పశవో వా ఇడా స్వయమా దత్తే కామమేవా-ఽఽత్మనా పశూనామా దత్తే న హ్యన్యః కామ-మ్పశూనా-మ్ప్రయచ్ఛతి వాచస్పతయే త్వా హుత-మ్ప్రా-ఽశ్ఞామీత్యాహ వాచమేవ భాగధేయేన ప్రీణాతి సదసస్పతయే త్వా హుత-మ్ప్రా-ఽశ్ఞామీత్యాహ స్వగాకృత్యై చతురవత్త-మ్భవతి హవిర్వై చతురవత్త-మ్పశవశ్చతురవత్తం-యద్ధోతా ప్రాశ్ఞీయాద్ధోతా- [ప్రాశ్ఞీయాద్ధోతా, ఆర్తిమార్చ్ఛేద్య-] 42
n-ఽఽర్తిమార్చ్ఛేద్య-దగ్నౌ జుహుయా-ద్రుద్రాయ పశూనపి దద్ధ్యాదపశుర్యజమాన-స్స్యా-ద్వాచస్పతయే త్వా హుత-మ్ప్రా-ఽశ్ఞామీత్యాహ పరోఖ్షమేవైన-జ్జుహోతి సదసస్పతయే త్వా హుత-మ్ప్రాశ్ఞామీత్యాహ స్వగాకృత్యై ప్రాశ్ఞన్తి తీర్థ ఏవ ప్రాశ్ఞన్తి దఖ్షిణా-న్దదాతి తీర్థ ఏవ దఖ్షిణా-న్దదాతి వి వా ఏతద్యజ్ఞ- [వి వా ఏతద్యజ్ఞమ్, ఛిన్దన్తి యన్మద్ధ్యతః] 43
n-ఞ్ఛిన్దన్తి యన్మద్ధ్యతః ప్రాశ్ఞన్త్యద్భి-ర్మార్జయన్త ఆపో వై సర్వా దేవతా దేవతాభిరేవ యజ్ఞగ్ం స-న్తన్వన్తి దేవా వై యజ్ఞా-ద్రుద్రమన్తరాయన్థ్స యజ్ఞమవిద్ధ్య-త్త-న్దేవా అభి సమగచ్ఛన్త కల్పతా-న్న ఇదమితి తే-ఽబ్రువన్-థ్స్విష్టం-వై న ఇద-మ్భవిష్యతి యదిమగ్ం రాధయిష్యామ ఇతి త-థ్స్విష్టకృత-స్స్విష్టకృత్త్వ-న్తస్యా ఽఽవిద్ధ-న్ని- [-ఽఽవిద్ధ-న్నిః, అకృన్తన్. యవేన] 44
n-రకృన్తన్. యవేన సమ్మిత-న్తస్మా-ద్యవమాత్రమవ ద్యే-ద్యజ్జ్యాయో-ఽవ-ద్యే-ద్రోపయే-త్త-ద్యజ్ఞస్య యదుప చ స్తృణీయాదభి చ ఘారయేదుభయత-స్సగ్గ్శ్వాయి కుర్యాదవదాయాభి ఘారయతి ద్వి-స్సమ్పద్యతే ద్విపా-ద్యజమానః ప్రతిష్ఠిత్యై య-త్తిరశ్చీన-మతి-హరేదనభి-విద్ధం-యజ్ఞస్యాభి విద్ధ్యేదగ్రేణ పరి హరతి తీర్థేనైవ పరి హరతి త-త్పూష్ణే పర్యహరన్త- [పర్యహరన్తత్, పూషా] 45
n-త్పూషా ప్రాశ్య దతో-ఽరుణ-త్తస్మా-త్పూషా ప్రపిష్టభాగో-ఽదన్తకో హి త-న్దేవా అబ్రువన్ వి వా అయమార్ధ్యప్రాశిత్రియో వా అయమభూదితి త-ద్బృహస్పతయే పర్యహరన్-థ్సో-ఽబిభే-ద్బృహస్పతిరిత్థం-వావ స్య ఆర్తిమా-ఽరిష్యతీతి స ఏత-మ్మన్త్రమపశ్య-థ్సూర్యస్య త్వా చఖ్షుషా ప్రతి పశ్యామీత్యబ్రవీన్న హి సూర్యస్య చఖ్షుః [చఖ్షుః, కి-ఞ్చన] 46
కి-ఞ్చన హినస్తి సో-ఽబిభే-త్ప్రతిగృహ్ణన్త-మ్మా హిగ్ంసిష్యతీతి దేవస్య త్వా సవితుః ప్రసవే-ఽశ్వినో ర్బాహుభ్యా-మ్పూష్ణో హస్తాభ్యా-మ్ప్రతి గృహ్ణామీత్యబ్రవీ-థ్సవితృప్రసూత ఏవైనద్బ్రహ్మణా దేవతాభిః ప్రత్యగృహ్ణా-థ్సో-ఽబిభే-త్ప్రాశ్ఞన్త-మ్మా హిగ్ంసిష్యతీత్యగ్నేస్త్వా ఽఽస్యేన ప్రా-ఽశ్ఞామీత్యబ్రవీన్న హ్యగ్నేరాస్య-ఙ్కిఞ్చన హినస్తి సో-ఽబిభే- [సో-ఽబిభేత్, ప్రాశితమ్మా-] 47
n-త్ప్రాశితమ్మా-హిగ్ంసిష్యతీతి బ్రాహ్మణస్యోదరేణేత్య బ్రవీన్న హి బ్రాహ్మణస్యోదర-ఙ్కి-ఞ్చన హినస్తి బృహస్పతేర్బ్రహ్మణేతి స హి బ్రహ్మిష్ఠో-ఽప వా ఏతస్మా-త్ప్రాణాః క్రామన్తి యః ప్రాశిత్ర-మ్ప్రాశ్ఞాత్యద్భి-ర్మార్జయిత్వా ప్రాణాన్-థ్స-మ్మృశతే-ఽమృతం-వై ప్రాణా అమృతమాపః ప్రాణానేవ యథాస్థానముప హ్వయతే ॥ 48 ॥ (ప్రాశ్ఞీయాద్ధోతా - యజ్ఞం - ని - రహరన్త - చ్చఖ్షు - రాస్య-ఙ్కిఞ్చన హినస్తి సో-ఽబిభే - చ్చతుశ్చత్వారిగ్ంశచ్చ ) (అ. 8)
పదార్థము & తాత్పర్యము:
• శ్లోకము (8): పశవో వా ఇడా స్వయమా దత్తే కామమేవా-ఽఽత్మనా పశూనామా దత్తే న హ్యన్యః కామ-మ్పశూనా-మ్ప్రయచ్ఛతి వాచస్పతయే త్వా హుత-మ్ప్రా-ఽశ్ఞామీత్యాహ వాచమేవ భాగధేయేన ప్రీణాతి సదసస్పతయే త్వా హుత-మ్ప్రా-ఽశ్ఞామీత్యాహ స్వగాకృత్యై చతురవత్త-మ్భవతి హవిర్వై చతురవత్త-మ్పశవశ్చతురవత్తం-యద్ధోతా ప్రాశ్ఞీయాద్ధోతా- [ప్రాశ్ఞీయాద్ధోతా, ఆర్తిమార్చ్ఛేద్య-] 42 n-ఽఽర్తిమార్చ్ఛేద్య-దగ్నౌ జుహుయా-ద్రుద్రాయ పశూనపి దద్ధ్యాదపశుర్యజమాన-స్స్యా-ద్వాచస్పతయే త్వా హుత-మ్ప్రా-ఽశ్ఞామీత్యాహ పరోఖ్షమేవైన-జ్జుహోతి సదసస్పతయే త్వా హుత-మ్ప్రాశ్ఞామీత్యాహ స్వగాకృత్యై ప్రాశ్ఞన్తి తీర్థ ఏవ ప్రాశ్ఞన్తి దఖ్షిణా-న్దదాతి తీర్థ ఏవ దఖ్షిణా-న్దదాతి వి వా ఏతద్యజ్ఞ- [వి వా ఏతద్యజ్ఞమ్, ఛిన్దన్తి యన్మద్ధ్యతః] 43 n-ఞ్ఛిన్దన్తి యన్మద్ధ్యతః ప్రాశ్ఞన్త్యద్భి-ర్మార్జయన్త ఆపో వై సర్వా దేవతా దేవతాభిరేవ యజ్ఞగ్ం స-న్తన్వన్తి దేవా వై యజ్ఞా-ద్రుద్రమన్తరాయన్థ్స యజ్ఞమవిద్ధ్య-త్త-న్దేవా అభి సమగచ్ఛన్త కల్పతా-న్న ఇదమితి తే-ఽబ్రువన్-థ్స్విష్టం-వై న ఇద-మ్భవిష్యతి యదిమగ్ం రాధయిష్యామ ఇతి త-థ్స్విష్టకృత-స్స్విష్టకృత్త్వ-న్తస్యా ఽఽవిద్ధ-న్ని- [-ఽఽవిద్ధ-న్నిః, అకృన్తన్. యవేన] 44 n-రకృన్తన్. యవేన సమ్మిత-న్తస్మా-ద్యవమాత్రమవ ద్యే-ద్యజ్జ్యాయో-ఽవ-ద్యే-ద్రోపయే-త్త-ద్యజ్ఞస్య యదుప చ స్తృణీయాదభి చ ఘారయేదుభయత-స్సగ్గ్శ్వాయి కుర్యాదవదాయాభి ఘారయతి ద్వి-స్సమ్పద్యతే ద్విపా-ద్యజమానః ప్రతిష్ఠిత్యై య-త్తిరశ్చీన-మతి-హరేదనభి-విద్ధం-యజ్ఞస్యాభి విద్ధ్యేదగ్రేణ పరి హరతి తీర్థేనైవ పరి హరతి త-త్పూష్ణే పర్యహరన్త- [పర్యహరన్తత్, పూషా] 45 n-త్పూషా ప్రాశ్య దతో-ఽరుణ-త్తస్మా-త్పూషా ప్రపిష్టభాగో-ఽదన్తకో హి త-న్దేవా అబ్రువన్ వి వా అయమార్ధ్యప్రాశిత్రియో వా అయమభూదితి త-ద్బృహస్పతయే పర్యహరన్-థ్సో-ఽబిభే-ద్బృహస్పతిరిత్థం-వావ స్య ఆర్తిమా-ఽరిష్యతీతి స ఏత-మ్మన్త్రమపశ్య-థ్సూర్యస్య త్వా చఖ్షుషా ప్రతి పశ్యామీత్యబ్రవీన్న హి సూర్యస్య చఖ్షుః [చఖ్షుః, కి-ఞ్చన] 46 కి-ఞ్చన హినస్తి సో-ఽబిభే-త్ప్రతిగృహ్ణన్త-మ్మా హిగ్ంసిష్యతీతి దేవస్య త్వా సవితుః ప్రసవే-ఽశ్వినో ర్బాహుభ్యా-మ్పూష్ణో హస్తాభ్యా-మ్ప్రతి గృహ్ణామీత్యబ్రవీ-థ్సవితృప్రసూత ఏవైనద్బ్రహ్మణా దేవతాభిః ప్రత్యగృహ్ణా-థ్సో-ఽబిభే-త్ప్రాశ్ఞన్త-మ్మా హిగ్ంసిష్యతీత్యగ్నేస్త్వా ఽఽస్యేన ప్రా-ఽశ్ఞామీత్యబ్రవీన్న హ్యగ్నేరాస్య-ఙ్కిఞ్చన హినస్తి సో-ఽబిభే- [సో-ఽబిభేత్, ప్రాశితమ్మా-] 47 n-త్ప్రాశితమ్మా-హిగ్ంసిష్యతీతి బ్రాహ్మణస్యోదరేణేత్య బ్రవీన్న హి బ్రాహ్మణస్యోదర-ఙ్కి-ఞ్చన హినస్తి బృహస్పతేర్బ్రహ్మణేతి స హి బ్రహ్మిష్ఠో-ఽప వా ఏతస్మా-త్ప్రాణాః క్రామన్తి యః ప్రాశిత్ర-మ్ప్రాశ్ఞాత్యద్భి-ర్మార్జయిత్వా ప్రాణాన్-థ్స-మ్మృశతే-ఽమృతం-వై ప్రాణా అమృతమాపః ప్రాణానేవ యథాస్థానముప హ్వయతే ॥ 48 ॥ (ప్రాశ్ఞీయాద్ధోతా - యజ్ఞం - ని - రహరన్త - చ్చఖ్షు - రాస్య-ఙ్కిఞ్చన హినస్తి సో-ఽబిభే - చ్చతుశ్చత్వారిగ్ంశచ్చ ) (అ. 8)
తాత్పర్యము:
2.6 - సమిధో యజతి వసంతం - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితా పాఠః లోని ఈ శ్లోక పారాయణ వలన సమస్త విఘ్నములు, భయములు మరియు గ్రహదోషములు తొలగిపోతాయి. భగవదనుగ్రహము, మానసిక ప్రశాంతత మరియు సకల కార్యవిజయం సిద్ధించును.