైన, శాస్త్రీయమైన జీవన నియమాలను ఉపదేశిస్తున్నాడు. అతిగా భుజించేవానికి కానీ, అస్సలు భుజించకుండా ఉపవాసాలు చేసేవానికి కానీ, అతిగా నిద్రపోయే వానికి కానీ, నిద్ర లేకుండా రాత్రంతా మేల్కొనే వానికి కానీ యోగము సిద్ధించదు.
ఆధ్యాత్మికత అంటే శరీరాన్ని హింసించడం కాదు. దేహాన్ని పరమాత్మను పొందే దివ్య రథంగా భావించి, దానిని ఆరోగ్యంగా, సమతుల్యంగా ఉంచుకోవడమే యోగ నియమం.
అతినిద్ర మరియు నిద్రలేమి రెండూ మనస్సులో తమోగుణాన్ని, రజోగుణాన్ని పెంచి ధ్యాన ఏకాగ్రతను దెబ్బతీస్తాయి. అందుకే నియమబద్ధమైన విశ్రాంతి అవసరం.
భగవద్గీత బోధించే ఈ సమతుల్య జీవన విధానం సమస్త మానవాళి శారీరక, మానసిక ఆరోగ్యానికి పరమ ఔషధం.