BG 1.24:సంజయుడు పలికెను: ఓ ధృతరాష్ట్రా! అర్జునుడు (గుడాకేశుడు) కోరిన విధంగా, శ్రీకృష్ణుడు (హృషీకేశుడు) ఆ వైభవోపేతమైన ఉత్తమ రథాన్ని ఇరు సైన్యాల మధ్యకు నడిపించి నిలిపెను.
సంజయ ఉవాచ ।ఏవముక్తో హృషీకేశో గుడాకేశేన భారత ।సేనయోరుభయోర్మధ్యే స్థాపయిత్వా రథోత్తమమ్ ।। 24 ।।
సంజయ ఉవాచ — సంజయుడు చెప్పెను; ఏవం — ఈ విధంగా; ఉక్తః — చెప్పబడిన; హృషీకేశః — శ్రీ కృష్ణుడు, ఇంద్రియములకు అధిపతి; గుడాకేశేన — అర్జునుడి చేత, నిద్రని జయించినవాడు; భారత — భరత వంశీయుడా; సేనయోః — సైన్యములు; ఉభయోః — రెండు; మధ్యే — మధ్యలో; స్థాపయిత్వా — నిలిపి; రథ-ఉత్తమమ్ — ఉత్తమమైన రథమును.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
సేనాయోరుభయోర్మధ్యే — రథస్థాపన
నిద్రను జయించిన వీరునికి ఇంద్రియాధిపతి ఆదేశాల నెరవేర్పు
Placing the Chariot: Srikrishna Obeys Arjuna's Request
సంజయుడు గుడ్డి రాజైన ధృతరాష్ట్రునితో ఇలా అంటున్నాడు: 'ఓ భరతవంశీయుడా! నిద్రను జయించినవాడైన గుడాకేశుడు (అర్జునుడు) కోరిన విధంగా, ఇంద్రియాలకు అధిపతి అయిన హృషీకేశుడు (శ్రీకృష్ణుడు) ఆ అద్భుత వైభవోపేతమైన రథాన్ని తీసుకువెళ్లి రెండు సైన్యాల మధ్య నిలిపాడు.'
ఈ శ్లోకంలో సంజయుడు అర్జునుడిని 'గుడాకేశుడు' అని, కృష్ణుడిని 'హృషీకేశుడు' అని పిలిచాడు. గుడాక అంటే నిద్ర లేదా తమస్సు, ఈశ అంటే అధిపతి. నిద్రను మరియు బద్ధకాన్ని జయించిన మహా ధీరుడు అర్జునుడు. హృషీకేశుడు అంటే మన ఇంద్రియాలను నియంత్రించే పరమాత్ముడు. నిద్రను జయించిన వీరుడి కోరిక మేరకు, మనసును అదుపు చేసే దేవుడు రథాన్ని నడిపి ఇరు సైన్యాల నడిమధ్యలో ఆపడం అత్యంత వ్యూహాత్మకమైన చర్య.
నిద్రను జయించిన అర్జునుడు కూడా ఈ యుద్ధ సమయంలో తాత్కాలిక మోహానికి (అజ్ఞాన నిద్రకు) గురికాబోతున్నాడు. ఆ అజ్ఞాన నిద్రను మేల్కొలపడానికి జగద్గురువైన కృష్ణుడు సిద్ధంగా ఉన్నాడు.
అర్జునుడికి 'గుడాకేశుడు' అనే పేరు రావడానికి ఒక కథ ఉంది. ద్రోణాచార్యుని శిష్యునిగా ఉన్నప్పుడు అర్జునుడు చీకటిలో కూడా బాణం వేయడం నేర్చుకోవడానికి రాత్రంతా నిద్రపోకుండా ప్రాక్టీస్ చేసేవాడు. తన మనశ్శక్తి ద్వారా నిద్రను పూర్తిగా నియంత్రించాడు. బద్ధకాన్ని వదిలి నిరంతరం అప్రమత్తంగా ఉండేవాడే నిజమైన యోధుడు. ఆధ్యాత్మిక సాధకుడు కూడా బద్ధకాన్ని (తమస్సును) జయించి నిరంతరం చైతన్యవంతంగా ఉండాలి.
శ్రీకృష్ణుడు ఆ రథాన్ని కేవలం ఎక్కడో ఒకచోట ఆపలేదు, ఆయన దానిని ఇరు సైన్యాల మధ్య అత్యంత స్పష్టంగా కనిపించే చోట నిలిపాడు. ఎందుకంటే, అర్జునుడు తన కళ్లెదురుగా ఉన్న బంధువులను చూసి తన మనసులోని బలహీనతలను బయటపెట్టుకోవాలని కృష్ణుడి లీల. ఆ బలహీనత బయటకు వచ్చినప్పుడే, దానిని సమూలంగా నాశనం చేసి పరమ సత్యాన్ని బోధించడానికి వీలవుతుంది. ఈ రథస్థాపన జగద్గురువైన కృష్ణుని మొదటి బోధన.
గుడాక (నిద్ర/చీకటి) ను జయించినవాడు. తీవ్రమైన ఏకాగ్రత కలిగిన అర్జునుడు.
ఆధ్యాత్మిక సాధనలో తమోగుణాన్ని (బద్ధకం, అజ్ఞాన నిద్ర) జయించడం అత్యంత ముఖ్యం. అర్జునుడు భౌతిక నిద్రను జయించినా, మోహం అనే అజ్ఞాన నిద్రకు లోనయ్యాడు, దానిని కృష్ణుడు గీతోపదేశం ద్వారా మేల్కొలిపాడు.