BG 1.1:ధృతరాష్ట్రుడు పలికెను: ఓ సంజయా! పవిత్రమైన ధర్మభూమియైన కురుక్షేత్రంలో, యుద్ధం చేయాలనే కోరికతో నిలిచిన నా పుత్రులు (కౌరవులు) మరియు పాండురాజు పుత్రులు (పాండవులు) ఇప్పుడు ఏమి చేస్తున్నారు?
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ ।ధర్మక్షేత్రే కురుక్షేత్రే సమవేతా యుయుత్సవః ।మామకాః పాండవాశ్చైవ కిమకుర్వత సంజయ ।। 1 ।।
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ — ధృతరాష్ట్రుడు అడిగాను; ధర్మ-క్షేత్రే — పవిత్రమైన ధర్మ భూమిలో; కురు-క్షేత్రే — కురుక్షేత్రం వద్ద; సమవేతాః — కలుసుకున్న; యుయుత్సవః — యుద్ధం చేయాలనే కోరికతో; మామకాః — నా వాళ్ళు (నా కొడుకులు); పాండవాః — పాండురాజు కొడుకులు; చ ఏవ — మరియు; కిం — ఏమి; అకుర్వత — చేస్తున్నారు; సంజయ — ఓ సంజయా.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
ధృతరాష్ట్ర మహారాజు పుట్టుకతోనే నేత్రహీనుడు. కానీ అంతకన్నా లోతైన గుడ్డితనం మరొకటి ఉంది — ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం లోపించడం. బాహ్య దృష్టి లేకపోవడం దురదృష్టం; అంతర్దృష్టి లేకపోవడం మరింత ప్రమాదకరం. తన పుత్రులపై అతిగా వ్యామోహం పెంచుకున్న ఆయన, ధర్మపథం నుండి తప్పుకుని, న్యాయపరంగా పాండవులకు చెందిన రాజ్యాన్ని అపహరించాడు. అతని అంతరాత్మకు ఆ అన్యాయం తెలుసు. ఆ అపరాధ భావనే అతనిలో భయంగా మారింది — కురుక్షేత్రంలో ఏమి జరుగుతుందో తెలుసుకోవాలని సంజయుడిని అడిగేలా చేసింది.
యుద్ధభూమిలో సమావేశమైన సైన్యాలు యుద్ధమే చేస్తాయి — ఇది స్పష్టం. మరి ధృతరాష్ట్రుడు "వారేమి చేసారు?" అని సంజయుడిని ఎందుకు అడిగాడు? ఈ ప్రశ్న వెనుక లోతైన సందేహం దాగి ఉంది. అతను ఉపయోగించిన పదం — ధర్మక్షేత్రే (ధర్మ భూమి) — అర్థం చేసుకుంటే ఆ సందేహం బోధపడుతుంది. కురుక్షేత్రం కేవలం ఒక యుద్ధభూమి కాదు — అది ఒక పవిత్ర క్షేత్రం. ఆ పవిత్ర నేల యొక్క ప్రభావం వల్ల మానవుల చిత్తంలో పాప-పుణ్య వివేకం స్వయంగా మేల్కొంటుందని ప్రాచీన విశ్వాసం.
ఆ పవిత్రభూమి ప్రభావం వల్ల తన కుమారులలో వివేకం మేల్కొని, బంధువులైన పాండవులను సంహరించడం తప్పని భావిస్తారేమోనని ధృతరాష్ట్రుడు భయపడ్డాడు. ఒకవేళ వారు శాంతి ఒప్పందం కుదుర్చుకుంటే, పాండవులు ఎప్పటికీ ఒక అవరోధంగా మిగిలిపోతారు. ఈ మొట్టమొదటి శ్లోకంలో ధృతరాష్ట్రుని సంఘర్షణతో ప్రారంభమైన ఈ గ్రంథం, చివరికి సమస్త మానవాళికి శాశ్వత జ్ఞానోపదేశంగా మారింది.
తన కుమారులు చేసే తప్పులను చూసీచూడనట్లు వదిలేయడం, వారి అధర్మానికి మద్దతు పలకడం ధృతరాష్ట్రుని అంతర్గత గుడ్డితనానికి పరాకాష్ఠ. బాహ్య నేత్రాలు లేకపోవడం శారీరక లోపం మాత్రమే, కానీ అంతర్గత వివేకం లోపించడం ఆత్మ పతనానికి దారితీస్తుంది.
ధృతరాష్ట్రుని ప్రశ్నలో 'నా వారైన కౌరవులు, పాండురాజు పుత్రులైన పాండవులు' అని సైన్యాన్ని విభజించి మాట్లాడటంలోనే అతని స్వార్థపూరిత భేదభావం బయటపడుతోంది. కౌరవులు పాండవులు ఇద్దరూ ఒకే వంశానికి చెందినవారైనా, తన కొడుకులను మాత్రమే 'నా వారు' అని పిలవడం అతని పుత్ర వ్యామోహాన్ని, పక్షపాత బుద్ధిని సూచిస్తుంది.
ఈ వ్యామోహమే సర్వనాశనానికి మూలకారణమైంది. సంసారంలోని మమకారం హద్దులు దాటినప్పుడు అది మనిషిని ఎలా అంధుడిని చేసి అధర్మం వైపు నడిపిస్తుందో ధృతరాష్ట్రుని పాత్ర ద్వారా వ్యాసమహర్షి మనకు హెచ్చరిస్తున్నారు.
భగవద్గీత ప్రారంభంలోనే 'ధర్మక్షేత్రే' అనే పదాన్ని ప్రయోగించడం ద్వారా ఈ యుద్ధం కేవలం రాజ్యకాంక్షతో జరిగేది కాదని, అది ధర్మానికి అధర్మానికి మధ్య జరిగే పవిత్ర మహా సంగ్రామమని స్పష్టం చేయబడింది.
చివరికి విజయం ఎక్కడైతే ధర్మం ఉంటుందో అక్కడే సిద్ధిస్తుంది. శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ స్వయంగా ధర్మపక్షమైన పాండవుల వైపు ఉండటంతో, కురుక్షేత్రం అధర్మాన్ని దహించి ధర్మాన్ని నిలబెట్టే యజ్ఞవాటికగా మారింది.