BG 1.15:హృషీకేశుడు (శ్రీకృష్ణుడు) పాంచజన్యమనే శంఖాన్ని, ధనంజయుడు (అర్జునుడు) దేవదత్తమనే శంఖాన్ని పూరించగా, భీమకర్ముడు, అమిత భోజన ప్రియుడైన భీముడు పౌండ్రము అనే మహా శంఖాన్ని పూరించాడు.
పాంచజన్యం హృషీకేశో దేవదత్తం ధనంజయః ।పౌండ్రం దధ్మౌ మహాశంఖం భీమకర్మా వృకోదరః ।। 15 ।।
పాంచజన్యం — పాంచజన్యం అని పేరు గల శంఖము; హృషీక-ఈశః — శ్రీ కృష్ణుడు, మనస్సు, ఇంద్రియముల అధిపతి; దేవదత్తం — దేవదత్తం అని పేరు గల శంఖము; ధనంజయః — అర్జునుడు, ఐశ్వర్యమును జయించేవాడు; పౌండ్రం — పౌండ్రం అని పేరుగల శంఖము; దధ్మౌ — పూరించెను; మహా-శంఖం — ఒక బ్రహ్మాండమైన శంఖమును; భీమ-కర్మా — అత్యంత కష్టసాధ్యకార్యములను చేయునట్టి; వృక-ఉదరః — భీముడు, గొప్పగా భుజించేవాడు.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
పాంచజన్యం — హృషీకేశ నాదం
పరమాత్మ కీర్తన మరియు వీరుల దివ్య శంఖధ్వనులు
The Celestial Conches: Panchajanya, Devadatta, and Paundra
పాండవ పక్షంలో పూరించబడిన దివ్య శంఖాల పేర్లను సంజయుడు ఇక్కడ ప్రత్యేకంగా వివరిస్తున్నాడు. ఇంద్రియములకు మరియు మనస్సుకు అధిపతి అయిన హృషీకేశుడు (శ్రీకృష్ణుడు) 'పాంచజన్యం' అనే తన శంఖాన్ని పూరించాడు. ధనంజయడు (అర్జునుడు) 'దేవదత్తం' అనే శంఖాన్ని, భీమకర్ముడు మరియు వృకోదరుడైన భీముడు 'పౌండ్రం' అనే బ్రహ్మాండమైన మహాశంఖాన్ని పూరించారు.
ఈ శ్లోకంలో ప్రతి ఒక్కరి శంఖానికి ఒక విశిష్టమైన నామం ఉండటం గమనార్హం. ఇది వారి వ్యక్తిగత సామర్థ్యాన్ని మరియు వారు సాధించబోయే అద్భుత విజయాలను సూచిస్తుంది. సాక్షాత్తు పరమాత్మ ఇంద్రియాధిపతిగా ఉండి శంఖాన్ని పూరించడం శత్రు సైన్యంలో చలనాన్ని కలిగించడానికి ఆరంభం.
పాండవుల సైన్యంలో ఇంద్రియ నిగ్రహంతో కూడిన దివ్య జ్ఞానం (కృష్ణుడు), విలువిద్యలో అద్వితీయ నైపుణ్యం (అర్జునుడు), మరియు అప్రతిహత శారీరక బలం (భీముడు) సమపాళ్లలో మిళితమై ఉన్నాయి.
శ్రీకృష్ణుడికి ఉన్న ఎన్నో దివ్య నామాలలో 'హృషీకేశుడు' అత్యంత విశిష్టమైనది. దీని అర్థం మన ఇంద్రియాలను నియంత్రించేవాడు. మనం యుద్ధంలో గెలవాలన్నా, జీవితంలో విజయం సాధించాలన్నా మొదట మన మనసు, ఇంద్రియాలు మన ఆధీనంలో ఉండాలి. ఎప్పుడైతే మనం కృష్ణుడిని శరణు వేడుతామో, ఆయన మన ఇంద్రియాలను సన్మార్గంలో నడిపించి మనకు విజయం చేకూరుస్తాడు.
భీముడిని 'వృకోదరుడు' మరియు 'భీమకర్ముడు' అని సంబోధించారు. వృకోదరుడు అంటే తోడేలు వంటి జఠరాగ్ని కలవాడు, అమితమైన ఆకలి కలవాడు అని అర్థం. భీమకర్మ అంటే లోకంలో ఎవరూ చేయలేని అత్యంత కష్టతరమైన పనులను చాలా సులువుగా చేయగలవాడు. ధర్మయుద్ధంలో కౌరవులను సంహరించే మహాభారాన్ని మోయడానికి భీముడు సిద్ధంగా ఉన్నాడని ఈ శ్లోకం చెప్తోంది.
హృషీక అంటే ఇంద్రియములు, ఈశ అంటే అధిపతి. సమస్త ప్రాణుల ఇంద్రియములను లోపల ఉండి నడిపించే అంతర్యామి. భగవంతుని దివ్య చైతన్యం.
కృష్ణుడు తన పాంచజన్యాన్ని పూరించడం అంటే సృష్టిలోని సమస్త జీవుల ఇంద్రియాలను తన వైపు ఆకర్షించడం. ఈ శంఖారావం వినగానే కౌరవుల ఇంద్రియాలు వాటి శక్తిని కోల్పోగా, పాండవుల ఇంద్రియాలు సరికొత్త ఉత్సాహాన్ని పుంజుకున్నాయి.