BG 8.23:ఈ లోకం నుండి వెళ్లి పోవటానికి ఉన్న వివిధ రకాల మార్గాలను నేను ఇప్పుడు నీకు వివరిస్తాను, ఓ భరత వంశీయులలో శ్రేష్ఠుడా, దీనిలో ఒకటి మోక్షమునకు దారితీస్తుంది మరియొకటి పునర్జన్మకు దారితీస్తుంది. సర్వోన్నత బ్రహ్మన్ గురించి తెలుసుకొని, ఉత్తరాయణ ఆరు...
యత్ర కాలే త్వనావృత్తిం ఆవృత్తిం చైవ యోగినః ।
ప్రయాతా యాంతి తం కాలం వక్ష్యామి భరతర్షభ ।। 23 ।।
ప్రయాతా యాంతి తం కాలం వక్ష్యామి భరతర్షభ ।। 23 ।।
యత్ర — ఎక్కడైతే; కాలే — సమ���ము; తు — ఖచ్చితంగా; అనావృత్తిం — తిరిగి రాని; ఆవృత్తిం — తిరిగి వచ్చుట; చ — మరియు; ఏవ — నిజముగా; యోగినః — ఒక యోగి; ప్రయాతః — దేహము విడిచి వెళ్ళిపోయిన పిదప; యాంతి — పొందును; తం — అది; కాలం — సమయము; వక్ష్యామి — నేను వివరించెదను; భరత-ఋషభ — అర్జునా, భరత వంశీయులలో శ్రేష్ఠుడా;
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
మహా ప్రయాణ సమయ మార్గములు — ఉత్తరాయణ దక్షిణాయనములు
జీవుడు తిరిగి పుట్టని లేదా మరల వచ్చే కాలముల విశ్లేషణ
The Auspicious and Inauspicious Times of Departure
యోగ మార్గంలో శరీరాన్ని విడిచిపెట్టే సమయానికి గల ప్రాధాన్యతను శ్రీకృష్ణుడు ఇక్కడ ప్రస్తావిస్తున్నాడు. 'ఓ భరత శ్రేష్ఠుడా! ఏ ఏ సమయాలలో శరీరాన్ని విడిచిపెడితే యోగులు తిరిగి రాని మోక్ష స్థితిని (అనావృత్తిని) పొందుతారో, మరియు ఏ సమయాలలో శరీరాన్ని విడిస్తే తిరిగి వచ్చే పునర్జన్మ స్థితిని (ఆవృత్తిని) పొందుతారో... ఆ కాలాల గురించి నీకు వివరిస్తాను.'
మరణ సమయంలో జీవుని ప్రాణప్రయాణం ఏ మార్గంలో సాగుతుంది అనేది అత్యంత నిగూఢమైన విషయము. ఉపనిషత్తులలో దీనిని దేవయాన (వెలుగు దారి), పితృయాన (చీకటి దారి) మార్గాలుగా వర్ణించారు. యోగి తన ప్రాణాలను విడిచేటప్పుడు బాహ్య కాలపరిస్థితులు కూడా అతని సూక్ష్మ ప్రయాణాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి.
భగవంతుడు ఇక్కడ అర్జునుడిని 'భరతర్షభ' అని సంబోధించాడు. అనగా భరత వంశంలో శ్రేష్ఠుడైనవాడా అని అర్థం. ఈ విశ్వ నిగూఢ రహస్యాలను గ్రహించడానికి అర్జునుడు సంపూర్ణంగా అర్హుడని పరమాత్ముని ఉద్దేశ్యం.
మరణ సమయంలో జీవుని బుద్ధి ఏ స్థితిలో ఉందో, బాహ్య కాల పరిస్థితులు కూడా దానికి అనుగుణంగానే సమకూరుతాయి.
ఈ శ్లోకం తదుపరి రాబోయే నిగూఢ యోగ మార్గాలకు ప్రవేశ ద్వారం వంటిది. చాలా మంది అనుకుంటారు — కేవలం క్యాలెండర్ లో ఉండే ఉత్తరాయణంలో చనిపోతే మోక్షం వచ్చేస్తుందా అని. కానీ ఇక్కడ 'కాలము' అంటే కేవలం సమయము మాత్రమే కాదు. అది సాధకుడి నాడీ వ్యవస్థలోని ప్రవృత్తిని కూడా సూచిస్తుంది.
సూర్య చంద్ర నాడులైన ఇడా, పింగళల ప్రవాహమే మన అంతర్గత ఉత్తరాయణ దక్షిణాయనాలు. ఈ రహస్యాలను తెలుసుకోవడం వల్ల యోగులు మరణ భయాన్ని జయించి, ప్రయాణ సమయాన్ని తమకు అనుకూలంగా మార్చుకోగలరు.
పునర్జన్మ లేని పరమ శాంతి స్థితియే అనావృత్తి. ఇది కేవలం పరమాత్మ సాయుజ్యం వల్లనే సాధ్యమవుతుంది.
ఈ అనావృత్తిని ధ్యానించే సాధకుడు ప్రాపంచిక సుఖాలను తుచ్ఛంగా భావించి, నిత్యము భగవద్భక్తి యందే కాలం గడుపుతాడు.