BG 6.34:ఓ కృష్ణా! మనస్సు అత్యంత చంచలమైనది, ఇంద్రియములను క్షోభింపజేయునది, అత్యంత బలమైనది మరియు మొండిదైనది. కావున పెనుగాలిని నియంత్రించుట ఎంత అసాధ్యమో, ఈ మనస్సును అదుపు చేయుట కూడా అంతే దుస్సాధ్యమని నేను తలచుచున్నాను.
చంచలం హి మనః కృష్ణ ప్రమాథి బలవద్దృఢమ్ ।
తస్యాహం నిగ్రహం మన్యే వాయోరివ సుదుష్కరమ్ ।। 34 ।।
తస్యాహం నిగ్రహం మన్యే వాయోరివ సుదుష్కరమ్ ।। 34 ।।
చంచలం — చంచలమైనది; హి — ఖచ్చితముగా; మనః — మనస్సు; కృష్ణ — శ్రీ కృష్ణ; ప్రమాథి — అల్లకల్లోలమైన; బలవత్ — బలవంతమైన; దృఢం — మూర్ఖపు పట్టుగలది; తస్య — దానిని; అహం — నేను; నిగ్రహం — నిగ్రహించుట; మన్యే — అనుకుంటాను; వాయోః — గాలిని; ఇవ — లాగా; సు-దుష్కరం — కష్టతరమైనది.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
మనస్సు యొక్కచంచల స్వభావము
గాలిని నియంత్రించడం కంటే మనశ్శాంతి కష్టమనే భయం
The Mind is చంచల, Turbulent, and Strong: Hard to Curb as the Wind
అర్జునుడు మనస్సు యొక్క నాలుగు దుష్ట లక్షణాలను వివరిస్తున్నాడు: మనస్సు చంచలమైనది ( cañcalaṁ), బుద్ధిని క్షోభింపజేసేది (pramāthi), అత్యంత బలమైనది (balavad), మరియు మొండిది (dṛḍham). కాబట్టి ఓ కృష్ణా! ఈ మనస్సును అదుపు చేయడం గాలిని ఆపడం కంటే కష్టమని భావిస్తున్నాను.
ఓ కృష్ణా, ఈ మనస్సు చాలా చంచలమైనది, అల్లకల్లోలమైనది, బలమైనది, మరియు మూర్ఖపు పట్టుగలది. దీనిని నిగ్రహించటం వీచేగాలిని నియంత్రించటం కన్నా ఎక్కువ కష్టంగా అనిపిస్తున్నది.
ఈ శ్లోకంలో భగవంతుడైన శ్రీకృష్ణుడు ఆత్మ సంయమ యోగం యొక్క పరమ పవిత్ర రహస్యాలను వివరిస్తున్నాడు. మనస్సును నియంత్రించి, సమస్త లౌకిక విక్షేపాలను జయించి, చిత్తశుద్ధి ద్వారా సాధించే బ్రహ్మ సాక్షాత్కార దివ్య మార్గం ఇక్కడ స్పష్టమవుతుంది.
ఈ రెండు భావనల మధ్య గల సూక్ష్మ వ్యత్యాసాన్ని గ్రహించినప్పుడే ఒక సాధకుడు మనశ్శరీరాలను అదుపులోకి తెచ్చుకుని ఉన్నత యోగిగా ఎదగగలడు. బాహ్య జగత్తులో పనులు చేస్తూనే, అంతర్గతంగా పరమాత్మతో అనుసంధానమై ఉండటమే నిజమైన సమత్వ స్థితి.
ఈ స్థితిని అలవరచుకోవడం ద్వారానే సంసారంలోని సుఖదుఃఖాల ద్వంద్వాలను జయించి, చిత్తప్రశాంతతను మరియు మోక్షాన్ని సులభంగా పొందవచ్చు.
అర్జునుడు మనస్సు యొక్క నాలుగు దుష్ట లక్షణాలను వివరిస్తున్నాడు: మనస్సు చంచలమైనది ( cañcalaṁ), బుద్ధిని క్షోభింపజేసేది (pramāthi), అత్యంత బలమైనది (balavad), మరియు మొండిది (dṛḍham). కాబట్టి ఓ కృష్ణా! ఈ మనస్సును అదుపు చేయడం గాలిని ఆపడం కంటే కష్టమని భావిస్తున్నాను.
మనస్సు యొక్క ఈ సత్యాన్ని ప్రతి సాధకుడూ అనుభవిస్తాడు. కానీ గురువు యొక్క దివ్య మార్గదర్శకత్వం ద్వారా దీనిని జయించే దివ్య కిరణం త్వరలోనే లభిస్తుంది.
వాయోరివ దుష్కరం అంటే గాలిని ఆపడం ఎంత కష్టమో అంతటి దుస్సాధ్య కార్యం. అయినప్పటికీ పరమాత్మ కృపతో ఇది సులభ సాధ్యమవుతుంది.
భగవద్గీత బోధించే ఈ ఆత్మావలోకనం సాధకుడికి అద్భుతమైన మనోవిశ్లేషణను ఇస్తుంది.