శ్రీ ఆదిత్య స్తోత్రం

పది వేల యోజనాల వెడల్పు మరియు పొడవును కలిగి; ఐదు ఆకులు, మూడు నాభులు, ప్రకాశించే ఆరు నెమ్ములు కలిగిన చక్రంపై నిలిచి; గాయత్రీ మొదలైన ఏడు ఛందస్సులనే గుర్రాలను వాహన భారంగా పూన్చబడి; అయనములు, అంశములు మరియు మూడు వర్గములు అవయవాలుగా ఏర్పడిన ఆ చండభానుని (సూర్యుని) రథం నా కళ్లముందు ప్రకాశించుగాక!

May the chariot of the fierce-rayed Sun God shine before me—a chariot spanning ten thousand yojanas in length and breadth, resting on a wheel with five spokes, three naves, and six shining rims, drawn by the seven meters (like Gayatri) as horses, and whose body consists of the varying times like ayanas and parts of the year.

ఆదిత్యులు, అప్సరసలు, మునులు, శ్రేష్టమైన సర్పాలు, యక్షులు, రాక్షసులు, గంధర్వులు మరియు వాలఖిల్యులచే పరివేష్టితమై; రథం యొక్క పదో వంతు భాగాన్ని ఆక్రమించి; ఆకాశమనే మండలానికి మధ్యలో మణి వలె ప్రకాశిస్తూ; బ్రహ్మ తేజస్సు యొక్క రూపాంతరమై, వేదరాశి యొక్క ఘనీభూత రూపమై ఆ కిరణాల సూర్యుడు ప్రజ్వరిల్లుతున్నాడు.

Surrounded by Adityas, Apsaras, sages, great serpents, Yakshas, demons, Gandharvas, and Valakhilyas occupying a tenth of the chariot; established in the middle of the sky's sphere like a jewel; representing the transformation of the Supreme Brahman's light and the condensed essence of all Vedas—thus shines the fierce-rayed Sun.

సూర్యబింబం నుండి వెలువడి, సకల ప్రాణుల హృదయ నాళాల్లోకి ప్రవేశించి; దేవతా గణాలకు అమృతాన్ని అందిస్తూ; నలుదిక్కుల నుండి ఉద్భవించి; వేడిని, మంచును, వర్షాన్ని కురిపిస్తూ; అంతటా జలాలను స్వీకరిస్తూ; పితృదేవతలకు స్వధను, ఓషధులకు శక్తిని, దేవతలకు అమృత రసాన్ని కలిగించే ఆ సూర్య కాంతి కిరణాలు ప్రకాశిస్తున్నాయి.

Emerging from the sun's orb and entering the heart-channels of all living beings, dispensing nectar to the Vasus and other gods, arising from all directions, showering rain, heat, and snow, drawing water from everywhere, and producing the offerings for ancestors, herbs, and nectar for the gods—thus shine the rays of the Sun.

స్వర్గమందు, భూమియందు మరియు ఐదు దిక్కులలో వ్యాపించి ఉన్న వేలాది కిరణాలలో శ్రేష్ఠమైనవి, చంద్రుడిని, నక్షత్ర సమూహాన్ని, బుధుడు మొదలైన ఐదు గ్రహాలను ప్రకాశింపజేసేవి, ప్రళయకాలంలో సప్త సూర్యులుగా మారి ముల్లోకాలను దహింపజేసేవి, రోగాలను హరించేవి మరియు ప్రకాశవంతమైనవి అయిన సుషుమ్న మొదలైన సూర్య కిరణాలు నా యొక్క సమస్త వ్యాధులను శీఘ్రముగా నశింపజేయుగాక!

Among the thousands of rays pervading heaven, earth, and the five directions, the most excellent ones illuminate the moon, the stars, and the five planets starting with Mercury. At the time of cosmic dissolution, they become the seven suns that burn the three worlds. May these supreme rays of the Sun, beginning with Sushumna, destroy all my diseases here.

సూర్యుని ఆశ్రయించి ఉన్న తొంభై ఆరు వేల సంఖ్య గల ఇతర కిరణాలు, నెల నెలకు విభజించబడి ముల్లోకాలను పవిత్రం చేస్తూ ప్రకాశిస్తున్నాయి. లోక రక్షణ చేసే ఏ కిరణాలైతే భూమిపై ప్రసరించవో, మరియు ఏడు ప్రధాన కిరణాల నుండి పుట్టిన ఆ కిరణాల సంచారం అధిక మాసంలో సరిగ్గా లేనప్పుడు వ్రతాలు, యజ్ఞాలు మొదలైన సత్కార్యాలు చేయబడవో, అట్టి దివ్య కిరణాలకు నమస్కరిస్తున్నాను.

Ninety-six thousand other rays depend on the Adityas; divided month by month, they shine and purify the three worlds. When these rays—born from the seven primary rays and functioning to protect the world—do not properly circulate (as in intercalary months), auspicious activities like vows and sacrifices are not performed.

సూర్్య మండలము మధ్యలో ఎర్రని దేహంతో స్ఫురిస్తూ, తన తేజస్సుతో విశ్వమంతటా వ్యాపించి, ఉదయ, మధ్యాహ్న, సాయంకాల విభజన ద్వారా ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేదాలచే సేవింపబడుతూ, జ్ఞానులకు ఉత్తరాయణ మార్గంలో గమ్యము మరియు మార్గము అయి, సాక్షాత్తు బ్రహ్మ స్వరూపంగా ఉపాసింపదగిన, సకల భయాలను పోగొట్టే సూర్యుని నేను ఆశ్రయిస్తున్నాను.

I take refuge in the Sun God, whose red body shines within the orb, pervading the universe with his light. Divided by morning, noon, and evening, he is worshiped via the Rig, Yajur, and Sama Vedas. He is the goal and the guide for the wise on the northern path, directly worshiped as Brahman, and whose rise dispels all fears.

ఎవరి శక్తి ద్వారా అధిష్ఠింపబడి సూర్యులు ఈ జగత్తులో వేడిని, మంచును, వర్షాన్ని కురిపించడం మొదలైన పనులను చేస్తున్నారో, ఎవరి వల్ల ద్వాదశ ఆదిత్యులకు తమ తమ మాసాలపై నియమితమైన అధికారం లభిస్తుందో, ఏ సూర్యుని యొక్క ప్రాధాన్యతను స్వయంగా భగవంతుడే (విష్ణువు) పన్నెండవ ఆదిత్యుడై వ్యక్తపరుస్తున్నాడో, ముల్లోకాలకు మూలమైన, ఏడు గుర్రాలు వాహనముగా గల ఆ పరమ దైవానికి ప్రణామం చేయండి.

Bow to the supreme deity drawn by seven horses, the root of the three worlds. Empowered by Him, the Adityas perform their duties like generating heat, snow, and rain, each having authority over their respective months, and whose supremacy is shown by Lord Vishnu Himself becoming the twelfth Aditya.

స్వర్గ స్త్రీలు, గంధర్వులు, యక్షులు, మునిశ్రేష్ఠులు, నాగులు, రాక్షసులు పన్నెండు గణములుగా ఏర్పడి, నిత్యం నృత్యాల ద్వారా, గీతాల ద్వారా, కిరణాల సమూహాన్ని స్తుతించడం ద్వారా ఎవరికి ప్రీతిని కలిగిస్తున్నారో, అమితమైన పరివారం గల ఆ సూర్యుని ముందు ఎవరైతే సేవ చేస్తున్నారో, వాలఖిల్య మహర్షులు వేద మంత్రాలతో ఎవరిని కీర్తిస్తున్నారో, అట్టి లోక బాంధవుడిని నేను సేవిస్తున్నాను.

I worship the friend of the world, whose pleasure is enhanced by the celestial women, Gandharvas, Yakshas, great sages, serpents, and demons—organized in twelve groups of twelve—serving constantly through dance, song, holding the reins, offering praise, and serving in front, while the Valakhilya sages chant delightful Vedic hymns.

బ్రహ్మాండం ఆవిర్భవించిన ఉషఃకాలంలో పరబ్రహ్మ యొక్క ముఖ్యంశం నుండి జన్మించినవాడు, శిరస్సు, బాహువులు, పాదములు గల రూపంతో ధ్యానింపదగినవాడు, భూః, భువః, సువః అనే మూడు వ్యాహృతులతో స్తుతింపబడేవాడు, భూమి-ఆకాశం-స్వర్గలోకాలలో నివసించే ప్రాణులందరిలో ఏకైక ప్రాణ శక్తిగా ఉన్నవాడు, సత్య స్వరూపుడు అయిన ఆ ఆదిత్యుని నేను ప్రతిరోజూ పరబ్రహ్మగా దర్శిస్తున్నాను.

Day after day I behold the true Brahman in the eternal form of the Sun, whose birth occurred at the dawn of the universe from the Supreme Brahman; whose form is meditated upon via the three Vyahritis representing head, arms, and feet; and who is the singular subtle vital energy of all beings dwelling in the earth, sky, and heaven.

లోకానికి కన్ను వంటివాడైన సూర్యుని యందు మనస్సును లగ్నం చేసిన యోగుల అంతరాత్మలో దర్శనమిచ్చేవాడు, నిర్మలమైన బంగారు ఛాయ గల శరీరం ఉన్నవాడు, వికసించిన పద్మము వంటి విశాలమైన కన్నులు గలవాడు, ఋగ్వేద సామవేదాల గానానికి లొంగేవాడు, లోకేశ్వరుడు, సమస్త దోషాలకు అతీతుడైన పరబ్రహ్మ మరియు మంగళప్రదుడైన ఆ శంభు స్వరూప సూర్యుని నేను శరణు వేడుతున్నాను.

I surrender to the auspicious Brahman (Shambhu) present in the Sun, the eye of the world, seen within by yogis with focused minds; having a pure golden form and eyes like blooming lotuses; pleased by the chanting of the Rig and Sama Vedas; expressing the highest lordship over the desires of the world, completely transcendent of all flaws.

ఓం అనే అక్షర రూపంలో ఉద్గీథ భక్తికి అవయవంలా ఉన్నవాడు, సూర్య మండలంలో స్థితుడై ఉండి తన ఉపాసన ద్వారా సమస్త పాపాలను తొలగించేవాడు, ఎవరి పూజ ప్రధానంగా కలిగిన కృచ్ఛ్ర వ్రతాలు సమస్త దోషాలను హరిస్తాయో, అట్టి ధ్యానింపదగినవాడు, సకల తాపాలను (కష్టాలను) పోగొట్టేవాడు, మనందరి ఆది వైద్యుడు అయిన ఆ పరమశివ స్వరూప సూర్యుడు నన్ను రక్షించుగాక!

May that Supreme Shiva, our primeval physician stationed in the sun's orb, take away all afflictions. Worshiping Him in the syllable 'Om', which serves as the component of Udgitha devotion, removes all sins. Austere vows wherein His worship is the primary focus destroy all evils when He is meditated upon.

సూర్్య మండలంలోని కాంతి కిరణాల మధ్యలో ఉండి, సృష్టి-స్థితి-లయ రూపాలైన ఆది, మధ్య, అంత్యములకు ఆత్మ స్వరూపుడై, సామాన్య గోపికలకు కూడా కంటికి కనిపించే జ్యోతిస్సుతో ప్రకాశించేవాడు, గాయత్రీ మంత్రం చేత సేవింపబడేవాడు, సమస్త జనుల బుద్ధులను ప్రేరేపించేవాడు, విశ్వరూపుడు, నీలకంఠుడు, మూడు కన్నులు గలవాడు మరియు ఉమాదేవికి ప్రాణనాథుడైన ఆ మంగళకరమైన శివ-సూర్య స్వరూపాన్ని నేను నిరంతరం ఆశ్రయిస్తున్నాను.

I constantly take refuge in Lord Shiva, the consort of Uma, the blue-necked, three-eyed, universal form, who is the inspirer of everyone's intellect, worshiped by the Gayatri mantra, shining as the Light visible even to cowherd women, present as the Purusha in the solar orb, and embodying the beginning, middle, and end (the Vedas).

మేఘాల వంటి నిర్మలమైన కాంతి గలవాడు, వంద చక్రాల రథం కలవాడు (వేదమయ రథం), వేద వాక్కులతో నిండిన మండలం కలవాడు అయిన సూర్యుని కిరణాల భేదాలు వేల సంఖ్యలో ఉన్నాయి. వాటిలో ప్రధానమైనవి ఏడు అని వేదాలు చెబుతున్నాయి. దాదాపు లక్షకు పైగా ఉన్న ఆ కిరణాలలో, ఒక్కో ఆదిత్యునికి నాలుగేసి చొప్పున, ఆదిదేవుడైన సూర్యునికి మూడు చొప్పున విభజింపబడి, ఆయన ప్రభావమును చాటిచెప్పే మహిమాన్వితమైన ఈ పన్నెండు 'స్రగ్ధర' (ఛందస్సు) వృత్త శ్లోకాలు రచింపబడ్డాయి.

His form is like a cloud, his chariot has a hundred parts, his orb consists of eternal words, his rays are thousands, among which seven are praised by the Vedas, numbering just under a hundred thousand. Four verses for each Aditya, and three for the primordial Sun god have been composed; these twelve Sragdhara meter verses reveal their respective powers.

పగలుకు ప్రభువైన సూర్యభగవానుని ఈ 'స్తోత్రరత్నాన్ని' ప్రతిరోజూ ఒక్కసారి పఠించినా సరే, ఆ మనుష్యుడు తన దుస్స్వప్నాలను, దుర్నిమిత్తాలను, సమస్త పాపాలను, అసాధ్యమైన వ్యాధులను, చెడు స్థానాల్లో ఉన్న గ్రహాల వల్ల కలిగే దోషాలను మరియు దుష్ట భూత ప్రేత బాధలను వదిలించుకుంటాడు. అంతేకాక, ఈ లోకంలో స్థిరమైన సంపదను పొంది, చివరకు మోక్షాన్ని పొందుతాడు.

By reciting this jewel among hymns to the Lord of the Day even once daily, a person dispels bad dreams, bad omens, all sins, incurable diseases, defects caused by planets situated in bad positions, and evil spirits. He attains stable wealth in this world and eventually achieves liberation.

ఈ విధముగా శ్రీమద్ అప్పయ్య దీక్షితులవారిచే రచింపబడిన మహామహిమాన్వితమైన శ్రీ ఆదిత్య స్తోత్రరత్నము సంపూర్ణము.

Thus ends the glorious Sri Aditya Stotra Ratnam composed by Srimad Appayya Dikshita.